Birinci Yılında UMEM Beceri 10 Projesi

Transkript

1 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Birinci Yılında UMEM Beceri 10 Projesi Sarp Kalkan İstanbul, 9 Aralık 2011

2 Çerçeve UMEM Beceri 10 nedir? UMEM Beceri 10 niye başladı? Türkiye de beceri uyumsuzluğu Düşük eğitim düzeyi Beceri geliştirmede düşük performans: Kurs ve hizmet içi UMEM Beceri 10 neden farklı? İşgücü Piyasası İhtiyaç Analizi ne gösteriyor? Projenin birinci yılında gelinen nokta Projedeki sorun alanları ve sonraki adımlar

3 UMEM Beceri 10 nedir? İşsizlere yönelik beceri kazandırma kurslarında yeni bir mekanizma tasarımı Proje ortakları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi (ETÜ) Türkiye İş Kurumu (İŞKUR)

4 Türkiye de beceri uyumsuzluğu İşsiz + çalışmaya hazır 4,5 milyon kişi 2,5 milyon işsiz + 2 milyon çalışmaya hazır Çalışma çağındaki nüfusun %9 u Kriz döneminde bu rakam 6,2 milyona yükseldi İşsizlik sorunu: madalyonun iki yüzü İşsizler arasında niteliksizlerin payı yüksek Öte yandan firmalar nitelikli eleman bulamıyor Hızlı iktisadi dönüşümün getirdiği beceri dönüşümü ihtiyacı Zayıf eğitim-istihdam bağlantısı

5 İşgücünün eğitim düzeyi düşük Kaynak: Hanehalkı İşgücü Anketi

6 OECD ülkeleri arasında sondan ikinciyiz Yükseköğretim mezunlarının nüfusa oranı (2009) Kaynak: OECD

7 Eğitim sistemi beceri kazandırmada yetersiz kalıyor 15 yaşındaki öğrencilerin öğrenme yeterliğine göre dağılımı Öğrenme Yeterlik Ölçeği Kaynak: Dünya Bankası Eğitim Sektör Çalışması (2005)

8 Firmalar da çalışanlarına beceri kazandıramıyor Kaynak: Yatırım İklimi Değerlendirme (ICA) Raporu (2007)

9 9 Aktif işgücü politikası nasıl başarılı olur? 1. İşgücü piyasasını analiz etme kapasitesinin inşası 2. Politika tasarım kabiliyetinin inşası 3. Uygulama kapasitesinin güçlendirilmesi 4. Eğitim altyapısının elden geçirilmesi 5. İlgili kurumlar arasında koordinasyonun sağlanması UMEM Beceri 10 Projesi bu ihtiyaçtan ortaya çıktı

10 Slide 10 UMEM Beceri 10 neden farklı? Yönetişim: Kamu-özel sektör-üniversite ortaklığı Özel sektör Ticaret ve Sanayi Odaları aracılığıyla sistemin merkezinde yer alıyor Analiz: Türkiye de ilk defa il düzeyinde yerel İşgücü Piyasası İhtiyaç Analizleri gerçekleştirildi İşsizlere yönelik kurslar analiz sonucunda ortaya çıkan ihtiyaca göre tasarlanıyor Eşleştirme: Kurslar başlamadan adaylar firmalar ile eşleştirilerek işbaşı eğitime yönlendiriliyorlar

11 Slide 11 UMEM Beceri 10 bileşenleri 1. Eğitim altyapısının güçlendirilmesi Makine-teçhizat alımı Müfredat revizyonu Eğiticilerin eğitimi 2. İşgücü piyasası ihtiyaç analizi Pilot olarak belirlenen 19 il Yaygınlaştırma için kapasite inşası 3. Eşleştirme çalışmaları Kursiyer seçimi Staj yerleştirme İşe yerleştirme 4. Kursların uygulanması

12 Kurs Yönetimleri neden önemli? Kurs Yönetimleri yerelde yaşanan sorunları çözebilmek için tam yetkili konumda İşverenlerden taleplerin toplanması Açılacak kursların belirlenmesi Gerekiyorsa müfredat değişikliklerinin yapılması İşverenlerle birlikte kursa katılacak kişilerin seçilmesi Kursların etkinliğinin ve kalitesinin denetlenmesi Kursiyerlerle işverenlerin eşleştirilmesi Başarılı kursiyerlerin istihdama yönlendirilmesi

13 UMEM ile hedeflenen sistem Beceri Arzı (İşsizler) Kurs Yönetimleri & Eşleştirme Bilgi Sistemi Beceri Talebi (Firmalar) Eşleşme Başarılı Kursiyer-Firma Eşleştirmesi Eşleşme Başarısız Artan memnuniyet ve verimlilik Yüksek üretim düzeyi Düşük memnuniyet ve verimlilik Üretim potansiyelin altında

14 İşgücü Piyasası İhtiyaç Analizi Sonuçlarına Bir Bakış

15 15 Sanayide çalışan profili 19 ilde 4,949 şirkete anket Çalışanların yüzde 21,6 sı kadın, yüzde 78,4 ü erkek Yarısına yakını (yüzde 49,2) ilköğretim mezunu veya daha az eğitimli Yarısına yakını (yüzde 47,1) yaş arasında Kaynak: BECERİ 10 Anketi ve TEPAV Hesaplamaları

16 Sanayi sektöründe en çok talep edilen meslekler Meslekler Stajyer Talebi (kişi) Makineci (Dikiş) 764 Gaz Altı Kaynakçısı 376 Dikiş Makinesi Operatörü (Kumaş) 337 Dokumacı (Dokuma Makineleri Operatörü) 314 Konfeksiyon İşçisi 303 CNC Tezgah Operatörü 278 İplikçi (Ring/Vater/Vargel) 276 Kalite Kontrolcü (Tekstil) 273 Kaynakçı (Oksijen ve Elektrik) 233 Ütücü 231 Plastik Enjeksiyon Kalıplama Makinesi Operatörü 219 Diğer Dikişçiler ve Nakışçılar 212 Mekanik Bakım-Onarımcı 201 Tornacı (Torna Tezgahı Operatörü) 201 Overlok Makinesi Operatörü 197 Bobin-Katlama-Büküm Makine Operatörü 192

17 İl düzeyinde en çok talep edilen meslekler Tekirdağ Kauçuk Mam. İmalat İşç. Plastik Enj. Kal. Mak. Oper Plastik Mamulleri Montaj İşç. İstanbul Tekstil-Kalite Kontrolcü Dikiş Makinecisi Remayözcü Kocaeli Makineci Kaynakçılar Ortacı Samsun Dikiş Makinesi Operatörü Aşçı Tekstil-Kalite Kontrolcü Trabzon Pazarlamacı Fırıncı Dikiş Makinesi Operatörü Denizli Dikiş Makinecisi Dokumacı Tekstil Kalite Kontrolcü Bursa Dikiş Makinesi Operatörü Gaz Altı Kaynakçısı Dokumacı Manisa Çiftlik işleri Konfeksiyon İşçisi Ağaç ürünleri yetişt. İzmir Makineci Dekoratörler ve ticari tasarımlar CNC Tezgah Operatörü Antalya Gaz Altı Kaynakçısı Çamaşırhane Elemanı Mobilya Döşemecisi Ankara CNC Tezgah Oper. Tornacı Gaz Altı Kaynakçısı Kayseri Beden İşçisi Mobilya Döşemecisi Diğer Elektrik İşçileri Konya Gaz Altı Kaynakçıcı CNC Tezgah Operatörü CNC Torna T. Operatörü Adana Bobin-Katlama-Bük. Oper Dokumacı Metal İşleri Teknikeri Mersin Diğer Makine Operatörleri Overlok Makinesi Operatörü Ambalajcı Malatya Dikiş Makinecisi Dikiş Makinesi Operatörü Garson Gaziantep İplikçi Konfeksiyon İşçisi Halı Dokuyucu Erzurum Pazarlamacı Kasap Ön Muhasebeci Diyarbakır Dikişçiler nakışçılar Ütücü Overlok Makinesi Oper. Kaynak: BECERİ 10 Anketi ve TEPAV Hesaplamaları

18 Yeni mezunlardan memnuniyet sadece %20 İşe almış olduğunuz yeni mezunlar görev alacakları iş için hazırlıklı mıydı? Kaynak: BECERİ 10 Anketi ve TEPAV Hesaplamaları

19 Beceri uyumsuzluğu yüzde 30 a yakın Firmaların yaklaşık yüzde 30 u çalışanların istenen mesleki becerilere sahip olmadığını düşünüyor Beceri uyumsuzluğunu amaçlara ulaşmada engel olarak görenler oldukça fazla Türkiye Firmada beceri uyumsuzluğu Evet 29,9 % Uyumsuzluk firmanın amaçlarına ulaşmasına engel teşkil ediyor Çok fazla 27,5 % Biraz 62,5 % Engel teşkil etmiyor 10,0 % Kaynak: BECERİ 10 Anketi ve TEPAV Hesaplamaları

20 Çalışan sayısında artış beklenen mesleklerde beceri uyumsuzluğu daha yüksek Çalışan sayısında beklenen artış (%) Kaynak: BECERİ 10 Anketi ve TEPAV Hesaplamaları Beceri uyumsuzluğu (%)

21 Küçük ölçekte beceri uyumsuzluğu algısı sınırlı: Algı sorunu + Düşük üretim sofistikasyonu Kaynak: BECERİ 10 Anketi ve TEPAV Hesaplamaları

22 Mesleğin vasfı arttıkça; hem beceri uyumsuzluğu algısı, hem de çalışan sayısındaki artış beklentisi azalıyor. Kaynak: BECERİ 10 Anketi ve TEPAV Hesaplamaları

23 Sektörlerin teknoloji yapısı arttıkça çalışanların beceri uyumsuzluğu artıyor Çalışanların beceri uyumsuzluğu (%) Kaynak: BECERİ 10 Anketi ve TEPAV Hesaplamaları Sektörlerin teknoloji yapısı

24 Projenin Birinci Yılında Gelinen Nokta

25 Slide 25 Projenin birinci yılında gelinen nokta Açılan Kurs Sayısı 1,855 Tamamlanan Kurs Sayısı 1,283 Eğitim Alan Kişi Sayısı 26,309 Teorik Eğitimi Tamamlayan Kursiyer Sayısı 16,084

26 Kurslara katılanların profili

27 Slide 27 Kurs sürecinde ilk 9 ay sonuçları İşbaşı eğitim almak için bekliyor 1,359 İşbaşı eğitimden ayrıldı, yeni yer bekliyor 82 İşbaşı eğitimine devam ediyor (ilk işyerinde) 1,734 İşbaşı eğitimine devam ediyor (farklı bir 75 işyerinde) İstihdam edilmeyi bekliyor 1,761 Kendi imkanı ile iş arıyor 1,009 Teorik eğitimden sonra direk istihdam edildi 2,365 İşbaşı eğitimden sonra istihdam edildi 2,906 Kendi imkanı ile iş buldu 551 İşbaşı eğitimi almak istemiyor 1,693 İşbaşı eğitimden ayrıldı, devam etmek istemiyor 687 İşe girmek istemiyor 482 1,441 1,809 2,770 5,822 2,862 İşbaşı Eğitime Yerleştirme Oranı 91.0% İstihdam Oranı 67.8% Kayıp Oranı 37.6%

28 UMEM de eğitim görenler daha düşük profilli, istihdam oranı da oldukça yüksek Kaynak: Dünya Bankası, İŞKUR ve TEPAV

29 Projedeki sorun alanları (1) Birçok kurs başvuru yetersizliğinden açılamadı: Koruma ücreti (reservation wage) ve sosyal yardımlar Eğitimin getirisinin düşük olması Sanayide çalışma algısı: Elim yağa bulaşmasın! Eğitimden memnuniyetsizlik Eğitim vakit kaybı olarak görülüyor İşsizlerin profilini belirlemeye yönelik arz analizinin olmaması önemli bir sorun

30 Projedeki sorun alanları (2) Eğitimlerin kalitesine yönelik şikayetler Makine-teçhizat alımı analiz beklemeden yapıldı Eğiticilerin eğitimi etkili değil Bürokratik engeller Kalite kontrol mekanizmasının olmaması Yönetişim mekanizmasındaki sorunlar Kurumların birlikte iş yapma kültürü zayıf İllerdeki Kurs Yönetimi henüz kurumsallaşamadı Odalar, mesleki eğitimi yeni tanıyor

31 UMEM, doğru yönde atılmış bir adımdır 1. İlk defa karşılaştırılabilir İşgücü İhtiyaç Analizleri yapıldı 2. İşverenlerin talepleri doğrultusunda kurslar açılmıştır 3. İşverenlerin de mesleki eğitim sisteminde rol üstlendiği bir yapı kurulmuştur 4. UMEM in kursiyer profili hedef kitleye uygundur 5. İstihdama yönlendirme oranları ciddi biçimde artmıştır 6. Kurs Yönetimi yapısı kurumsallaştırılamasa da birçok ilde başarılı olmuştur

32 Sonraki adımlar 1. İşsizlerin profilini belirlemeye yönelik arz analizi yapılmalı İŞKUR un yeni meslek danışmanları son derece önemlidir 2. Tüm Türkiye de aynı anda İhtiyaç Analizlerinin tekrarlanması gerekmektedir 3. Sanayiye yönelik işsiz talebini artıracak tanıtım kampanyasının tasarlanması 4. Projenin sanayi dışındaki diğer sektörlere yaygınlaştırılması 5. Kurs Yönetimleri nin İİMEK in altında faaliyet göstermesini sağlayacak düzenlemenin yapılması 6. Eğiticilerin eğitimi programlarının uluslararası standartlara yükseltilmesi 7. Kursların kalitesini ölçecek Kalite Güvence mekanizmasının kurulması