Türkiye ve Din veya İnanç Özgürlüğü

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye ve Din veya İnanç Özgürlüğü"

Transkript

1 Alevi cem evleri: Türkiye ve Din veya İnanç Özgürlüğü Toplumsal tartışmaya katkı No Demokratikleşme Yolunda Önemli bir Dönüm Noktası- Cem evlerinin İbadet Yeri Statüsü Cem evlerinin ibadet yeri olarak tanınmaması, din veya inanç özgürlüğü hakkına ve Türkiye nin en büyük din veya inanç azınlığını oluşturan Alevi toplumunun kimliğine ciddi bir müdahale olarak devam etmektedir. İbadet yeri kurma hakkı, Türkiye nin de korumakla yükümlü bulunduğu uluslararası hukuk tarafından korunan temel bir insan hakkıdır. Ne var ki, cem evlerine ilişkin karar ve politikaların ilahiyat açısından meşruiyet, ulusal birlik ve güvenlik kaygılarıyla oluşturulduğu görülmektedir. Türkiye yeniden reform sürecine dönerken, Norveç Helsinki Komitesi: İnanç Özgürlüğü Girişimi olarak insan hakları bakış açısıyla toplumsal tartışmaya katkıda bulunmak amacıyla elinizdeki politika notunu dikkatinize sunuyoruz. Giriş Cem evlerine ilişkin insan hakları standartlarıyla uyumlu bir politika geliştirilmesi önemli ve acil bir konudur. Cem evlerinin ibadet yeri statüsüne sahip olma(ma)sı Türkiye de düşünce, din veya inanç özgürlüğü hakkının korunması konusunda belirleyici bir testtir. Türkiye nin demokratikleşme yolunda olduğu göz önünde bulundurulursa, Alevi cem evlerinin ibadet yeri olarak tanınmamasının uzun dönemde sürdürülebilir bir politika olmadığını savunuyoruz.

2 Alevi toplumunun sorunlarını çözme amacı taşıyan ve 2009 yılında başlayan Alevi açılımı yanıt bulması gereken pek çok sorun için adımların atılmaması nedeniyle somutlaşmamıştır. Öne çıkan meseleler arasında Aleviler in Diyanet İşleri Başkanlığı nda temsil edilmemeleri, Din Kültürü Ahlak Bilgisi derslerine katılma zorunluluğu, dini önder ve öğretmenlerini yetiştirebilecekleri okullar açamamaları gibi eşitsizlikler bulunmaktadır. Bu sorunların çözümü için Türkiye nin devlet-din ilişkisinde temel değişiklikler gerekmektedir. Cem evleri resmi olarak ibadet yeri olarak tanınmamaktadır. Ana noktasını cem evlerinin ibadet yeri olup olmadığı sorusunun oluşturduğu ve belediye, valilik ve yargıyı ilgilendiren süreçlerde cem evlerinin ibadet yeri olarak kabul edilemeyeceği görüşü hakim olmuştur. Öte yandan, cem evlerine ibadet yeri statüsünün verilmemesinin Türkiye nin insan hakları yükümlülükleriyle bağdaşmadığı giderek artan bir şekilde çeşitli aktörler tarafından dile getirilmektedir. Alevi toplumu başta olmak üzere, çeşitli sivil toplum kuruluşları, devletlerarası örgütler ve uluslararası insan hakları kuruluşları cem evlerinin ibadet yeri statüsünün tanınması gerekliliği konusunda hemfikirdir. Bu mesele Türkiye içinde ve dışında Türkiye nin insan hakları performansının önemli bir göstergesi olarak görünmektedir. Cem evlerinin ibadet yeri statüsünün reddine Avrupa Birliği Türkiye İlerleme raporlarında da dikkat çekilmektedir. 1 Türkiye nin ibadet yeri kurma hakkını etkin bir şekilde korumamasının sadece Alevi toplumunu değil, diğer din veya inanç gruplarını da etkilediğinin altını çizmek gerekir. Kısıtlayıcı mevzuat ve uygulama gayri-müslim toplulukların kullandıkları ibadet yerleri için ibadet yeri statüsü edinememelerine yol açmaktadır. Camiler söz konusu olduğunda ise, DİB in, camilerin yönetimince tek el olmayı sürdürmesi önemli bir sınırlama olarak devam etmektedir. Cem evlerine ilişkin bir çözüme varılması herkes için din veya inanç özgürlüğü hakkının korunmasına katkıda bulunacaktır. Türkiye deki tüm inanç gruplarının ibadet yerine ilişkin yaşadıkları sorunlar hakkında daha geniş bir değerlendirmeyi Türkiye de Din veya İnanç Özgürlüğü İzleme Raporu Ocak- Haziran 2013 başlıklı raporumuzda bulabilirsiniz. Arka Plan Türkiye de kentleşmeyle birlikte Alevi toplumunun önemli bir kesimi ibadet için cem evlerini de kullanmaktadır. Cem evlerinin sayısı konusunda net bir istatistik olmasa da, İçişleri Bakanlığı nın açıklamasına göre Türkiye de 937 cem evi bulunmaktadır. 2 Herhangi bir statüye sahip olmayan cem evleri genellikle bir dernek veya vakıf tüzel kişiliği çevresinde kurulmaktadır. Ancak ibadet yeri statüsünün getireceği mali ayrıcalıklardan ve kamu mali desteğinden yararlanamamaktadır. A Norwegian Helsinki Committee Policy Paper No

3 Cem evlerinin ibadet yeri olarak tanınmamasına ilişkin iki temel gerekçe, Müslümanların ibadet yerinin cami olması görüşü ve tekke ve zaviyelerin kapatılmasını öngören 677 Sayılı Kanun un cem evlerinin ibadet yeri olarak kabul edilmesi önünde engel olduğu görüşüdür. DİB, İslam da tek ibadet yerinin cami olduğu görüşünü dile getirmiştir. 3 Türkiye Büyük Millet Meclisi nde cem evi açılması amacıyla yapılan bir başvuru da, Diyanet İşleri Başkanlığı nın Müslümanların camide ibadet ettiği görüşü temel alınarak reddedilmiştir. 4 Son dönemde alınan bir yüksek yargı kararı, 633 sayılı Yasa ve düzenlemeler karşısında cami ve mescit dışında bir yerin ibadethane olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı görüşüne dayanmaktadır. 5 Oysa, söz konusu hüküm Diyanet İşleri Başkanlığı nın görev ve yetkisine ilişkindir ve cami ve mescit dışında başka bir ibadet yeri olamayacağı şeklinde yorumlanamaz. Tekke ve zaviyelerin kapatılmasına ilişkin 677 Sayılı Kanun ise, savunulanın aksine, cem evlerinin ibadet yeri sayılması önünde bir engel oluşturmamaktadır. Şayet cem evleri söz konusu kanun kapsamında olsa idi, serbestçe var olmaları mümkün olmazdı ve cem evlerinin kapatılması gerekirdi. Bir cem evinin içten görünümü. Uluslararası Hukuk Türkiye nin de taraf olduğu insan hakları sözleşmelerine göre din veya inanç özgürlüğü ibadet yeri kurma hakkını da içerir. 6 İbadet etmek izne veya belirli bir statünün kazanılmasına bağlı olamaz. Bu noktada, cem evlerinin ibadet edilen yerler olarak, hali A Norwegian Helsinki Committee Policy Paper No

4 hazırda ibadet yeri olmalarıyla, ibadet yeri statüsüne sahip olmaları arasındaki ayrımı gözetmek önemlidir. Cem evinde ibadet etmek için resmen ibadet yeri olarak tanınması şart değildir. Öte yandan, ulusal yasal sistem içinde yer alan ibadet yeri statüsü bazı ayrıcalık (çeşitli vergi avantajları ve elektrik ve su giderlerinin tümüyle veya kısmen kamu finansmasıyla karşılanması gibi) ve hakları beraberinde getiriyor ise, bu statünün tanınmasında bazı önemli insan hakları yükümlülüklerinin gözetilmesi gereklidir. Devletin din veya inancı dışa vurma hakkına, ve bu nedenle ibadet yeri kurma hakkına ilişkin rolü kolaylaştırıcılıktır. Burada öne çıkan yükümlülük devletin dinle ilgili işlem ve eylemlerinde tarafsızlık ilkesini gözetme yükümlülüğüdür. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ne göre, sözleşme açısından, ilkesel olarak din özgürlüğü konusunda, devletin dinsel inançların veya bu inançların dışavurum biçimlerinin meşruiyetine ilişkin bir değerlendirmeye yer veremez. 7 Dolayısıyla cem evlerinin ibadet yeri olup olmadığı konusunda devlet herhangi bir değerlendirme yapamaz. Ulusal Mevzuat Anayasanın 24. Maddesi açıkça ibadet yeri kurma hakkını korumasa da, ibadet etme hakkı atfedilen genel koruma, ibadet yeri kurma ve devam ettirme hakkını da içerir. İmar Kanunu (3194 Sayılı) planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçları göz önünde tutularak lüzumlu ibadet yerlerinin ayrılacağı hükmüne yer verir; burada ibadet yeri ifadesiyle, özel olarak herhangi bir ibadet yerinden bahsetmeyerek aslında tarafsız bir ifadeye yer verilmiştir. 8 Diğer taraftan, ibadet yeri statüsünün tanınması, ilgili yerin mülki idari amirinin iznine ve imar mevzuatıyla uyumuna bağlıdır. 9 Uygulamaya bakıldığında, yasalarla mümkün hale gelenin, uygulamada olanaksız hale getirildiği görülmektedir. Gayri-Müslimler in durumuna bakıldığında, ibadet yerleriyle ilgili yönetmeliklerin ibadet yeri statüsü başvurularının başarısız olması için kullanıldığı görülmektedir; Aleviler in durumunda ise, mülki idare amirinin izni alınamamaktadır. 10 Sonu olarak, 2003 yılında gerçekleştirilen ve cami kelimesinin yerine, tarafsız ve her ibadet yerini kucaklayan ibadet yeri ifadesini içeren mevzuat değişikliği, henüz Türkiye toplumundaki din veya inanç çeşitliliği için çözüm sağlayamamıştır. Politika Seçenekleri Türkiye nin önünden en azından üç farklı politika seçeneği olduğu görülmektedir. Mevcut durumun sürdürülmesi, cem evlerinin herhangi bir statüye sahip olmamaları anlamına gelecektir. Türkiye nin insan hakları yükümlülükleri ve toplumsal talepler göz A Norwegian Helsinki Committee Policy Paper No

5 önünde bulundurulduğunda bu sürdürülebilir bir durum olarak görülmemektedir. Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ne cem evlerinin ibadet yeri statüsünün reddine ilişkin bir başvuru yapılması halinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi nin 9. Maddesi ni ihlal ettiği gerekçesiyle Türkiye aleyhine bir karar çıkma olasılığı çok yüksektir. İnanç veya kültür merkezi olarak yeni bir statü oluşturulması, üzerinde durulan bir diğer seçenektir. Bu statü ibadet yeri statüsünden farklı bir statü olacaktır. İnsan hakları hukuku aynı durumda farklı muamelenin nesnel bir şekilde gerekçelendirilmesini gerektirir. Buna göre, cem evlerine diğer ibadet yerlerinden farklı bir statünün verilmesi söz konusu olduğunda, bu farklı muamelenin nesnel kriterlerle açıklanması gerekecektir. Aksi takdirde bu farklı muamele ayrımcılık sayılır. İbadet yeri statüsüne sahip olan cami, mescit, kilise ve sinagoglardan farklı olarak, cem evlerine bu statünün verilmemesi için nesnel bir gerekçe ileri sürülmemektedir. Diyanet İşleri Başkanlığı nın görüşünün temel alınması nesnel değil, belirli bir ilahiyat görüşünü dikkate alan öznel bir gerekçe olduğu için kabul edilemez. Ek olarak, toplumun haksızlığa karşı adalet (% 65,1) ve Türk, Kürt, Sünni, Alevi gibi her türden farklılıklar arasında eşitlik (% 50,4) talepleri, 11 de bu seçeneğin toplum tarafından kabul görmeyeceğine işaret etmektedir. Cem evlerinin ibadet yeri olarak tanınması, Türkiye nin de taraf olduğu insan hakları sözleşmelerinin kriterleriyle uyumlu bir adım olacaktır. Resmi olarak ibadet yeri olarak tanınan cem evlerinin yönetimi, mevcut durumda olduğu gibi, inanç gruplarına bırakılmalıdır. Resmi olarak tanınan ibadet yerlerinin sahip oldukları ayrıcalıklar veya muafiyetler geçerli olmalıdır. Bunun yanı sıra Alevi toplumunun cem evlerinin ihtiyaçlarının karşılanması için kamu finansmanına yönelik talepleri kapsayıcı bir şekilde tüm paydaşların katılımıyla biçimlendirilecek politikalarla karşılanmalıdır. Öte yandan, kamu finansmanı veya cem evlerinin yönetimine ilişkin belirsizlikler cem evlerinin ibadet yeri olarak tanınması için bir engel oluşturmamalıdır. Müslüman toplumu için camilerin yanı sıra cem evlerinin de resmen ibadet yeri olarak tanınması Türkiye toplumunun dinsel çeşitliliğini dikkate alan bir örnek oluşturacaktır. Bu ancak devletin tarafsızlık yükümlülüğünü gözetmesiyle mümkün olabilir. Sonuç Özet olarak, cem evlerinin ibadet yeri olarak tanınması Türkiye nin inanç özgürlüğü hakkını koruma yükümlülükleri ve hedefine ulaşmada önemli bir fırsat sunmaktadır. Türkiye hükümeti gerek uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerini gerekse Türkiye içinde dile getirilen demokratik talepleri dikkate alarak bu yönde bir adım atmakla tarafsızlık ve çoğulculuk ilkelerini de gözetmiş olacaktır. Norveç Helsinki Komitesi İnanç Özgürlüğü Girişimi, yukarıdaki değerlendirmeler ışığında aşağıdaki tavsiyeleri dikkatinize sunmaktadır: - Bazı ibadet yerlerine indirimli tarife uygulanmasına olanak veren tarihli ve 2002/4100 sayılı Bakanlar Kurulu kararının 2(f) bölümünde yer alan A Norwegian Helsinki Committee Policy Paper No

6 ibadethaneler (cami, mescit, kilise, havra ve sinagog) ifadesine cem evi ifadesi de eklenmelidir. Söz konusu Karar, 3. Maddesi nde ibadet yerlerinin elektrik giderlerinin takip eden yılda Diyanet İşleri Başkanlığı nın bütçesine konulacak ödenekten karşılanacağını belirtmektedir. Aynı madde ibadet yerlerinin su giderleri için ortalama fiyat uygulanmasını öngörmektedir Sayılı İmar Kanunu nun Ek 2. Maddesi uyarınca mülki idare amirleri, cem evlerinin ibadet yeri statüsü için başvurularını değerlendirirken Anayasa nın 24. Maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 9. Maddesi ni temel alarak karar almalıdır. Gerektiği takdirde Başbakanlık bu konuda bir genelge yayınlamalıdır. - Belediyeler imar planlarının düzenlenmesinde, ibadet yeri için yer ayırırken sadece camileri değil, tüm ibadet yerlerini dikkate almalıdır. Bu kararlarda inananların görüşleri birincil referans kaynağı olarak alınmalıdır. Daha fazla bilgi için Norveç Helsinki Komitesi İnanç Özgürlüğü Girişimi Projesi yöneticisi Mine Yıldırım ile temas kurabilirsiniz- Norveç Helsinki Komitesi (NHC), merkezi Oslo da bulunan ve insan haklarının pratikte korunmasını sağlamak amacıyla 1977 yılından beri çalışan bir sivil toplum kuruluşudur. Bu amaçla izleme ve raporlama yapar, eğitim düzenler ve demokratik yapıları destekler. NHC nin çalışmaları Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı kapsamında kabul edilmiş insan hakları belgelerini temel alır. Orta Asya da dahil olmak üzere birçok ülkede projeler yürütmektedir. İnanç Özgürlüğü Girişimi Eylül 2011 de Türkiye de düşünce, din veya inanç özgürlüğüne dair konuları izleme ve bu konudaki hukuki standartları ve izleme raporlarını ilgili tüm paydaşların kullanımına sunma amacıyla çalışmalarına başlamıştır. Bu süreçte Birleşmiş Milletler nezdinde Evrensel Periyodik Gözden Geçirme ve İnsan Hakları Komitesi mekanizmaları çerçevesinde Türkiye de düşünce, din veya inanç özgürlüğü korunmasına ilişkin raporlar sunmuştur. Mart 2013 itibariyle Norveç Helsinki Komitesi nin desteğiyle, izleme ve raporlama etkinliklerini içeren İnanç Özgürlüğü Hakkını İzleme Projesi ile çalışmalarını sürdürmektedir. A Norwegian Helsinki Committee Policy Paper No

7 1 Avrupa Komisyonu, 2012 Türkiye İlerleme Raporu, Ekim T24, CHP'li Aygün, Bilgi Edinme Yasası kapsamında Türkiye deki cemevlerinin sayısal profilini ortaya çıkardı, 15 Mart Diyanet İşleri Başkanlığı ndan İçişleri Bakalığı na gönderilen 1773 Sayılı ve 17 Aralık 2004 tarihli belge. 4 Ntvmsnbc, Meclis te Cemevi Talebine Ret, 09 Temmuz Sabah, Yargıtay: Cemevi İbadethane Değildir, 26 Temmuz BM İnsan Hakları Komitesi, 22 Sayılı Genel Yorum: Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü hakkı (Madde 18) UN Doc. CCPR/C/21/Rev.1/Add.4, para. 4. AİHM, Vergos - Greece, , Başvuru No /01, para AİHM, Besarabya Metropolit Kilisesi - Moldova, Başvuru No /99, , para Article 2 of the Supplementary of the İmar Kanunu [Zoning Law] No. 3194, 03 Mayıs Ibid. 10 NHC:İÖG, Monitoring Report on the Right to Freedom of Religion or Belief in Turkey- January- June 2013, Istanbul, September TESEV, Anayasa ya Dair Tanım ve Beklentiler Saha Araştırması, Eylül 2012, s. 23. A Norwegian Helsinki Committee Policy Paper No

[3] Yeni Anayasa Sürecini İzleme Raporu: Nasıl Bir Anayasaya Doğru Gidiyoruz? Mart 2013 TESEV DEMOKRATİKLEŞME PROGRAMI

[3] Yeni Anayasa Sürecini İzleme Raporu: Nasıl Bir Anayasaya Doğru Gidiyoruz? Mart 2013 TESEV DEMOKRATİKLEŞME PROGRAMI TESEV DEMOKRATİKLEŞME PROGRAMI Yeni Anayasa Sürecini İzleme Raporu: Nasıl Bir Anayasaya Doğru Gidiyoruz? Mart 2013 [3] Yazarlar: Etyen Mahçupyan, Mehmet Uçum, Özge Genç www.anayasaizleme.org Sunuş Özge

Detaylı

Türkiye nin Yeni Anayasasına Doğru

Türkiye nin Yeni Anayasasına Doğru 3 TESEV Anayasa Komisyonu Raporu Türkiye nin Yeni Anayasasına Doğru TESEV TESEV Anayasa Komisyonu Raporu Türkiye nin Yeni Anayasasına Doğru Komisyon üyeleri (alfabetik sırayla) TESEV Anayasa Komisyonu,

Detaylı

İNSAN HAKLARININ KORUNMASI AÇISINDAN İL VE İLÇE İNSAN HAKLARI KURULLARI

İNSAN HAKLARININ KORUNMASI AÇISINDAN İL VE İLÇE İNSAN HAKLARI KURULLARI Türk İdare Dergisi Sayı: 466 Mart 2010 95 İNSAN HAKLARININ KORUNMASI AÇISINDAN İL VE İLÇE İNSAN HAKLARI KURULLARI ÖZET Suat DERVİŞOĞLU 1* İnsan haklarının tanınması ve güvence altına alınması kadar bu

Detaylı

Ulusal Azınlıkların Seçim Süreçlerine Katılımını Teşvik Etme ve İzleme üzerine El Kitabı AGİT

Ulusal Azınlıkların Seçim Süreçlerine Katılımını Teşvik Etme ve İzleme üzerine El Kitabı AGİT Ulusal Azınlıkların Seçim Süreçlerine Katılımını Teşvik Etme ve İzleme üzerine El Kitabı AGİT 1 El Kitabının İngilizce orijinali AGİT Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR) tarafından yayınlanmıştır

Detaylı

Her seferinde öyle eyle ki, eyleminin ilkesi aynı zamanda genel bir yasa olabilsin. Immanuel Kant

Her seferinde öyle eyle ki, eyleminin ilkesi aynı zamanda genel bir yasa olabilsin. Immanuel Kant İnsan Hakları Her seferinde öyle eyle ki, eyleminin ilkesi aynı zamanda genel bir yasa olabilsin. Immanuel Kant İnsan Hakları fikri, temeli insan onuru bilincine dayanan bir fikirdir ve binlerce yıllık

Detaylı

ULUSLARARASI BOYUTUYLA BİLGİ EDİNME HAKKI VE İTİRAZ MERCİLERİ

ULUSLARARASI BOYUTUYLA BİLGİ EDİNME HAKKI VE İTİRAZ MERCİLERİ ULUSLARARASI BOYUTUYLA BİLGİ EDİNME HAKKI VE İTİRAZ MERCİLERİ T.C. BAŞBAKANLIK BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULU Başbakanlık Merkez Bina B-04 P.K. 06573 Bakanlıklar/ANKARA 1 ULUSLARARASI BOYUTUYLA BİLGİ

Detaylı

Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Komitesi nin Türkiye Üzerine Sonuç Gözlemleri (2005) 21,22

Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Komitesi nin Türkiye Üzerine Sonuç Gözlemleri (2005) 21,22 Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Komitesi nin Türkiye Üzerine Sonuç Gözlemleri (2005) 21,22 Orijinali: İngilizce CEDAW/C/TUR/CC/4-5 15 Şubat 2005 Kadınlara Karşı Ayrımcılığın

Detaylı

lkö retimde Haklar m z Var! lkö retimde Haklar ve Hak Arama Yollar

lkö retimde Haklar m z Var! lkö retimde Haklar ve Hak Arama Yollar lkö retimde Haklar m z Var! lkö retimde Haklar ve Hak Arama Yollar Eğitimde Haklar Projesi, Sabancı Üniversitesi Eğitim Reformu Girişimi tarafından Avrupa Birliği mali desteği ile yürütülmüştür. Bu yayında

Detaylı

rapor Bir eşitlik arayışı: Türkiye de azınlıklar

rapor Bir eşitlik arayışı: Türkiye de azınlıklar rapor Bir eşitlik arayışı: Türkiye de azınlıklar Türkiye, Diyarbakır da bir Kürt kızı. Carlos Reyes-Manzo/Andes Haber Ajansı. Teșekkür Bu rapor, Uluslararası Azınlık Hakları Grubu (MRG) ve Diyarbakır Barosu

Detaylı

DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI MÜSTEŞARLIĞI TÜRKİYE'NİN ÜYELİĞİNİN AB'YE MUHTEMEL ETKİLERİ

DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI MÜSTEŞARLIĞI TÜRKİYE'NİN ÜYELİĞİNİN AB'YE MUHTEMEL ETKİLERİ DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI MÜSTEŞARLIĞI TÜRKİYE'NİN ÜYELİĞİNİN AB'YE MUHTEMEL ETKİLERİ Kasım 2004 İÇİNDEKİLER GİRİŞ 1 A- HUKUKİ DURUM 4 1. Türkiye-AB İlişkileri 4 B- SİYASİ KONULAR 7 1. Siyasi Kriterlere

Detaylı

KÜRT SORUNUNUN ÇÖZÜMÜNE DA R B R YOL HAR TASI: BÖLGEDEN HÜKÜMETE ÖNER LER

KÜRT SORUNUNUN ÇÖZÜMÜNE DA R B R YOL HAR TASI: BÖLGEDEN HÜKÜMETE ÖNER LER KÜRT SORUNUNUN ÇÖZÜMÜNE DA R B R YOL HAR TASI: BÖLGEDEN HÜKÜMETE ÖNER LER KÜRT SORUNUNUN ÇÖZÜMÜNE DA R B R YOL HAR TASI: BÖLGEDEN HÜKÜMETE ÖNER LER TESEV YAYINLARI Yay na Haz rlayanlar: Dilek Kurban ve

Detaylı

ÜLKE İÇİNDE YERİNDEN OLMA KONUSUNDA YOL GÖSTERİCİ İLKELER AÇIKLAYICI NOTLAR. Walter Kälin BİRLEŞMİŞ MİLLETLER

ÜLKE İÇİNDE YERİNDEN OLMA KONUSUNDA YOL GÖSTERİCİ İLKELER AÇIKLAYICI NOTLAR. Walter Kälin BİRLEŞMİŞ MİLLETLER BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÜLKE İÇİNDE YERİNDEN OLMA KONUSUNDA YOL GÖSTERİCİ İLKELER AÇIKLAYICI NOTLAR Walter Kälin BROOKINGS ENSTİTÜSÜ Yerinden Olma Projesi : İmaj Yayınevi Ankara, Temmuz 2005 ISBN İMAJ KİTABEVİ

Detaylı

TÜRBAN SORUNU NUN HUKUKSAL BOYUTU ANAYASAL DEĞİŞİKLİK ÇÖZÜM OLUR MU?

TÜRBAN SORUNU NUN HUKUKSAL BOYUTU ANAYASAL DEĞİŞİKLİK ÇÖZÜM OLUR MU? TÜRBAN SORUNU NUN HUKUKSAL BOYUTU ANAYASAL DEĞİŞİKLİK ÇÖZÜM OLUR MU? S. Alp Lİmoncuoğlu* Türkiye nin son 25 yılına damgasını vuran tartışmalardan biri türban sorunu dur. Çözümün yasama organına odaklanmış

Detaylı

Birleþmiþ Milletler Çocuk Haklarý Komitesi nin Çocuk Haklarýna dair Sözleþme ye iliþkin Genel Yorumlarý 2006 2008

Birleþmiþ Milletler Çocuk Haklarý Komitesi nin Çocuk Haklarýna dair Sözleþme ye iliþkin Genel Yorumlarý 2006 2008 Birleþmiþ Milletler Çocuk Haklarý Komitesi nin Çocuk Haklarýna dair Sözleþme ye iliþkin Genel Yorumlarý 2006 2008 ICC Çocuk Haklarý Serisi 4 International Children s center (ICC) Uluslararası Çocuk Merkezi

Detaylı

TÜRKİYE'DE SİYASİ REFORM

TÜRKİYE'DE SİYASİ REFORM T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ TÜRKİYE'DE SİYASİ REFORM Uyum Paketleri ve Güncel Gelişmeler Ankara, Haziran 2007 T.C. BAfiBAKANLIK AVRUPA B RL GENEL SEKRETERL Mustafa Kemal Mahallesi

Detaylı

OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi

OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi 1 Önsöz 1. OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi (Rehber), hükümetler tarafından çok uluslu şirketlere yapılan tavsiyelerdir. Rehber, çok uluslu şirketlerin faaliyetlerinin

Detaylı

NO 02 AB YE GENEL BAKIŞ T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI. www.ab.gov.tr

NO 02 AB YE GENEL BAKIŞ T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI. www.ab.gov.tr NO 02 T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI NO 02 İçindekiler 1 Avrupa Birliği Nedir? 1 AVRUPA BİRLİĞİ NİN KURUMLARI 6 Avrupa Parlamentosu 6 Avrupa Birliği Zirvesi 8 Konsey ( Bakanlar Konseyi ya da AB Konseyi

Detaylı

TÜRKİYE DE KAYNAŞTIRMA/BÜTÜNLEŞT RME YOLUYLA EĞİTİMİN DURUMU

TÜRKİYE DE KAYNAŞTIRMA/BÜTÜNLEŞT RME YOLUYLA EĞİTİMİN DURUMU KAYNAŞTIRMA/BÜTÜNLEŞT RMEN N ETK NL Ğ N ARTIRMAK Ç N POL T KA VE UYGULAMA ÖNER LER PROJESİ TÜRKİYE DE KAYNAŞTIRMA/BÜTÜNLEŞT RME YOLUYLA EĞİTİMİN DURUMU TOHUM TÜRKİYE OTİZM ERKEN TANI VE EĞİTİM VAKFI Tohum

Detaylı

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ KARARLARINDAN ÖRNEKLER

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ KARARLARINDAN ÖRNEKLER AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ KARARLARINDAN ÖRNEKLER Gilles Dutertre Bu kitap daha önce Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatlarından Alıntılar adıyla yayımlanmış olan kitabın çevirisi gözden geçirilmiş

Detaylı

Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Bildirgesi 1,2

Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Bildirgesi 1,2 Temel Belgeler Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Bildirgesi 1,2 7 Kasım 1967 tarihli ve 2263 (XXII) sayılı Genel Kurul kararıyla ilan edilmiştir. Genel Kurul, Birleşmiş Milletler e mensup halkların,

Detaylı

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi Sonuç Gözlemleri. (27. Oturum)

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi Sonuç Gözlemleri. (27. Oturum) Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi Sonuç Gözlemleri (27. Oturum) CRC/C/15/Add.152 / 8 Haziran 2001 ÇOCUK HAKLARI KOMİTESİ 27 nci OTURUM SÖZLEŞMENİN 44 ncü MADDESİ UYARINCA TARAF DEVLETLER TARAFINDAN

Detaylı

Vedat LAÇİNER * Yrd.Doç.Dr., Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi

Vedat LAÇİNER * Yrd.Doç.Dr., Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi SOSYAL DİYALOG PERSPEKTİFİNDE ULUSAL İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONSEYİ THE NATIONAL OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY COUNCIL FROM A SOCIAL DIALOG PERSPECTIVE Vedat LAÇİNER * 1 Özet: Kişilerin kendilerini ilgilendiren

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI IŞIĞINDA YOKLUK YA DA YOK İŞLEM

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI IŞIĞINDA YOKLUK YA DA YOK İŞLEM makaleler Yılmaz ALİEFENDİOĞLU ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI IŞIĞINDA YOKLUK YA DA YOK İŞLEM Yılmaz ALİEFENDİOĞLU YOKLUK Yükseköğretimde türbanın serbest bırakılması yönündeki çabaların yoğunlaştığı 2008

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ LEZBİYEN, GEY, BİSEKSÜEL, TRANS VE İNTERSEKS (LGBTİ) KİŞİLERİN TÜM İNSAN HAKLARINI KULLANABİLMELERİNİN

AVRUPA BİRLİĞİ LEZBİYEN, GEY, BİSEKSÜEL, TRANS VE İNTERSEKS (LGBTİ) KİŞİLERİN TÜM İNSAN HAKLARINI KULLANABİLMELERİNİN AVRUPA BİRLİĞİ LEZBİYEN, GEY, BİSEKSÜEL, TRANS VE İNTERSEKS (LGBTİ) KİŞİLERİN TÜM İNSAN HAKLARINI KULLANABİLMELERİNİN DESTEKLENMESİ VE KORUNMASINA DAİR KILAVUZ* * Orijinal adı "Guidelines to Promote and

Detaylı

İnsan Hakları Savunucuları: Masum Oldukları Kanıtlanıncaya Kadar Suçlu

İnsan Hakları Savunucuları: Masum Oldukları Kanıtlanıncaya Kadar Suçlu İnsan Hakları Savunucuları: Masum Oldukları Kanıtlanıncaya Kadar Suçlu Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu (FIDH) ve Dünya İşkence Karşıtı Örgütü (OMCT), ortak programları İnsan Hakları Savunucularının

Detaylı

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi nin Çocuk Haklarına dair Sözleşme ye ilişkin Genel Yorumları 2008 2011

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi nin Çocuk Haklarına dair Sözleşme ye ilişkin Genel Yorumları 2008 2011 Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi nin Çocuk Haklarına dair Sözleşme ye ilişkin Genel Yorumları 2008 2011 Uluslararası Çocuk Merkezi Çocuk Hakları Serisi 10 ISBN: İçindekiler Genel Yorum No. 11

Detaylı

5651 Sayılı Kanun ve Bu Kanun Çerçevesinde Yapılan İkincil Düzenlemelerin Değerlendirilmesi (*)

5651 Sayılı Kanun ve Bu Kanun Çerçevesinde Yapılan İkincil Düzenlemelerin Değerlendirilmesi (*) Akademik Bilişim 2008 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale, 30 Ocak - 01 Şubat 2008 5651 Sayılı Kanun ve Bu Kanun Çerçevesinde Yapılan İkincil Düzenlemelerin Değerlendirilmesi (*) Ayhan TÖZER,

Detaylı

TÜRKİYE-AB VİZE MUAFİYETİ SÜRECİ VE GERİ KABUL ANLAŞMASI HAKKINDA TEMEL SORULAR VE YANITLARI

TÜRKİYE-AB VİZE MUAFİYETİ SÜRECİ VE GERİ KABUL ANLAŞMASI HAKKINDA TEMEL SORULAR VE YANITLARI TÜRKİYE-AB VİZE MUAFİYETİ SÜRECİ VE GERİ KABUL ANLAŞMASI HAKKINDA TEMEL SORULAR VE YANITLARI 1. Türkiye-AB Geri Kabul Anlaşması temelde neleri içermektedir? 1 2. Türkiye-AB Geri Kabul Anlaşması tüm AB

Detaylı

Anayasal Çerçevede Türkiye de Çalışma Hakkı

Anayasal Çerçevede Türkiye de Çalışma Hakkı Anayasal Çerçevede Türkiye de Çalışma Hakkı THE RIGHT TO WORK IN TURKEY IN THE CONSTITUTIONAL FRAMEWORK Baki ERKEN * Özet Bu makale temel haklardan olan çalışma hakkını anayasal çerçevede incelemektedir.

Detaylı

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM KANUN YAPIM SÜRECİ

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM KANUN YAPIM SÜRECİ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: KANUN YAPIM SÜRECİ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM KANUN YAPIM SÜRECİ 52 YASAMA DERNEĞİ w w w. y a s a d e r. o r g A - KANUN TANIMI VE TÜRLERİ B - KANUN YAPIM TEKNİĞİ Kimler kanun önerebilir? Bir kanun tasarısı

Detaylı