TAZE BETONUN ÜRETİMİ VE TAŞINMASI

Transkript

1 TAZE BETONUN ÜRETİMİ VE TAŞINMASI İstenilen kalitede beton elde edebilmek için, önce beton karışımında yer alacak malzeme özelliklerinin önceden bilinmesi, malzemelerin standartlara uygun olmaları ve bu malzemelerin beton karışımı içerisindeki oranlarının doğru olarak hesaplanmış olması gerekmektedir. Ancak beton karışımında kullanılan malzemelerin iyi kalitede olmaları ve malzeme oranlarının uygun tarzda hesaplanmış olması, elde edilecek olan sertleşmiş betonun istenilen kalitede olacağını garanti etmeye yeterli değildir. Sertleşmiş betonun istenilen özelliklere sahip olabilmesi için bir dizi işlemin eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu işlemler;

2 Taze beton işlemleri; Taze betonun üretimi (karışım malzemelerin ölçümü, beton harmanının oluşturulması ve karılma işlemi) Taze betonun taşınması Taze betonun yerine yerleştirilmesi Taze betonun sıkıştırılması (konsolidasyon) Taze betonun yüzeyinin düzeltilmesi Betonun bakımı (kür)

3 Taze Beton Üretimi; İstenilen özelliklerde beton üretilmesi için; a) Standartlara uygun kaliteye sahip yeterli miktardaki malzemenin önceden depo edilmiş olmalı, b) Beton karışımına girecek malzemelerin hassas olarak ölçülerek kullanılmalı, c) Karılma işleminin uygun tarzda ve yeterli süre içerisinde yapılması gerekmektedir. Betonu oluşturan malzemelerin depolanması; Beton üretiminde kullanılacak olan yeterli miktardaki çimento, agrega, su ve katkı malzemeleri üretime başlamadan önce temin edilerek depolanmış olmalıdır. Üretim esnasında çimento ve agrega cinsinin zorunlu olarak değiştirilmesi sonucunda beton kalitesinde farklılık oluşur.

4 Çimentoların depolanması; Beton dökümünde torbalanmış çimento veya dökme çimento kullanılır. Çimentolar nem almayacak ve özelliklerini değiştirip bozabilecek maddelerle kirlenmeyecek biçimde uygun yerlerde depolanmalıdır. Torbalanmış çimentolar kapalı ve kuru ambarlarda depo edilmelidir. Çimentoların zeminden nem almaları önlenmelidir. Dökme çimentolar için ideal depolama, hava almayan ve ağzı kapalı olan silolarda yapılmaktadır. Katkı maddelerinin depolanması; öğütülmüş doğal puzolan, uçucu kül, öğütülmüş granüle yüksek fırın cürufu ve silis dumanı gibi ince taneli mineral katkı maddeleri dökme çimentoların depolandığı silolara benzer silolarda depolanmalıdır. Değişik türdeki ve değişik özelliklerdeki mineral katkı maddeleri ayrı ayrı silolarda depolanmalıdır. Agregaların depolanması; agregaların tane boyu gruplarına göre ayrılmış olarak veya en azından ince agrega ve iri agrega olarak ayrı ayrı depolanmalıdır. Tanelerin kirlenmemesi için gerekli önlemler alınmalı, agrega tanelerinin segregasyon (ayrışma) yapmamasına dikkat edilmelidir.

5 Betonun karılmasında kullanılan mikser tipleri; Bugünkü beton sektöründe kullanılmakta olan çok sayıda mikser tipi bulunmaktadır. Eğilebilen ve döner tekneli mikserler; bu tür mikserler kesik koni şekilli bir çanak tekneye veya geniş tabanları üst üste gelecek şekilde iki kesik koniden oluşmuş bir tekneye sahiptir. Eğilmez ve döner tekneli mikserler; bu tür mikserler silindir şekilli teknelere sahiptir. Tekne kendi ekseni etrafında dönebilecek fakat karılma işlemi bittikten sonra malzemelerin dışarı çıkartılabilmesi için eğilemez tarzda monte edilmiştir. Tava tipi (pan tipi) mikserler; bu tür mikserler yüksekliği çapına göre fazla olmayan silindir şekilli teknelere sahiptir. Tekneye dikey olarak yerleştirilmiş ve içerisinde üzerinde bıçakları veya paletleri olan ekseni etrafında dönebilen şaft veya şaftlar bulunmaktadır. Çift tekneli mikserler; genellikle yol betonlarının üretilmesinde kullanılan bu tür mikserlerde uzun bir tekne vardır ve bu tekne bir diyaframla ayrılarak yanyana iki göz haline getirilmiştir. Sürekli mikserler; bu tür mikserlerin tekneleri yatay eksenle derece eğim yapacak şekilde sabit olarak yerleştirilmişlerdir.

6

7

8 Malzemelerin Miksere Yerleştirilmesinde Takip Edilecek Sıra ve Yöntem; Mikser teknesine önce karma suyunun %10 u konulur. Sonra agregaların %10 u mikser teknesine yerleştirilir. Sonra çimentonun tümü yerleştirilir. Sonrasında agregaların geri kalan tümü tekne içerisine yerleştirilir. Agregaların yerleştirilmesini takiben suyun geri kalan bölümü teknenin içerisine konulur. Şayet beton karışımının içerisinde ince taneli mineral katkılar yer alacak ise bu tür katkılar çimento ile birlikte konulmalıdır. Kimyasal katkı maddeleri genellikle karma suyu ile birlikte kullanılmaktadır. Ayrı ayrı iki tip kimyasal katkı kullanıldığı takdirde önce bir tip katkı maddesi suyun bir bölümü içerisine karıştırılır sonra diğer tip katkı maddesi suyun geri kalanı ile karıştırılır.

9 Betonun mikserde karılma süresi; Betonun karılma süresi bütün malzemelerin mikser teknesi içerisine yerleştirilmesinden sonra karılma işleminin başlatıldığı andan, karılma işleminin sona erdiği ana kadar geçen süre olarak tanımlanmaktadır. Betonun karılması için gereken süre mikser kapasitesi ve yüklenen malzemelerin miktarı ile yakından ilgilidir. Literatürde 3/4m 3 beton için 1 dakika, ve bu miktarı aşan her 1/4m 3 beton üretimi için ek olarak 1/4 dakika sürenin yeterli olabileceği belirtilmektedir. Üniforma bir beton karışımı elde edebilmek için mikser teknesi en az devir yapması gerekmektedir. Beton standartlarında bu işlem mikser teknesinin devir yapması yeterlidir. Toplam devir sayısının 300 ü geçmemesi gerektiği bilinmelidir.

10 Karılma işleminin çok kısa veya çok uzun olmasının beton üzerine etkisi; Karılma işleminin yeterince yapılmaması; beton dayanımı hedeflenene dayanımdan daha düşük olmaktadır. Yetersiz karılma sonucu elde edilen beton harmanı kendi içerisinde üniform özellik göstermemektedir. Karılma işleminin uzun süreli olması; malzemelerin alt-üst edilerek sağa-sola çarpmaları nedeniyle bir nevi öğütme işlemi etkisi yaratmaktadır. elde edilecek beton kıvamı hedeflenen kıvamdan daha düşük olur. Uzun süreli karılma işlemi betonun sıcaklığında bir miktar artışa neden olmaktadır. Bu da beton kıvamını etkilemektedir. Dolayısıyla su ihtiyacı artacaktır. Hava sürüklenmiş beton üretiminde, taze beton içerisinde sürüklenmiş olan hava miktarında azalma olmaktadır.

11 Taze Betonun Taşınması İşlemi; Taze betonun yapıdaki yerine taşınırken homojenliğini kaybetmemelidir. Sahip olduğu özellikler sıcak, soğuk ve nem gibi hava etkenlerinden olumsuz olarak etkilenmemelidir. Taşıma işlemi; Mikserli kamyonlar (transmikserler) Beton karıştırma düzenine sahip olmayan kamyonlar veya vagonlar Oluklar ve kanallar El arabaları ve motorlu arabalar Pompalar Şerit sistemli taşıyıcılar (band konveyörler) Kovalar

12

13

14

15

16 Beton Döküm İşlemi; 1. Beton, toprak zemin üstüne yerleştirilecekse toprak sıkıştırılmalıdır. 2. Betonun içindeki suyu emmemesi için toprak, 15cm derinliğe kadar çamur oluşmadan iyice nemlendirilir. 3. Betonun şerbetinin dışarı kaçmaması için geçirimsiz kalıp kullanılır. 4. Betonun temas edeceği kalıp yüzeyleri, beton dökümünden önce temizlenir. Su emebilen kısımları nemlendirilir veya yağlanır. 5. Kalıplarda, hazır veya şantiyede hazırlanan paspayları kullanılır. 6. Temel yüzeyinde, kalıp ve demirler üzerinde buz veya kar temizlenir. 7. Beton daima kalıpların ortasına düşey olarak dökülür. 8. Betonu serbest olarak 1,5 m'den fazla yüksekten düşürmemek, 3 m'den fazla yaymamak gerekir. 9. Kolon ve perdede cep koyulmamışsa bunların içine konulacak pompa hortumunun çapına uygun plastik boru vasıtası ile beton dökülür. 10. Ortalama 50 cm tabaka kalınlıklarının da ve 50 cm aralıkla demirleri sarsmadan yüzey parlaklığı görünceye, hava kabarcığı kayboluncaya kadar, beton vibratörle sıkıştırılır. Önceki taze beton tabakasına 15 cm. daldırılır. 11. Geniş yüzeylerde mastarlamadan sonra ahşap mala perdahı için yüzey parlaklığının kaybolması beklenir. Yüzey çatlaklarını önlemek için gerekirse ikinci kez mala perdahı yapılır. 12. Beton en az bir hafta süre ile bahçe sular gibi değil, sürekli ıslak kalacak şekilde sulanır.

17 Betonun Yerleştirilmesi; Beton Yerleştirilmeden Önce Yapılacaklar Betonun nasıl yerleştirileceği önceden tespit edilmelidir. (mikser-pompa-kova-vinç gibi) Kalıplar sağlam, temiz ve yağlanmış olmalıdır. Yer betonu dökülecekse zemin döküme uygun hale getirilmelidir. 15 cm derinliğe kadar zemin nemlendirilmelidir. Beton Yerleştirilmesi Sırasında Yapılacaklar Beton kalıba yüksekten dökülmemelidir. Beton yatay tabakalar halinde dökülmelidir. Kolon ve perde gibi yatay elemanlar üç defa da doldurulmalıdır. Beton yerleşeceği yere yakın bir bölgeye dökülmelidir. Betonu sıkıştırmak için vibratör kullanılmalıdır.

18 Taze Betonun Sıkıştırılması; Beton yerine yerleştirildikten hemen sonra,bünyesinde yer alan hapsolmuş havanın mümkün olabildiği kadar dışarıya çıkartılması gerekmektedir. Taze betonun içerindeki hapsolmuş havanın dışarıya çıkartılması işlemine "betonun sıkıştırılması " denilmektedir. Betona uygulanacak sıkıştırma yönteminin belirlenmesinde, taze betonun sahip olduğu işlenebilme, kalıp şekilleri ve boyutları, beton içerisinde yer alacak donatının sıklığı ve miktarı gibi bazı faktörler dikkate alınmalıdır. Hazır beton sektöründe kalıba yerleştirilen taze betonun içerisindeki havadan kurtulmak ve betonu daha az boşluklu bir beton durumuna getirebilmek amacıyla, betona uygulanan vibrasyon işlemi, vibratör denilen titreşimli mekanik aletlerle yapılır.

19 Vibrasyonun Önemi; Vibrasyon: Betonu titreterek ve sallayarak beton içerisindeki havayı dışarıya çıkarmaya yarar. Titreme, agregalar arasındaki sürtünmeyi geçici olarak bozarak betonun daha akışkan olmasını sağlar. Daha sıvı bir hal alan beton daha kolay sıkışıp yerleşir. Sonuçta, daha yoğun, daha güçlü ve daha dayanıklı bir beton oluşur. Vibrasyonda dikkat edilmesi gereken hususlar: Demir ucu beton içerisine hızlıca daldırmak gerekir. Demir ucu beton dışarısına yavaşça çıkarmak gerekir. Kalıplara kesinlikle demir uç temas etmemelidir. Vibratör betona düşey olarak daldırılmalı ve daldırma aralığı vibratörlerin etki aralığına bağlı olarak 45 50cm yi geçmemeli. Vibrasyon esnasından vibratörün her defasında bir önceki tabakaya 10 cm kadar girmesi tabakaların kaynaşmasını sağlar.

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29