Üçüncü Nesil (3G) Gezgin Telefonlar İçin Uygulama Geliştirme

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Üçüncü Nesil (3G) Gezgin Telefonlar İçin Uygulama Geliştirme"

Transkript

1 KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(2) KSU. Journal of Science and Engineering 8(2)-2005 Üçüncü Nesil (3G) Gezgin Telefonlar İçin Uygulama Geliştirme Mustafa AKSU 1, Abdülhamit SUBAŞI 2 1 KSÜ, Kahramanmaraş Meslek Yüksek Okulu, Bilgisayar Teknolojisi ve Programlama, Kahramanmaraş 2 KSÜ, Mühendislik Fakültesi, Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü, Kahramanmaraş ÖZET: Bu çalışmada, gezgin haberleşme sistemleri anlatılıp günümüzde yaygın olarak kullanılan üçüncü nesil (3G) gezgin haberleşme teknolojileri incelenmiştir. Ayrıca üçüncü nesil (3G) teknolojileri destekleyen gezgin cihazlar, bu cihazlar üzerinde çalışan işletim sistemleri, gezgin uygulama geliştirme ortamları detaylı olarak incelenmiştir. Gezgin cihazlar üzerindeki işletim sistemleri açık platform sunduğundan bu cihazlar için kişisel uygulama geliştirip kullanmak mümkün olmaktadır. Günümüzde gezgin tabanlı teknolojileri kullanan çözümler hızla yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmada veri tabanı uygulaması olarak cep telefonu üzerinde çalışan elektronik sözlük programı geliştirilmiştir. Böylece veriler cep telefonu veya web sunucu üzerinde saklanıp, sorgulanabilmektedir. Cep telefonunda büyük boyuttaki verileri saklamak bellek yetersizliğinden dolayı şu an için mümkün olmamaktadır. Bundan dolayı geliştirilen uygulamayla verilerin bir kısmı cep telefonunda diğer bir kısmı da web sunucu üzerindeki veritabanında tutulmaktadır. Cep telefonu kullanıcısı GPRS bağlantısını kullanarak telefonunda bulunmayan sözcüklere web sunucusundan erişebilmektedir. Anahtar Kelimeler: 3G, Gezgin sistemler, Symbian, J2ME The Application Development for Third Generation (3G) Mobile Telephones ABSTRACT: In this study, mobile communication systems were introduced and frequently used third generation (3G) communication technologies was investigated. In addition, mobile devices support third generation (3G) technology, mobile operating systems work on mobile devices and mobile application developing platforms are investigated. Since mobile operating systems supplies open platform, personal applications can be developed and used for these devices. Nowadays mobile based solutions are being developed rapidly. In this study, an electronic dictionary working on mobile device was developed as a database application. Hence the data are stored and requested on mobile phones or web server. Since there is not enough memory, it is not possible to store bulky data on a mobile phone. For this reason, some part of the data is stored on mobile device and the other part is stored on web server in the developed application. The word which is not found on mobile device can be accessed via web server using GPRS connection. Keywords: 3G, Mobile systems, Symbian, J2ME GİRİŞ Teknolojinin hızlı gelişmesi insanların haberleşme alanındaki ihtiyaçlarına yeni boyutlar kazandırmıştır. Devamlı hareket halinde olan kişilerin telefon haberleşmesinde karşılaştıkları imkansızlıklar, elektromanyetik dalgaların telekomünikasyon aracı olarak kullanılabileceği fikrinin doğuşu ve bu yöndeki çalışmaların başlaması ile çözüme kavuşmaya başlamış ve bu gelişmeler ışığında gezgin iletişimin ilk meyveleri A.B.D.'n de 1940'lı yılların sonlarında, Avrupa'da ise 1950'li yılların başlarında tek hücreli analog araç telefonlarının kullanılmaya başlanması ile alınmıştır. Bunu izleyen adım, 1970'lerin sonlarında hücresel analog gezgin telefonların kullanılmaya başlanmasıyla atılmıştır. Bu sistemler, birinci nesil (1G) analog teknolojiyi kullanmakta olup, kullanıcıların zamanla artan ses kalitesi, kapasite, kapsama alanı gibi ihtiyaçlarına cevap vermekte yetersiz kalması, ikinci nesil (2G) sayısal teknolojiye doğru yol alınmasını zorunlu kılmıştır. Bugün kullandığımız GSM (Global System for Mobile) standartlarındaki cep telefonları, 2G sayısal teknolojiyi kullanan sistemlere bir örnek teşkil etmektedir. Söz konusu 2G gezgin telefonlar, 1991'in ortalarında piyasaya sürülmüş ve kullanımı büyük bir hızla yaygınlaşmıştır (Anonim, 2003). Gezgin telefon sistemleri sayesinde telefon haberleşmesinin yeri günlük hayatımızda ayrı bir anlam kazanmış ve bu sistem iş ve sosyal hayatımızın boyutlarını değiştirmekle kalmamış, veri iletiminin de gezgin şebeke aracılığıyla temin edilmesi ile bu sistem yaşamımızın vazgeçilmez bir unsuru haline gelmiştir. Gezgin iletişim sistemleri, günümüze değin önemli bir süreç yaşamıştır. Bu süreç, birinci nesil analog sistemlerden başlayıp çeşitli değişim ve gelişim evresini tamamlayarak günümüze kadar gelen bir süreci ifade etmektedir (Öztürk, 2002) lı yıllar ile birlikte gezgin iletişim teknolojisinde büyük gelişmeler yaşandı. Analog sistemlerden sayısal sistemlere geçiş başladı. Veri iletişimi hızlandı. Dijital, kablosuz iletişime imkân veren ikinci nesil sistemler bu yıllarda ortaya çıktı. 2000'li yıllarda ise "ikinci nesil" dediğimiz sayısal hücresel telefon sistemi dünya çapında yaygın olarak kullanılmıştır. Gelişen teknoloji ve hayat standartları doğrultusunda ihtiyaçlar da artmaktadır. Bu doğrultuda "üçüncü nesil" olarak adlandırılan yeni nesil hücresel telefon sistemleri üzerinde yoğun çalışmalar yapılıp bu alandaki teknolojik ihtiyaçlar karşılanmaya çalışılmıştır. Günümüzde dördüncü nesil olarak adlandırılan Her zaman, her yerde en iyi ve en hızlı bağlantı ilkesini amaç edinmiş hücresel telefon sistemleri üzerinde çalışmalar sürdürülmektedir lu yıllarda

2 KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(2) KSU. Journal of Science and Engineering 8(2) G teknolojisi dünyanın her tarafında kullanılır hale gelecektir. Genel olarak bugün dünyada kullanılan gezgin haberleşme teknikleri beş sınıfta incelenebilir (Demir, 1999). Hücresel Telefon Sitemleri Çağrı Sistemleri Kablosuz Telefon Uydu Haberleşme Sistemleri PMR (Private Mobile Radio ) Sadece analog modülasyon tekniklerinin kullanıldığı sistemler birinci nesil sistemler (1G), sayısal modülasyon tekniklerinin kullanıldığı sistemler ikinci nesil sistemler (2G), sayısal modülasyon tekniklerinin yanı sıra, bilgi işleme ve gösterme tekniklerinin kullanılarak kullanıcıyı küresel bir bilgi ağının parçası haline getirmeyi hedefleyen sistemler ise üçüncü nesil sistemler (3G) olarak sınıflandırılmaktadır (Ertekin ve Özbay, 2000). Her zaman, her yerde en iyi en hızlı ve en güvenli bağlantı sağlayabilecek olan sistemlere ise dördüncü nesil sistemler (4G) adı verilmektedir. Birinci Nesil (1G) Gezgin İletişim Sistemleri Birinci nesil sistemler, adından da anlaşılacağı gibi telsiz haberleşmesinin keşfinden 1980'li yılların ortasına kadar geliştirilmiş olan İlk önce analog teknolojiye dayalı sistemlerin uygulamaya konulduğu (Ertekin ve Özbay, 2000), 1990'lı yıllarda ise ilk sayısal sistemlerin tasarlanarak mevcut analog gezgin telefon sistemlerini tamamlayıcı mahiyette abonelere değişik seçenekleri sunabilmek üzere işletmeye alındığı sistemlerdir. Dünya ülkelerindeki uygulamalar incelendiğinde aşağı yukarı her ülkenin değişik standartlarda analog gezgin telefon sistemlerini kullandıkları görülecektir. (NMT 450, NMT 900, AMPS, TACS ve benzeri sistemler). Analog gezgin telefon sistemlerinin oldukça fazla sayıda olması; farklı ülke politikalarına, üreticilerin çeşitliliğine ve her sistemin ulusal bir sistem olarak uygulanması sebebiyle avantaj-dezavantaj hesaplamalarına ve gerekli teknik imkânların mevcut olup olmamasına bağlı olmasından kaynaklanmıştır (Arslan, 2000). Birinci nesil sistemler, 1980'li yıllarda mikroişlemci teknolojisinin avantajlarından faydalanarak kullanıcılarına çeşitli servisler sunmuş olsalar da analog yapılarından dolayı, özellikle veri haberleşmesi ve etkin kanal kullanımı konusunda yetersiz kalmışlardır (Ertekin ve Özbay, 2000). İkinci Nesil (2G)Gezgin İletişim Sistemleri İkinci nesil sistemler, sayısal haberleşme teknolojisinin kullanıldığı telsiz haberleşme sistemleridir. Analog bilginin sayısal hale dönüştürülmesi ile birlikte bilgi üzerinde her türlü matematiksel işlem yapılabilmesi mümkün hale gelmiştir. İkinci nesil sistemler iki ana gruba ayrılır; Telsiz sistemleri Hücresel sistemler Gezgin iletişim teknolojisi adına yapılan en büyük atılım hücresel sistemlerin ortaya çıkarılmasıdır (Candan, 2002). Analog sistemlerden sonra ortaya çıkan digital sistemler ikinci nesil (2G) olarak adlandırılmaktadır. Üç tane önde gelen ikinci nesil hücresel cep telefonu standardı bulunmaktadır. Bunlar: GSM (Global System for Mobile), CDMA (Code Division Multiple Access), ve D-AMPS (Dijital-Advanced Mobile Phone Service)'dır. Bu üç rakip standart arasında en yaygını GSM'dir. GSM, yaklaşık %60 pazar payına sahiptir (Arslan, 2000). Şekil 1 de cep telefonlarında veri iletişimi ve teknolojilerinin yıllar içindeki gelişimi görülmektedir. Şekil 1. Gezgin iletişim teknolojilerinin gelişimi (Groenen, 2001). GSM sistemi, 1982 yılında CEPT (European Conference of Postal and Telecommunications Administrations) tarafından, Avrupa'daki sivil el ve araç telefonu kullanıcılarını tek sistem altında toplamak amacıyla geliştirilmesine karar verilen hücresel ve sayısal bir sistemdir. GSM, sayısal olması ve kullandığı radyo erişim teknikleri açısından birçok yenilikler getirmesine karşılık erişilen son nokta olmayıp, daha gelişmiş ve küresel sistemlere geçişi sağlayacak bir aşama olarak kabul edilmektedir. İkinci nesil GSM sistemlerindeki gelişmeleri, her biri daha hızlı veri iletimine imkan sağlayan HSCSD (High Speed Circuit Switched Data- Yüksek Hızda Devre Anahtarlamalı Veri), GPRS (General Packet Radio Service-Genel Paket Telsiz Hizmeti) ve EDGE (Enhanced Data Rate for GSM Evolution -GSM Evrimi için Geliştirilmiş Veri Hızı) sistemleri izlemektedir (Tablo 1). Üçüncü Nesil (3G) Gezgin İletişim Sistemleri 3G gezgin iletişim teknolojisine yönelik standartlar, ITU (International Telecommunication Union - Uluslararası Telekomünikasyon Birliği) tarafından geliştirilmekte olup, topluca IMT 2000 olarak adlandırılmaktadır. "IMT", "Uluslararası Gezgin

3 55 38 KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(2)-2005 KSU. Journal of Science and Engineering 8(2)-2005 İletişim i (International Mobile Telecommunication); "2000" ise hem bu alanda geliştirilmiş ilk deneme sistemleri için belirlenmiş tarihi, hem de bu standartlardaki sistemlerin çalışacağı öngörülen 2000 Mhz civarındaki frekans bölgesini temsil etmektedir (Yanık, 2001). Tablo 1. 1, 2 ve 3. Nesil teknolojilerin karşılaştırmalı tablosu ( Selian, 2001) aaa Teknoloji Bandgenişliği (Kbit/s) Özellikler 1. Nesil (1G) Gezgin Sistemler 2/2.5. Nesil (2G/2.5G) Gezgin Sistemler AMPS, NMT GSM Gelişmiş Gezgin Telefon Sistemi Mobile Phone System) Nordic Gezgin Telefon (Nordic Mobile Telephony) (Advanced Küresel Gezgin İletişim Sistemleri (Global System for Mobile Communication) Analog ses hizmeti Veri kapasitesi yok Sayısal ses hizmeti Gelişmiş mesaj gönderme hizmeti Evrensel dolaşım Devre anahtarlamalı HSCSD Yüksek Hızda Devre Anahtarlamalı Veri (High-Speed Circuit Switched Data) Gelişmiş GSM Daha hızlı veri hızı GPRS EDGE Genel Paket Radyo Hizmeti (General Packet Radio Service) GSM Evrimi için Geliştirilmiş Veri Hızı (Enhanced Data Rate for GSM Evolution) Gelişmiş GSM Her zaman bağlantı imkânı Pk h l l Gelişmiş GSM GPRS'den daha hızlı 3.Nesil (3G) Gezgin Sistemler IMT-2000, UMTS Uluslararası Gezgin İletişim 2000 (International Mobile Telecommunications 2000), Evrensel Gezgin İletişim Sistemi (Universal Mobile Telecommunications System) Her zaman bağlantı imkânı Küresel dolaşım IP-olanağı 3G teolojisi ile kullanıcıya hareket halinde iken sesin yanı sıra veri, resim, grafik ve benzeri bilgiler 2 Mbit/s hızına varan yüksek hızlarda, başka bir deyişle "geniş bantta" iletilebilecektir. Günümüzde kullanılmakta olan GSM standartlarındaki sistemler ise, ancak 9,6 ile 384 Kbit/s arasındaki hızlarda bilgi aktarımına izin vermektedir. İkinci nesil haberleşme sistemleri, ses servisinin yanında faks, veri haberleşmesi, mesaj işlemleri gibi hizmetleri de vermesine rağmen, gelişen teknolojiye bağlı olarak artan daha hızlı veri haberleşme talebi ve çoklu ortam uygulamalarına olan eğilim ile birlikte, kullanıcı isteklerini yerine getirmede yetersiz kalmaya başlamanın yanı sıra hiçbirinin haberleşmede bütünüyle küreselleşmeyi sağlayamamış olması üçüncü nesil haberleşme sistemini ortaya çıkarmıştır (Bayız ve Eken, 2001). İkinci nesil GSM sistemlerindeki gelişmeler, her biri daha hızlı veri iletimine imkan sağlayan HSCSD, GPRS ve EDGE sistemlerini içermektedir (Şekil 1). GSM göçünde amaç, 3G ailesinin IMT 2000 vizyonunun bir parçası olan UMTS'ye ulaşmaktır. 2.5G olarak bilinen bu sistemler şu anda kurulum ve gelişim evresindedir. Günümüzde merak edilen ve cevaplanması gereken sorular; hangi sistemin uygun, çok yönlü, uygun maliyetli, karmaşık iletişim hizmetleri dünyasının üstesinden gelebilecek özellikte olduğu ile hizmetlerin en uygun şekilde sunulmasında başarılı olacağı şeklinde sıralanmaktadır. UMTS evrensel gezgin iletişimi sağlamayı amaçlayan bir sistem olup, terminal gezginliğinin yanı sıra kişisel gezginliği ve hizmet gezginliğini desteklemektedir. UMTS 2010 yılında 2 milyar kullanıcıya yüksek kalitede gezgin ve telsiz çoklu ortam hizmet iletişimini sağlayarak, geleceğin pazarını yaratmada anahtar rolü oynayacaktır (Akçay, 2001). Talebe göre hizmet sunmak, UMTS'de sunulan olağan hizmetler olacaktır. Yüksek kalitede eğlence hizmetleri, büyük dosyaları indirme ve internette dolaşma bu kavram içinde sunulabilecek muhtemel hizmet türleri arasındadır. Çoklu ortam hizmetlerinin sunumuna ilave olarak, kullanıcıların gereksinim duyduğu mevcut iletişim hizmetleri UMTS sistemi içinde verilecektir. UMTS tarafından desteklenmesi gereken yeni geliştirilen hizmet ve uygulama örnekleri: bilişim, Eğitim, Eğlence, Toplum Hizmetleri, İş Uygulamaları, İletişim Hizmetleri, Ticari ve Finansal Hizmetler, Karayolu Ulaşım İzleme Hizmeti (Anonim, 1997). Başlıca UMTS güvenlik özellikleri ise şunlardır (Akçay, 2001): Kimlik doğrulama, gizlilik, gerçek ismini saklama, erişim kontrolü, bütünlük, inkâr edememe, bütünleyicilik.

4 KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(2) KSU. Journal of Science and Engineering 8(2)-2005 MATERYAL ve METOT Materyal Donanım Günümüzde gezgin telefonlar yavaş yavaş PDA ların ve hatta PC lerin yerlerini almaya başlamıştır. Geniş ekranları, veri depolama birimleri, mikro işlemcileri, işletim sistemleri ve programlanabilir olma özelliği ile mini bir bilgisayarı andırır hale gelmişlerdir. Gezgin telefonlar için günümüzde en büyük sorun bellek ve veri depolama sorunudur. Bu yüzden bu cihazlar için işletim sistemi seçerken ve uygulama geliştirirken bu durumu göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Fakat bu sorun uzun vadede çözülüp gezgin cihazlar için çok kaliteli görsel uygulamalar yazılabilecektir. Üçüncü Nesil Gezgin Telefon Cihazları 3G terminalleri, kullanıcılarına günlük hayatlarında, birinci nesil (1G) ve ikinci nesil (2G) gezgin telefonların sağlayabildiğinden daha fazla konfor ve denetim imkânı sağlamışlardır. Onlar e-yardımcı, e-sekreter, e-danışman ve hatta e-idareci olacaklardır. Bunun anlamı, yaşanılan ortamda otomasyonu sağlayan bir kontrol mekanizmasının oluşacak olmasıdır. Şu anda piyasada çoklu ortam özelliklerine sahip birçok 3G gezgin telefon mevcuttur. Bu gezgin telefonlardan en çok tercih edilenlerinden bazıları şunlardır: Nokia 6600, Nokia 7650/3650, SonyEricsson P800, SonyEricsson P900, Siemens SX1, Motorala MPx 200. Günümüzde üçüncü nesil telefonlar birçok hizmeti sunarken dördüncü nesil sistemlerinde temelleri atılmaktadır. 4G den bazen "yazılımla tanımlanan radyo iletişimi" olarak da söz edilmektedir. 4G teknolojilerinin 2010 yılı civarında dünyanın her yerinde kullanılabilir olacağı tahmin edilmektedir. Bunların yanı sıra, araştırma ve geliştirme çalışmalarının daha önce edinilen tecrübelerin birikimi şeklinde birbirini takip eden bir süreç olduğu, 3G teknolojisinin 2G teknolojisi ile elde edilen tecrübelerin üzerine kurulduğu ve ileride 3G'yi de aşan 4G teknolojilerinin geliştirileceği de dikkate alındığında, bu teknolojileri dünya ile eş zamanlarda takip eder hale gelinmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Üçüncü nesil telefonların büyük bir çoğunluğu WAP, Bluetooth, IrDA (Infrared Data Association) gibi iletişim standartlarını da desteklemektedir. Bu standartlardan biri kullanılarak dizüstü bilgisayar (laptop), PC (Personal Computer), avuç içi bilgisayar (PDA) gibi cihazlarla gezgin telefonlar arasında bağlantı kurmak, bir ağa bağlanmak mümkündür. Bu bağlantıdan sonra her türlü veri alışverişi mümkün hale gelmektedir. WAP, Bluetooth ve IrDA Veri iletişim hızı istenilen oranın oldukça gerisinde olduğu için, hız açısından çok istekli olmayan metin tabanlı bir protokol olarak geliştirilen WAP'la gerçeklenen uygulamalar da beklenildiği üzere metin tabanlıydı. WAP'ın başarısı ve kullanım yaygınlığı oldukça tartışmalıdır. Kullanıcılara yeterli servisi sunmadan, onlardan karmaşık ayarlar ve hız yüzünden çok sabır isteyen WAP, aslında ölü değil ama oldukça sorunlu doğmuştu. Bluetooth, sabit ve taşınabilir cihazların, birbirlerine kablo ile bağlanmadan haberleşmesini sağlayarak veri ve ses iletişimini kolaylaştıran küresel bir standarttır. Bluetooth radyo yongası (chip) taşıyan cihazlar birbirlerinin görüş doğrultusu dışında olsalar dahi en çok 10 m. mesafede radyo frekansları aracılığı ile haberleşebilirler. Günümüzde bu mesafe bazı cihazlarla desteklenerek 100 m. kadar çıkarılmıştır. Bluetooth a rakip teknolojiler arasında en önemlilerinden biri, bir kızılötesi iletişim standardı olan IrDA (The Infrared Data Association) dır. Televizyon ve müzik setlerinin, uzaktan kumanda aletleri ile haberleşmesi IrDa teknolojisi ile sağlanmaktadır. IrDa, Bluetooth dan daha hızlıdır ancak haberleşecek cihazlar birbirlerini doğrudan görmek zorundadır. Üçüncü Nesil (3G) Multimedya gezgin telefonların öne çıkan önemli özellikleri Bunlar şöyle sıralanabilir (Büyükçakıroğlu, 2003): İşletim sistemleri Kullanılan ekranlar Donanım ve Performans Müzik ve video Kamera İletişim Yazılım Gezgin İşletim Sistemleri Gezgin cihazlar o kadar hızlı gelişti ki artık onlar üzerinde de PC lerde olduğu gibi bir işletim sistemi kurulup çalıştırılabilmektedir. İşletim sistemleri gezgin cihazlarla kullanıcılar arasında bir ara yüz görevi görmektedir. Bunun yanında birçok görevi yerine getirmektedir. Bunlar arasında kısa film seyretme, mp3 yükleme, dinleme, birçok resim formatını görüntüleyebilme, mikro programlama dilleri ile yazılmış uygulamaları çalıştırma (Andrade ve ark., 2003), görsel oyunları yükleme, oynama gibi sayamayacağımız birçok özellik mevcuttur. Günümüzde gezgin cihaz seçme hakkımız var fakat işletim sistemi seçme hakkımız yoktur. Ama yakın bir gelecekte her ikisi de isteğe bağlı olarak seçilebilecektir. Şu anda seçtiğimiz gezgin cihazda hangi işletim sistemi yüklü ise onu kullanmak zorundayız. Gezgin cihazlara yüklü işletim sistemlerinden yaygın olarak kullanılanları şunlardır: Symbian OS, Windows CE/ Pocket PC, Palm OS, Pocket Linux yılı ilk çeyreği itibarıyla gezgin iletişim sektöründe en önemli ve hareketli pazarların başında gelen EMEA (Europe, Middle East and Africa)

5 KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(2) KSU. Journal of Science and Engineering 8(2)-2005 bölgesindeki gezgin işletim sistemlerinin pazar payları Tablo 2. deki gibidir. Tablo 2. EMEA bölgesinde gezgin işletim sistemleri pazar payı dağılımları (Anonim, 2004a) İşletim Sistemi Çeyrek Satışları % Pay Yıllık Büyüme Bütün cihazlar % Symbian % Microsoft % PalmSource % Diğer % Veri merkezli % Microsoft % PalmSource % Diğer % Ses merkezli % Symbian % Microsoft % PalmSource % Diğer % Symbian OS (EPOC) Symbian işletim sistemi, düşük maliyetli, az güç tüketen gezgin cihazlar için tasarlanmış 32 bitlik modern bir işletim sistemidir. Bu işletim sistemi uzun zaman EPOC olarak isimlendirildi ve yakın bir zamanda ismi Symbian (Şekil 2) olarak değiştirildi. Şekil 2. Symbian OS kullanıcı ara yüzü ve uygulama ortamı, 60 serisi telefon (Anonim, 2004b). Symbian işletim sistemi açık (open) bir sistemdir. Bundan dolayı üzerinde birçok uygulama geliştirilebilir. Dünyanın önde gelen gezgin telefon üreticileri Symbian işletim sistemini lisanslayıp kullanmaktadır. Symbian OS şu temel özeliklerle ön plana çıkar: Açık uygulama geliştirme ortamı Çok görevlilik (Multitasking) Esnek kullanıcı ara yüz tasarımı Tam nesne ve bileşen tabanı Sağlamlık Standartlar ve birlikte işlerliğe açık Çok kipli gezgin telefonlarla tümleşiktir Gezgin Uygulama Geliştirme Ortamları Gezgin cihazlar için üretiminden sonra hiçbir yazılımın eklenmesinin mümkün olmadığı kapalı platformlu cihazlar olmasına rağmen üçüncü parti yazılımları indirip ve kurabilmenin mümkün olduğu açık platformlar da vardır. Bir açık platform işletim sistemi ya uygulama ortamının temeli veya uygulama ortamının kendisi olabilir. Uygulama ortamlarına işletim sistemleri olarak Symbian (EPOC), Windows CE ve Palm OS; uygulama geliştirme ortamlarına ise Java ve C++ ı (bunlar işletim sistemlerinden bağımsızdır) örnek verilebilinir. Geliştirilecek cihazları, uygulama ortamlarını ve bunlara uygulama geliştirmek için kullanılan programlama dillerini belirleyen birçok faktör olmasına rağmen uygulama geliştiricilerin tercih yapmadan önce irdelemesi gereken birkaç önemli nokta vardır. Bunlar: Çok kullanımlı /çok görevlilik Düşük enerji kullanımı İletişimi sağlama İstikrar ve sağlamlık Çok geniş cihaz yelpazesi gibi. Uygulama Geliştirme Araçları WAP ilk gündeme geldiği günlerde ciddi bir ilgi görmüştür. Fakat tarayıcı tabanlı uygulamaların kısıtlamalarından dolayı yerini terminal tabalı uygulamalara bırakmıştır. Günümüzde kapalı platformlu ortamlar yerini açık (open) platformlu ortamlara bırakmışlardır. İlk üretilen gezgin telefonlar üzerine üretici firma tarafından telefonun temel özelliklerini sınırlı olarak kontrol edebilen yazılımlar yüklenmekteydi. Bu yazılım üzerine sonradan bir şeyler eklemek mümkün değildi. Zamanla gezgin telefonlar için işletim sistemlerinin geliştirilmesi ve bunların açık platformlu olması yani sonradan yeni uygulamalar eklenebilmesi üzerlerinde çalışabilecek uygulamalar geliştirilebilmesi, gezgin programcılık konusunu ve uygulama geliştirme araçlarını ön plana çıkarmıştır. En çok kullanılan uygulama geliştirme araçları (dilleri) şunlardır: J2ME, JBuilder Mobile 9/X (JBuilder Mobile Set),Borland C++ Builder mobile edition ve Microsoft Visual Studio.NET.

6 KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(2) KSU. Journal of Science and Engineering 8(2)-2005 J2ME (Java 2 Micro Edition) J2ME, tüketici elektroniği ve gömülü aygıtlarda kullanılmak üzere ortaya çıkarılmıştır. Cep telefonları, televizyonlar ve arabalar dâhil birçok aygıtta Java'nın J2ME sürümü yüklü olabilmektedir. J2ME yüklü cihazlar iki kategoriye ayrılır (Anonim, 2002): Kişisel, Taşınabilir Bilişim Aygıtları: Bunlar kesintili ağ bağlantısı olan, cep telefonu, çağrı cihazı, PDA ve cep bilgisayarı gibi aygıtlardır. Paylaşılmış Bağlantılı Bilişim Aygıtları: Bunlar sabit, kesintisiz ağ aygıtlarıdır. Bunlara internet-tv ler, internet-telefonları, arabalardaki eğlence ve seyir aygıtları örnek verilebilir. J2ME'nın amacı bütün bu sayılan, değişik yeteneklere ve olanaklara sahip aygıt türlerinde ortak işlevler sağlamaktır. Bunun için modüler bir yapı kurulmuş, çeşitli konfigürasyon (configuration)'lar ve profil (profile) ler belirlenmiştir. Borland JBuilder 9/X (MobileSet 3.0) Borland Jbuilder içerisinde J2ME araçları bütünleşik haldedir. JBuilder ile geliştirilen gezgin uygulamalar aslında J2ME araçları kullanılarak geliştirilmektedir. Java desteği olan tüm aygıtlarda JBuilder programlama dili ile geliştirilen uygulamalar çalıştırılabilir. Borland JBuilder, java uygulama geliştirme özeliklerinden daha fazlasını sağlar. Bunlar hata ayıklama, yerleştirme araçları (deployment), emulasyon aygıtı, gezgin uygulamalar oluşturmak için görsel araçlar gibi önemli özelliklerdir. METOT Gezgin Telefonlar için Uygulama Geliştirmede Emülatörlerin Kullanılması Uygulama geliştirmede bir problemin nihai sonucunu hemen ulaşılamaz. Sonuca ulaşma birçok denemeyi gerektiren öteleme işlemleridir. Şekil 3, akış şeması biçiminde bu işlemleri göstermektedir. Bu şema yazılımı kullanarak fiziksel cihazların karakteristiklerini benzetip programlayarak aygıt emulatörleri ile ilgili genel düşünceyi ortaya koyar. Başarılı bir ürün elde etmek için gerekli olan ilk yapılacak şey prototipin geliştirilmesidir. Geliştirilmiş gezgin ve kablosuz uygulamalar çoğu uygulama geliştiricileri için yeni bir deneme olacaktır (onlar genellikle sınırlı bellek ve ekran boyutları ile çalışma tecrübesine sahip değillerdir). Üstelik çoğu uygulama geliştiriciler güvenli ağlar üzerinde çalışmaktadır (Bunlar yaygın olarak TCP/IP veya HTTP ayrıca tasarım, geliştirme ve aynı makine üzerinde uygulamalarını test etme). Gezgin cihazlar için uygulama geliştirirken geliştirme ve test döngüsü için gezgin cihazların karakteristiklerini simule eden emulatörler kullanılırlar. Geliştirilen uygulamanın son hali yani hatalardan ayıklanmış hedeflenen çözüm gezgin cihaza yüklenir. Gerçekten emulatörler gezgin uygulamalar geliştirmek için iyi çözümdür. Yoksa çok pahalı gezgin cihazları temin etmek kolay değildir. Şekil 3. Uygulama geliştirmede emulatörlerin kullanım döngüsü. Geliştirilen Uygulamanın Üçüncü Nesil (3G) Gezgin Telefona Aktarılması PC veya dizüstü bilgisayarlarda geliştirilen gezgin telefon uygulamaları ya da doğrudan USB, seri, paralel bağlantılarla veya cep telefonundan internete bağlanarak internet üzerinden ya da kablosuz bağlantılarla (Bluetooth, IrDA) gezgin telefon cihazına aktarılır (Şekil 4) ve kullanılır. PC üzerinden doğrudan aktarma yapılabilir. Bunun için USB, seri v.b. bağlantılarda kullanılmak üzere telefonla birlikte verilen özel veri kablosu gerekmektedir. Eğer yoksa temin edilmelidir. Bluetooth veya Kızıl Ötesi Bağlantı Şekil 4. Geliştirilen uygulamanın gezgin telefona aktarılması. PC üzerinden göndermede başka bir metot ise PC ye kızıl ötesi ya da Bluetooth cihazları takılarak kızıl ötesi veya Bluetooth iletişim özelliği kazandırılabilinir. BULGULAR ve TARTIŞMA Uygulama geliştirmek için dil olarak Borland JBuilder 9 kullanılmıştır. Borland JBuilder içerisinde

7 KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(2) KSU. Journal of Science and Engineering 8(2)-2005 J2ME araçları bütünleşik haldedir. Borland JBuilder ile geliştirilen gezgin uygulamalar aslında J2ME araçları kullanılarak geliştirilmektedir. Gezgin telefonlar için geliştirilen Java uygulamaları MIDlet olarak adlandırılır. MIDlet, aygıta değişik yollarla indirilir ve çalıştırılır (Itani ve Kayssi, 2004). Sözlük uygulaması bir tane MIDlet ten oluşmaktadır. Uygulama SozlukMIDlet isimli MIDlet in çalıştırılmasıyla başlar (Şekil 5). üzerinden internet ortamındaki sunucuya erişir sunucudaki servlet (sunucu üzerindeki geniş uygulama) programı çalıştırılır servlet gerekli işlemleri yapar sonucu MIDlet e döndürür. Şekil 6. Geliştirilen uygulamanın alt alanları. Şekil 5. Uygulamanın emulatördeki görünümü. Bu çalışmada veri tabanı uygulaması olarak cep telefonu üzerinde çalışan elektronik sözlük programı geliştirilmiştir. Böylece veriler cep telefonu veya web sunucu üzerinde saklanıp, sorgulanabilmektedir. Cep telefonunda büyük boyuttaki verileri saklamak bellek yetersizliğinden dolayı şu an için mümkün olmamaktadır. Bundan dolayı geliştirilen uygulamada verilerin bir kısmı cep telefonunda diğer bir kısmı da web sunucu üzerindeki veritabanında tutulmaktadır. Cep telefonu kullanıcısı GPRS bağlantısını kullanarak telefonunda bulunmayan sözcüklere web sunucusundan erişebilmektedir. Uygulama Şekil 6 daki alt alanlardan oluşmaktadır. Uygulamada sözlük veri tabanına yeni kayıt eklemek, silmek mümkün olmaktadır. Sözcükler eklenirken seçime göre telefondaki veri tabanına veya web sunucu üzerindeki veri tabanına kaydedilmektedir (Şekil 7). Kayıt dosyasına (Tablo 3) (tam olarak veri tabanı denilemez) eklenen kayıt sayısı ne kadar artarsa aramabulma süresi o kadar yavaşlamaktadır. Şimdilik bu sorunu çözmek mümkün gözükmemektedir. Fakat birkaç yıl zarfında bu problemler bellek miktarı, gezgin telefon işlemci hızı ve veri yolu hızlarının artması ile büyük oranda çözülecektir. Böylece kayıtlar yalın dosyalar yerine veri tabanlarında saklanacak ve veri tabanı motorlarının tüm imkânlarından faydalanılacaktır. Kelime aramada ise kelime öncelikle telefon üzerindeki veri tabanında sorgulanmakta eğer bulunamazsa GPRS üzerinden web sunucusuna bağlanılarak sorgulama sunucu üzerinden yapılmaktadır. Bu tür yazılımlarda gezgin telefon üzerindeki MIDlet (gezgin telefon üzerindeki kısıtlı uygulama) çalıştırılır. Çalışan bu MIDlet, GPRS Şekil 7. Kelimenin telefona veya web sunucuya kaydedilmesi Arama, veri tabanlarındaki gibi indeks oluşturmak mümkün olmadığı için sıralı olarak ilk kayıttan başlar son kayda kadar aranan bilgi bulununcaya kadar devam eder. Tablo 3. Verilerin saklandığı Mobildata dosyanın yapısı ing alanı trk alanı Kelimenin İngilizce karşılığının girildiği alan Kelimenin Türkçe karşılığının girildiği alan Sözlük programında, kelime kayıt dosyası esnek tutulmuş bundan dolayı uygulamaya Kelime Ekle adlı bir bölüm eklenmiştir. Böylece gezgin telefon kullanıcısı sözlükte olmayan kelimeleri kendi ekleyip genişletebilmektir. Ayrıca başlangıçta sözlük kayıt dosyası oluşturulurken kelimeler girilebilecektir. RMS (Record Management System), veri saklama ve verilere erişim için kullanılır. J2ME de, uygulamaya RMS desteğini sağlamak için javax.microedition.rms paketini kullanmak gerekmektedir. RMS de kayıtlar birbirine bağlı olarak saklanırlar. Bir kayıt eklendiğinde, alacağı kayıt numarası bir önceki kaydın bir fazlasıdır. 1, 2 ve 3 numaralı kayıtlar mevcutsa ve 2 numaralı kayıt silinirse bir daha 2

8 KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(2) KSU. Journal of Science and Engineering 8(2)-2005 numaralı kayıt kullanılamaz ve artık 1 numaralı kayıttan sonra 3 numaralı kayıt gelir (Şekil 8). Kayıt 1 Kayıt 2 Kayıt 3 Şekil 8. RMS de kayıt silme işlemi (Efe, 2003). Gezgin Uygulama Örnekleri Ülkemizde yeni olsa da dünya çapında bu alanda birçok görsel oyun ve yardımcı program geliştirilip gezgin telefon kullanıcılarının hizmetine sunulmuştur. Gezgin uygulama geliştirme araçları ile geliştirilmiş yüzlerce uygulamadan bazı örnekler (Dönmez, 2004): Agile Messenger (Mesajlaşma Yazılımı), Quickoffice Premier (Ofis Yazılımı), Opera Browser (Web Tarayıcı), Ultra MP3! (MP3 Çalar), Psiloc Infrared Remoto Control (Uzaktan Kumanda Yazılımı), Visiarc (CAD Görüntüleyici) SONUÇ ve ÖNERİLER Üçüncü nesil (3G) gezgin telefonlar (Nokia 3650/7650/6600, Simens SX1, SonyEricsson P800, SonyEricsson P900, Motorala MPx 200) üzerlerindeki açık (open) işletim sistemleri, artırılabilir bellek imkanı, işlemcileri, renkli ve çözünürlüğü yüksek sayılabilecek ekranları; WAP, Bluetooth ve IrDA gibi kablosuz iletişim standartlarına destek; Java, C++ v.b. dillerde geliştirilmiş uygulamaları sorunsuz çalıştırabilme; GPRS üzerinden internet bağlantısı yapabilme (Ghribi, ve Logrippo, 2000) gibi bir çok imkanı sağladıklarından dolayı hızla yaygınlaşmaktadır. Bu tür gezgin telefonların yaygınlaşması beraberinde yeni bir sektör ortaya çıkarmıştır. Gezgin programcılık ta diyebileceğimiz bu sektör ülkemizde henüz yenidir. PC ler için bir veri tabanı uygulamasını Delphi gibi görsel dilleri kullanarak hemen herkes yapabilir. Fakat gezgin telefonlar için böyle bir uygulamayı gerçekleştirecek kişi sayısı şu an için sınırlıdır. Bundan dolayı işin ticari yönünü düşünen yazılımcılar bu alana yönelip bir şeyler yaparsa emeklerinin karşılığını fazlasıyla alacaklardır. Bu çalışmada hızla gelişen üçüncü nesil gezgin telefonlarda çalışabilen bir veri tabanı uygulaması gerçekleştirilmiştir. Bu gerçekleştirilen uygulama ticari amaçlı olmayıp araştırma-geliştirme amaçlıdır. Geliştirilen bu uygulamanın görselliği biraz arttırılarak ticari hale getirilebilir. Uygulama geliştirilirken Java programlama dili kullanılmıştır fakat Java dili bazı imkânları yönüyle kısıtlıdır. Bu tür uygulamalarda C++ Mobile programlama dili kullanılırsa daha fazla esneklik elde edilir. Üçüncü nesil telefonların şu an işlemci gücü ve bellek kapasitesi düşüktür. Bu durum yazılım geliştirmede de kısıtlamalara gitmeyi gerektirmektedir. Mesela veriler bellek sorunu ve erişim yavaşlığı dolayısı ile tam manasıyla bir veri tabanında değil de dosyalarda tutulmaktadır. Bu sorun çok kısa bir zaman diliminde çözülüp donanım olarak daha güçlü gezgin telefon cihazları piyasaya çıkacaktır. Bu alanda çalışma yapacak yazılımcı ve araştırmacıları birtakım önerilerde bulunmakta fayda vardır. Bu öneriler gezgin yazılım geliştirenler için faydalı olacaktır. Bunlar: 1. Güvenlik üzerine çalışmalar yapmak. Gezgin programcılıkta henüz hiç kimse güvenlikle ilgili alanlara yönelik yazılım geliştirmemiştir. Bu gayet normaldir takdir edilir ki yıllardır yazılım geliştiren Microsoft firması bile yazılım ürünlerinin (Microsoft Office, Windows XP gibi) güvenlik açıklarını yeni yeni kapatmaktadır. Gezgin telefonlardaki güvenlik açıkları işletim sistemlerinden, yazılım geliştirmek için kullanılan dilden, üçüncü nesil cihazlardan kaynaklanabilir. Bu açıkları üretici firmalar da kabul etmektedir. Özellikle işletim sistemlerindeki açıklar çok tehlikelidir. Bunun için PC lerdeki gibi güvenlik duvarı (firewall) yazılımları, virüs temizleyici yazılımlar (antivirüs) geliştirilebilir. Diğer bir tehlike ise güvenli bir şekilde veri iletimi sağlama konusudur. Bunun içinde PGP (Pretty Good Privacy) türü yazılımlar geliştirilebilir ayrıca bu tür bir yazılıma konuşmaları da şifreleme özelliği kazandırılabilir. 2. Üçüncü nesil telefonunu eğlence amaçlı kullananlara yönelik; oyun, bulmaca, yap- boz gibi yazılımlar geliştirmek. Bu öneri daha çok işin ticari yönünü düşünen yazılımcılara hitap etmektedir. Büyük bir çoğunlukla bu cihazları alanlar eğlence amaçlı almaktadır. Yoksa telefonu ile internete bağlanma, uygulama programlarını kullanma gibi işleri yapan kullanıcı sayısı çok azdır. Hatta birçok kullanıcı telefonunun özelliklerini dahi bilmemektedir. Bundan dolayı bu kesime hitap etmek için ilgi çekecek değişik oyunlar geliştirmek ya da var olan PC oyunlarının gezgin telefon sürümlerini üretmek büyük bir pazar payı yakalamayı sağlayacaktır. Ayrıca internet üzerinden oynanan çoklu oyunlar geliştirme de önemli bir pazardır. 3. Veritabanı (dosya) yazılımları veya uygulama yazılımları geliştirmek. Bu tür yazılımlar biraz daha dar bir alandaki gezgin kullanıcılara hitap etmektedir. Mesela geliştirilen İngilizce-Türkçe sözlük yazılımı sadece kelime anlamı öğrenme, çeviri yapma gibi işlerle uğraşanlar için gerekmektedir. Veri tabanı yazılımı deyince sadece telefon üzerinde verileri depolamak akla gelmemelidir. GPRS üzerinden internete bağlanıp sunuculardaki veri tabanlarına erişip onlar üzerinde işlem yapma, sorgulama, güncelleme gibi işlemler de düşünülmelidir. Bu tür yazılımlar özellikle patronlar ve şirket yöneticileri için şirketten uzakta kaldıkları zamanlarda şirketin verilerini görmede ve müdahale etmede büyük bir imkân sağlayacaktır. 4. Akademisyenler ve araştırmacılar için iyi bir materyaldir. Çünkü henüz yeni bir alan olup birçok şey yeni oturmaktadır. 5. Telefonunu çok kullananlar telefonlarının GPRS hizmetini aktif hale getirerek konuşmalarını, mesajlarını çok az masrafla ve fazlasıyla gerçekleştirebilirler.

9 KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(2) KSU. Journal of Science and Engineering 8(2)-2005 İnternet bağlantısı yapıp internet sayfalarını görüntüleyebilirler. Chatin, Agile Messenger gibi yazılımlarla PC lerdeki gibi çevrimiçi sohbet (chat) yapabilirler. KAYNAKLAR Anonim UMTS Forum, A Regulatory Framework For UMTS, Report No:1, s 12. Anonim J2ME Wireless Toolkit User s Guide, Sun Microsystems Inc. 104 p. Anonim Universal Mobile Telecommunications System (UMTS) Protocols and Protocol Testing s 1-4 Anonim. 2004a. NTVMSNBC Web Sayfası, Teknoloji, Anonim. 2004b. Symbian: Media center: Picture Library Web sayfası, Akçay, A.R Nesil Gezgin İletişim Sistemleri-2, d=2048, s 1. Andrade, R., Aldo von Wangenheim, Bortoluzzi, M., K., Wireless and PDA: a novel strategy to access DICOM-compliant medical data on mobile devices, International Journal of Medical Informatics 71: p Arslan, S., GSM 900 baz istasyon servis sayılarının simülasyon (benzetim) ve amaç programlama tekniklerinin kullanılması, Ankara, Gazi Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi. Bayız, Y. ve Eken, S.K., GSM'in geleceği: UMTS, İletişim Teknolojileri Bildiriler Kitabı, s Büyükçakıroğlu, B Multimedia (Smartphone) cep telefonları, ID=28. Candan, M.M., Üçüncü Nesil Mobil Haberleşme sistemleri için Türkiye de Uygulanacak frekans bandı, Lisans, servisler, Uygulamalar ve Ülkemizdeki Durumu, Telekomünikasyon Kurumu, Ankara, Uzmanlık Tezi, 127s. Demir, H., Mobil Telefon İşletmeciliği İçin Alternatif Lisans Verme Modeli Deneyimi, İstanbul, Yüksek Lisans Tezi, s 6. Efe, B., Est Java Projesi, İstanbul, İTÜ Bilişim Enstitüsü. Ertekin, Ö. ve Özbay, A., Mobil & Wap İletişim Teknolojileri, Hayat Yayınları, Ankara, 130s. Ghribi, B. and Logrippo, L., Understanding GPRS: The GSM packet radio service, Computer Networks, 34: p Groenen, W., Migration Paths 2G to 3G Planning the Evolution to IMT 2000, ITU- D Seminar on IMT 2000 and Beyond Systems, Warsaw, Poland. Itani, W., Kayssi, A., J2ME application-layer endto-end security for m-commerce, Journal of Network and Computer Applications 27: p Öztürk, A, Mobil Telekomünikasyon Lisans Rejimi: Dünya Örnekleri ve Türkiye Analizi, Telekomünikasyon Kurumu, Ankara, Uzmanlık Tezi, 252s. Selian, A., G Mobile Licensing Policy: From GSM to IMT-2000-A Comparative Analysis. 50p. Yanık, D., Üçüncü nesil (3G) mobil telekomünikasyon sistemleri ve 3G lisanslarının verilmesi konusunda dünyadaki uygulamalar ile Türkiye analizi, Telekomünikasyon Kurumu,

Bilgisayar, elektronik bir cihazdır ve kendi belleğinde depolanan talimatları sırasıyla uygulayarak çalışır. İşler. Bilgi İşlem Çevrimi

Bilgisayar, elektronik bir cihazdır ve kendi belleğinde depolanan talimatları sırasıyla uygulayarak çalışır. İşler. Bilgi İşlem Çevrimi Bilgisayar nedir? Bilgisayar, elektronik bir cihazdır ve kendi belleğinde depolanan talimatları sırasıyla uygulayarak çalışır. Veriyi toplar (girdi) İşler Bilgi üretir (çıktı) Bilgi İşlem Çevrimi 1 Bir

Detaylı

Data fiyatlarının ucuzlaması ve 3G destekli modemlerin artması ile beraber; 2010 yılında mobil internet kullanımı, sabit internet kullanımını

Data fiyatlarının ucuzlaması ve 3G destekli modemlerin artması ile beraber; 2010 yılında mobil internet kullanımı, sabit internet kullanımını 3G THIRD GENERATION 3G, mevcut 2G şebekelerden çok daha hızlı data bağlantısı sunulabilen ve kullanıcıların video uygulamalarını kullanabildiği yeni nesil şebekedir. 3G tam olarak 3. nesil GSM hizmetleri

Detaylı

Akıllı telefonlar, avuçiçi bilgisayarlar ile taşınabilir (cep) telefonların özelliklerini birleştiren cihazlardır. Akıllı telefonlar kullanıcıların

Akıllı telefonlar, avuçiçi bilgisayarlar ile taşınabilir (cep) telefonların özelliklerini birleştiren cihazlardır. Akıllı telefonlar kullanıcıların Akıllı telefonlar, avuçiçi bilgisayarlar ile taşınabilir (cep) telefonların özelliklerini birleştiren cihazlardır. Akıllı telefonlar kullanıcıların bilgilerini saklamalarına, program yüklemelerine izin

Detaylı

Açıköğretimde Mobil Öğrenme Açıköğretim e-öğrenme hizmetlerinden mobil bilişim aygıtlarıyla yararlanma olanaklarının değerlendirilmesi

Açıköğretimde Mobil Öğrenme Açıköğretim e-öğrenme hizmetlerinden mobil bilişim aygıtlarıyla yararlanma olanaklarının değerlendirilmesi Açıköğretimde Mobil Öğrenme Açıköğretim e-öğrenme hizmetlerinden mobil bilişim aygıtlarıyla yararlanma olanaklarının değerlendirilmesi Yrd. Doç. Dr. M. Emin Mutlu H. Umut Yenigün Nazan Uslu Anadolu Üniversitesi

Detaylı

2. hafta Bulut Bilişime Giriş

2. hafta Bulut Bilişime Giriş 1 2. hafta Bulut Bilişime Giriş 3. Bulut Bilişime Duyulan İhtiyaç Son yıllarda veri kullanımında görülen artışlar sayesinde verinin elde edilmesi ve üzerinde analizler yapılarak genel değerlendirmelerde

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi arvento Araç Takip ve Filo Yönetim Sistemleri ile araçlarınızı 7 gün 24 saat on-line ve geçmişe yönelik olarak izleyebilir, hızlarını, izlemiş oldukları güzergahı, duraklama yaptıkları yerleri uzaktan

Detaylı

Bilişim Teknolojileri Temelleri 2011. Dijital Dünyada Yaşamak

Bilişim Teknolojileri Temelleri 2011. Dijital Dünyada Yaşamak Bilişim Teknolojileri Temelleri 2011 Dijital Dünyada Yaşamak Bilgisayar nedir? Bilgisayar, kullanıcı tarafından girilen bilgileri(veri) işleyen, depolayan istendiğinde girilen bilgileri ve sonuçlarını

Detaylı

BÖLÜM 7. Telekomünikasyon, İnternet ve, Kablosuz Teknoloji. Doç. Dr. Serkan ADA

BÖLÜM 7. Telekomünikasyon, İnternet ve, Kablosuz Teknoloji. Doç. Dr. Serkan ADA BÖLÜM 7 Telekomünikasyon, İnternet ve, Kablosuz Teknoloji Doç. Dr. Serkan ADA Bilgisayar Ağı Nedir? En yalın haliyle ağ, iki veya daha fazla birbirine bağlı bilgisayardan oluşur. Bilgisayar Ağı Nedir?

Detaylı

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 1 BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 1. Hafta KABLOSUZ AĞLARA GENEL BAKIŞ VE TARİHSEL GELİŞİMİ 2 Giriş Ağlar (networks), bilgi ve servislerin

Detaylı

Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software)

Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software) Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software) Yazılım (Software) Eğitim TV - egitimtv.biz - facebook.com/egitimtv 2 Yazılım Daha önce de bahsettiğimiz gibi; yazılım, bilgisayar üzerinde çalışan

Detaylı

Java 2 Micro Edition (J2ME)

Java 2 Micro Edition (J2ME) Java 2 Micro Edition (J2ME) Arş.Gör. Cenk ATLIĞ Bahar 2005-2006 Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği İçerik Giriş MIDP nedir? MIDP in Java 2 Platformundaki yeri Java 2 Platformunda cihazların kullanım

Detaylı

Pardus. Erkan Tekman, T. Barış Metin. 18 Mayıs 2006. Ulusal Dağıtım Projesi Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Enstitüsü. Pardus için 10 Neden

Pardus. Erkan Tekman, T. Barış Metin. 18 Mayıs 2006. Ulusal Dağıtım Projesi Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Enstitüsü. Pardus için 10 Neden için 10 Neden Çözümleri : Kim için? Ulusal Dağıtım Projesi Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Enstitüsü TÜBİTAK 18 Mayıs 2006 İçerik için 10 Neden Çözümleri : Kim için? 1 İsim Neden? Nasıl? 2 için 10 Neden

Detaylı

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1:

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: Yayın Tarihi: 26/12/2012 Rev. :01 EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: nin Kazandırılması için Tavsiye Edilen Eğitime İlişkin Bilgiler Bu birimin kazandırılması için aşağıda tanımlanan içeriğe sahip bir eğitim programının

Detaylı

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince

Detaylı

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri İşletim Sistemi 2 İşletim sistemi (Operating System-OS), bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan ve uygulama programlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem

Detaylı

OpenScape 4000 V7. Kurumsal Çözümler Her Zaman Fark Yaratır Ocak 2014

OpenScape 4000 V7. Kurumsal Çözümler Her Zaman Fark Yaratır Ocak 2014 OpenScape 4000 V7 Kurumsal Çözümler Her Zaman Fark Yaratır Ocak 2014 OpenScape 4000 V7 Hibrit Dağıtık Yapı Örneği OpenScape 4000 V7 SoftGate IPDA AP 3700 OpenScape Access 3 OpenScape 4000 V7 Sanal Dağıtık

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

Kaspersky Open Space Security: Release 2. İşletmeniz için birinci sınıf bir BT güvenliği çözümü

Kaspersky Open Space Security: Release 2. İşletmeniz için birinci sınıf bir BT güvenliği çözümü Kaspersky Open Space Security: Release 2 İşletmeniz için birinci sınıf bir BT güvenliği çözümü Güncellenmiş uygulamalar Updated applications Release 2 uygulamaları: Kaspersky Anti-virus for Windows Workstations

Detaylı

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir. 1.1.3. Scada Yazılımından Beklenenler Hızlı ve kolay uygulama tasarımı Dinamik grafik çizim araçları Çizim kütüphaneleri Alarm yönetimi Tarih bilgilerinin toplanması Rapor üretimi 1.1.4. Scada Sistemleri

Detaylı

JAVA MOBIL UYGULAMALAR

JAVA MOBIL UYGULAMALAR JAVA MOBIL UYGULAMALAR Ahmet JAMEKOV Nevruz AGAYEV Orazmurat AVGANOV 1 MOBİL TEKNOLOJİ NEDIR? Bireylerin hareket halindeyken bile bilgiye erişebilmesini ve bu bilgilerle ilgili işlem yapabilmesini mümkün

Detaylı

MOBİL İŞLETİM SİSTEMLERİ (MOBILE OPERATING SYSTEMS)

MOBİL İŞLETİM SİSTEMLERİ (MOBILE OPERATING SYSTEMS) -GİRİŞ -BAŞLICA ÇEŞİTLERİ -ANDROID -Özellikleri -Sürümleri -Uygulama Geliştirme -IOS -SYMBIAN -WINDOWS MOBILE -BLACK BERRY OS -WEB OS -BADA -MEEGO -PAZAR PAYLARI -KAYNAKÇA MOBİL İŞLETİM SİSTEMLERİ (MOBILE

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar Yılmaz DEMİR BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ÖĞRETMENİ Ünitelerimiz

Detaylı

İNFOSET İNFOSET Ses Kayıt Sistemi v2.0. Sistem Kataloğu

İNFOSET İNFOSET Ses Kayıt Sistemi v2.0. Sistem Kataloğu İNFOSET İNFOSET Ses Kayıt Sistemi v2.0 Sistem Kataloğu İ N F O S E T S E S K A Y I T S İ S T E M İ V 2. 0 Sistem Kataloğu İnfoset Yazılım Marmara Cad.Yüksel Sok. 6/7 Pendik-İstanbul Telefon 216 379 81

Detaylı

Bilgi güvenliği konusunda farkındalık yaratmak. Mobil cihazlardaki riskleri anlatmak. Mobil uygulamaların bilgi güvenliği açısından incelemek 2

Bilgi güvenliği konusunda farkındalık yaratmak. Mobil cihazlardaki riskleri anlatmak. Mobil uygulamaların bilgi güvenliği açısından incelemek 2 1 Bu çalışmanın amacı; Bilgi güvenliği konusunda farkındalık yaratmak Mobil cihazlardaki riskleri anlatmak Mobil uygulamaların bilgi güvenliği açısından incelemek 2 Giriş - Mobil Cihazlar Mobil İşletim

Detaylı

Üstünlükleri. 1- Lisans gerektirmeyen frekanslarda çalışır.

Üstünlükleri. 1- Lisans gerektirmeyen frekanslarda çalışır. Wi-Fi (İngilizce: Wireless Fidelity, Türkçe: Kablosuz Bağlantı Alanı) kişisel bilgisayar, video oyunu konsolları, dijital ses oynatıcıları ve akıllı telefonlar gibi cihazları kablosuz olarak internete

Detaylı

Mobil cihazlar insanlar için hayatı kolaylaştırıp; evde, ofiste ya da günlük yaşamda ihtiyaç duyulan her türlü bilgi, içerik ve uygulamaya istenilen

Mobil cihazlar insanlar için hayatı kolaylaştırıp; evde, ofiste ya da günlük yaşamda ihtiyaç duyulan her türlü bilgi, içerik ve uygulamaya istenilen 1 2 Mobil cihazlar insanlar için hayatı kolaylaştırıp; evde, ofiste ya da günlük yaşamda ihtiyaç duyulan her türlü bilgi, içerik ve uygulamaya istenilen yerden, istenildiği anda ulaşabilmeyi sağlamaktadır.

Detaylı

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur.

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur. Kızılötesi Kızılötesi (IR: Infrared), nispeten daha düşük seviyeli bir enerji olup duvar veya diğer nesnelerden geçemez. Radyo frekanslarıyla değil ışık darbeleriyle çalışır. Bu nedenle veri iletiminin

Detaylı

İnternet ve İnternet Tarayıcıları BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİSİ DERS NOTU - 2

İnternet ve İnternet Tarayıcıları BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİSİ DERS NOTU - 2 İnternet ve İnternet Tarayıcıları BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİSİ DERS NOTU - 2 Ağlar ve Internet Ağ, iletişim aygıtları ve iletim ortamı yoluyla, genellikle kablosuz olarak bağlanan bilgisayar ve aygıtların

Detaylı

GSM VE UMTS ŞEBEKELERİNDEN OLUŞAN, ELEKTROMANYETİK ALANLARA, MOBİL TELEFON VE VERİ TRAFİĞİNİN ETKİSİ

GSM VE UMTS ŞEBEKELERİNDEN OLUŞAN, ELEKTROMANYETİK ALANLARA, MOBİL TELEFON VE VERİ TRAFİĞİNİN ETKİSİ GSM VE UMTS ŞEBEKELERİNDEN OLUŞAN, ELEKTROMANYETİK ALANLARA, MOBİL TELEFON VE VERİ TRAFİĞİNİN ETKİSİ Mehmet YILDIRIM 1 ve Ahmet ÖZKURT 2 1 Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, İzmir, myildirim@btk.gov.tr

Detaylı

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları 1. Günlük yaşantıda bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? 2. Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Donanım Yazılım Bilişim

Detaylı

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU 1 2 KURS MODÜLLERİ 1. BİLGİSAYAR KULLANIMI 3 1. Bilişim (Bilgi ve İletişim) Kavramı Bilişim, bilgi ve iletişim kelimelerinin bir arada kullanılmasıyla meydana gelmiştir. Bilişim, bilginin teknolojik araçlar

Detaylı

TÜBİTAK UEKAE ULUSAL ELEKTRONİK ve KRİPTOLOJİ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ

TÜBİTAK UEKAE ULUSAL ELEKTRONİK ve KRİPTOLOJİ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ TÜBİTAK UEKAE ULUSAL ELEKTRONİK ve KRİPTOLOJİ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ GÜVENLİ KURUMSAL MESAJLAŞMA UYGULAMASI Ulusal Elektronik İmza Sempozyumu, 7-8 Aralık 2006 İsmail GÜNEŞ E-posta:ismail@uekae.tubitak.gov.tr

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI. Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri-

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI. Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri- SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri- Bilgi Sistemi Bilgi sistemi, karar vericiler için verileri işleyerek bilgi sağlayan çoğunlukla bilgisayara dayalı sistemlerdir. Bilgi sistemi

Detaylı

EĞİTİMDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI. Yrd. Doç. Dr. Halil Ersoy

EĞİTİMDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI. Yrd. Doç. Dr. Halil Ersoy EĞİTİMDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI Yrd. Doç. Dr. Halil Ersoy Sunum İçeriği Bilgisayar Nedir? Eğitim ve Öğretimde Bilgisayar Kullanımı Bilgisayar Destekli Öğretim ve Türleri Yönetimde Bilgisayar Kullanımı

Detaylı

Bilişim Teknolojilerine Giriş

Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilginin toplanması, işlenmesi, saklanması ve iletilmesini sağlayan teknolojilerin bütününe bilişim teknolojileri denir. Bilişim Teknolojisi Girilen verileri saklayan, işleyen,

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri

Bilgi ve iletişim teknolojileri Bilgi ve iletişim teknolojileri 1 Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim ihtiyacı 30\2 Bilişim

Detaylı

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ İÇERİK 2 2 Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri Unix Linux Windows Mac OS Android Yazılım Yazılım(Software),

Detaylı

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ ÜNİTE 2 VERİ TABANI İÇİNDEKİLER Veri Tabanı Veri Tabanı İle İlgili Temel Kavramlar Tablo Alan Sorgu Veri Tabanı Yapısı BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ BİLGİSAYAR II HEDEFLER Veri tabanı kavramını

Detaylı

MOBİL İLETİŞİM CİHAZLARI İLE EV OTOMASYON SİSTEMLERİ (EOS)

MOBİL İLETİŞİM CİHAZLARI İLE EV OTOMASYON SİSTEMLERİ (EOS) MOBİL İLETİŞİM CİHAZLARI İLE EV OTOMASYON SİSTEMLERİ (EOS) H. Gürkan Gürsoy Bilgisayar Mühendisliği Bölümü gursoygurkan@yahoo.co.uk Ata ÖNAL Bilgisayar Mühendisliği Bölümü ataonal@yahoo.com Ahmet KAYA

Detaylı

Tarımsal Üretim Uygulamalarında Bulut Hesaplama (Cloud Computing) Teknolojisi

Tarımsal Üretim Uygulamalarında Bulut Hesaplama (Cloud Computing) Teknolojisi Tarımsal Üretim Uygulamalarında Bulut Hesaplama (Cloud Computing) Teknolojisi Dr. İlker ÜNAL Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Bucak Emin Gülmez Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Doç.Dr. Mehmet TOPAKCI

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ SMS - WAP OTOMASYONU UNIVERSITY OF FIRAT SMS - WAP OUTOMASION

FIRAT ÜNİVERSİTESİ SMS - WAP OTOMASYONU UNIVERSITY OF FIRAT SMS - WAP OUTOMASION GAP V. Mühendislik Kongresi Bildiriler Kitabı, 26-28 Nisan 2006, Şanlıurfa. Proceedings of the Fifth GAP Engineering Congress, 26-28 April 2006, Şanlıurfa, Turkey. FIRAT ÜNİVERSİTESİ SMS - WAP OTOMASYONU

Detaylı

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir?

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Başlangıç Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Bilgisayar Bilgisayar, kendisine verilen bilgiler

Detaylı

General Mobile DSTL1. Sürüm Güncelleme Notları

General Mobile DSTL1. Sürüm Güncelleme Notları General Mobile DSTL1 Sürüm Güncelleme Notları Bu sürüm notları General mobile DSTL1 cihazı için en son gönderilen yazılım güncelleme bilgisi içermektedir. Bu sürüm güncelleme, cihazınızın işlevselliğini

Detaylı

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 460 KABLOSUZ ALGILAYICI AĞLAR 1 BSM 460 KABLOSUZ ALGILAYICI AĞLAR 1. Hafta NESNELERİN İNTERNETİ (Internet of Things, IoT) 2 Giriş İletişim teknolojilerinde ve mikroelektronik devrelerde yaşanan gelişmeler

Detaylı

HAKKIMIZDA. Misyonumuz; Vizyonumuz;

HAKKIMIZDA. Misyonumuz; Vizyonumuz; HAKKIMIZDA SOFTKEY kurumsal teknoloji hizmetlerinde, müşteri odaklı yaklaşımı, rekabetçi fiyatları ve eksiksiz destek hizmeti sunmak amacıyla kurulmuştur. Sektörün önde gelen teknoloji firmaları ile iş

Detaylı

Temel Bilgi Teknolojileri - I Ayrıntılı Ders İçerikleri

Temel Bilgi Teknolojileri - I Ayrıntılı Ders İçerikleri Temel Bilgi Teknolojileri - I Ayrıntılı Ders İçerikleri Bilgi Teknolojileri (IT) Kavramları, Bilgisayar Kullanımı ve Dosyaların Yönetimi, Bilgi ve İletişim HAFTA 1 1. Genel Kavramlar(Bilgisayarın tanımı,bilgi

Detaylı

Fırat Üniversitesi Personel Otomasyonu

Fırat Üniversitesi Personel Otomasyonu Fırat Üniversitesi Personel Otomasyonu Fırat Üniversitesi, Enformatik Bölümü, 23119, Elazığ fatihtalu@firat.edu.tr, rdas@firat.edu.tr Özet: Bu çalışmada, Fırat Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı için

Detaylı

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ELEKTRİK-ELEKRONİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ELEKTRİK-ELEKRONİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ELEKTRİK-ELEKRONİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI 3.NESİL GEZGİN TELEFONLAR ÜZERİNDE MULTİMEDYA DESTEKLİ GÜVENLİK ARTIRIM TEKNİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2

ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 AMAÇ Kablosuz kişisel alan ağlarda kullanılan teknolojileri kavrayıp wi-fi ve bluetooth ağ cihazlarını tanıyacak, kablosuz kişisel alan ağ kurulumunu yapabileceksiniz.

Detaylı

Ağ Teknolojileri. Ağ Temelleri. Bir ağ kurmak için

Ağ Teknolojileri. Ağ Temelleri. Bir ağ kurmak için Ağ Teknolojileri Ağ Temelleri Bir ağdan söz edebilmek için en az 2 bilgisayarın birbirlerine uygun bir iletişim ortamıyla bağlanması gerekmektedir. Üst sınır yok! Dünyadaki en büyük bilgisayar ağı İnternet

Detaylı

ikiden çok nokta arasında uygulanan Kablosuz Ağlar (Point-to-Multipoint)

ikiden çok nokta arasında uygulanan Kablosuz Ağlar (Point-to-Multipoint) Noktalar Arası Kablosuz Network Uygulaması TinaX CPE-2400 TinaX CPE-2400 B Binası TinaX WP-2400 A Binası Server PC Merkez Bina ikiden çok nokta arasında uygulanan Kablosuz Ağlar (Point-to-Multipoint) IP

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ PERSONEL OTOMASYONU

FIRAT ÜNİVERSİTESİ PERSONEL OTOMASYONU FIRAT ÜNİVERSİTESİ PERSONEL OTOMASYONU M. Fatih TALU*, Resul DAŞ* (*) Fırat Üniversitesi, Enformatik Bölümü, 23119, ELAZIĞ fatihtalu@firat.edu.tr, rdas@firat.edu.tr ÖZET Bu çalışmada, Fırat Üniversitesi

Detaylı

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Özlem Özgöbek Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2010 İnternet erişiminin yaygınlaşması ve artık mobil cihazlar üzerinden bile yüksek hızlı veri iletişimine

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

Wolvox Kapı Ekranı. AKINSOFT Wolvox Kapı Ekranı Yardım Dosyası. Doküman Versiyon : 1.02.01

Wolvox Kapı Ekranı. AKINSOFT Wolvox Kapı Ekranı Yardım Dosyası. Doküman Versiyon : 1.02.01 AKINSOFT Yardım Dosyası Doküman Versiyon : 1.02.01 Tarih : 15.11.2014 1 1. KULLANIM AMACI Personel takip sistemi kullanmak isteyen tüm işletmeler için geliştirilmiştir. WOLVOX İnsan Kaynakları programı

Detaylı

Akıllı Bas Konuş. Vodafone Akıllı Bas Konuş. Sağlık Sektörü

Akıllı Bas Konuş. Vodafone Akıllı Bas Konuş. Sağlık Sektörü Akıllı Bas Konuş Vodafone Akıllı Bas Konuş Sağlık Sektörü Vodafone Akıllı Bas Konuş ile Sağlıklı İletişim! Vodafone Akıllı Bas Konuş ile acil durumlarda anlık sesli anons ile dakika dakika iletişimi sağlayın,

Detaylı

Akıllı Bas Konuş. Vodafone Akıllı Bas Konuş. Lojistik ve Taşımacılık Sektörü

Akıllı Bas Konuş. Vodafone Akıllı Bas Konuş. Lojistik ve Taşımacılık Sektörü Akıllı Bas Konuş Vodafone Akıllı Bas Konuş Lojistik ve Taşımacılık Sektörü Vodafone Akıllı Bas Konuş ile Yolda Kalmayın.. Vodafone Akıllı Bas Konuş özellikleri ile hızlı iletişim, anlık bilgi ve veri paylaşımı

Detaylı

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İşletim Sistemleri ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri

Detaylı

Paket Anahtarlamalı Radyo Hizmetleri. Sevil Yıldırım Mehmet Fatih Camcı Emrah Gündüz İlker Akarsu

Paket Anahtarlamalı Radyo Hizmetleri. Sevil Yıldırım Mehmet Fatih Camcı Emrah Gündüz İlker Akarsu Paket Anahtarlamalı Radyo Hizmetleri Sevil Yıldırım Mehmet Fatih Camcı Emrah Gündüz İlker Akarsu General Packet Radio Service Temel İlkleri Bu sunumda GPRS in temel ilkelerini, sistem özelliklerini, uygulama

Detaylı

ecyber Kullanıcı Kılavuzu 1 / 1 1. ecyber hakkında... 1 2. Sistem gereksinimleri:... 2 Donanım:... 2 Yazılım:... 2 3. Kullanım Rehberi...

ecyber Kullanıcı Kılavuzu 1 / 1 1. ecyber hakkında... 1 2. Sistem gereksinimleri:... 2 Donanım:... 2 Yazılım:... 2 3. Kullanım Rehberi... ecyber Kullanıcı Kılavuzu 1 / 1 1. ecyber hakkında... 1 2. Sistem gereksinimleri:... 2 Donanım:... 2 Yazılım:... 2 3. Kullanım Rehberi... 3 İndirme... 3 Sunucu yazılım kurulumu... 3 Kurulum sayfası çıkacaktır...

Detaylı

Antalya Tıp Bilişim Kongresi Kasım Can AKSOY IT Network (CTO / STL)

Antalya Tıp Bilişim Kongresi Kasım Can AKSOY IT Network (CTO / STL) Can AKSOY IT Network (CTO / STL) can.aksoy@sisoft.com.tr SisoftHealthCare Technology Mobilite Apple iphone Apple ipad IP-Phone Tablet PC Android Windows CE Sisoft Hastane Bilgi Sistemi Sağlık bilgi sistemleri

Detaylı

Mobil İletişimin Dünü Bugünü ve Geleceği / 52

Mobil İletişimin Dünü Bugünü ve Geleceği / 52 Mobil İletişimin Dünü Bugünü ve Geleceği / 52 Henüz sunum başlamadı! Sorularınız? 2 / 52 İçerik 3 / 52 Mobil İletişimin Gelişimi 2G (GSM) 90 ~384 Kbps 1G (Analog Cellular System) 80 ~14Kbps 3G (UMTS) 00

Detaylı

Akıllı Bas Konuş. Vodafone Akıllı Bas Konuş. Zincir Mağazalar

Akıllı Bas Konuş. Vodafone Akıllı Bas Konuş. Zincir Mağazalar Akıllı Bas Konuş Vodafone Akıllı Bas Konuş Zincir Mağazalar Vodafone Akıllı Bas Konuş ile Zincire Bir Halka Daha.. Vodafone Akıllı Bas Konuş özellikleri ile hızlı iletişim kurun, anlık bilgi ve veri paylaşımlarınızla

Detaylı

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru 1 Konular 1. Bilgisayar Nedir? 2. Bilgisayarın Tarihçesi 3. Günümüz Bilgi Teknolojisi 4. Bilgisayarların Sınıflandırılması

Detaylı

Bölüm 9. İletişim ve Ağlar. Bilgisayarların. Discovering. Keşfi 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak

Bölüm 9. İletişim ve Ağlar. Bilgisayarların. Discovering. Keşfi 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak İletişim ve Ağlar Bilgisayarların Discovering Keşfi 2010 Computers 2010 Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak İletişimler Bilgisayar iletişimi, iki veya daha fazla bilgisayarın veya aygıtın

Detaylı

Powered by www.etgigrup.com. www.vedubox.com

Powered by www.etgigrup.com. www.vedubox.com Powered by www.etgigrup.com www.vedubox.com Entegre E-Eğitim Sistemi Uzaktan Eğitim Sisteminiz 1DK da Hazır! Kolay Basit İnovatif Esnek Entegre Entegre Eğitim Platformu Uzaktan Eğitim, e-eğitim, Online

Detaylı

İnternet Programcılığı

İnternet Programcılığı 1 PHP le Ver tabanı İşlemler Yaptığımız web sitelerinin daha kullanışlı olması için veritabanı sistemleri ile bağlantı kurup ihtiyaca göre verileri okuyup yazmasını isteriz. 1.1 Veritabanı Nedir? Veritabanı

Detaylı

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR?

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? 1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? Güç hattı haberleşmesi, verinin kurulu olan elektrik hattı şebekesi üzerinden taşınması tekniğidir. Sistem mevcut elektrik kablolarını kullanarak geniş bantlı veri transferi

Detaylı

1.1.1 Network Konfigürasyonu

1.1.1 Network Konfigürasyonu 1.1.1 Network Konfigürasyonu Network konfigürasyonuna girmek için Şkl 0.1 Network ndaki gibi NETWORK e tıklayınız. Şkl 0.1 Network Konfigürasyonu Bu unite dual stream i destekler. Kullanıcılar network

Detaylı

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1 1 Temel Kavramlar Veritabanı 1 Veri Saklama Gerekliliği Bilgisayarların ilk bulunduğu yıllardan itibaren veri saklama tüm kurum ve kuruluşlarda kullanılmaktadır. Veri saklamada kullanılan yöntemler; Geleneksel

Detaylı

HASTA TAKİP SİSTEMLERİNDE RFID UYGULAMASI

HASTA TAKİP SİSTEMLERİNDE RFID UYGULAMASI HASTA TAKİP SİSTEMLERİNDE RFID UYGULAMASI Osman TAN İlker KORKMAZ Okan GİDİŞ Sercan UYGUN AB'09, Harran Üniversitesi, 11.02.2009 1/21 SUNUM İÇERİĞİ Giriş RFID ve RFID Uygulamaları Problem Tanımı Motivasyon

Detaylı

4. Nesil Sonrası (4G+) Gelişmiş Radyo Erişim Ağlarında Hücreler Arası Girişim Koordinasyonu

4. Nesil Sonrası (4G+) Gelişmiş Radyo Erişim Ağlarında Hücreler Arası Girişim Koordinasyonu 4. Nesil Sonrası (4G+) Gelişmiş Radyo Erişim Ağlarında Hücreler Arası Girişim Koordinasyonu Intercell Interference Coordination in Beyond-4G Advanced Radio Access Networks 1 /26 Araştırma Alanları ELE

Detaylı

Introduction to NComputing Changing the Economics of Computing with Desktop Virtualization

Introduction to NComputing Changing the Economics of Computing with Desktop Virtualization Introduction to NComputing Changing the Economics of Computing with Desktop Virtualization IT sorumlularının günümüzdeki soruları ve sorunları. Esnek ve ölçeklenebilir bir teknolojiye ihtiyacımız var.

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İçerik Dosya Organizasyonu (File Organization) Veritabanı Sistemleri (Database Systems) BM307 Dosya Organizasyonu (File Organization) İçerik Dosya

Detaylı

LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler. Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım

LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler. Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım Hakkımızda LOGOBI Yazılım A.Ş. iş zekası alanında faaliyet gösteren, Türkiye de sahip olduğu yüzlerce müşterinin

Detaylı

Kablosuz Ağlar (WLAN)

Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz LAN Kablosuz iletişim teknolojisi, en basit tanımıyla, noktadan noktaya veya bir ağ yapısı şeklinde bağlantı sağlayan bir teknolojidir. Bu açıdan bakıldığında kablosuz iletişim

Detaylı

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 Ders- 12 Bilgisayar Ağları Yrd. Doç. Dr. Burcu Can Buğlalılar Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Katmanları İçerik Bilgisayar ağı nedir? Yerel alan ağları

Detaylı

Akıllı Bas Konuş. Vodafone Akıllı Bas Konuş. Enerji Sektörü

Akıllı Bas Konuş. Vodafone Akıllı Bas Konuş. Enerji Sektörü Akıllı Bas Konuş Vodafone Akıllı Bas Konuş Enerji Sektörü Vodafone Akıllı Bas Konuş ile Anonslar Kayıt Altında Sesli anonslarınız tamamı kayıt altında tutulsun, ses kayıt cihazlarından kurtulun! Üstelik

Detaylı

İnternet Teknolojisi. İnternet Teknolojisi. Bilgisayar-II - 4. Hafta. Öğrt. Gör. Alper ASLAN 1. Öğrt. Gör. Alper Aslan. İnternet Nedir?

İnternet Teknolojisi. İnternet Teknolojisi. Bilgisayar-II - 4. Hafta. Öğrt. Gör. Alper ASLAN 1. Öğrt. Gör. Alper Aslan. İnternet Nedir? İnternet Teknolojisi Öğrt. Gör. Alper Aslan ENF102 Bilgisayar - II İnternet Teknolojisi İnternet Nedir? İnternet Kime Aittir İnternet in Türkiye deki Gelişimi İnternet in Türkiye de Kullanımı Yakın Gelecekte

Detaylı

Operatör Çözümleri. SMATV Sistemleri. IPTV Sistemleri. Kablolu-Kablosuz Genişbant Şebeke Çözümleri

Operatör Çözümleri. SMATV Sistemleri. IPTV Sistemleri. Kablolu-Kablosuz Genişbant Şebeke Çözümleri Operatör Çözümleri Operatör ve servis sağlayıcı gibi sorunsuz altyapı üzerinden müşterilerine hizmet sunma ihtiyacı duyan müşterilerimize Mobil TV için altyapılar, Sinyal İşleme merkezleri ile sorunsuz

Detaylı

aselsan UHF APCO25 Sabit Merkez Telsizi - Gelişmiş Konfigürasyon 4900 Atlas Sabit Merkez Telsizleri Genel Özellikler Menüler /Fonksiyonel Özellikler

aselsan UHF APCO25 Sabit Merkez Telsizi - Gelişmiş Konfigürasyon 4900 Atlas Sabit Merkez Telsizleri Genel Özellikler Menüler /Fonksiyonel Özellikler 4900 Atlas Sabit Merkez Telsizleri Genel Özellikler Menüler /Fonksiyonel Özellikler Çoklu sistem altyapısı Desteklenen protokoller Bölge/Kanal Seçimi Kanal/Grup Tarama SMS (Kısa Mesaj Servisi) Kullanıcı

Detaylı

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında...

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Bilgisayar Ağları Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Merkezi yapıya sahip ENIAC (1945) ~167 m² 30 ton IBM 650 (1960) K.G.M Dk.da ~ 74000 işlem 12 yıl kullanılmıştır http://the eniac.com www.kgm.gov.tr

Detaylı

Fuel Automation Systems

Fuel Automation Systems Fuel Automation Systems Akaryakıt Otomasyon Sistemleri Akaryakıt Otomasyon Sistemleri Back Office Yönetim Sistemleri 444 8 129 / www.turksist.com.tr HAKKIMIZDA about us TURKSİST sektöre yeni giriş yapmış

Detaylı

Güvenli İnternet Teknolojileri. Kurumsal Şirket Tanıtımı

Güvenli İnternet Teknolojileri. Kurumsal Şirket Tanıtımı Güvenli İnternet Teknolojileri Kurumsal Şirket Tanıtımı - Hakkımızda - Vizyon & Misyon - Tarihçe INDEX - Faaliyetlerimiz - Marka - Hizmetlerimiz - Sistem Destek ve Uzmanlıklarımız - Kurumsal Danışmanlıklarımız

Detaylı

FortiGate Endpoint Control. v4.00-build0328-2011/08

FortiGate Endpoint Control. v4.00-build0328-2011/08 Endpoint Control v4.00-build0328-2011/08 0 FortiGate Uç Ağ Kontrol Datasheet Endpoint NAC Ağ Erişim Kontrolü (Network Access Control), uç noktalardaki iş istasyonu bilgisayarları için gerekli olan güvenlik

Detaylı

Türkiye Barolar Birliği internet sitesi

Türkiye Barolar Birliği internet sitesi Türkiye Barolar Birliği internet sitesi Türkiye Barolar Birliği internet sitesi, güncel teknolojinin sunduğu son imkânlarla, tamamen merkezi yönetim sistemine sahip dinamik ve geliştirilebilir bir sistem

Detaylı

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri VERİ KAYNAKLARI YÖNETİMİ İ İ 5. ÜNİTE GİRİŞ Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri yönetimidir. Geleneksel yada çağdaş, birinci yada ikinci elden derlenen veriler amaca uygun veri formlarında tutulur.

Detaylı

İnternet Nedir? 1. İnternet Teknolojileri. İçerik. İnternet Nedir? 2. Ders 1

İnternet Nedir? 1. İnternet Teknolojileri. İçerik. İnternet Nedir? 2. Ders 1 İnternet Nedir? 1 İnternet Teknolojileri Ders 1 Internet, teknik olarak, birçok bilgisayarın ve bilgisayar sistemlerinin birbirine bağlı olduğu, dünya çapında (170den fazla ülke arasında) yaygın olan ve

Detaylı

İnternet Teknolojileri. Ders 1

İnternet Teknolojileri. Ders 1 İnternet Teknolojileri Ders 1 İçerik İnternet nedir? İnternet in kısa tarihi Türkiye de internetin gelişimi World Wide Web İnternet Nedir? 1 Internet, teknik olarak, birçok bilgisayarın ve bilgisayar sistemlerinin

Detaylı

KONU 1 BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

KONU 1 BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Elektrik ve Elektronik Teknolojisi KONU 1 BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince çeşitli bilgileri

Detaylı

MOBİL PAZARLAMA. -Doğrudan pazarlama faaliyetlerinden biri olarak kabul edilmesine rağmen tele pazarlamadan farklıdır, çünkü:

MOBİL PAZARLAMA. -Doğrudan pazarlama faaliyetlerinden biri olarak kabul edilmesine rağmen tele pazarlamadan farklıdır, çünkü: MOBİL PAZARLAMA -Doğrudan pazarlama faaliyetlerinden biri olarak kabul edilmesine rağmen tele pazarlamadan farklıdır, çünkü: MOBİL PAZARLAMA Doğrudan pazarlama faaliyetlerinden biri olarak kabul edilmesine

Detaylı

O P C S T A N D A R D I

O P C S T A N D A R D I O P C S T A N D A R D I ASP OTOMASYON LTD. Sadık ŞENOL İsmail YAKIN 12/08/2008 OPC Standardı İnsan gücüne dayalı üretimden otomasyona dayalı, daha kontrollü bir üretime geçiş endüstride üretim hızını ve

Detaylı

NOKIA MODEM OPTIONS HIZLI KULLANIM KILAVUZU. Copyright 2003 Nokia.Tüm hakları mahfuzdur. 9356521 Issue 1

NOKIA MODEM OPTIONS HIZLI KULLANIM KILAVUZU. Copyright 2003 Nokia.Tüm hakları mahfuzdur. 9356521 Issue 1 NOKIA MODEM OPTIONS HIZLI KULLANIM KILAVUZU Copyright 2003 Nokia.Tüm hakları mahfuzdur. 9356521 Issue 1 İçindekiler 1. GİRİŞ...1 2. NOKİA MODEM OPTIONS Yİ YÜKLEME...1 3. NOKİA 6600 TELEFONUNUZU PC'YE BAĞLAMA...2

Detaylı

Hızlı Başlangıç Kılavuzu

Hızlı Başlangıç Kılavuzu Hızlı Başlangıç Kılavuzu 1. Adım Windows Server 2012'yi Yükleme Bilgisayarınız Windows Server 2012 yüklenmiş olarak teslim edildiyse, 1. Adım'ı atlayabilirsiniz. Yükleme Yönergeleri Yükleme yönergeleri,

Detaylı

201 ı yılından itibaren bu sistemler otomatik olarak çalışmaktadır. Bu sistemler ücretli. geçiş tarifelerini, çalışma bilgilerini, hat

201 ı yılından itibaren bu sistemler otomatik olarak çalışmaktadır. Bu sistemler ücretli. geçiş tarifelerini, çalışma bilgilerini, hat Trafik yönetimi geliştirilmesi ve yolcu bilgilendirmelerinin zamanında teslim edilmesini sağlayan ; birincil olarak trafiği verimli kontrol etmekte, yönlendirmekte, tıkanıklık yönetimi sağlamakta, sıradışı

Detaylı

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz.

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz. Temel Kavramlar-2 Byte = 8 Bit in bir araya gelmesiyle oluşan bellektir. Bilgisayarın tanıdığı harf rakam ve özel karakterlerden her biri 1 byte lık yer kaplar. Yani her bir harfin 1 veya 0 dan oluşan

Detaylı

(Computer Integrated Manufacturing)

(Computer Integrated Manufacturing) 1 (Computer Integrated Manufacturing) 2 1 Bilgisayarlı Sayısal Kontrol; ekipman mekanizmaların hareketlerinin doğru ve hassas biçimde gerçekleştirilmesinde bilgisayarların kullanılması, programlama ile

Detaylı

Doç.Dr. Yaşar SARI ESOGÜ Turizm Fakültesi-Eskişehir BİLGİSAYAR AĞLARI (COMPUTER NETWORKS)

Doç.Dr. Yaşar SARI ESOGÜ Turizm Fakültesi-Eskişehir BİLGİSAYAR AĞLARI (COMPUTER NETWORKS) BİLGİSAYAR AĞLARI (COMPUTER NETWORKS) 1 BİLGİSAYAR AĞI Birden çok bilgisayarın birbirine bağlanması ile oluşturulan yapılara bilgisayar ağları denmektedir. Bu bağlantı bakır kablolarla yapılabildiği gibi,

Detaylı