T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ

Transkript

1 T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu Sonuç Raporu Proje No: 2010/102 Tokat İlinde Bulunan Taş Çekirdekli Meyvelerde Bulunan Akar Türlerinin Belirlenmesi Doç. Dr. Dürdane YANAR Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Hüseyin ERDOĞAN Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü (11 /2013) iii

2 İÇİNDEKİLER Sayfa ÖZET... i ABSTRACT... ii ĠÇĠNDEKĠLER... iii ġekġller DĠZĠNĠ... v ÇĠZELGELER DĠZĠNĠ... vi 1. GĠRĠġ KAYNAK ÖZETLERĠ MATERYAL YÖNTEM Materyal ÇalıĢmanın Yürütüldüğü Alanlar Yöntem Akarların Toplanması Akarların Saklanması Akarların Preparatlarının Yapılması Ġklim Verileri BULGULAR Tokat Ġli ve Bazı Ġlçelerinde Sert Çekirdekli Meyve Bahçelerinde Tespit Edilen Akar Türleri Tetranycidae Familyası Tür: Tetranychus urticae Koch, Tür: Amphitetranychus viennensis (Zacher, 1920) Tür: Bryobia rubrioculus (Scheuten, 1857) Tür: Panonychus ulmi (Koch, 1836) Tür: Eotetranychus uncatus Garman, iv

3 Tenuipalpidae Familyası Tür: Cenopalpus pulcher (Canestrini & Fanzogo, 1976) Tür: Brevipalpus lewisi McGregor, Tarsonemidae Familyası Tür: Tarsonemus waitei (Banks, 1912) Tür: Tarsonemus confusus (Ewing, 1939) Eriophyidae Familyası Tür: Aculus cornutus (Banks, 1906) Tür: Aculus fockeuei (Nalepa et Trqussart, 1896) Diptilomidae Familyası Tür: : Diptacus gigantorhynchus (Nalepa, 1982) Tür: Rhinophytoptus dudichi Farkas, Tydeidae Familyası Tür: Tydeus californicus (Banks) Tür: Tydeus caudatus (Dugés, 1834) Stigmaeidae Familyası Tür: Zetzellia mali (Ewing,1960) Phytoseiidae Familyası Tür: Euseius finlandicus (Oudemans, 1915) Tür: Kampimodromus aberrans (Oudemans, 1939) Tür: Phytoseius echinus Wainstein & Arutujan, Tür: Amblyseius andersoni (Chant, 1957) Tür: Paraseiulus triporus (Chant and Yoshida-Shaul, 1982) Tür: Typhlodromus athiasae Porath and Swisrki, Tür: Paraseiulus soleiger (Ribaga, 1902) Tür: Typhlodromus pyri Scheuten, Tür: Phytoseiulus finitimus Ribaga, Tür: Paraseiulus talbii (Athias-Henriot, 1960) Acaridae Familyası Tür: Tyrophagus putrescentiae (Schrank, 1781) Tür: Tyrophagus longior (Gervais) TARTIġMA VE SONUÇ KAYNAKLAR ÖZGEÇMĠġ v

4 Şekil ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa ġekil 3.1. Tokat Ġli Haritası ve Örnekleme Yapılan Ġlçeleri (Anonim, 2013)... 9 ġekil yılı Tokat Merkez, Zile ve Turhal Aylık Ortalama Sıcaklık Verileri (Anonim, 2012) ġekil yılı Tokat Merkez, Zile ve Turhal Aylık Ortalama Sıcaklık Verileri (Anonim, 2012) ġekil yılı Tokat Merkez, Zile ve Turhal Aylık Ortalama Nispi Nem (%) Verileri (Anonim, 2012) ġekil yılı Tokat Merkez, Zile ve Turhal Aylık Ortalama Nispi Nem (%) Verileri (Anonim, 2012) ġekil yılı Tokat Merkez, Zile ve Turhal Aylık Toplam YağıĢ (mm) Verileri (Anonim, 2012) ġekil yılı Tokat Merkez, Zile ve Turhal Aylık Toplam YağıĢ (mm) Verileri (Anonim, 2012) ġekil 4.1.Tetranychidae familyası türlerinin çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımını gösteren kroki ġekil 4.2. Tenuipalpidae familyası türlerinin çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı ġekil 4.3. Tarsonemidae familyası türlerinin çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı ġekil 4.4. Eriophyidae ve Diptilomidae familyalarının türlerinin çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı ġekil 4.5. Tydeidae familyası türlerinin çalıģmanın yütütüldüğü ilçelerdeki dağılımı ġekil 4.6. Stigmaeidae familyası türlerinin çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı 57 ġekil 4.7. Phytoseiidae familyası türlerinin çalıģmanın yütütüldüğü ilçelerdeki dağılımı 59 ġekil 4.8. Acaridae familyası türlerinin çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımını. 84 ÇİZELGELER DİZİNİ vi

5 Çizelge Sayfa Çizelge 1.1. Tokat Ġli ve Ġlçelerindeki TaĢ Çekirdekli Ağaç ve Verimleri (Anonim, 2009)... 2 Çizelge 3.1. Her Bahçedeki Toplam Ağaç na Göre Örnek Alınacak Ağaç (Madanlar, 1991) Çizelge 4.1. Tokat Ġlinde Merkez ve ilçelerinde taģ çekirdekli meyve ağaçlarında tespit edilen zararlı akar türleri Çizelge 4.2. Tokat Ġlinde Merkez ve ilçelerinde taģ çekirdekli meyve ağaçlarında tespit edilen zararlı faydalı türleri Çizelge 4.3. Tetranychus urticae nin çalıģmanın yürütüldüğü alanlardaki dağılımı ve konukçusu Çizelge 4.4. Amphitetranychus viennensis in Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge 4.5. Amphitetranychus viennensis in kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge 4.6. Amphitetranychus viennensis in erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge 4.7. Amphitetranychus viennensis in viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge 4.8. Amphitetranychus viennensis in mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge 4.9. Amphitetranychus viennensis in kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Bryobia rubrioculus un viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge 4.11 Bryobia rubrioculus un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Bryobia rubrioculus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Bryobia rubrioculus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Bryobia rubrioculus un kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı vii

6 Çizelge 4.15 Bryobia rubrioculus un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Panonychus ulmi nin Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Panonychus ulmi nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Eotetranychus uncatus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Eotetranychus uncatus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Eotetranychus uncatus un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Cenopalpus pulcher in Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Cenopalpus pulcher in viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Cenopalpus pulcher in kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Cenopalpus pulcher in erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Cenopalpus pulcher in mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Brevipalpus lewisi nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tarsonemus waitei nin viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tarsonemus confusus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Aculus cornutus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Aculus fockeui nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı 45 Çizelge Aculus fockeui nin viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı 45 Çizelge Aculus fockeui nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı. 46 Çizelge Aculus fockeui nin mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı viii

7 Çizelge Diptacus gigantorhynchus un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Diptacus gigantorhynchus un viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Diptacus gigantorhynchus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Rhinophytoptus dudichi nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tydeus californicus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tydeus californicus un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tydeus californicus un viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tydeus californicus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tydeus californicus un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tydeus californicus un kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tydeus caudatus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tydeus caudatus un viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tydeus caudatus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı 55 Çizelge Tydeus caudatus un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tydeus caudatus un kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tydeus caudatus un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Zetzellia mali nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı. 58 Çizelge Zetzellia mali nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Euseius finlandicıus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı ix

8 Çizelge Euseius finlandicıus un viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Euseius finlandicıus un kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Euseius finlandicıus un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Euseius finlandicıus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Euseius finlandicıus un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Kampimodromus aberrans ın Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Kampimodromus aberrans ın viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Kampimodromus aberrans ın erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Kampimodromus aberrans ın kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Kampimodromus aberrans ın mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Phytoseius echinus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Phytoseius echinus un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Phytoseius echinus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Phytoseius echinus un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Amblyseius andersoni nin viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Amblyseius andersoni nin Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Amblyseius andersoni nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı x

9 Çizelge 4.70 Amblyseius andersoni nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Amblyseius andersoni nin kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Amblyseius andersoni nin mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Paraseiulus triporus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Paraseiulus triporus un viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Paraseiulus triporus un kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Typhlodromus athiasae nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Typhlodromus athiasae nin viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Typhlodromus athiasae nin kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Typhlodromus athiasae nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Paraseiulus soleiger in erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Paraseiulus soleiger in viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Paraseiulus soleiger in mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Typhlodromus pyri nin Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Typhlodromus pyri nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Typhlodromus pyri nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Typhlodromus pyri nin kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı xi

10 Çizelge Typhlodromus pyri nin mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Phytoseiulus finitimus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Paraseiulus talbii nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Paraseiulus talbii nin viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tyrophagus putrescentiae nin Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tyrophagus putrescentiae nin viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tyrophagus putrescentiae nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tyrophagus putrescentiae nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tyrophagus putrescentiae nin kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tyrophagus putrescentiae nin mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tyrophagus longior un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tyrophagus longior un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tyrophagus longior un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı Çizelge Tyrophagus longior un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelenen birey sayısı GİRİŞ Birçok bitkinin ana vatanı olan Anadolu, meyve üretimin açısından da önemli bir potansiyele sahip olup, dünya pazarlarında kendine has üstün özellikleri olan meyveleri ile tanınmıģtır. Örneğin Amasya nın elması, Ordu ve Giresun un fındığı, Bursa nın Ģeftalisi bunların birkaçıdır. Türkiye ayrıca dünya üzerinde bulunduğu coğrafi konum sayesinde pek xii

11 çok meyve ve sebze türü için uygun bir iklime ve neredeyse tüm yıl boyunca üretim yapılabilecek bir imkâna sahiptir. Bu nedenden dolayı ülkemiz, içerisinde bahçe bitkilerinin yer aldığı pek çok bitki türünün anavatanı ya da gen merkezi konumundadır. TaĢ çekirdekli meyveler grubunda yer alan; kiraz (Prunus avium L.), viģne (Prunus cerasus L.), kayısı (Prunus armeniaca L.), Ģeftali (Prunus persica S. et. Z.), kuģ kirazı (Prunus padus L.), mahlep (Prunus mahaleb L.), ve erik (Prunus domestica L.) dünyada sıcak iklim Ģartlarının hâkim olduğu bölgelerde yetiģen çok yıllık bitkilerdir. Sert çekirdekli meyveler ülkemizde yetiģtiriciliği yapılan meyve çeģitleri içinde önemli bir konuma sahiptir. Bu meyveler, ticari açıdan ekonomik öneme sahip olmaları, içerdikleri vitamin ve mineraller açısından insan beslenmesinde önemli besin kaynakları olması sebebiyle mücadelesinde özen gösterilmesi gerekir. TaĢ çekirdekli meyve ağaçları, akarların ve böceklerin kıģlaması için uygun ekolojik çevre Ģartlarına sahip olduğundan bu canlılar tarafından tercih edilen konukçu grubudur. Meyvecilik Türk çiftçisinin önemli bir gelir kaynağıdır yılında 1 milyon 453 bin ha olan meyvelik alanı, 2009 yılında ha alana çıkmıģtır. Ülkemizde 2009 yılında toplam sert çekirdekli meyve üretimi ha alandır. Bunlardan erik ha, kayısı ha, Ģeftali ha, kiraz ha ve viģne ise ha alan kaplamaktadır (Anonim, 2009) ve 2011 yıllarında ülkemizde üretim miktarları olarak Ģeftali ton, erik ton, viģne ton, kayısı ve zerdali ton, kiraz ise ton olarak kayıt altına alınmıģtır (Anonim, 2011). ÇalıĢmanın yürütüleceği Tokat ilinde tarım alanları da önemli bir yere sahip olup ürün yelpazesi oldukça geniģtir. Ġklim koģullarının uygunluğu bölgeyi tarımsal potansiyel bakımından önemli hale getirmiģtir. Tokat ilinde çalıģmanın yürütüleceği alanlardaki sert çekirdekli meyvelerin üretim miktarları; 6610 ton kiraz, 7945 ton viģne, 7496 ton Ģeftali, 3422 ton erik ve 503 ton kayısı üretilmektedir. Mahlep ve kuģ kirazı yabani formlar oldukları için istatistiki olarak üretim miktarları bulunmamaktadır. (Anonim, 2009). Çizelge 1.1. Tokat Ġli ve Ġlçelerindeki TaĢ Çekirdekli Ağaç ve Verimleri (Anonim, 2009) Kayısı Ürün İlçe Adı Meyve Veren Ağaç sayısı Meyve Vermeyen Ağaç Üretim (ton) Merkez Almus Erbaa Niksar Pazar xiii

12 Erik ġeftali ViĢne Kiraz ReĢadiye Turhal Zile Merkez Almus Erbaa Niksar Pazar ReĢadiye Turhal Zile Merkez Almus Artova Erbaa Niksar Pazar ReĢadiye Sulusaray Turhal YeĢilyurt Zile Merkez Almus Erbaa Niksar Pazar ReĢadiye Turhal Zile Merkez Almus Erbaa Niksar Pazar ReĢadiye Turhal Zile Meyve zararlısı akarlar bitki özsuyunu emerek yapraklarda gittikçe koyulaģan lekelere, Ģiddetli enfeksiyonlarda ise dökülmelere neden olur. Bu zararlılar tomurcuklara saldırarak meyve tutumunu engeller. OluĢan meyvelerin renksiz ve kalitesiz olmasına, gelecek yılın meyve gözlerinin normal oluģamamasına, dolayısıyla da meyve veriminin yıldan yıla düģmesine neden olurlar (Anonim, 1995). Bu çalıģma ile survey alanındaki akar tür zenginliği ortaya konulacak ve gerek faydalı gerekse de zararlı türler yönüyle Türkiye akar faunasına katkı sağlayacaktır. Ülkemizde meyve üretiminde önemli ölçüde verim kaybına neden olan önemli akar türleri: Tetranychus urticae (Koch), Panonychus ulmi (Koch), Amphitetranychus viennensis xiv

13 (Zacher), Tetranychus viennensis (Zacher), Bryobia rubrioculus (Scheuten), Eotetranycus uncatus (Garman), elma pas akarı Aculus schlenchtendali (Napela), yassı akar Cenopalpus pulcher (Canestrini and Fanzago) önemli zararlı türlerdir (DüzgüneĢ, 1954; DüzgüneĢ, 1963; Toros, 1974; Yanar ve Ecevit, 2005). Phytoseiidae familyasına bağlı predatör türlerle ilgili yapılmıģ çalıģmalar mevcuttur. Bursa, Yalova, Niğde, NevĢehir, Tokat, Amasya, GümüĢhane, Kastamonu, Ankara illerini kapsayan surveylerde Phytoseiidae familyasına bağlı predatör akarlardan, Amblyseius agrestis (Karg), A. barkeri (Hughes), A. graminis (Chant), A. tenuis (Westerboer), A. ornatus (Athias- Henriot), A. obstusus (Koch), Paraseius soleiger (Ribaga), P. erevenicusa (Waistein), P. amaliae (Ragusa and Swirski), Anhoseius reski (Waistein), Mumaseius bakeri (Garman), M. sternlichti (Swirski and Amitai), Phytoseius echinus (Waistein), Typhlodromus tilia (Oudemans), T. cotoneastri (Waistein) türlerini tespit edilmiģtir (Çobanoğlu, 1993a, 1993b, 1993c, 1993d). Literatür çalıģmalarından anlaģılacağı gibi sert ve yumuģak çekirdekli üzerinde beslenen akarlar ve bunların avcıları üzerine ülkemizin farklı alanlarında yürütülmüģ bazı çalıģmalar mevcuttur. Bu çalıģma ile Tokat ili merkez ve Turhal, Zile, Niksar, Pazar, Erbaa, ReĢadiye ve Almus ilçelerindeki erik, kiraz, viģne, kayısı, kuģ kirazı, mahlep ve Ģeftali gibi taģ çekirdekli meyvelerin yoğun olarak yetiģtirildiği alanlarda zararlı ve faydalı akar türlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. 2. KAYNAK ÖZETLERİ Ülkemizde ve dünyada viģne, kiraz, erik, Ģeftali, mahlep ve kayısı gibi bazı taģ çekirdekli meyve türlerinde yaģayan predatör ve zararlı akar türleri ile pek çok çalıģma yapılmıģ olup, bu tez çalıģması ile ilgili yerli ve yabancı yayınlar kronolojik sıraya göre verilmiģtir. DüzgüneĢ (1961), Kiraz ağaçlarında bulunan zararlılar ve kırmızı örümcek türleri ve özellikleri Amphitetranychus viennensis (Zacher) in yayılıģ alanları ve beslenme özellikleri hakkında bilgiler vermektedir. Göksu (1961), Yaptığı bir araģtırmada Amphitetranychus viennensis (Zacher) in morfolojisini ve Marmara Bölgesindeki yaģayıģı, yayılıģ alanları ve savaģ imkânları hakkında bilgiler vermektedir. Ayrıca araģtırmacı ergin diģi ve erkeğin birbirinden faklı olduğunu, kıģı döllenmiģ diģi olarak geçirdiğini, yumurtaların daima yaprak üzerinde bırakıldığını belirtmektedir. Toros (1974), Ġç Anadolu Bölgesinde yumuģak ve sert çekirdekli meyve türleri ile bazı süs bitkilerinde zarar yapan Amphitetranychus viennensis (Zacher) in morfolojisi, biyolojisi, xv

14 konukçuları ve yayılıģ alanları ile kimyasal savaģ imkânlarını araģtırarak, sonuçta bu zararlı akarı 14 bitkide saptandığını ve kiraz ile viģneyi daha çok tercih ettiğini bildirmektedir. Alaoğlu (1984), Erzurum ve Erzincan illerinde özellikle meyve ağaçları ile asma ve diğer bazı ağaç ve çalı türlerinde bulunan Eriophyoid akar türlerinin tespiti ve zarar Ģekillerini belirlemek amacıyla yaptığı survey çalıģması sonucunda; Eriophyidae familyasından Colomerus vitis (Nal.), Phytoptus amygdali (Bagd) Phytoptus armeniacus (Bagd.), Phytoptus pyri (Pgst), Phytoptus similis (Nal.), Eriophyes eleagnifolia (Farkas), Eriophyes erineus (Nal.), Eriophyes tristriatus (Nal.), Eriophyes ulmi (Garman), Aculus cornutus (Banks), Aculus fockeui (Nal. et Trt.), Aculus schlechtendali (Nal.), Anthocoptes cornicola (Farkas), Calepitrimerus baileyi (K.), Epitrimerus pyri (Nal.), Phyllocoptes abaenus (K.), Phyllocoptes rosarum (Liro) olmak üzere 17 tür saptanmıģtır. Bursa, Yalova, Niğde, NevĢehir, Tokat, Amasya, GümüĢhane, Kastamonu, Ankara illerini kapsayan surveylerde Phytoseiidae familyasına bağlı, Amblyseius agrestis (Karg), Amblyseius barkeri ( Hughes), Amblyseius graminis (Chant), Amblyseius tenuis (Westerboer), Amblyseius ornatus (Athias- Henriot), Amblyseius obstusus (Koch), Paraseiulus soleiger (Ribaga), Paraseiulus erevenicusa (Waistein), Paraseiulus amaliae (Ragusa and Swirski), Anthoseius reski (Waistein), Mumaseius bakeri (Garman), Mumaseius sternlichti (Swirski and Amitai), Phytoseius echinus ( Waistein), Typhlodromus tiliae (Oudemans), Typhlodromus cotoneastri (Waistein) türleri tespit edilmiģtir (Çobanoğlu, 1993a, 1993b, 1993c, 1993d). Alaoğlu (1996), Erzurum ve Erzincan illerinde meyve ağaçları ve diğer yaprağını döken bazı ağaç türlerinden 11 Phytoseiidae türü saptandığı ve bunların Euseius finlandicus (Quedemans, 1915), Kampimodromus aberrans (Quedemans, 1930), Amblyseius zwölferi (Dosse), Amblyseius sp., Typhlodromus cotoneastri (Wainstein), Anthoseius rhenanus (Qudemans), Seiulus tiliarum (Qudemans), Paraseiulus soleiger (Ribaga), Paraseiulus talbii (Athias-Henriot), Phytoseius finitimus (Ribaga) ve Phytoseius echinus olduğu tespit edilmiģtir. Çobanoğlu (1997), ÇeĢitli bitkiler üzerinden Türkiye faunası için 6 yeni tür saptandığını, bunlardan Typhlodromus tubifer Wainstein i ayva, erik ve kiraz ağaçları üzerinden, Typhlodromus rapidus Wainstein & Arutunian ve Anthoseius involvulutus (Livshitz and Kuznetsov) u elma ağaçları üzerinden toplandığını kaydetmiģtir. Kovancı ve ark. (1999), Uludağ Üniversitesi AraĢtırma ve Uygulama çiftliği meyve bahçelerinde gerçekleģtirdikleri çalıģmalarda, elma, erik ve kiraz ağaçlarında Amphitetranychus viennensis in bulunduğunu ve bu ağaçlarda potansiyel bir zararlı olduğunu belirtmektedirler. xvi

15 Ulusoy ve ark. (1999), Niğde ve Adana da bulunan kiraz ağaçlarında zararlı ve yayarlı arthropod türlerini saptadıkları çalıģmalarında zararlı türlerden Panonychus ulmi, Amphitetranychus viennensis, ve Tetranychus atlanticus McGregor u kayıt altına aldıklarını belirtmiģlerdir. Çobanoğlu ve ark. (2001) tarafından Ankara park ve bahçelerinde çok yıllık çalımsı ve süs bitkileri üzerinde yapılan surveylerde, Tetranychoidea üst familyasına bağlı Tetranychidae den 6 tür, Tenuipalpidae den 5 tür olmak üzere toplam 11 tür tespit edildiği ve en yaygın türün T. urticae olduğu bu türü ise Aegyptobia mccormicki (Baker and Pritchard, 1954), Aegyptobia tragardhi (Sayed, 1950) ve Pentamerismus taxi (Haller, 1877) türlerinin izlediği bildirilmiģtir. Bulut ve Madanlar (2004), Bademli (ÖdemiĢ, Ġzmir) beldesinde meyve fidanlıklarındaki toprak üstü saptanan zararlı akar ve böcek türleri ve doğal düģmanlarını saptadıklarını, survey çalıģmaları sonucunda 3 zararlı akar ve 5 faydalı akar türü bulduklarını ve en yaygın rastlanan türün ise Tetranychus urticae Koch olduğunu belirtmiģlerdir. Çobanoğlu (2004) tarafından Trakya bölgesinde yapılan bir survey çalıģmasında 19 Phytoseiid tür tespit edilmiģtir. Bunlar Kampimodromus aberrans, Euseius finlandicus, Amblyseius andersoni (Chant), Typhlodromus cotoneastri (Wainstein), Typhlodromus pyri, Anthoseius bakeri (Garman), Anthoseius intercalaris (Livschitz et Kuznetsov), Anthoseius recki (Wainstein), Paraseiulus soleiger (Ribaga), Paraseiulus talbii, Neoseiulella tiliarum (Oudemans), Neoseiulella aceri (Collyer), Phytoseius plumifer (Canestiini and Fanzago), Phytoseius echinus (Wainstein et Arutunjan) türleri tespit edilmiģ olup, ayrıca P.salicis (Wainstein et Arutunjan), P. ribagai (Athias and Henriot), A. riparius (Kolodochka), A.foenilis (Oudemans), Paraseiulus triporus (Chant and Yoshida-Shaul) türlerinin ise Türkiye faunası için yeni kayıt niteliğinde olduğu tespit edilmiģtir. Kumral (2005), Bursa da ilaçlanmayan ve ticari bahçelerindeki ılıman iklim meyve ağaçlarında akar türlerini saptamak ve P. ulmi nin bazı pestisitlere karģı duyarlılıklarını belirlemek amacıyla yürütülen çalıģmanın sonuçlarına göre, Phytoseiidae, Macrochelidae, Ascidae, Laelapidae, Bdellidae, Cunaxidae, Tydeidae, Cheyletidae, Tetranychidae, Tenuipalpidae, Stigmaeidae, Anystidae, Erythraeidae, Tarsonemidae, Scutacaridae, Eriophyidae ve Acaridae familyalarına 17 cinse ait 37 tür tespit edilmiģtir. Zararlı familyalar arasında Tetranychidae 5 cins ve 6 türle en önemli familya olduğu, ayrıca B. rubrioculus ve A. viennensis iki yıllık çalıģmalar boyunca ilaçlanmayan bahçelerin en baskın türleri olmasına rağmen, P. ulmi ve T. urticae ticari bahçelerden özellikle sırasıyla elma ve eriklerden sık olarak toplandığı belirtilmiģtir. xvii

16 Kovancı ve Kumral (2006), Bursa ili ılıman iklim meyvelerinde, önemli bitki zararlısı akar türleri saptadıkları çalıģmalarında Tenuipalpidae familyasından Cenopalpus cinsine bağlı tek tür olan Cenopalpus pulcher (Canestrini and Fanzago, 1876) i saptamıģlardır. Sağlam (2007), 2005 ve 2006 yılları arasında Ankara park ve bahçelerinden toplanan çok yıllık, çalımsı süs ve kültür bitkilerinden 1130 örnekleme yapılmıģtır. Bu surveyler sonucunda 124 bitki türünden 23 bitki türünün Tenuipalpidae familyası bireyleri ile bulaģık olduğu saptanmıģtır. Tenuipalpidae familyasından 11 tür tespit edilmiģtir. Bunlar Cenopalpus, Aegyptobia, Pentamerismus ve Brevipalpus olmak üzere 4 cins altında toplanmıģtır. Aegyptobia cupressus (Baker and Tuttle, 1972), Aegyptobia aletes (Pitchard & Baker, 1958), Aegyptobia salisicola (Al-Gboory, 1987), Cenopalpus lanseolasetae (Attiah, 1956) ve Pentamerismus erytherus (Ewing, 1917) türleri ise ülkemiz için yeni kayıttır. Ege bölgesindeki bağ alanlarında fitofag akarların biyolojik mücadelesine yönelik olarak yapılan çalıģma, yılları arasında Manisa, Ġzmir, Denizli, Muğla ve Çanakkale (Bozcaada) illerinde yürütülmüģtür. Bu çalıģmada örneklenen alanlardan Colomerus vitis (Pagenstecher) ve Calepitrimerus vitis (Nalepa) tüm bölgelerde yaygın olarak; Tetranychus urticae Koch ve Tetranychus cinnabarinus (Bosid.) un yaygın ve düģük popülasyon olarak saptanmıģtır. Tenuipalpus granati Sayed, Bryobia rubrioculus Scheuten ve Brevipalpus lewisi McGregor ise lokal olarak bulunmuģtur (Göven ve ark., 2009). Güven ve Madanlar (2011), 2004 ve 2005 yıllarında Ġzmit iline bağlı Selçuk, Tire, KemalpaĢa, Torbalı ve Menemen ilçelerinde Ģeftali bahçelerinde bulunan fitofag akarlar ile bunların predatörü olan akar türlerini belirlemek amacıyla yaptıkları çalıģmada 2 takım ve 7 familyaya bağlı 5 zararlı, 3 nötr ve 8 predatör olmak üzere 16 akar belirlenmiģtir. Zararlı akarlardan Tetranychus urticae Koch, nötr akarlardan Tydeus sp. ve Pronematus sp., predatör akar türlerinden Typhlodromus athiasae (Porath and Swirski) ve Euseius finlandicus (Livschitz et Kuznetsov) örnekleme yapılan tüm ilçelerde yaygın tür olarak belirlenmiģtir. Castagnoli ve ark. (1985), Tuscany (Ġtalya) deki 3 Ģeftali bahçesinde Eriophyidae, Tetranychidae ve Tenuipalpidae familyalarına ait zararlı akarları ve Phytoseiidae ve Stigmaeidae familyalarına ait predatör akarları saptayarak, aralarındaki iliģkileri vermektedirler. Ayrıca yazarlar bu çalıģmada Tuscany nin Ģeftalilerinde bulunan nötr faunaya ait Tydeid ve Tarsonemid türlerini de bildirmektedirler. Castognali (1989), Tydeus californicus (Banks) un yaygın bir tür olduğunu ve Ġtalya da üzüm, armut, Ģeftali bitkilerinde olduğunu saptamıģtır. Bu türün genel olarak bitkilerde zararlı olup olmadığı tam tespit edilememiģtir. Fakat yoğun popülasyonda olmaları endiģe verici olarak kayıt altına alınmıģtır. xviii

17 Zaki (1992), Shebin El-Kom (Mısır) un Ģeftali, erik ve kayısı bahçelerinde yapmıģ oldukları bir sürvey çalıģmasında, Tetranychidae, Tenuipalpidae, Phytoseiidae, Cheyletidae, Stigmaeidae, Tydeidae ve Tarsonemidae familyalarının yaygın olarak bulunduğunu belirtmektedir. Momen ve Lundqvist (1996), Ġsveç in elma ve erik bahçelerinden topladıkları Orthotydeus calabrus Castagnoli, O. caudatus (Duges) ve dünya için yeni bir tür olan Pseudolorryia striatus Momen&Lundqvist un taksonomik özellikleri hakkında bilgiler vermektedirler. Ferreira ve Carmona (1997), Portekiz in tüm Ģeftali bahçelerini örnekleyecek Ģekilde yapmıģ oldukları bir sürvey çalıģmasında, A. fockeui en yaygın tür olduğunu, bunu tetranychid T. cinnabarinus un izlediğini ve predatör türler arasında ise Euseius stipulatus Athias- Henriot un oldukça fazla görüldüğünü belirtmektedirler. Literatür çalıģmalarından da görüleceği gibi ülkemizde ve dünyada meyve ağaçları üzerinde görülen zararlı ve yararlı akar türlerinin saptanmasına yönelik olarak oldukça fazla çalıģma mevcuttur. Ülkemizde önemli bir meyve üretim alanı olan Tokat ili ve ilçelerinde belirtilen Ģekilde detaylı bir Ģekilde çalıģmaya rastlanmamıģtır. Bu çalıģma sayesinde ise bu eksikliğin giderilerek ülkemiz akar faunasına önemli bir katkı sağlanması amaçlanmaktadır. 3. MATERYAL YÖNTEM 3.1. Materyal Bu çalıģma 2010 ve 2011 yılları arasında Tokat ili Merkez ve Tokat ili Almus, Erbaa, Niksar, Pazar, ReĢadiye, Turhal ve Zile ilçelerinde yürütülmüģ olup, çalıģmanın ana materyalini bu ilçelerde bulunan taģ çekirdekli meyveler olan kiraz, viģne, kayısı, Ģeftali, kuģ kirazı, mahlep ve erik üzerinde bulunan Acari alt sınıfına bağlı akar türleri oluģturmaktadır Çalışmanın Yürütüldüğü Alanlar Bu çalıģma Tokat (Merkez) ve ilçelerinde taģ çekirdekli meyvelerde bulunan faydalı ve zararlı akar türlerini belirlemek amacı ile yapılmıģtır. ÇalıĢmada Tokat ilinde en çok taģ çekirdekli meyve üretimi yapılan ve ağaç sayısı bakımından fazla ilçeler olan Tokat il Merkezi, Almus, Erbaa, Niksar, Pazar, ReĢadiye, Turhal ve Zile seçilmiģtir. Bu alanlarda ağaç yoğunluğuna dikkat edilerek örnekleme miktarları ayarlanmıģtır. Örnekleme yapılan ağaç xix

18 sayısının ilçedeki toplam ağaç sayısının en az % 2 sini oluģturacak Ģekilde olmasına dikkat edilmiģtir. ġekil 3.1. Tokat Ġli Haritası ve Örnekleme Yapılan Ġlçeleri (Anonim, 2013) Yöntem Akarların Toplanması 2010 ve 2011 yıllarında Nisan ve Kasım ayların arasında Tokat ili Merkez ve ilçelerinde bağlı alanlarda tespit edilen bahçelere gidilerek yaprak örnekleri alınmıģtır. Surveyler yapılırken her bahçeden örnek alınacak olan ağaç sayısı, o bahçede bulunan toplam ağaç sayısına göre belirlenmiģtir (Madanlar, 1991). Örnekleme, tüm bahçeyi temsil edecek yerlerde bulunan ağaçlardan yapılmıģtır. Yaprak örnekleri ise, her ağaçtan 10 adet olacak Ģekilde ağaçların iç, dıģ, orta, alt ve üst kısımlarından rastgele toplanmıģtır. Toplanan yaprak örnekleri polietilen torbalara etiketlenerek konuldu ve buz kabında muhafaza edilerek laboratuara getirilerek buzdolabında saklanmıģtır. Çizelge 3.1. Her Bahçedeki Toplam Ağaç na Göre Örnek Alınacak Ağaç (Madanlar, 1991) Bahçedeki Ağaç Örnek Alınan Ağaç 0-50 Tüm Ağaçlardan Ağaçtan xx

19 Ağaçtan 400 den Fazla Toplam Ağaç nın % 10 u Kadar Ağaçtan Akarların Saklanması Daha önceden laboratuarlara getirilen ve buzdolabında saklanan yapraklar üzerindeki akarlar stereo mikroskop altında incelenerek 00 nolu fırça ile alınıp %70 lik alkol içine konularak etiketlendi. Ayrıca toplanan örnekler berlese hunisine 48 saat süre ile konularak alt kısmına ise %70 lik alkol içeren kaplar konuldu ve akarların bu kaplara toplanması sağlandı. Bu yöntemlere ek olarak akarların eldesin de yıkama yöntemi kullanıldı. Bu metotta 50 adet yaprak örneği bir cam kapta toplanarak ve üzerine ¼ ünü aģacak Ģekilde saf su ilave edildi. Daha sonra 1 saat içinde en az üç kez çalkalanarak bekletildi. 45 µm lik çelik elek üzerinde kalan akarlar alkol ile yıkanarak ekstrakte edildi. Toplanan akarlar % 70 lik alkolde saklandı (Faraji ve ark., 2004). Eriophyidae familyasına ait türlerin bazıları gal oluģturmaktadır. Bu akarların toplanmasında ise yapraklarda bulunan galler bir neģter yardımı ile açılarak mikroskop altında fırça yardımı ile alkol ortamına alınmıģtır Akarların Preparatlarının Yapılması Yapraklardan fırça ile alınan, yıkama yöntemi ve berlese hunisi yöntemleri ile %70 lik alkole alınan akar türleri preparatları yapılmak üzere berraklaģtırmak için saat camı içerisinde bulunan laktofenol ortamına alındı. BerraklaĢan örnekler ok uçlu iğne yardımıyla stereo mikroskop altında lamın üzerine bir damla damlatılan Hoyer s ortamının içerisine konularak her türe özgü pozisyon verilerek dorso-ventral ve lateral olarak gelmesine dikkat edilerek preparatları yapıldı. BerraklaĢmayan örnekler ise berraklaģana kadar lactofenol ortamında tutulmaya devam etti. Bu iģlem bütün örnekler istenilen berraklaģmaya ulaģıncaya kadar devam etti. Akarların preparat yapımında kullanılan laktofenol ve Hoyer s ortamının içerikleri Ģöyledir (Krantz, 1978): Lakto-Phenol: Laktik Asit Phenol Kristal 50 Kısım 25 Kısım xxi

20 Damıtık Su Hoyer Ortamı: Gliserin Chloral Hidrate Gum Arabic (Kristal) Damıtık Su 25 Kısım 20 gr 200 gr 30 gr 50 cc Preparatları yapılan akarlar etiketlenerek kuruması ve teģhis karakterlerinin daha iyi görülebilmesi için 48 saat 50ºC lik etüvde bekletildi. ÇalıĢmada saptanan akar türlerinin teģhisi ve doğrulamaları Prof. Dr. E. A. UECKERMANN (ARC Plant Protection Research Institute, South Africa) ve Prof. Dr. Özdemir ALOĞLU (Selçuk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü, Konya) tarafından yapılmıģtır İklim Verileri Doğadaki ortalama sıcaklık, ortalama nisbi nem ve ortalama yağıģ gibi iklimsel faktörler akarların popülasyon yoğunluğunu, yumurta sayısını, yumurtadan çıkıģ sürelerini, döl sayısını, yumurtadan ergin oluncaya kadar hayat devrelerinin sürelerini etkilemektedir. Ġklim verilerinin bilinmesi bize ne zaman mücadeleye baģlayacağımızı ve mücadelenin etkisinin artırılmasında etkilidir. Popülasyondaki geliģim, yoğunluk ve tür çeģitliliği açısından önem arz etmektedir. ÇalıĢmamızın yürütülmüģ olduğu Tokat ili ve bazı ilçelerindeki 2010 ve 2011 yıllarına ait iklim verileri çizelgelerde gösterilmiģtir (ġekil 3.2; ġekil 3.3; ġekil 3.4; ġekil 3.5; ġekil 3.6; ġekil 3.7). xxii

21 Aylık Ortalama Sıcaklık C Ocak Şubat Mart Nisan Mayı s Hazir an Tem muz Ağust os Eylül Ekim Kası m Merkez 2,9 6,6 7 11,2 15,6 21,4 22,5 20,6 17,8 17 7,8 7,2 Zile 1,8 5 5,9 10,2 14,8 20, ,3 17,1 16 6,9 5,7 Turhal 2,6 6,3 7 11,4 15,8 21, ,8 17,9 16,4 7,5 6 Aralık ġekil yılı Tokat Merkez, Zile ve Turhal Aylık Ortalama Sıcaklık Verileri (Anonim, 2012) Aylık Ortalama Sıcaklık 0 C Ocak Şubat Mart Nisan Mayı s Hazir an Tem muz Ağust os Eylül Ekim Kası m Merkez 5,1 8,6 8,9 12,1 18,6 22, ,4 21,9 13,2 10 7,3 Zile 3,6 7,2 8,1 11,2 17,3 21,3 24,3 25,7 20,9 12,4 9,2 5,9 Turhal 4,4 8,6 9, ,2 22,3 25, ,3 13,6 10,2 5,1 Aralık ġekil yılı Tokat Merkez, Zile ve Turhal Aylık Ortalama Sıcaklık Verileri (Anonim, 2012). xxiii

22 % % Aylık Ortalama Nispi Nem Ocak Şubat Mart Nisan Mayı s Hazir an Tem muz Ağust os Eylül Ekim Kası m Aralık Merkez 69,8 64,5 65,2 60,1 62,3 52,2 55,5 52,5 58,9 54,9 79,2 71,5 Zile 75,1 73,7 67,3 61,4 62,1 57,6 57,1 54,8 63,5 55,7 76,4 74,1 Turhal 80,5 79,7 76, ,9 66,6 66,8 63,6 69,4 63,7 77,2 74,1 ġekil yılı Tokat Merkez, Zile ve Turhal Aylık Ortalama Nispi Nem (%) Verileri (Anonim, 2012). Aylık Ortalama Nispi Nem Ocak Şubat Mart Nisan Mayı s Hazir an Tem muz Ağust os Eylül Ekim Kası m Aralık Merkez 73,7 64, ,3 59,1 62,4 60, ,6 77,2 64,1 68,2 Zile 75,4 64,9 63,4 61,9 55,9 59,1 56,9 50,9 56, ,8 73,7 Turhal 76,2 72,7 71,6 72,1 70,4 62,2 56, ,8 76,5 68,3 83,2 ġekil yılı Tokat Merkez, Zile ve Turhal Aylık Ortalama Nispi Nem (%) Verileri (Anonim, 2012). xxiv

23 mm mm Aylık Toplam Yağış Ocak Şubat Mart Nisan Mayı s Hazir an Tem muz Ağust os Eylül Ekim Kası m Merkez 68,3 83,2 82,4 45,5 60, ,9 0,5 29,2 16,6 75,2 38 Aralık Zile 73,7 80,3 85,1 41,7 87,3 44,4 42,4 0 19,5 13,7 97,4 49,7 Turhal 85,1 82, , ,8 54,6 0 10,2 19,7 78,2 55,6 ġekil yılı Tokat Merkez, Zile ve Turhal Aylık Toplam YağıĢ (mm) Verileri (Anonim, 2012). Aylık Toplam Yağış Ocak Şubat Mart Nisan Mayı s Hazir an Tem muz Ağust os Eylül Ekim Kası m Aralık Merkez 77 54,1 58,8 64,6 45,3 59,8 6,4 0 3,4 109,4 4,1 35,5 Zile 70,3 39,7 33,6 71,4 53,3 76,4 7,3 0 1,9 154,1 6,1 115,5 Turhal 77,7 55,1 48,4 59,7 39,1 63,2 7, ,3 4,3 65,2 ġekil yılı Tokat Merkez, Zile ve Turhal Aylık Toplam YağıĢ (mm) Verileri (Anonim, 2012). xxv

24 Yukarıdaki çizelgelerde sadece Tokat merkez, Turhal ve Zile ilçeleri verilmektedir. Diğer ilçelerinin iklimsel olarak verilerinin verilememesinin sebebi meteoroloji genel müdürlüğünün bu ilçelerde istasyonlarının bulunmaması ve bu yüzden de verilere ulaģılamamasındandır. 4. BULGULAR 4.1. Tokat İli ve Bazı İlçelerinde Sert Çekirdekli Meyve Bahçelerinde Tespit Edilen Akar Türleri Tokat ilinde bulunan Tokat merkez, Erbaa, Turhal, Zile, Niksar, ReĢadiye, Almus ve Pazar ilçelerinde 2010 ve 2011 ilkbahar, yaz ve sonbahar dönemlerinde viģne, kiraz, Ģeftali, mahlep ve erik bahçelerinde yapılan örneklemeler sonucunda elde edilen zararlı ve faydalı akar türleri ve üzerinde saptandıkları konukçuları Çizelge 4.1. ve Çizelge 4.2. de verilmiģtir. Çizelge 4.1. Tokat Ġlinde Merkez ve ilçelerinde taģ çekirdekli meyve ağaçlarında tespit edilen zararlı akar türleri Takım Familya Tür Saptandığı Konukçu ViĢne Kiraz Kayısı ġeftali Mahle Erik ZARARLI TÜRLER p Tetranychus urticae Koch, Prostigmata Amphitetranychus viennensis (Zacher, 1920) Bryobia rubrioculus (Scheuten, 1857) Panonychus ulmi (Koch, ) Eotetranychus uncatus Garman, 1952 Tenuipalpi Cenopalpus pulcher dae (Canestrini & Fanzogo, 1976) Brevipalpus lewisi McGregor, Tarsonemi Tarsonemus confusus (Ewing, dae 1939) Tarsonemus waitei (Banks, ) Eriophyidae Aculus cornatus (Banks, 1906) Aculus fockeui (Nalepa et Trqussart, 1896) Diptacus gigantorhynchus Tetranychidae Diptilomiopid ae (Nalepa, 1982) Rhinophytoptus dudichi Farkas, xxvi

25 Çizelge 4.2. Tokat Ġlinde Merkez ve ilçelerinde taģ çekirdekli meyve ağaçlarında tespit edilen faydalı akar türleri Takım Familya Tür Saptandığı Konukçular ViĢne Kiraz Kayısı ġeftali Mahle Erik Faydalı Türler p Tydeus californicus (Banks) Tydeidae Tydeus caudatus (Dugés, ) Stigmaeida Zetzellia mali (Ewing,1960) e Prostigmat a Mesostigmata Astig mata Phytoseiidae Acaridae Euseius finlandicus (Oudemans, 1915) Kampimodromus aberrans (Oudemans, 1939) Phytoseius echinus Wainstein & Arutujan, 1970 Amblyseius andersoni (Chant, ) Paraseiulus triporus (Chant and Yoshida-Shaul, 1982) Typhlodromus athiasae Porath and Swisrki, 1965 Paraseiulus soleiger (Ribaga, ) Typhlodromus pyri Scheuten, Phytoseiulus finitimus Ribaga, Paraseiulus talbi (Athias- Henriot, 1960) Tyrophagus putrescentiae (Schrank, 1781) Tyrophagus longior (Gervais) Çizelge 4.1. ve Çizelge 4.2. de görüldüğü gibi çalıģmanın yürütüldüğü viģne, kiraz, kayısı, Ģeftali, mahlep ve erik bahçelerinden on üç adet zararlı, on dört adet faydalı ve iki adet de nötr akar türü saptanmıģtır. ÇalıĢmamızda altı konukçu bitkiden toplam 981 adet akar preparatı hazırlanarak teģhis çalıģmaları yapılmıģtır Tetranycidae Familyası Tetranychidae familyası bitkiler üzerinde ekonomik kayba neden olan akar türlerinin en çok bulunduğu familyalardandır. Bu familya bireyleri genelde polifag türler olup sebze ve süs bitkilerini de içine alan çok geniģ bir konukçu çevresine sahiptir. Dünya çapında yaygın olarak bulunan bu familyanın 70 cinse ait 1200 den fazla türü içermektedir (Zhang, 2003). xxvii

26 Aktif olarak beslenmekte olan akarlar ile kıģ diyapozuna giren akarlarda farklı renklerde görülmektedirler. Bu familyadaki morfolojik karakterler tarsal tırnak, empodia tipleri, bacaklardaki seta sayıları, bacaklardaki setaların konumu, peritreme yapıları, erkek aedeagusunun yapısı türlerin teģhisinde önem arz etmektedir. DiĢilerin abdomen sonu daha yuvarlak olup koyu renklidir. Erkek bireyler küçük boyutlarda daha açık renkte ve abdomen son kısmı sivrice olup diģilerden hareket kabiliyeti olarak daha hızlıdır (Jeppson ve ark., 1975). Bu familyanın yaģam döngüsü yumurta, larva, protonimf, deutonimf ve ergin olarak sıralanmakta ve her biyolojik dönem arasında durağan bir dönem vardır. Bu familyada döllenmemiģ yumurtalardan sadece erkek birey, döllenmiģ yumurtalardan ise diģi bireyler meydana gelir. Bu familya bireyleri genellikle yaprakların alt kısımlarında bulunur ve parankimatik kısımda bulunan bitki öz suyunu emerek zarar yaparlar. Bu familyaya ait akarların genelinde ağ örme yetenekleri vardır. Sera koģullarında ise tüm yıl boyunca üremeleri devem eder (Zhang, 2003). Bu familyaya ait türlerin tespit edildiği çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı gösteren kroki ġekil 4.1. de verilmektedir. xxviii

27 ġekil 4.1. Tetranychidae familyası türlerinin çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımını gösteren kroki (Tetranychus urticae O, Amphitetranychus viennensis O, Bryobia rubrioculus O, Panonychus ulmi O, Eotetranychus uncatus O) Tür: Tetranychus urticae Koch, 1836 DüzgüneĢ (1954) ve Pritchard ve ark. (1955) e göre sinonimleri: Tetranychus telarius Linnaeus, 1758 Tetranychus bimaculatus Harvey, 1898 Tetranychus althaeae Von Hanstein, 1901 Epitetranychus althaeae Zacker, 1916 Eotetranychus cucurbitacearum Sayed, 1946 Tetranychus multisetus McGregor, 1959 DiĢinin idiosoması oval, açık sarıdan koyu kahverengine değiģmekte ve dorsalinde siyah küçük noktalardan meydana gelmiģ iki leke bulunur. Idiosoma uzunluğu µm, geniģliği de µm dir. Dorsalde bulunan kıllar 26 adet olup, tüberküllerden çıkmıģtır. Palpusun son segmenti oldukça kalın olup uzunluğunun üçte birinden daha geniģtir. Palpusun sonunda terminal sensilliumun uzunluğu kalınlığından fazla değildir. Peritrem bir kolu uzun bir kolu kısa U Ģeklindedir. Birinci çift tarsusda dubleks kıllar bulunur. Tırnak diken Ģeklinde altı parçaya ayrılmıģtır. Erkekler diģiden daha küçük ve incedir. Ġdiosoma uzunlukları µm ve geniģliği µm dir. Bacakları diģininkine göre çok daha uzundur. Aedeagusun kaide kısmı uca doğru daralır ve 90 derecelik bir açı yaparak yukarı döner (Kumral, 2005). Bu türüde geliģme eģiği 12 0 C, maksimum geliģme sıcaklığı 40 0 C, optimum sıcaklık ise C arasındadır. Bu türün diģilerinin yaģam süreleri ortalama 30 gün civarındadır. YaĢamı boyunca yetiģkin bir diģi ortalama arasında yumurta bırakır (Pritchard ve Baker, 1955). Bu tür genellikle yaprakların alt kısımlarında yaģarlar. Yapraklara styletleri yardımı ile giriģ yaparak yaprakların kloroplastları ile beslenirler. Bunun sonucunda ise yapraklar soluk ve sarımsı bir renk alarak görevini yerine getiremez ve kurur. Ayrıca bu tür ağ örer ve ağların arasında yaģar (Pritchard ve Baker, 1955). xxix

28 YayılıĢı ve konukçuları: T. urticae ülkemiz baģta olmak üzere neredeyse bütün dünyada ev süs bitkileri de dahil olmak üzere, tek yıllık çalımsı ve otsu bitkilerde, meyve ağaçlarında, sebzelerde, yabancı otlarda, sera bitkilerinde ve orman ağaçlarında zararlı olarak kayıt altına alınmıģtır (Pritchard ve Baker, 1955; Jeppson ve ark., 1975; Çobanoğlu ve ark., 2001; Bulut ve Madanlar, 2004; Kumral 2004; Yanar ve Ecevit, 2005; Yanar ve TokkamıĢ, 2011). Çizelge 4.3. Tetranychus urticae nin çalıģmanın yürütüldüğü alanlardaki dağılımı, konukçusu ve incelenen birey sayısı ReĢadiye Merkez Erik 40 22'40'' 37 22'54'' 510m 17.VII TOPLAM Tür: Amphitetranychus viennensis (Zacher, 1920) Toros (1974) e göre sinonimleri: Tetranychus (Epitetranychus) viennensis Zacher, 1920 Tetranychus crataegi Hirst, 1920 Apotetranychus longipenis Ugarov ve Nikolskii, 1937 Apotetranychus (Tetranychus) virginis Ugarov, 1937 Bu türde 3 çift anal setae, opistosomasının yanında bir çift para-anal kıl, erkeğinin ventralinde ise 16 kıl bulunur ancak, coxa I ve II de ikiģer çift, coxa III ve IV de birer kıl ilavesiyle bu sayı 28 e ulaģır (Pitchard ve Baker, 1955). DiĢinin idiosoması oval biçimde koyu kırmızı rengindedir ve beslenme ile renk kımızının tonlarına dönebilir. Ġdiosoma uzunluğu µm, geniģliği µm dur. Pedipalpus dört parçadan oluģur ve tarsusun üzerinde 7 kıl bulunur. Duyu organı olan sensillum geniģliği uzunluğundan biraz fazladır. Peritremenin ucu gevģek bir yün yumağına benzer. Bacaklar uzun ve düzgündür. Ayrıca diğer tetranych lerde olduğu gibi dubleks setalar vardır. xxx

29 Erkekler diģilere göre daha küçük olup, opistosoma sivridir. Erkeklerde idiosoma uzunluğu µm, geniģliği µm dur. Rengi diģiden farklı olarak sarıdır. Peritreme diģi ile aynı yapıdadır. Aedeagusu Panonychus ulmi ninkine benzemekte olup, doksan derecelik bir açı ile yukarı kıvrılan kısmında küçük bir çıkıntı bulunmaktadır. Ayrıca kaide kısmı oldukça iyi geliģmiģ ve kıvrım yerinden sonra oldukça incelerek yay gibi bükük durur (Kumral, 2005). Bu tür kıģı ergin diģi olarak geçirir ve yaprakların alt kısmında yaģar. Ağ örerler ve yumurtalarını bu ağların altına bırakırlar. Erkek bireyler diģi bireylerden daha önce geliģir. DiĢiler yılda ortalama olarak 9-10 döl vermektedir. Zararı ise klorofil miktarını azaltarak meyve geliģimini engellemek ve küçük kalmasına neden olmaktadır. YayılıĢı ve konukçuları: Ülkemizde Ġçel, Adana, KahramanmaraĢ, Van, Tokat, Antalya ve Amasya illerinde erik, Ģeftali, elma, viģne, kiraz bitkilerinde tespit edilmiģlerdir (Toros, 1974; Yiğit ve Uygun, 1982; Çiftçi ve ark., 1985; Erol ve YaĢar, 1996; Ġncekulak ve Ecevit, 2002; Kasap ve ark., 2004; Kumral, 2005; Yanar ve Ecevit, 2005). Çizelge 4.4. Amphitetranychus viennensis in Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Zile Merkez ġeftali 40 18'47'' 35 53'40'' 755m 22.VII Merkez Döllük ġeftali 40 21'51'' 36 40'54'' 653m 10.VIII Merkez Geyraz ġeftali 40 16'35'' 36 33'39'' 594m 12.VIII Merkez Gümenek ġeftali 40 21'49'' 36 38'37'' 623m 25.IX Merkez Geyraz ġeftali 40 16'10'' 36 32'45'' 685m 06.X Merkez Geyraz ġeftali 40 16'15'' 36 32'42'' 696m 06.X Merkez Geyraz ġeftali 40 16'49'' 36 32'56'' 675m 06.X Merkez ÇedaĢ ġefali 40 20'00'' 36 34'32'' 612m 23.X Merkez Akyamaç Köyü ġeftali 40 21'01'' 36 28'55'' 604m 11.V Merkez Çat Kasabası ġeftali 40 17'21'' 36 42'93'' 1073m 27.V Merkez Gümenek ġeftali 40 21'05'' 36 38'04'' 622m 27.V Merkez Gümenek ġeftali 40 22'05'' 36 38'53'' 628m 27.VII ġenyurt Turhal Kasabası ġeftali 40 19'21'' 36 13'56'' 549m 28.X TOPLAM 19 xxxi

30 Çizelge 4.5. Amphitetranychus viennensis in kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Kayısı 40 21'35'' 36 38'13'' 639m 23.X Örmanbeyli Merkez Köyü Kayısı 40 30'13'' 36 47'25'' 892m 23.X Merkez Geyraz Kayısı 40 16'52'' 36 32'56'' 707m 29.VII TOPLAM 2 Çizelge 4.6. Amphitetranychus viennensis in erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 632m 25.VI Niksar Korulu Erik 40 29'36'' 36 56'08'' 319m 17.VII ReĢadiye Umurca Erik 40 19'50'' 37 33'55'' 587m 17.VII Pazar Üzümören Kasabası Erik 40 16'05'' 36 09'50'' 549m 22.VII Zile ġeyh Nusrettin Köyü Erik 40 17'06'' 35 55'57'' 651m 22.VII Zile Merkez Erik 40 16'60'' 35 53'48'' 703m 22.VII Zile Merkez Erik 40 18'47'' 35 53'40'' 755m 22.VII Merkez TaĢçiflik Köyü Erik 40 19'37'' 36 25'57'' 583m 22.VII Pazar Merkez Erik 40 17'09'' 36 18'20'' 560m 22.VII Pazar Merkez Erik 40 17'09'' 36 18'20'' 560m 22.VII Pazar Merkez Erik 40 16'46'' 36 17'37'' 595m 22.VII Merkez Toki Erik 40 20'22'' 36 36'19'' 633m 10.VIII Almus Bakımlı Erik 40 22'08'' 36 46'46'' 979m 10.VIII Ormandibi Almus Beldesi Erik 40 18'09'' 36 48'08'' 906m 10.VIII Merkez Sevindik Köyü Erik 40 16'25'' 36 36'09'' 1226m 10.VIII Merkez Gümenek Erik 40 21'21'' 36 38'28'' 616m 10.VIII Merkez Döllük Erik 40 21'34'' 36 39'14'' 623m 10.VIII Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 623m 25.IX Merkez Geyraz Erik 40 15'53'' 36 32'50'' 716m 06.X xxxii

31 Merkez Geyraz Erik 40 17'19'' 36 33'00'' 664m 06.X Merkez ÇedaĢ Erik 40 20'00'' 36 34'32'' 612m 23.X Niksar Sarıyazı Köyü Erik 40 34'25'' 36 51'34'' 281m 23.X Merkez Gümenek Erik 40 21'35'' 36 38'13'' 639m 23.X Merkez Kızılöz Köyü Erik 40 22'42'' 36 40'09'' 657m 23.X Merkez Kampüs Erik 40 19'40'' 36 28'08'' 611m 25.X Merkez Fidanlık Erik 40 20'47'' 36 31'08'' 598m 11.V YeĢilyurt Merkez Kasabası Erik 40 19'31'' 36 20'22'' 564m 28.X Merkez Gümenek Erik 40 20'50'' 36 37'52'' 633m 30.X Merkez Döllük Erik 40 21'48'' 36 40'21'' 652m 30.X TOPLAM 79 Çizelge 4.7. Amphitetranychus viennensis in viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Konukçusu Merkez Kızılöz Köyü ViĢne 40 16'27'' 36 35'56'' 1222m 27.V Bozçalı ReĢadiye Kasabası ViĢne 40 32'10'' 37 17'50'' 1306m 16.VI Merkez Gümenek ViĢne 40 21'05'' 36 38'04'' 622m 27.VII Merkez Geyraz ViĢne 40 16'12'' 36 32'47'' 704m 29.VII Merkez Emirseyit ViĢne 40 20'31'' 36 25'13'' 579m 27.X Merkez Kömeç ViĢne 40 20'43'' 36 27'42'' 580m 27.X Zile Merkez ViĢne 40 19'44'' 35 54'06'' 837m 28.X Dökmetepe Tokat Köyü ViĢne 40 18'48'' 36 17'55'' 556m 28.X Merkez Gümenek ViĢne 40 20'50'' 36 37'52'' 633m 30.X Merkez Kampüs ViĢne 40 19'44'' 36 28'23'' 610m 05.XI TOPLAM 17 Çizelge 4.8. Amphitetranychus viennensis in mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Çat Kasabası Mahlep 40 17'21'' 36 42'93'' 1073m 27.V ReĢadiye Umurca Köyü Mahlep 40 19'52'' 37 33'59'' 591m 20.VII xxxiii

32 TOPLAM 2 Çizelge 4.9. Amphitetranychus viennensis in kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Zile Merkez Kiraz 40 16'60'' 35 53'48'' 703m 14.V Niksar Hanyeri Kiraz 40 31'07'' 37 03'13'' 711m 16.VI BaĢçiflik Niksar Kasabası Kiraz 40 32'04'' 37 09'33'' 1438m 18.IX Merkez Döllük Kiraz 40 21'48'' 36 40'21'' 652m 30.X TOPLAM Tür: Bryobia rubrioculus (Scheuten, 1857) DüzgüneĢ (1954) e göre sinonimleri: Bryobia speciosa Koch, 1838 Bryobia pratensis Garman, 1825 Bryobia pretiosa Koch, 1836 Bryobia brevicornis Ewing, 1912 Bryobia longicornis Ewing, 1921 DiĢinin vücudu koyu kırmızımtırak kahverengidir. Ġdiosomanın üst kısmı geniģ olmak üzere oval ve sırt kısmı yassıca olup, uzunluğu µm, geniģliği µm dur. Vücut derisi küçük granül gibi desen ve düzensiz çizgilere sahiptir. Propodosoma ve hysterosoma arasında belirgin bir çizgi vardır. xxxiv

33 Propodosomanın ön kısmında çıkıntı yapan levha dört adet lob içerir, bunlardan iki lob yakındakilere göre daha uzundur. Yanda bulunan loblar ortadakinden derin birer yarıkla, ortadaki loblar ise birbirinden daha az derin bir yarıkla ayrılmıģtır. Her lobun ucunda birer adet yaprak Ģeklinde kıl vardır. Vücut üzerinde 14 çift kıl bulunmaktadır. Bunlardan propodosoma üzerinde bulunan iki çift kıl kenara yakın yerde, 12 çift kıl ise hysterosoma üzerinde yer almaktadır. Vücuttaki kılların hepsi neredeyse spatül Ģeklinde ve kenarları testere gibi diģlidir (Kumral, 2005). Bu tür kıģı yumurta halinde geçirir ve erkekleri hakkında bilgi pek yoktur. Yaz yumurtalarını yapraklara, yaprak saplarına ve dallara, kıģ yumurtalarını ise en çok tomurcukların etrafındaki girintili, çıkıntılı yerlere, dal ve gövdedeki çatlak ve yarıklara, kavlamıģ kabukların altlarına koyarlar (Jeppson ve ark, 1975). YayılıĢı ve konukçuları: Ülkemizde meyve yetiģtiriciliği yapılan alanların hepsinde, birçok ılıman iklim meyvelerinde saptanmıģtır (Yiğit ve Uygun, 1982; Erol ve YaĢar, 1996; Kumral, 2005; Yanar ve Ecevit, 2005; Kasap ve Çobanoğlu, 2006). Ayrıca B. rubrioculus elma, armut ve Ģeftali gibi yaprağını döken meyve ağaçlarında Kuzey ve Güney Amerika, Avrupa, Asya, Avustralya ve Güney Afrika kıtalarında bulunduğu bildirilmektedir (Jeppson ve ark., 1975). Çizelge Bryobia rubrioculus un viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Ormanbeyli ViĢne 40 30'13'' 36 47'24'' 881m 18.VI Merkez Gümenek ViĢne 40 21'49'' 36 38'37'' 265m 25.VI Merkez Geyraz ViĢne 40 16'37'' 36 32'47'' 691m 07.V Pazar Merkez ViĢne 40 16'36 '' 36 17'42'' 637m 14.V Merkez Havaalanı ViĢne 40 18'14'' 36 22'40'' 576m 14.V Merkez Büyükbağlar ViĢne 40 17'34'' 36 21'13'' 572m 14.V Almus Bakımlı Köyü ViĢne 40 21'56'' 36 45'46'' 960m 27.V Almus Kınık Köyü ViĢne 40 19'50'' 36 53'03'' 829m 27.V Almus Kınık Köyü ViĢne 40 19'03'' 36 52'05'' 856m 27.V Merkez Çat Kasabası ViĢne 40 18'18'' 36 44'55'' 964m 27.V Merkez Hanpınarı Köyü ViĢne 40 16'47'' 36 40'11'' 1138m 27.V Merkez Sevindik Köyü ViĢne 40 16'28'' 36 36'42'' 1250m 27.V Merkez Kızılöz Köyü ViĢne 40 16'27 '' 36 35'56'' 1222m 27.V xxxv

34 ReĢadiye Köklü Köyü ViĢne 40 22'00'' 37 25'09'' 513m 20.VII Turhal Dökmetepe ViĢne 40 18'53'' 36 18'13'' 571m 27.VII Merkez Emirseyit ViĢne 40 20'31'' 36 25'13'' 579m 27.VII Merkez Geyraz ViĢne 40 16'36'' 36 32'47'' 702m 29.VII Merkez Geyraz ViĢne 40 16'58'' 36 33'00'' 684m 29.VII TOPLAM 31 Çizelge Bryobia rubrioculus un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Pazar BeĢevler Köyü Kayısı 40 16'09'' 36 09'51'' 553m 14.V Büyükbağlar Merkez Köyü Kayısı 40 17'34'' 36 21'13'' 572m 14.V Pazar Merkez Kayısı 40 16'50'' 36 17'40'' 585m 14.V TOPLAM 3 Çizelge Bryobia rubrioculus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek ġeftali 40 20'48'' 36 37'49'' 620m 10.VII Pazar MenteĢe Köyü ġeftali 40 16'21'' 36 15'10'' 560m 14.V Pazar Merkez ġeftali 40 16'50'' 36 17'40'' 585m 14.V Merkez Pınarlı Köyü ġeftali 40 22'01'' 36 41'49'' 647m 27.V Merkez Gümenek ġeftali 40 22'05'' 36 38'53'' 628m 27.V Merkez Çamağzı Köyü ġeftali 40 24'52'' 36 41'10'' 691m 27.V TOPLAM 11 xxxvi

35 Çizelge Bryobia rubrioculus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' VI Pazar Merkez Erik 40 17'09'' 36 18'20'' 560m 22.VII Merkez Hanpınarı Köyü Erik 40 16'31'' 36 39'20'' 1181m 10.VII Merkez Sevindik Köyü Erik 40 16'21'' 36 37'15'' 1232m 10.VII Merkez Döllük Köyü Erik 40 21'51'' 36 40'54'' 653m 10.VII ReĢadiye Umurca Erik 40 19'48'' 37 34'14'' 589m 26.IX Merkez Geyraz Erik 40 17'19'' 36 33'00'' 664m 06.X Erbaa Bölücek Erik 40 40'15'' 36 37'05'' 231m 23.X Merkez Kampüs Erik 40 19'40'' 36 28'08'' 611m 25.X Pazar Merkez Erik 40 16'36'' 36 17'42'' 637m 14.V Pazar Merkez Erik 40 16'28'' 36 17'49'' 661m 14.V Pazar Merkez Erik 40 16'46'' 36 17'46'' 620m 14.V Pazar Merkez Erik 40 16'37'' 36 16'33'' 571m 14.V Pazar Tatar Köyü Erik 40 16'16'' 36 14'15'' 554m 14.V Pazar BeĢevler Köyü Erik 40 16'09'' 36 09'51'' 553m 14.V Turhal BahçebaĢı Köyü Erik 40 16'04'' 36 05'08'' 567m 14.V Merkez Çerçi Köyü Erik 40 19'30'' 36 25'14'' 573m 14.V Turhal BahçebaĢı Köyü Erik 40 15'53'' 36 02'53'' 573m 14.V Zile Ġstasyon Mah. Erik 40 17'09'' 35 55'58'' 664m 14.V Zile Merkez Erik 40 18'54'' 35 53'43'' 762m 14.V Merkez Söngüt Köyü Erik 40 19'03'' 36 24'01'' 579m 14.V Büyükbağlar Merkez Köyü Erik 40 17'34'' 36 21'13'' 572m 14.V Pazar TaĢlık Köyü Erik 40 17'21'' 36 19'00'' 578m 14.V Pazar Merkez Erik 40 16'50'' 36 17'40'' 585m 14.V TOPLAM 73 xxxvii

36 Çizelge Bryobia rubrioculus un kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı ReĢadiye Merkez Kiraz 40 22'40'' 37 22'54'' 510m 17.VII Merkez Sevindik Köyü Kiraz 40 16'25'' 36 36'09'' 1226m 10.VII Merkez Döllük Köyü Kiraz 40 21'51'' 36 40'54'' 653m 10.VII Erbaa Tanoba Kiraz 40 39'12'' 36 24'17'' 534m 01.V Erbaa Koçak Köyü Kiraz 40 38'43'' 36 30'34'' 423m 01.V Pazar Merkez Kiraz 40 16'37'' 36 16'33'' 571m 14.V Pazar MenteĢe Köyü Kiraz 40 16'21'' 36 15'10'' 560m 14.V Pazar BeĢevler Köyü Kiraz 40 16'09'' 36 09'51'' 553m 14.V Zile Merkez Kiraz 40 18'47'' 35 52'50'' 754m 14.V Zile Merkez Kiraz 40 18'54'' 35 53'43'' 762m 14.V Pazar TaĢlık Köyü Kiraz 40 17'21'' 36 19'00'' 578m 14.V Almus Merkez Kiraz 40 22'10'' 36 54'23'' 809m 27.V Almus Merkez Kiraz 40 20'35'' 36 53'43 '' 820m 27.V Merkez Sevindik Köyü Kiraz 40 16'28'' 36 36'42'' 1250m 27.V Merkez Gümenek Kiraz 40 22'05'' 36 38'53'' 628m 27.V TOPLAM 31 Çizelge 4.15 Bryobia rubrioculus un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı xxxviii

37 Merkez Gümenek Mahlep 40 21'49'' 36 38'37'' 437m 25.VI Merkez Döllük Köyü Mahlep 40 21'46'' 36 40'26'' 653m 10.VII Erbaa Koçak Köyü Mahlep 40 39'31'' 36 26'28'' 517m 01.V Almus Bakımlı Köyü Mahlep 40 22'28'' 36 46'33'' 1148m 27.V Almus Serince Köyü Mahlep 40 22'24'' 36 50'07'' 1181m 27.V Almus Kınık Köyü Mahlep 40 19'50'' 36 53'03'' 829m 27.V Almus Kınık Köyü Mahlep 40 19'03'' 36 52'05'' 856m 27.V Ormandibi Almus Kasabası Mahlep 40 18'12'' 36 48'09'' 904m 27.V Merkez Çat Kasabası Mahlep 40 17'21'' 36 42'93'' 1073m 27.V Merkez Hanpınarı Köyü Mahlep 40 16'47'' 36 40'11'' 1138m 27.V Niksar Bozçalı Mahlep 40 27'00'' 37 18'96'' 1037m 16.VI Niksar Sulugöl Köyü Mahlep 40 32'19'' 36 59'50'' 628m 16.VI Niksar Hanyeri Kasabası Mahlep 40 31'11'' 37 03'14'' 718m 16.VI Niksar BaĢçiflik Kasabası Mahlep 40 32'00'' 37 09'35'' 1443m 16.VI Niksar BaĢçiflik Kasabası Mahlep 40 32'24'' 37 10'05'' 1429m 16.VI ReĢadiye Köklü Köyü Mahlep 40 22'00'' 37 25'09'' 513m 20.VII TOPLAM Tür: Panonychus ulmi (Koch, 1836) Pritchard ve Baker (1955) e göre sinonimleri: Tetranychus ulmi Koch, 1836 Oligonychus ulmi Hirst, 1920 Metatetranychus ulmi Oudemans, 1921 Paratetranychus ulmi Andre, 1937 Paratetranychus pilosus Zacher, 1913 Metatetranychus pilosus Zacher, 1933 Metetetranychus alboguttatus Oudemans, 1031 Paratetranychus pilosus occidentalis McGregor&Newcomer, 1928 Tetranychus mytilaspidis Ewing, 1912 Oligonychus muscorum Oudemans, 1929 xxxix

38 Metatetranychus muscorum Oudemans, 1931 Oligonychus potentillae Oudemans, 1929 Metatetranychus potentillae Oudemans, 1931 Oligonychus alni Oudemans, 1929 Metatetranychus alni Oudemans, 1931 Metatetranychus mali Oudemans, 1931 Metatetranychus canestrinii Oudemans, 1939 DiĢinin idiosoması koyu kırmızı ve yarım daire Ģeklinde olup, uzunluğu µm, geniģliği ise µm dir. Vücut üzerinde kuvvetli tüberküller ve bunların üzerinden çıkan kıllar beyaz renktedir. Peritreme basit bir ĢiĢkinlik ile sonlanır. Erkekler, diģilerden daha küçüktür, idiosomanın üst kısmı geniģ ve opistosoması sivridir. Erkeklerin idisoma uzunluğu µm, geniģliği ise µm dir (Kumral, 2005). YayılıĢı ve konukçuları: Ġtalya da önemli Ģeftali zararlısı olarak saptanmıģ, ayrıca Arjantin de elma bahçelerinde ikinci derece zararlı olarak bulunmuģ ve Bursa da incir elma armut, kiraz, ayva ve Ģeftalide, Amasya da ise elma bahçelerinde tespit edilmiģtir (Cinti ve ark., 1993; Gençer ve ark., 2002; Ġncekulak ve Ecevit, 2002; Kumral, 2005). Çizelge Panonychus ulmi nin Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Turhal ġenyurt Kasabası ġeftali 40 19'21'' 36 11'55'' 572m 28.X xl

39 TOPLAM 1 Çizelge Panonychus ulmi nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Akyamaç Köyü Erik 40 21'04'' 36 29'31'' 595m 11.V TOPLAM Tür: Eotetranychus uncatus Garman, 1952 Yanar ve Ecevit (2005) e göre sinonimleri: Schizotetranychus exiguus Wainstein, 1956 E. uncatus diģisinde tibia I de 9 tane duyusal setae vardır ve tibia II de 8 tane vardır. Tarsus I proximalinde 5 dubleks setae bulunur. Peritremesi güçlü kanca gibi distal ile ayırt edilir (Jeppson ve ark., 1975). Bu türün Doğu Amerika BirleĢik Devletleri nde elma ve taģ çekirdekli meyvelerde önemli sorun oluģturduğu bilinmektedir. Zararlı popülasyonu huģ, gürgen ve ıhlamurda görülmüģtür. Bu tür beslenme sonucu yaprakları, sararma ve yeģil kısımda bronzlaģmaya yol açar. Beslenmeler genellikle yaprakların alt kısmında gerçekleģir, sık sık iki yüzey arasında geçiģler yapar. Yaprakta çukurlar ve buruģmalar görülür. Baharda hareketlenmeye ve elmada yeni yapraklarda beslenmeye baģlar. Ciddi bulaģmalarda ağaçlar ve yapraklar tamamen meyve vermez ve kuruyabilir, meyvelerin büyümesi zayıflar. YayılıĢı ve konukçuları: Ülkemizde de taģ ve yumuģak çekirdekli meyvelerde görülmektedir. Tokat ta elma ağaçlarında görülmüģ olup Türkiye için yeni kayıttır (Yanar ve Ecevit, 2005). Çizelge Eotetranychus uncatus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı xli

40 Merkez Döllük ġeftali 40 21'46'' 36 40'26'' 653m 10.VIII Merkez Döllük Köyü ġeftali 40 21'51'' 36 40'54'' 653m 10.VIII ReĢadiye Umurca Köyü ġeftali 40 19'50'' 37 33'51'' 583m 25.IX TOPLAM 5 Çizelge Eotetranychus uncatus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 733m 25.VI ReĢadiye Merkez Erik 40 22'40'' 37 22'54'' 510m 17.VII Almus Serince Köyü Erik 40 22'32'' 36 51'12'' 1094m 10.VIII Merkez Sevindik Köyü Erik 40 16'26'' 36 36'36'' 1249m 10.VIII Merkez Döllük Erik 40 21'46'' 36 40'26'' 653m 10.VIII Merkez Döllük Erik 40 21'51'' 36 40'54'' 653m 10.VIII ReĢadiye Umurca Köyü Erik 40 19'50'' 37 33'51'' 583m 25.IX ReĢadiye Umurca Köyü Erik 40 19'48'' 37 34'14'' 589m 26.IX Erbaa Bölücek Köyü Erik 40 40'15'' 36 37'05'' 231m 23.X Merkez Kampüs Erik 40 19'40'' 36 28'08'' 611m 25.X TOPLAM 17 Çizelge Eotetranychus uncatus un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı ReĢadiye Umurca Köyü Mahlep 40 19'52'' 37 33'59'' 591m 20.VII TOPLAM Tenuipalpidae Familyası xlii

41 Tenuipalpidae familyası akarları yassı akarlar olarak adlandırılmaktadır ve bu familyaya bağlı bireyler küçük, kırmızımsı, yavaģ hareket kabiliyetine sahip ve genellikle yaprakların alt kısımlarında, ana damara ya da diğer damarlara yakın yerlerde beslenmeyi tercih ederler. Ayrıca meyve ve çiçekte de beslenirler. Bu türler gal oluģturarak bu gellerin içerisinde beslenirler ayrıca bu familya türleri ağ örmezler. Bacakları genellikle küçük, kısa yani küttür. Vücutların oldukça değiģik yapıdadır. Bu familyada propodosoma ile hysterosomayı birbirinden kolayca ayıran bir çizgi bulunur fakat bazı türlerde bu çizgi belirsizdir. Dorsalde propodosoma öne doğru çıkıntı yapar ve enine yarık olup yüzeyi ağ gibi desenlenmiģtir. Bu özelliklerin geneli tür teģhisinde kullanılmaktadır (Pritchard ve Baker, 1958). Bu familyaya ait türlerin tespit edildiği çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı gösteren kroki ġekil 4.2. da verilmektedir. ġekil 4.2. Tenuipalpidae familyası türlerinin çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı (Cenopalpus pulcher O, Brevipalpus lewisi O) Tür: Cenopalpus pulcher (Canestrini & Fanzogo, 1876) DüzgüneĢ (1965) e göre sinonimleri: Caligonus pulcher Canestrini ve Fanzago, 1876 Caligonus glaber Canestrini ve Fanzago, 1878 Tenuipalpus glaber Berlese, 1886 Tenuipalpus pulcher Berlese, 1887 xliii

42 Tenuipalpus bodenheimer Bodenheimer, 1930 Tenuipalpus oudemansi Sayed, 1946 Brevipalpus pyri Sayed, 1946 Brevipalpus pulcher Baker, 1949 Brevipalpus ciferii Lombardini, 1951 Brevipalpus geinsenheyneri Baker ve Pritchard, 1952 Brevipalpus pyri DüzgüneĢ, 1954 DiĢinin idiosoması ovaldir ve dorsa-ventral olarak yassılaģmıģtır. Kiremit kırmızısı ya da daha canlı kırmızı renkte olabilirler. Propodosoma ve hysterosoma birbirinden enine bir çizgi ile ayrılmıģ gibi görünür. Dorsal kısım bir ağ ile kaplıymıģ gibi desenlenmeler mevcuttur. Ġdioma uzunluğu µm, geniģliği µm dir. Propodosomada 3 çift kıl vardır ve bunlar hançer ve testere benzeri yapıya sahiptir. Hysterosomada ise 1 çift humeral, 1 çift dorsosublateral, 6 çift dorsolateral ve 3 çift dorsocenteral kıl vardır. Ağsı yapıyı ventral kısımda ancak 4. çift bacağın coxasının dibinde görülür. Propodosomanın ventral kısmında 1. çift bacakların coxalarının hemen altından çıkan 1 çift uzun kılla görmek mümkündür. Hysterosomada 3. ve 4. çift bacakların coxaları civarında uzun kıllar vardır. Hysterosomanın sonunda 2 ventral levha vardır. Ön taraftaki levha dört köģeli ve 2 uzun kıl, arka taraftaki levha ise ovalce üçgen ve 4 kıl vardır. Erkekte vücut enine 260µm uzunluğunda ve 160µm geniģliğindedir. Propodosoma diģi ile aynıdır, fakat yarık daha derin ve geniģtir. Dorsal kıllar ise diģininkinden daha uzun ve mızrak gibi olup kenarları diģlidir (DüzgüneĢ, 1965). YayılıĢı ve konukçuları: Bu tür ülkemizde ve Dünyanın birçok yerinde elma, kiraz, erik ceviz, yenidünya ve ayvada bulunmuģtur (Pritchard ve Baker, 1958; DüzgüneĢ, 1965; TaĢçıoğlu ve ark., 1968). Çizelge Cenopalpus pulcher in Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek ġeftali 40 21'49'' 36 38'37'' 232m 25.VI Turhal BahçebaĢı Köyü ġeftali 40 16'02'' 36 05'11'' 574m 22.VII xliv

43 Merkez Geyraz ġeftali 40 16'37'' 36 32'47'' 691m 07.V TOPLAM 6 Çizelge Cenopalpus pulcher in viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek ViĢne 40 21'49'' 36 38'37'' 232m 25.VI Niksar Günlüce Köyü ViĢne 40 35'57'' 36 49'31'' 263m 01.V TOPLAM 4 Çizelge Cenopalpus pulcher in kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Kiraz 40 21'49'' 36 38'37'' 232m 25.VI Merkez Geyraz Kiraz 40 16'35'' 36 33'39'' 591m 12.VII N Merkez Kömeç Köyü Kiraz 40 20'46'' 36 27'39'' 583m 11.V Zile Merkez Kiraz 40 19'32'' 35 54'00'' 811m 23.X Pazar Merkez Kiraz 40 16'37'' 36 16'33'' 571m 23.X TOPLAM 16 Çizelge Cenopalpus pulcher in erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı xlv Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 232m 25.VI Pazar Merkez Erik 40 17'09'' 36 18'20'' 560m 22.VII TOPLAM 5

44 Çizelge Cenopalpus pulcher in mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı ReĢadiye Umurca Köyü Mahlep 40 19'50'' 37 33'55'' 587m 17.VII TOPLAM Tür: Brevipalpus lewisi McGregor, 1949 Pritchard ve ark. (1955) e göre sinonim: Hystripalpus lewisi Mitrofanov& Strunkova, 1979 Hysterosoma lateralinde 7 çift ve dorsocentralinde 3 çift kıl ile karakterize edilmektedir. DiĢide tarsus üzerinde çubuk benzeri duyusal kıllar mevcuttur ve tarsus II de sadece bir solenidium vardır. Ancak bu kesin bir teģhis karakteri olmayabilir. Tarsus II de çubuk benzeri bir ya da iki kıl olabileceği gibi bazı durumlarda tek bacak üzerinde bir diğerinde ise iki tane olabilir (Baker ve Tuttle, 1994). DiĢilerde vücut uzunluğu µm dir. Femur I in ortasında gaga gibi bir çıkıntı mevcut, palpus 4 segmentli ve distal segmentte 3 kıl vardır. Propodosomadaki dorsocentral alan buruģuk yapıdadır. Propodosomal ve hysterosomal gözenekler belirgindir. Propodosomanın üzerinde desenlenme daha geniģ ve tek tek belirgindir. Aynı desenlenme hysterosomal retikülasyonda da görülmektedir. Erkekleri hakkında bilgi yoktur (Baker ve Tuttle, 1994). xlvi

45 Çizelge Brevipalpus lewisi nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Erbaa Bölücek Köyü Kiraz 40 40'15'' 36 37'05'' 231m 23.X TOPLAM Tarsonemidae Familyası Tarsonemidae türleri yumuģak vücutlu veya sclerotize olmuģ, çok defa vücutlarında segmentasyon görülür. Chelicerae stylet Ģeklinde, fazla göze çarpmayan gnathosoma içindedir; palpi basit ve küçüktür. Stigmatanın açıklığı erkeklerde yok, diģide gnathosomaya posterolateral olarak açılır. Pseudostigmatic organ var veya yoktur; tarsi ekseriyetle tırnaklıdır (Ecevit, 1981). Tarsonemidae familyası türlerinin tarımsal ürünlerdeki öneminin uzun zamandır bilindiği, türlerin bazılarının bitkilerle ve mantarlarla beslendiğini, bazılarının ise böceklerden olan kabuklubitler, koģniller ve insanları da içine alan yüksek hayvanlar üzerinde parazitik olarak bulunduğu kaydedilmiģtir (Jepson ve ark., 1975). Bu familya; idiosoma yapısının segmentli ve gnathosomanın arkasında bulunan bir çift pseudostigmatik organın bulunması ile karakteristiktir. Bu familyada teģhis diģi ve erkek bireylere dayanmaktadır. DiĢilerde taksonomik bakımdan 4. çift bacaklar çok önemlidir. Bu bacak yapısal olarak çok incedir, dört segmentli olup birer uzun basit seta ile son bulur. DiĢide ayrıca tarsus I üzerindeki seta apikal diğeri ise subapikaldir. DiĢilerde stigmatal veya tracheal açıklıkların belirgin ve propodosomanın anterior marjininde dorsolateral olarak bulunmaktadır. Erkeklerde ise 4. çift bacaklar diģilerin aksine kalınlaģmıģ, genellikle dört segmentli ve her zaman basit bir kıskaç Ģeklindeki tırnak ile son bulur. Erkeklerde 4. çift bacak tibia ve tarsus kaynaģmıģ durumdadır. Bu yapı tibiotarsus olarak isimlendirilmektedir (Ewing, 1939). Bu familyaya ait türlerin tespit edildiği çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı gösteren kroki ġekil 4.3 de verilmektedir. xlvii

46 ġekil 4.3. Tarsonemidae familyası türlerinin çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı (Tarsonemus waitei, Tarsonemus confusus O) Tür: Tarsonemus waitei (Banks, 1912) Sinonimleri: Tarsonemus pauperoseatus Suski, 1967 Tarsonemus setifer Ewing, 1939 T. waitei 1912 yılında Banks tarafından tanımlanmıģtır. Capitulum koni Ģeklinde ve uzunluğu geniģliğinden büyüktür. Palpi cheliceraedan kısadır. Palpi filiformdur ve belirgin Ģekilde üç segmentten meydana gelmiģtir. Genital papilla büyük, koni Ģeklinde uzunluğu geniģliğinden fazladır. Genital kısmın çıkıntıları erkek tip örneğinde görmek mümkün değildir. Aedeagus ince uçta iğne Ģeklindedir (Ewing, 1939). IV. bacakta coxa üçgenimsi yapıda geniģ ve uzunluğu birbirine eģittir. Coxal bezler dorsalde posterior kenara yakındır. Tibianın uzunluk ve geniģliği eģittir. Tibianın ucunda tactile setae yer alır ve az miktarda topuzludur. AĢağı tarafa uzanan tarsal clawın uzunluğunun yarısı kadardır. Tarsus ve tibia belirgin olarak ayrılmıģtır. Tarsal claw uzun ince ve uçta keskincedir. Uzunluğu tibia ve tarsusa eģittir (Ewing, 1939). Bacak IV de coxa küçük uzunluğu geniģliğinden fazla trochanterin geniģliği uzunluğundan fazladır. Segment III diğer segmentlerden daha uzundur ve segment IV, xlviii

47 segment III ün uzunluğunun yarısından azdır. Apikal setae flagelliformdur ve uzunluğu bacakla aynıdır (Ewing, 1939). YayılıĢı ve konukçuları: Ülkemizde T. waitei Antalya ve Edirne de Pyracantha coccinea bitkisinde ve Tokat ta yapılan çalıģmada ise domates, biber, hıyar, sirken, köpek üzümü ve tarla sarmaģığında saptanmıģtır (Çobanoğlu, 1995; Yanar ve TokkamıĢ, 2011). Çizelge Tarsonemus waitei nin viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Pazar Merkez ViĢne 40 16'53'' 36 17'18'' 567m 22.VII TOPLAM Tür: Tarsonemus confusus (Ewing, 1939) Erkek birey diģli hysterosoma setalarla tanınabilir ve ventral kısmında çizgili desen mevcuttur. DiĢi enlemesine çaprazvari apodemeye sahiptir. Bu apodeme U Ģeklinde ters çevrilmiģ kıvrımlara sahiptir ve anterior median apodemenin taban kısmının yakınında bulunur (Smiley, 1969). Erkekte vücut küçük, oval ve metapodosoma kınsımda geniģlemiģtir. Dorsal propodosomada dört çift ince ve uzun setae vardır. Apodeme I kısa coxal condyl eğimlidir. Anterior median apodeme ile Y Ģeklinde bir birleģme noktası oluģturmaktadır. Anterior median apodeme ve epodeme II nin yanında ince noktalıdır. Apodemel plate II gözeneksiz olup basit ve ince bir setaeye sahiptir. DiĢinin vücudu elips Ģeklinde, hysterosoma en geniģ kısmıdır. Propodosoma iki basit setaeye sahiptir. I. çift II. çiftin yarısı kadardır. Pseudostigmatic organlar yuvarlaktır. Hysterosomanın dorsumunda belirgin çapraz segmentlere sahiptir. Ventral apodemelerin ilk çifti Y Ģeklindedir. Anterior median apodeme ile birleģmiģtir. Hysterosomanın ventralinde bir çift lateral plaka bulunur (Smiley, 1969). T. waitei ve T. confusus morfolojik olarak birbirine benzemektedir. Ġki türün farklı olan karakterleri bacak IV teki setaelerin dağılımı tibia ve tarsusun uzunluğu arasındaki farklılıktan kaynaklanmaktadır. T. waitei tibia IV tarsusundan belirgin bir Ģekilde ayrıdır. Ġki xlix

48 segment arada tibianın geniģliğinden daha uzundur. Segment IV segment III ün yarısından daha uzundur. T. confusus da tibia IV tarsus ile birleģmiģtir ve bir tibia tarsus oluģturmaktadır. GeniĢliğinden biraz uzundur. Segment IV kısa III. üncü segmentin 3/1 i ya da 4/1 i uzunluğu kadardır (Çobanoğlu, 1995). YayılıĢı ve konukçuları: Ülkemizde T. waitei Antalya ve Edirne de Pyracantha coccinea bitkisinde ve Tokat ta yapılan çalıģmada ise domates, biber, hıyar, sirken, köpek üzümü, serçe dili, tilkikuyruğu ve tarla sarmaģığında saptanmıģtır (Çobanoğlu, 1995; Yanar ve TokkamıĢ, 2011). Çizelge Tarsonemus confusus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Pazar Üzümören Belde ġeftali 40 16'05'' 36 09'50'' 549m 22.VII TOPLAM Eriophyidae Familyası 300 den fazla cins ve 3000 den fazla tür bulunmaktadır. Bu akarlar bitki zararlısı olup bazı türleri bitkilere virüs hastalıklarını nakletmede önemli rol oynar. Eriophyidae akarları serbest olabilir ya da bitkide neden oldukları gal oluģumu içerisinde yaģayabilirler. Yaprak kenarlarının kıvrımlarında, büyük tomurcuklarda, küçük gallerde, kabarcıklarda ve diğer formların gallerinde yaģarlar. Eriophyidae türlerinde prodorsal plakada ya kıl yoktur ya da 2 adet seta vardır. Gnathosomada genellikle küçük ağız parçaları vardır. Sublateralde c1 seta yoktur. Tibia I de solenidion vardır. Spermathecal tüpler kısadır (Krantz, 1978). YumuĢak vücutlu veya sclerotize olmuģlardır; halkalı solucan formunda; chelicera stylet formunda, palpi küçük, basit. Görülebilen bir tracheal sistemi yoktur. Anterior olarak vücuda bağlanmıģ olan sadece iki çift bacakları vardır; apotele vardır. Genital açıklık eninedir. Eriophyid akarlar eriophyes, erinoz, pas böcüsü, gal yapan akarlar olarak, yani yaptıkları zararlarına göre isimlendirilirler. l

49 Bu familyaya ait türlerin tespit edildiği çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı gösteren kroki ġekil 4.4. de verilmektedir. ġekil 4.4. Eriophyidae ve Diptilomidae familyalarının türlerinin çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı (Aculus cornutus O, Aculus fockuei O, Diptacus gigantorhynchus O, Rhinophytoptus dudichi O) Tür: Aculus cornutus (Banks, 1906) Sinonimler: Phyllocoptes cornutus Banks, 1906 Vasates cornutus, 1944 Koyu sarı renkte; dorsal plakadaki çok sayıda çizgi, lob üzerindeki çizgi ile birleģir; empodium 4 dallı; abdominal tergit 28-38, sternit adet; tergit kabarcıkları oldukça silik, uzun-elipsoid, sternit kabarcıkları belirgin ve yuvarlak, genital kapakçıkta adet omur vardır. Yaprakların alt ve üst kısımlarında serbest olarak beslenen bu tür düģük popülasyona sahiptir. li

50 YayılıĢı ve konukçuları: ġeftali yapraklarında rastlanmıģtır. Nektarin ve bademlerde de tespit edilmiģtir (Jeppson ve ark., 1975). Türkiye de Erzurum Oltu ve Erzincan merkezde belirlenmiģtir (Alaoğlu, 1984). Çizelge Aculus cornutus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Kömeç Köyü ġeftali '' '' 580m 27.VII Merkez Dökmetepe ġeftali '' '' 571m 27.VII Niksar Merkez ġeftali 40 29'36'' 36 56'08'' 319m 17.VII Niksar Hanyeri Köyü ġeftali 40 31'07'' 37 03'13'' 711m 18.VI Merkez Gümenek ġeftali 40 21'49'' 36 38'37'' 622m 25.VI Zile Merkez ġeftali 40 17'03'' 35 56'09'' 662m 22.VII TOPLAM Tür: Aculus fockeui (Nalepa et Trqussart, 1896) Sinonimler: Phyllocoptes fockeui Nal. et Trt., 1896 Vasates fockeui Roivainen Sarımtırak kahverengi renkte; empodium 4 dallı; tergit 28-33, sternit adet; tergit kabarcıkları uzun-elipsoid ve silik, sternit kabarcıkları oval ve belirgin genital kapakçıkta 12 adet omur vardır. YayılıĢı ve konukçuları: Erik ve viģne yapraklarında ayrıca kayısı, kiraz, viģnap ve mahlepte tespit edildiği kaydedilmiģtir (Schlisske, 1979). A. fockeui, yaprakların alt yüzünde serbest olarak beslenmekte olup, genç yapraklarda klorotik lekeler oluģturmakta, fakat aynı lii

51 durum olgun yapraklarda görülmemektedir. Yaz sonunda eriklerde yer yer yüksek popülasyonları bulunmuģtur. Erzurum ġenkaya, Tortum, Oltu, Narman, Ġspir; Erzincan Kemah, Kemaliye ilçelerinde bulunmuģtur (Alaoğlu, 1984). Çizelge Aculus fockuei nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Zile Merkez Kiraz 40 19'02'' 35 53'33'' 784m 22.VII TOPLAM 1 Çizelge Aculus fockuei nin viģne ağaçlarındaki dağılımı Zile Merkez ViĢne 40 17'06'' 35 55'57'' 651m 22.VII TOPLAM 2 Çizelge Aculus fockuei nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Niksar Merkez Erik 40 29'36'' 36 56'08'' 319m 22.VII TOPLAM 1 Çizelge Aculus fockuei nin mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Zile Merkez Mahlep 40 18'47'' 35 53'40'' 755m 22.VII liii

52 Turhal Mahlep Mahlep 40 20'16'' 36 01'18'' 570m 22.VII Zile Merkez Mahlep 40 17'06'' 35 55'57'' 651m 22.VII TOPLAM Diptilomidae Familyası Eriophyoidea üstfamilyasına bağlı bir familyadır. Dorsal plakada iki seta bulunur. Rostrum vücutla kıyaslandığında büyüktür. Yan kenardan kıvrılmıģ, atteniuatedir. Uzun oral stylete sahiptir. Bacaklar genel segmentlere sahiptir. Bazı azalmalar mevcuttur. Standart seta sayıları genellikle bulunur. Empodium sıklıkla büyüktür. Rhyncaphytoptinae alt familyasında olduğu gibi basittir ya da Diptilomiopinae deki gibi ikiye bölünmüģtür. Coxa da üç çift seta bulunur. Abdomende standart sayıda setalar bulunur. Deutogynler Eriophyidae türlerine benzer. Bu familyanın akarları sadece yapraklarda bulunur. Çok nadir zarara neden olur (Jeppson ve ark., 1975) Tür: Diptacus gigantorhynchus (Nalepa, 1982) Mason (1984) a göre sinonimler: Phyllocoptes gigantorhynchus Nal., Epitrimerus gigantorhynchus Nal., Diptilomiopus prunorum Keifer, 1939 Rhyncaphytoptus gigantorhynchus (Nalepa) Liro 1943 Vücut iri, kaba iğ Ģeklinde, morumsu renkte; dorsal plaka bir ağ görünümünde; empodium ikiye bölünmüģ ve beģer dallı; tergit adet; kabarcıklar küçük, yuvarlak; genital kapakçıkta omur yoktur. YayılıĢı ve konukçuları: Erik ve viģnelerde bulunmuģtur. Eriklerde daha yaygın ve yer yer yoğun popülasyonlarda rastlanmıģtır. Ayrıca asma, böğürtlen, badem ve Ģeftali türlerinde liv

53 de bulunduğu kaydedilmektedir (Jeppson ve ark., 1975). Türkiye de ise Erzurum Oltu, Narman, Ġspir, ġenkaya, Tortum ve Erzincan da saptanmıģtır (Alaoğlu, 1984). Çizelge Diptacus gigantorhynchus un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Pazar Merkez Kayısı 40 16'46'' 36 17'37'' 595m 22.VII TOPLAM 1 Çizelge Diptacus gigantorhynchus un viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Pazar Merkez ViĢne 40 16'53'' 36 17'18'' 567m 22.VII TOPLAM 1 Çizelge Diptacus gigantorhynchus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Zile Merkez Erik 40 17'06'' 35 55'57'' 651m 22.VII lv

54 Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 622m 25.VI Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 622m 25.VI Merkez ġenyurt Kasabası Erik 40 19'21'' 36 13'56'' 549m 28.X Pazar Merkez Erik 40 16'53'' 36 17'18'' 567m 22.VII TOPLAM Tür: Rhinophytoptus dudichi Farkas, 1963 Uzunluğu µm, geniģliği 78-91µm, sarımsı kahverengi renktedir. Rostrum 36-49µm uzunluğunda, gaga gibi aģağı doğru kıvrıktır. Dorsal tabaka 36-44µm uzunluğunda, 56-87µm geniģliğindedir. Median çizgi kısa ön kısımda udmedian lineler tabaka uzunluğunu 2/3 kadardır ve konkavdır. Yan median çizgiler yarı dairesel ve poligonik Ģekildedir. Dorsal kabarcıklar arka tabaka kenarında birbirinden 26-31µm uzaklıktadır. Dorsal seta uzunluğu 10-13µmdir. Abdomen dorsal olarak konkav yapıdadır tergit ve sternitten oluģur. Ġlk dört ve telosomal tergitlerde mikrotuberküller yoktur. Diğer tergitlerde yuvarlak belirsizdir. Sternitlerde küçük ve büyük yuvarlak mikrotüberküller mevcuttur (Alaoğlu, 1991). YayılıĢı ve konukçuları: Ġlk defa Macaristanda Prunus spinosa L. türünde farkas tarafından bulunmuģtur. Bagdasarian tarafından Ermenistanda bulunmuģtur(alaoğlu, 1991). Çizelge Rhinophytoptus dudichi nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 622m 25.VI Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 622m 25.VI TOPLAM Tydeidae Familyası lvi

55 Baker (1965), bu familya türlerinin diğer akarlar, böcekler ve bitkilerle olan iliģkileri tam olarak bilinmediğini, aynı zamanda bünyesinde predatör akarları da bulunduğunu belirtmiģtir. Tüm dünyada yayılma özelliği gösteren bu akarlar yosun, liken, bitki yaprakları üzerinde, humus, toprak, bitki artıkları ve depolanmıģ ürünlerin içinde çok sayıda bulunurlar. Küçük böcekler ve akarlar ile bunların yumurtalarıyla beslenen türlerin yanı sıra bitki, fungus, tatlımsı ve çürümekte olan maddelerle beslenen türleri de bulunmaktadır (Jeppson ve ark., 1975). Bu familya kolayca tanınmasına rağmen karakterize edilmesi zordur. Erginlerin vücutları hafifçe sclerotize olmuģ ya da olmamıģtır. Erginlerin boyu µ civarındadır. Palpusları tipik yapıda ve dört segmentlidir. Seta sayıları farklılık gösterir. Propodosomal setaeları burada P1 ve P2 ön kısmındaki sıradır, duyusal setae ve P3 ikinci sırada yer alır. Hysterosomal seta modeli basittir. Bu setalar D1-D5 (dorsal seta), L1-L5 (lateral seta) olarak etiketlenmiģtir. D4 ve L4, D5 ve L5 diğerlerinden daha farklı ve daha uzun olabilir. Dorsal vücut setaları basit, çıplak, tüylü ya da testere Ģeklinde olabilir (Jeppson ve ark., 1975). Bu familyaya ait türlerin tespit edildiği çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı gösteren kroki ġekil 4.5 de verilmektedir. ġekil 4.5. Tydeidae familyası türlerinin çalıģmanın yütütüldüğü ilçelerdeki dağılımı (Tydeus californicus O, Tydeus caudatus ) Tür: Tydeus californicus (Banks) lvii

56 Baker (1970) e göre sinonimleri: Tetranychoides californicus Banks 1904 Tydeus spathulatus (Oudemans) Genel olarak beyazımsı soluk sarı renkte veya açık turuncu renge sahiptirler. DiĢilerde idiosoma uzunluğu µm, geniģli µm dir. Erkeklerde ise bu ölçümler sırasıyla µm ve µm dir. Vücut integümenti sertleģmiģ olup, çizgi Ģeklinde desenlerle kaplıdır. Bu çizgiler propodosoma üzerinde boyuna, hysterosoma üzerinde eninedir. Vücut üzerindeki kıllar Tydeus caudatus (Duges) a benzemektedir. Ancak T. californicus da D 3, D 4, D 5, L 3 ve L 4 kılları uç kısımlarına doğru geniģleyerek spatül Ģeklini almıģlardır. Bu çift spatül Ģeklindeki kıl, bu türün en tipik özelliğini oluģturmaktadır. Bacaklarda empodial tırnaklar mevcut değildir. Hysterosoma ventralinde 6 çift genital kıl taģır (Kumral, 2005). YayılıĢı ve konukçuları: Türkiye de bu akarın ticari meyve bahçelerinde ve ilaçlanmayan elma, erik, kayısı, fındık ağaçlarında bulunduğu bildirilmektedirler (Çobanoğlu, ; Çobanoğlu ve Kazmierski, 1999). Çizelge Tydeus californicus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Niksar Hanyeri Köyü ġeftali 40 31'07'' 37 03'13'' 711m 18.VI Merkez YazıbaĢı Köyü ġeftali 40 26'24'' 36 43'13'' 727m 18.VI Merkez YazıbaĢı Köyü ġeftali 40 26'30'' 36 43'24'' 709m 18.VI Merkez Gümenek ġeftali 40 21'49'' 36 38'37'' 716m 25.VI TOPLAM 7 Çizelge Tydeus californicus un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Kayısı 40 21'49'' 36 38'37'' 716m 25.VI Pazar Merkez Kayısı 40 16'53'' 36 17'18'' 567m 22.VII lviii

57 TOPLAM 2 Çizelge Tydeus californicus un viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez YazıbaĢı Köyü ViĢne 40 26'24'' 36 43'13'' 727m 18.VI Merkez YazıbaĢı Köyü ViĢne 40 26'24'' 36 43'13'' 727m 18.VI Merkez Gümenek ViĢne 40 21'49'' 36 38'37'' 716m 25.VI Niksar Korulu Köyü ViĢne 40 29'36'' 36 56'08'' 319m 17.VII Merkez Havaalanı ViĢne 40 19'22'' 36 23'17'' 670m 22.VII Merkez Havaalanı ViĢne 40 18'34'' 36 23'19'' 578m 22.VII Erbaa Koçak Köyü ViĢne 40 38'43'' 36 30'34'' 423m 01.V Bozçalı Merkez ViĢne 40 27'00'' 37 18'96'' 1037m 16.VI Merkez Geyraz ViĢne 40 16'12'' 36 32'47'' 704m 29.VII Pazar Merkez ViĢne 40 17'14'' 36 18'21'' 566m 23.X TOPLAM 25 Çizelge Tydeus californicus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı BaĢçiflik Merkez Erik 40 32'53'' 37 09'44'' 1401m 18.VI BaĢçiflik Merkez Erik 40 32'53'' 37 09'44'' 1401m 18.VI Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 222m 18.VI Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 716m 25.VI Niksar Korulu Köyü Erik 40 29'36'' 36 56'08'' 319m 17.VII Pazar Merkez Erik 40 16'12'' 36 14'17'' 549m 22.VII Zile Merkez Erik 40 19'02'' 35 53'33'' 784m 22.VII Pazar Merkez Erik 40 16'28'' 36 15'53'' 585m 22.VII TOPLAM 20 lix

58 Çizelge Tydeus californicus un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Çat Kasabası Mahlep 40 18'15'' 36 44'55'' 971m 22.VII TOPLAM 1 Çizelge Tydeus californicus un kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı BaĢçiflik Merkez Kiraz 40 32'53'' 37 09'44'' 1401m 18.VI BaĢçiflik Merkez Kiraz 40 33'21'' 37 10'04'' 1429m 18.VI Merkez Beykonağı Köyü Kiraz 40 22'13'' 36 39'10'' 645m 18.VI Merkez YazıbaĢı Köyü Kiraz 40 26'24'' 36 43'13'' 727m 18.VI Merkez Gümenek Kiraz 40 21'49'' 36 38'37'' 716m 25.VI Merkez Gümenek Kiraz 40 21'49'' 36 38'37'' 716m 25.VI Niksar Korulu Köyü Kiraz 40 29'36'' 36 55'58'' 323m 17.VII ReĢadiye Darıdere Köyü Kiraz 40 25'14'' 37 10'41'' 425m 17.VII ReĢadiye Merkez Kiraz 40 22'40'' 37 22'54'' 510m 17.VII Merkez Havaalanı Kiraz 40 19'22'' 36 23'17'' 670m 22.VII Pazar Merkez Kiraz 40 16'28'' 36 15'53'' 585m 22.VII Pazar Merkez Kiraz 40 16'53'' 36 17'18'' 567m 22.VII Pazar Merkez Kiraz 40 16'28'' 36 15'53'' 585m 22.VII Merkez Kızılöz Köyü Kiraz 40 16'10'' 36 35'20'' 1182m 22.VII Pazar Merkez Kiraz 40 16'37'' 36 16'33'' 571m 14.V Zile Merkez Kiraz 40 17'46'' 35 53'19'' 734m 28.X Merkez Döllük Köyü Kiraz 40 21'48'' 36 40'21'' 652m 30.X Merkez Gümenek Kayısı 40 20'50'' 36 37'52'' 633m 30.X TOPLAM 34 lx

59 Tür: Tydeus caudatus (Dugés, 1834) Baker (1970) e göre sinonimleri: Tetranychus caudatus Duges, 1834 Tydeus croceus Oudemans, 1914 Tydeus spathulatus Oudemans, 1928 Brachytydeus caudatus (Duges), Thor 1933 Beyazımsı açık sarı veya üzerinde koyu renkli lekeler taģıyan bu türün diģilerinin idiosoma uzunluğu µm, geniģliği µm dir. Vücut integümenti çizgi Ģeklinde desenlerle kaplıdır ve sertleģmiģtir. Bu çizgiler propodosoma üzerinde boyuna, hysterosoma üzerinde enine ve hysterosomanın karın kısmında ise yine boyunadır. Propodosomada bir çift olarak bulunan duyu kılları basit yapıda olmayıp üzerinde çıkıntılar vardır ve diğer kıllardan biraz daha uzundur. Vücut üzerinde bulunan kıllar mızrağı andırır ve hafif çıkıntılıdır. T. californicus dan farklı olarak D 4, D 5, ve L 4 uç kısma doğru geniģleyerek bu türün en karakteristik özelliği olan 3 çift spatül Ģeklindeki kılları meydana getirir. Bacaklarda ise empodial tırnaklar yerine tüylü bir empodium bulunmaktadır. Ventral kısmında 6 çift genital kıl yer almaktadır (Kumral 2005). YayılıĢı ve konukçuları: Bu tür DüzgüneĢ (1977), Madanlar (1991) ve Çobanoğlu ve Kazmierski (1999) tarafından Adana, Ġzmir ve Trakya da saptanmıģtır. Madanlar (1991), Ġzmir deki limon, mandarin ve portakal ağaçlarının yapraklarının alt yüzeyinde koloniler halinde, beyazsinek pupaları, parazitoit çıkmıģ kabuklubit kabukları altında ve böcek ağlarının altında rastladığını, ancak adı geçen türün bitkiler üzerinde zarar oluģturmadığını bildirmektedir. Çizelge Tydeus caudatus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Niksar Korulu Köyü ġeftali 40 29'36'' 36 56'08'' 319m 17.VII TOPLAM 1 lxi

60 Çizelge Tydeus caudatus un viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Bozçalı Merkez ViĢne 40 27' '96'' 1037m 16.VI TOPLAM 1 Çizelge Tydeus caudatus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı BaĢçiflik Merkez Erik 40 33'21'' 37 10'04'' 1429m 18.VI Pazar Merkez Erik 40 16'53'' 36 17'18'' 567m 22.VII Merkez Havaalanı Erik 40 18' '40'' 576m 14.V TOPLAM 3 Çizelge Tydeus caudatus un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Kayısı 40 21'49'' 36 38'37'' 670m 25.VI TOPLAM 1 Çizelge Tydeus caudatus un kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Pazar Merkez Kiraz 40 16'53'' 36 17'18'' 567m 13.VII TOPLAM 1 Çizelge Tydeus caudatus un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı lxii

61 Merkez Gümenek Mahlep 40 21'49'' 36 38'37'' 670m 25.VI TOPLAM Stigmaeidae Familyası Stigmaeidae familyasına bağlı akarlar, Prostigmata takımının Raphignathoidea üsrfamilyasında yer almaktadır. Stigmaeidler, Eriophyid, Tetranychid ve Tenuipalpid akarlarının doğal düģmanıdırlar. Bu familyaya ait türler genellikle yosun, liken, sap ve yapraklar üzerinde bulunmaktadır. Genellikle Eriophyid türlerine cheliceralarını batırarak veya diğer akarların yumurtalarıyla beslenen predatör akarlardır (Baker ve Wharton, 1952). Stigmaeidler, µm uzunluğunda küçük akarlardır. Hysterosoma üzerinde belirgin dorsal plakalar ve dorsal setalar mevcuttur. Bu familyanın karakteristik özellikleri; cheliceral yapılar çoğu zaman ayrı; stigmata ve peritreme cheliceranın tabanları arasındadır. Palpus beģ segmentlidir ve belirgin tibial claw (tırnak) taģımaktadır. Vücut farklı biçimde sklerotize olmuģ durumdadır. Coxal plaka I ve II, coxal plaka III ve IV ten belirgin bir Ģekilde ayrıdır. Bacaklar orta uzunluktadır (Thistlewood et al.,1996). Bu familyaya ait türlerin tespit edildiği çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı gösteren kroki ġekil 4.6. de verilmektedir. lxiii

62 ġekil 4.6. Stigmaeidae familyası türlerinin çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı (Zetzellia mali <>) Tür: Zetzellia mali (Ewing,1960) Gonzalez (1965) e göre sinonimleri: Caligonus mali Ewing, 1917 Syncaligus mali (Ewing), 1921 Syncaligus quercus Ewing, 1921 Zetzellia zacheri Oudemans, 1929 Zetzellia alni Oudemans, 1931 Prodorsal ve orta opistosomal plaka ağsı yapıdadır. Küçük plakalar üzerinde c1 setaları bulunmaktadır. Gnathosomada subcapitilium pürüzsüz yapıda ve palpus beģ segmentlidir. Dorsal üçgen Ģeklinde ve prodorsal plaka ile kaplıdır. Üzerinde bir çift göz ve üç çift setae mevcuttur. Opistosoma üzerinde çizgiler mevcut ve dorsal plakalar yapısal olarak tırtıklıdır. Ventralde üç çift seta bulunur. Anogenital bölüm pürüzsüz yapıdadır. Bir çift setae ve üç çift ana setae vardır, ps1 setası kısa ve tüberküller üzerindedir ve çizgili bir yapıdadır. Aedeagus kavisli ve uç kısıma doğru incelen bir yapıdadır. DiĢilerde vücut uzunluğu gnathosoma dahil 318µm, gnathosoma hariç vücut uzunluğu 252µm ve vücut geniģliği 176µm dir. Erkekte vücut gnathosoma dahil µm, lxiv

63 gnathosoma hariç µm uzunluğunda ve geniģliği ise 170µm dir Ueckermann, 2002). (Khanjani ve YayılıĢı ve konukçuları: Dünyada bu türe ABD (Oregon, New York, Kanada, Kaliforniya, Washington), Ġngiltere, Ġran, Ġsviçre ve Hollanda da erik, elma, meģe, Ģeftali ve armutta, Bursa ilinde elma, armut, kiraz, ayva ve erik ağaçlarının yapraklarında bulunmuģtur (Gonzalez, 1965; Sepasgosarian, 1975; Kumral 2005). Çizelge Zetzellia mali nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Kiraz 40 21'49'' 36 38'37'' 629m 25.VI TOPLAM 1 Çizelge Zetzellia mali nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Havaalanı Erik 40 18'14'' 36 22'40'' 576m 14.V TOPLAM Phytoseiidae Familyası Mesostigmata takımında yer alır. Bu familyanın Amblyseiidae, Typlodrominae ve Phytoseiinae olmak üzere üç altfamilyası vardır. Phytoseiidae türeleri dünya çapında dağılım gösterir. Ağaç, çalı ve otsu bitkiler dahil çeģitli bitkiler üzerinde bulunan bu familyaya bağlı türler özellikle Tetranychidae, Tenuipalpidae ve Eriophyidae familyaları türlerinin önemli predatörleridirler. Türlerin çoğu canlı av yokluğunda yaģamlarını fungus sporları, polen veya lxv

64 bitki dokuları ile sürdürmekte olup, dünyada biyolojik mücadele etmeni olarak çok yaygın kullanılmaktadır (Helle ve Sabelis, 1985). Phytoseiidae erginleri 27 çift dorsal seta taģırlar ve bu setaların 12 çifti tüm türlerde bulunur. Propodosoma üzerinde 5 çift ve opistosoma üzerinde bulunan 10 çift setae türlere göre değiģiklik göstermektedir. Bu setaların yer ve sayıları tür teģhisinde önemlidir. Chelicera kıskaç Ģeklinde ve iki adettir. Her bir chelicera 2 uca sahip bir kıskaç ile sonlanmaktadır. Dorsalde bulunan fixed digit (kaynaģmıģ parmak) ventralde movable digit (hareketli parmak) bulunur. Hareket etme yeteneğine sahiptirler. Fixed digit üzerinde bir pilus dentilis adı verilen diģ ve iki digitte bulunan farklı sayıda diģler vardır. Stigmaları 3. ve 4. coxa arasında yer almaktadır ve bu alt takıma bu nedenle Mesostigmata adı verilmiģtir. Peritreme 3. ve 4. coxanın arasından çıkan mesolateral stigmatadan vücudun anteriör kısmına doğru uzanır (Chant ve Yoshiba-Shaul, 1989). ġekil 4.7. Phytoseiidae familyası türlerinin çalıģmanın yütütüldüğü ilçelerdeki dağılımı (E. finlandicus O, K. aberrans O, P. echinus O, P. triporus O, A. andersoni O, T. athiasae O, T. pyri <>, P. finitimus <>, T. talbii <>) Tür: Euseius finlandicus (Oudemans, 1915) Yoshida-Shaul ve Chant (1995) a göre sinonimleri: Seiulus finlandicus Oudemans, 1915 lxvi

65 Typhlodromus pruni Oudemans, 1929 Typhlodromus finlandicus Oudemans, 1929 Amblyseius finlandicus Wainstein, 1962 DiĢinin dorsal levhası hafifçe sertleģmiģ ve dorsal kılları birbirine yakın uzunluktadır. Dorsal levha µm uzunluğunda ve µm geniģliğindedir. DiĢinin dorsal levhasında 17 çift kıl vardır. Bu kılların altısı dorsal, ikisi median, dokuzu ise lateraldedir. Sublateral kıllar 2 çift olup lateral integüment üzerinde bulunmaktadır. DiĢi chelicerasının digitus mobilisinde tek diģ, digitus fixusunda ise 4-5 küçük diģ mevcuttur. IV. bacak genus tibia ve basitarsusu üzerinde birer macroseta bulundurur. Ventral levha oval ve uzunluğu geniģliğinden fazladır. Genellikle anüs civarı ĢiĢkincedir. Ventrianal levhanın ön kısmında preanal kıllar enine bir sıra teģkil edecek Ģekilde sıralanmıģtır. Ventrianal plakanın integümentinde 4 çift kıl vardır. Erkek diģiye benzer, fakat diģiden daha küçüktür. Ventrianal levhası daha geniģlemiģ ve diģide olduğu gibi enine dizilmiģ 3 çift preanal kıl ve bir çift por taģır (Çobanoğlu, 1993a). YayılıĢı ve konukçuları: Ġngiltere ve Finlandiya da elma bahçelerinde bulunduğu kayıt altına alınmıģtır (Collyer, 1956). Çobanoğlu (1993a), bu akarın Ankara, Niğde, Bursa, Erzincan, Antalya, Tokat ve GümüĢhane de elma bahçelerinde yoğun olarak bulunduğunu saptamıģtır. Çobanoğlu (2004), Trakya da ceviz ağaçlarında, elma, süs elması, kiraz, viģne, incir, erik, Ģeftali ve asmada saptamıģtır. Çizelge Euseius finlandicıus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı lxvii

66 Merkez Gümenek ġeftali 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI Merkez Gümenek ġeftali 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI ReĢadiye Umurca Köyü ġeftali 40 21'03'' 37 29'17'' 567m 17.VII Üzümören Pazar Kasabası ġeftali 40 16'05'' 36 09'50'' 549m 22.VII Zile Merkez ġeftali 40 18'47'' 35 53'40'' 755m 22.VII Merkez Toki ġeftali 40 20'22'' 36 36'19'' 633m 10.VIII Merkez Geyraz ġeftali 40 16'35'' 36 33'39'' 589m 12.VIII Merkez Kömeç Köyü ġeftali 40 20'35'' 36 26'25'' 584m 12.VIII Merkez Geyraz ġeftali 40 16'01'' 36 32'49'' 708m 06.X Niksar Sarıyazı Köyü ġeftali 40 34'25'' 36 51'34'' 281m 23.X Erbaa Bölücek Köyü ġeftali 40 40'15'' 36 37'05'' 231m 23.X Merkez Toki ġeftali 40 20'24'' 36 36'26'' 617m 23.X Merkez Gümenek ġeftali 40 21'50'' 36 38'37'' 629m 23.X Merkez Kampüs ġeftali 40 19'44'' 36 28'23'' 610m 28.IV Nisar Sarıyazı Köyü ġeftali 40 34'26'' 36 51'35'' 267m 01.V Merkez Kampüs ġeftali 40 20'02'' 36 27'52'' 582m 14.V Pazar Merkez ġeftali 40 16'36 '' 36 17'42'' 637m 14.V Pazar MenteĢe Köyü ġeftali 40 16'21'' 36 15'10'' 560m 14.V Merkez Toki ġeftali 40 20'29'' 36 36'30'' 614m 27.V Merkez Pıınarlı Köyü ġeftali 40 22'01'' 36 41'49'' 647m 27.V Niksar Hanyeri Köyü ġeftali 40 31'11'' 37 03'14'' 718m 16.VI Merkez Kampüs ġeftali Berlese 40 19'39'' 36 28'20'' 611m 12.VII Merkez Kampüs ġeftali Berlese 40 19'39'' 36 28'20'' 611m 12.VII Merkez Kampüs ġeftali 40 19'38'' 36 28'17'' 608m 12.VII Merkez Kampüs ġeftali 40 19'44'' 36 28'09'' 602m 12.VII Turhal Dökmetepe Köyü ġeftali 40 18'53'' 36 18'13'' 571m 27.VII Merkez Emirseyit Kasabası ġeftali 40 20'31'' 36 25'13'' 579m 27.VII Merkez YeĢilyurt Kasabası ġeftali 40 19'31'' 36 20'22'' 564m 28.X TOPLAM 45 Çizelge Euseius finlandicıus un viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez ġenköy Köyü ViĢne 40 23'54'' 36 40'24'' 780m 18.VI Merkez YazıbaĢı Köyü ViĢne 40 26'24'' 36 43'13'' 727m 18.VI Ormanbeyli Merkez Kasabası ViĢne 40 30'13'' 36 47'24'' 881m 18.VI Merkez Gümenek ViĢne 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI lxviii

67 Merkez Gümenek ViĢne 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI Niksar Korulu Köyü ViĢne 40 29'36'' 36 56'08'' 319m 17.VII Niksar Korulu Köyü ViĢne 40 29'36'' 36 56'08'' 319m 17.VII ReĢadiye Merkez ViĢne 40 22'40'' 37 22'54'' 510m 17.VII Pazar Üzümören ViĢne 40 16'05'' 36 09'50'' 549m 22.VII Zile Merkez ViĢne 40 18'47'' 35 53'40'' 755m 22.VII Merkez TaĢlıçiflik Köyü ViĢne 40 19'37'' 36 25'57'' 583m 22.VII Merkez TaĢlıçiflik Köyü ViĢne 40 19'37'' 36 25'57'' 583m 22.VII Turhal Hamidiye Köyü ViĢne 40 20'16'' 36 01'18'' 570m 22.VII Pazar Merkez ViĢne 40 17'09'' 36 18'20'' 560m 22.VII Almus Bakımlı Köyü ViĢne 40 22'24'' 36 48'33'' 1139m 10.VIII Merkez Hanpınarı ViĢne 40 16'16'' 36 38'49'' 1209m 10.VIII Merkez Döllük ViĢne 40 21'46'' 36 40'26'' 653m 10.VIII Erbaa Bölücek Köyü ViĢne 40 40'15'' 36 37'05'' 231m 23.X Merkez Ormanbeyli ViĢne 40 30'13'' 36 47'25'' 892m 23.X Pazar Merkez ViĢne 40 17'09'' 36 18'20'' 567m 24.X Merkez Kampüs ViĢne 40 19'39'' 36 28'21'' 613m 25.X Merkez Kampüs ViĢne '' 36 28'23'' 610m 28.IV Erbaa Koçaklar Köyü ViĢne 40 39'31'' 36 26'28'' 517m 01.V Pazar Merkez ViĢne 40 17'14'' 36 18'21'' 566m 14.V Zile Merkez ViĢne 40 18'54'' 35 53'43'' 762m 14.V Pazar Merkez ViĢne 40 16'50'' 36 17'40'' 585m 14.V Merkez Kampüs ViĢne 40 19'38'' 36 28'17'' 608m 12.VII Merkez Kampüs ViĢne 40 19'39'' 36 28'20'' 611m 12.VII Pazar TaĢlık Köyü ViĢne 40 17'13'' 36 18'21'' 565m 27.VII Merkez Gümenek ViĢne 40 22'05'' 36 38'53'' 628m 27.VII Merkez Kömeç Köyü ViĢne 40 20'45'' 36 27'00'' 591m 27.VII Merkez Geyraz ViĢne 40 16'02'' 36 32'49'' 701m 29.VII Zile Merkez ViĢne 40 19'54'' 35 53'41'' 726m 28.X TOPLAM 53 Çizelge Euseius finlandicıus un kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Niksar Hanyeri Kiraz 40 31'04'' 37 03'29'' 518m 18.VI Merkez Gümenek Kiraz 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI Merkez Gümenek Kiraz 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI Niksar Korulu Köyü Kiraz 40 29'36'' 36 55'58'' 323m 17.VII Niksar Korulu Köyü Kiraz 40 29'36'' 36 55'58'' 323m 17.VII Niksar Korulu Köyü Kiraz 40 29'36'' 36 56'08'' 319m 17.VII Niksar Korulu Köyü Kiraz 40 29'36'' 36 56'08'' 319m 17.VII lxix

68 ReĢadiye Çaypınarı Köyü Kiraz 40 24'12'' 37 16'22'' 484m 17.VII Zile Merkez Kiraz 40 18'47'' 35 53'40'' 755m 22.VII Zile Merkez Kiraz 40 18'47'' 35 53'40'' 755m 22.VII Zile Merkez Kiraz 40 19'02'' 35 53'33'' 784m 22.VII Zile Merkez Kiraz 40 19'02'' 35 53'33'' 784m 22.VII Turhal Hamidiye Köyü Kiraz 40 20'16'' 36 01'18'' 570m 22.VII Turhal Hamidiye Köyü Kiraz 40 20'16'' 36 01'18'' 570m 22.VII Merkez Çat Kasabası Kiraz 40 17'18'' 36 42'02'' 1070m 10.VIII Merkez Döllük Kiraz 40 21'46'' 36 40'26'' 653m 10.VIII Erbaa Bölücek Köyü Kiraz 40 40'15'' 36 37'05'' 231m 23.X Erbaa Tanoba Köyü Kiraz 40 39'08'' 36 24'16'' 527m 23.X Merkez Kızılöz Köyü Kiraz 40 22'42'' 36 40'09'' 657m 23.X Merkez Çamağzı Köyü Kiraz 40 25'46'' 36 42'13'' 697m 23.X Pazar Merkez Kiraz 40 16'36 '' 36 17'42'' 637m 14.V Merkez Söngüt Kiraz 40 19'03'' 36 24'01'' 579m 14.V Pazar Merkez Kiraz 40 16'50'' 36 17'40'' 585m 14.V Merkez Gümenek Kiraz 40 21'27'' 36 38'34'' 620m 27.V Merkez Kampüs Kiraz 40 19'38'' 36 28'17'' 608m 12.VII Merkez Kampüs Kiraz 40 19'38'' 36 28'17'' 608m 12.VII Merkez Kampüs Kiraz 40 19'44'' 36 28'09'' 602m 12.VII Merkez Kömeç Köyü Kiraz 40 20'43'' 36 27'42'' 580m 27.VII Merkez Kömeç Köyü Kiraz 40 20'47'' 36 27'27'' 591m 27.VII Merkez Kömeç Köyü Kiraz 40 20'47'' 36 27'27'' 591m 27.VII Merkez Kömeç Köyü Kiraz 40 20'45'' 36 27'00'' 591m 27.VII Merkez Geyraz Kiraz 40 16'52'' 36 32'56'' 707m 29.VII Merkez Geyraz Kiraz 40 16'52'' 36 32'56'' 707m 29.VII TOPLAM 114 Çizelge Euseius finlandicıus un kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı (devamı) Merkez Gümenek Kiraz 40 21'26'' 36 38'36'' 626m 28.X Turhal ġenyurt Kiraz 40 19'21'' 36 11'55'' 572m 28.X Merkez Gümenek Kiraz 40 21'26'' 36 38'36'' 626m 30.X Merkez Döllük Köyü Kiraz 40 21'48'' 36 40'21'' 652m 30.X Pazar Merkez Kiraz 40 16'37'' 36 16'33'' 571m 23.X TOPLAM 10 lxx

69 Çizelge Euseius finlandicıus un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Kayısı 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI Merkez Gümenek Kayısı 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI Zile Merkez Kayısı 40 19'02'' 35 53'33'' 784m 22.VII Zile Merkez Kiraz 40 19'02'' 35 53'33'' 784m 22.VII Merkez Havaalanı Kayısı 40 18'34'' 36 23'19'' 578m 22.VII Pazar Merkez Kayısı 40 16'46'' 36 17'37'' 595m 22.VII ReĢadiye Umurca Köyü Kayısı 40 19'48'' 37 34'14'' 589m 26.IX Merkez Kampüs Kayısı 40 19'48'' 37 34'14'' 613m 25.X Pazar MenteĢe Köyü Kayısı 40 16'21'' 36 15'10'' 560m 14.V Merkez Toki Kayısı 40 20'29'' 36 36'30'' 614m 27.V Merkez Kampüs Kayısı 40 19'38'' 36 28'17'' 608m 12.VII Emirseyit Merkez Kasabası Kayısı 40 20'31'' 36 24'35'' 577m 27.VII Merkez Geyraz Kayısı 40 16'52'' 36 32'56'' 707m 29.VII Zile Merkez Kayısı Berlese 40 19'32'' 35 54'00'' 811m 28.X Turhal ġenyurt Kasabası Kayısı 40 19'21'' 36 13'56'' 549m 28.X TOPLAM 24 Çizelge Euseius finlandicıus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı BaĢçiflik Merkez Erik 40 32'53'' 37 09'44'' 1401m 18.VI Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI Niksar Korulu Köyü Erik 40 29'21'' 36 55'59'' 355m 17.VII Niksar Korulu Köyü Erik 40 29'21'' 36 55'59'' 355m 17.VII ReĢadiye Umurca Köyü Erik 40 21'03'' 37 29'17'' 567m 17.VII ReĢadiye Umurca Köyü Erik 40 21'03'' 37 29'17'' 567m 17.VII ReĢadiye Merkez Erik 40 22'40'' 37 22'54'' 510m 18.VII Pazar Merkez Erik 40 17'09'' 36 18'20'' 560m 22.VII Merkez Kızılöz Erik 40 16'10'' 36 35'20'' 1182m 10.VIII Merkez Döllük Erik 40 21'46'' 36 40'26'' 653m 10.VIII lxxi

70 Niksar Sarıyazı Köyü Erik 40 34'25'' 36 51'34'' 281m 23.X Erbaa Bölücek Köyü Erik 40 40'33'' 36 36'36'' 221m 23.X Merkez Kampüs Erik 40 19'40'' 36 28'08'' 611m 25.X Erbaa Tanoba Köyü Erik 40 39'12'' 36 24'17'' 534m 01.V Erbaa Koçaklar Köyü Erik 40 38'43'' 36 30'34'' 423m 01.V Merkez Akyamaç Köyü Erik 40 21'01'' 36 28'55'' 604m 11.V Turhal BahçebaĢı Erik 40 15'53'' 36 02'53'' 573m 14.V Zile Ġstasyon Mah. Erik 40 17'09'' 35 55'58'' 664m 14.V Merkez Büyükbağlar Erik 40 17'34'' 36 21'13'' 572m 14.V Almus Kınık Köyü Erik 40 19'50'' 36 53'03'' 829m 27.V Merkez Gümenek Erik 40 22'05'' 36 38'53'' 628m 27.V Niksar BaĢçiflik Erik 40 32'24'' 37 10'05'' 1429m 20.VII Merkez Kat Kasabası Erik 40 19'30'' 36 20'20'' 567m 27.VII Pazar TaĢlık Köyü Erik 40 17'13'' 36 18'21'' 565m 27.VII Merkez Emirseyit Erik 40 20'35'' 36 26'14'' 588m 27.VII Merkez Emirseyit Erik 40 20'35'' 36 26'14'' 588m 27.VII Merkez Emirseyit Erik 40 20'31'' 36 25'13'' 579m 27.VII Merkez Büyükyıldız Erik 40 20'12'' 36 23'20'' 565m 27.VII Merkez Geyraz Erik 40 16'08'' 36 32'47'' 728m 29.VII Merkez Geyraz Erik 40 16'12'' 36 32'47'' 704m 29.VII Zile Merkez Erik 40 19'44'' 35 54'06'' 837m 28.X Turhal ġenyurt Erik 40 19'37'' 36 12'54'' 566m 28.X TOPLAM 71 Çizelge Euseius finlandicıus un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Mahlep 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI Merkez Gümenek Mahlep 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI Niksar Korulu Köyü Mahlep 40 29'36'' 36 56'08'' 319m 17.VII Üzümören Pazar Kasabası Mahlep 40 16'05'' 36 09'50'' 549m 22.VII Almus Serince Mahlep 40 22'19'' 36 52'27'' 958m 10.VIII Merkez Sevindik Mahlep 40 16'25'' 36 36'09'' 1226m 10.VIII Niksar Yolkonak Köyü Mahlep 40 32'34'' 36 53'09'' 318m 23.X Merkez Kampüs Mahlep 40 19'39'' 36 28'21'' 613m 25.X Merkez Kampüs Mahlep 40 19'39'' 36 28'21'' 613m 25.X Zile Merkez Mahlep 40 18'54'' 35 53'43'' 762m 14.V Merkez Gümenek Mahlep 40 21'27'' 36 38'34'' 620m 27.V Zile Merkez Mahlep 40 19'32'' 35 54'00'' 811m 28.X lxxii

71 Turhal ġenyurt Kasabası Mahlep 40 19'21'' 36 11'55'' 572m 28.X Merkez Gümenek Mahlep 40 21'26'' 36 38'36'' 626m 30.X TOPLAM Tür: Kampimodromus aberrans (Oudemans, 1939) Yoshida-Shaul ve Chant (1995) a göre sinonimleri: Typhlodromus aberrans Oudemans, 1930 Typhlodromus vitis Oudemans, 1930 Typhlodromus elongatus Oudemans, 1930 Kampimodromus elongatus Nesbitt, 1951 Amblyseius aberrans Athias-Heriot, 1958 Paradromus aberrans Muma, 1961 Kampimodromus aberrans Muma&Denmark, 1968 DiĢinin dorsal levhası hemen hemen düz veya belirgin desenli olup, uzunluğu µm, geniģliği ise µm dir. Idiosomada 16 çift kıl bulunur ve bunun altısı dorsal, sekizi lateral ve ikisi mediandadır. Bu türde L 7 kılı bulunmaz. Lateral kılların bazıları testere gibi çıkıntılıdır. Sublateral kıllar lateral integüment üzerindedir. DiĢi chelicerasının digitus mobilisi tek diģli fixus ise 3-4 diģ ihtiva eder. Pilus dentilis belirgin olarak göze çarpmaktadır. IV. bacak tarsusunda küçük bir macroseta vardır. Ventral levha uzamıģ ve üzerinde 3 çift preanal kıl bulunur. Spermathtechae cervixi kısa ve sertleģmiģtir. Ventrianal levhayı çevreleyen integüment üzerinde 4 çift kıl bulunur. Metapodal levhalar küçük ve 2 çifttir. Peritreme kısadır ve coxa I düzeyine ulaģır. Erkek dorsali diģiden daha küçüktür ve ventrianal levhasında 3 çift preanal kıl taģır (Çobanoğlu, 1993a). YayılıĢı ve konukçuları: Ülkemizde Van, Ġstanbul, Tokat, Erzincan, Erzurum, Trakya Bölgesi ve Bursa ilinde, elma, fındık, çalımsı bitkiler, erik bahçelerinde tespit edilmiģtir (Alaoğlu, 1996; Çobanoğlu, 2004; Kasap ve ark., 2004; Kumral, 2005; Yanar ve Ecevit, 2005; YeliĢayer, 2009) Çizelge Kampimodromus aberrans ın Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı lxxiii

72 Merkez Gümenek ġeftali 40 21'49'' 36 38'37'' 687m 25.VI Merkez Geyraz ġeftali 40 16'35'' 36 33'39'' 589m 12.VIII TOPLAM 2 Çizelge Kampimodromus aberrans ın viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek ViĢne 40 21'49'' 36 38'37'' 687m 25.VI Pazar Merkez ViĢne 40 17'09'' 36 18'20'' 560m 22.VII Merkez ÇedaĢ ViĢne 40 20'00'' 36 34'32'' 612m 23.X Zile Merkez ViĢne 40 17'46'' 35 53'19'' 734m 28.X TOPLAM 5 Çizelge Kampimodromus aberrans ın erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 687m 25.VI Turhal Hamidiye Köyü Erik 40 20'16'' 36 01'18'' 570m 22.VII AĢağıçandır Erbaa Köyü Erik 40 42'17'' 36 30'10'' 201m 23.X Erbaa Bölücek Köyü Erik 40 40'33'' 36 36'36'' 221m 23.X Zile Merkez Erik 40 19'32'' 35 54'00'' 811m 28.X Merkez Gümenek Erik 40 21'26'' 36 38'36'' 626m 30.X lxxiv

73 TOPLAM 15 Çizelge Kampimodromus aberrans ın kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Kiraz 40 21'49'' 36 38'37'' 687m 25.VI Turhal Hamidiye Köyü Kiraz 40 20'16'' 36 01'18'' 570m 22.VII Merkez Kömeç Kiraz 40 20'47'' 36 27'27'' 591m 27.VII TOPLAM 3 Çizelge Kampimodromus aberrans ın mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı ReĢadiye Çaypınarı Köyü Mahlep 40 24'12'' 37 16'22'' 484m 17.VII Ormanbeyli Merkez Köyü Mahlep 40 30'13'' 36 47'25'' 892m 23.X Merkez Hanpınarı Köyü Mahlep 40 16'47'' 36 40'11'' 1138m 27.V TOPLAM Tür: Phytoseius echinus Wainstein & Arutujan, 1970 DiĢinin idiosoması oval, kaba yapılı, çok kuvvetli sertleģmiģ ve iri desenlenmiģtir. Bacaktaki ve idiosoma sonundaki bir çift uzun kıl veya ayrıca propodosomanın iri kıllı yapısını stereoskopik mikroskopla ilk bakıģta fark etmek mümkün değildir. Ġdiosomanın dorsalinde bulunan lateral kıllar Phytoseius plumifer dekinden daha kalın ve bazı kıllar çok yoğun testere diģi gibi çıkıntılara sahiptir. Ġdiosoma dorsalindeki 15 çift kılın beģi dorsal, yedisi lateral, ikisi median ve birisi ise birinci sublateral kıldır. Postscutumda D 5 kıl çifti görünmez. Spermatheca coxa III ve IV arasından çıkar. DiĢide ventrianal levha uzunluğu geniģliğinden fazladır. Ventrianal levha preanal seviyenin gerisinde geniģlemiģtir. Genel olarak 3 çift preanal kıllıdır. Ancak bazı bireylerde bu levhanın her iki yanı birbirinden lxxv

74 farklılık gösterebilmektedir. Ventrianal levhayı çeviren integüment üzerinde 3 çift kıl bulunur. Bu bireyin erkeği diģisinden küçük ve erkekte ventrianal levha diģiden daha büyük olup, 3 çift preanal kıl bulundurur (Çobanoğlu, 1993d). YayılıĢı ve konukçuları: Bu tür ülkemizde elma yetiģtiriciliği yapılan hemen hemen her yerde görülebilmektedir. Trakya Bölgesinde elma, ayva, erik, incir, fındık ve böğürtlende saptanmıģtır (Çobanoğlu, 1993d; Alaoğlu, 1996; Kumral; 2005; Yanar ve Ecevit, 2005). Çizelge Phytoseius echinus un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Kömeç ġeftali 40 20'47'' 36 27'27'' 591m 22.VII TOPLAM 1 Çizelge Phytoseius echinus un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Kayısı 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI TOPLAM 1 Çizelge Phytoseius echinus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI BahçebaĢı Turhal Köyü Erik 40 15'53'' 36 02'53'' 573m 14.V Pazar Merkez Erik 40 17'14'' 36 18'21'' 566m 14.V TOPLAM 6 Çizelge Phytoseius echinus un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Konukçusu lxxvi

75 Ġlçe Köy/Belde Kuzey Doğu Rakım 958m Almus Serince Köyü Mahlep 40 22'19'' 36 52'27'' 10.VIII TOPLAM Tür: Amblyseius andersoni (Chant, 1957) Sinonimleri: Neoseiulus andersoni Chant, 1957 Amblyseius potentillae Amblyseius andersoni ye çok benzer, ondan IV. bacak tibiasındaki macrosetanın uzunluğu ile ayrılır (Çobanoğlu, 1987). DiĢinin dorsal levhası düz olup ağ gibi desenlenmeleri yoktur. Ġdiosomada 17 çift kıl mevcuttur. Bunun altı çifti dorsal, iki çifti median, dokuz çifti ise lateraldedir. Kıllar düz olup, uzunlukları birbirinden farklıdır. Chelicera digitus mobilisi 3 küçük diģli, digitus fixusu ise çok diģlidir. IV. bacak genu, tibia ve basitarsusu üzerinde 3 adet macrosetae vardır. Sternal levha ise 3 çift kıl ihtiva eder. Üzerinde birer çift kıl bulunduran bir çift metasternal levha görülür. Genital levhası bir çift genital kıl taģır. Ventral levha uzunluğu geniģliğinden fazla olup bir çift por ve 4 çift kıl bulunur. Metapodal levhalar küçük ve 2 çiftttir, spermatechanın cervixi kitinleģmiģ ve kupa Ģeklindedir (Çobanoğlu, 1993b). YayılıĢı ve konukçuları: Ülkemizde elma yetiģtiriciliği yapılan heryerde Eriophyes spp. ve Panonychus ulmi ile beslendiği gözlemlenmiģtir. Ayrıca Trakya Bölgesinde, Tokat ve Sivas illerinde Elma, Ġstanbul da ise süs bitkilerinde tespit edilmiģtir (Çobanoğlu, 1993a, 2004; Yanar ve Ecevit, 2005; YeĢilayer, 2009, Yanar ve Özsayın, 2012). Çizelge Amblyseius andersoni nin viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek ViĢne 40 21'49'' 36 38'37'' VI Merkez Kampüs ViĢne 40 19'44'' 36 28'23'' 610m 12.VII Merkez Gümenek ViĢne 40 22'05'' 36 38'53'' 628m 27.VII Zile Merkez ViĢne 40 17'46'' 35 53'19'' 734m 28.X TOPLAM 4 lxxvii

76 Çizelge Amblyseius andersoni nin Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Pazar Üzümören Kasabası ġeftali 40 16'05'' 36 09'50'' 549m 22.VII Merkez Gümenel ġeftali 40 20'48'' 36 37'49'' 620m 10.VIII Merkez Gümenek ġeftali 40 21'50'' 36 38'37'' 629m 23.X AĢağıçandır Erbaa Köyü ġeftali 40 42'14'' 36 29'37'' 219m 23.X Merkez Kampüs ġeftali 40 19'44'' 36 28'23'' 610m 29.IV Pazar MenteĢe Köyü ġeftali 40 16'21'' 36 15'10'' 560m 14.V Merkez Kınık Köyü ġeftali 40 19'50'' 36 53'03'' 829m 22.V Merkez Kömeç Köyü ġeftali 40 20'43'' 36 27'42'' 580m 27.VII Zile Merkez ġeftali 40 19'44'' 35 54'06'' 837m 28.X TOPLAM 13 Çizelge Amblyseius andersoni nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' VI Turhal Hamide Köyü Erik 40 20'22'' 36 1'23'' 578m 14.V Büyükbağlar Merkez Köyü Erik 40 17'34'' 36 21'13'' 572m 14.V Merkez Pınarlı Köyü Erik 40 22'01'' 36 41'49'' 647m 22.V Niksar Merkez Erik 40 34'55'' 36 56'22'' 292m 16.VI Turhal Kat Kasabası Erik 40 19'30'' 36 20'20'' 567m 27.VII Merkez Kömeç Köyü Erik 40 20'45'' 36 27'00'' 591m 27.VII Merkez Emirseyit Kasabası Erik 40 20'35'' 36 26'14'' 588m 27.VII Merkez Emirseyit Kasabası Erik 40 20'31'' 36 25'13'' 579m 27.VII Merkez Büyükyıldız Kasabası Erik 40 20'12'' 36 23'20'' 565m 27.VII TOPLAM 10 Çizelge 4.70 Amblyseius andersoni nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı lxxviii

77 Merkez Gümenek Kiraz 40 21'49'' 36 38'37'' VI Merkez Gümenek Kiraz 40 21'49'' 36 38'37'' VI Almus Bakımlı Köyü Kiraz 40 22'08'' 36 46'46'' 979m 10.VIII Merkez Toki Kiraz 40 20'24'' 36 36'26'' 617m 23.X Erbaa Bölücek Köyü Kiraz 40 40'15'' 36 37'05'' 231m 23.X Pazar Merkez Kiraz 40 17'14'' 36 18'21'' 566m 14.V Merkez Gümenek Kiraz 40 21'52'' 36 38'37'' 629m 22.V Merkez Pınarlı Köyü Kiraz 40 22'01'' 36 41'49'' 647m 22.V Merkez Kampüs Kiraz 40 19'44'' 36 28'09'' 602m 12.VII TOPLAM 12 Çizelge Amblyseius andersoni nin kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Kayısı Berlese 40 20'50'' 36 37'52'' 633m 30.X TOPLAM 1 Çizelge Amblyseius andersoni nin mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Mahlep 40 21'49'' 36 38'37'' VI TOPLAM Tür: Paraseiulus triporus (Chant and Yoshida-Shaul, 1982) Dorsalde 3 büyük ve bir tane de küçük por bulunur. Dorsal kıllar birbirine yakın uzaklıkta ve düzdür. Altı çift dorsal, 10 çift lateral ve 3 çift de median kıl bulunur. Lateral lxxix

78 kılların altısı proscutumda, dördü postscutumda yer almaktadır. Median kılların ikisi proscutum, birisi postscutumda yer alır. Postscutumda 1. anterolateral kıl bulunmaz. Sublateral kıllar lateral integüment üzerindedir. DiĢide chelicera digitus mobilis büyük bir diģ, digitus fixus ise uca doğru 2 diģ taģır. IV. çift bacak macrosetae içermez. Spermatheca geniģlemiģ bir cervixe sahiptir. DiĢinin ventrianal levhası ayak tabanı Ģeklinde olüp anüs çevresi geniģlemiģ, sertleģmiģ ve desenlenmelere sahiptir. Ventrianal etrafındaki integüment üzerinde 4 çift kıl bulunur. Erkeği diģiye benzer, fakat biraz küçüktür. Sperma taģıyıcısı uzunca bir kanala sahip olup uca doğru r Ģeklindedir. Ventrianal levha geniģlemiģ, 2 çift preanal kıl taģır (Çobanoğlu, 2004). YayılıĢı ve konukçusu: Ülkemizde ilk kez Trakya Bölgesinde ayva, elma ve kızılcık ağacı yapraklarında saptanmıģtır (Çobanoğlu, 2004) Ayrıca Bursa ilinde erik ve Ģeftalide, Sivas ilinde ise armut ve elmada bulunmuģtur (Kumral, 2004; Yanar ve Özsayın, 2012). Çizelge Paraseiulus triporus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Pazar Merkez Erik 40 17'09'' 36 18'20'' 560m 22.VII Turhal Hamidiye Köyü Erik 40 20'16'' 36 01'18'' 570m 22.VII TOPLAM 2 Çizelge Paraseiulus triporus un viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Niksar Sarıyazı Köyü ViĢne 40 34'25'' 36 51'34'' 281m 23.X TOPLAM 1 lxxx

79 Çizelge Paraseiulus triporus un kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Pazar Merkez Kiraz m 14.V Pazar Merkez Kiraz m 14.V Merkez Kılıçlı Köyü Kiraz m 27.V Merkez Kömeç Köyü Kiraz m 27.VII Merkez Gümenek Kiraz m 27.VII Kiraz Zile Merkez Berlese m 28.X TOPLAM Tür: Typhlodromus athiasae Porath and Swisrki, 1965 DiĢinin dorsal levhası sertleģmiģ ve üzeri ağ desenlidir. Ġdiosoma uzunluğu µm, geniģliği µm dir. Dorsal levha üzerinde 17 çift kıl vardır; bunlardan 6 çifti dorsal, 2 çifti median, 9 çifti ise lateralde bulunmaktadır. Lateral kılların 6 çifti proscutum, 3 çifti de postscutum üzerinde yer almaktadır. Ayrıca sırt levhasının etrafındaki integüment üzerinde 2 çift sublateral kıl vardır. Üzerindeki kıllar düz, sadece L 9 kılı hafifçe türlüdür. Dorsal levha üzerinde 4 çift por bulunur. Ventralde spermatheca cervixi oldukça geniģ bir gövdeye sahiptir. Ventrianal levha çizgili yapıda, üçgenimsi ve iridir. Üzerinde 4 preanal kıl taģır ve por içermektedir. Ventrianal levhanın etrafında 4 çift kıl bulunur. Erkekler diģilerden daha küçüktür. Ventrianal levha geniģlemiģ ve dört çift preanal kıl bulunur (Kumral, 2005). YayılıĢı ve konukçuları: Chant ve Yoshida-Shaul (1986) a göre Ġsrail, Türkiye ve Mısır daki çeģitli bitkiler üzerinde saptanmıģtır. Göven ve ark. (1999), T. athiasae yi Ġzmir in çeģitli ilçelerinde portakal ve mandarin ağaçlarında saptamıģtır. Kumral (2005), Bursa ilinde elma, erik, Ģeftali, kiraz, armut ve ayvada saptamıģtır. Çizelge Typhlodromus athiasae nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı lxxxi

80 Niksar Sarıyazı Köyü Erik 40 34'26'' 36 51'35'' 267m 01.V Niksar Boyluca Köyü Erik 40 32'01'' 37 00'31'' 632m 16.VI Emirseyit Merkez Ksabası Erik 40 20'35'' 36 26'14'' 588m 27.VII Merkez Geyraz Erik 40 16'08'' 36 32'47'' 728m 29.VII Merkez Geyraz Erik 40 16'58'' 36 33'00'' 684m 29.VII TOPLAM 5 Çizelge Typhlodromus athiasae nin viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Pazar Merkez ViĢne 40 16'50'' 36 17'40'' 585m 15.V TOPLAM 1 Çizelge Typhlodromus athiasae nin kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Kayısı 40 21'49'' 36 38'37'' 617m 25.VI TOPLAM 1 Çizelge Typhlodromus athiasae nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Kömeç Köyü Kiraz 40 20'45'' 36 27'00'' 591m 27.VII TOPLAM 1 lxxxii

81 Tür: Paraseiulus soleiger (Ribaga, 1902) DiĢide dorsal yüzey çok fazla ağ desenli ve sertleģmiģ olup kıllar birbirine yakın ve düzdür. 6 çift dorsal, 10 çift lateral ve 3 çiftte median kıl bulunu. Median kılların ise ikisi proscutum, biri de postscutumda yer almıģtır. DiĢide chelicerada digitus mobilis bir büyük diģ, digitus fixus iseuca doğru 2 diģ taģır. Bacakta macroseta bulunmaz. DiĢide sternal levhada 2 çift seta bulunur. Ventrianal levha ayak tabanı Ģeklinde olup anüs çevresi geniģlemiģ, sertleģmiģ ve desenlenmelere sahiptir. Ventrianal levha etrafındaki integüment üzerinde 4 çift kıl bulunur. Spermatheca geniģlemiģ bir cervixe sahiptir. Atrium ile cervix kesin çizgilerle ayrılmıģtır. Peritreme uzamıģ olup uca vertical kıllara ulaģır (Çobanoğlu, 1993c). YayılıĢı ve konukçuları: Çobanoğlu (1993d), bu türün elma yapraklarında yoğun olarak bulunduğunu saptamıģtır. Bursa ilinde ise erik ve Ģeftalide tespit etmiģtir (Kumral, 2005). Çizelge Paraseiulus soleiger in erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 619m 25.VI TOPLAM 1 Çizelge Paraseiulus soleiger in viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek ViĢne 40 21'49'' 36 38'37'' 619m 25.VI Pazar Merkez ViĢne 40 17'09'' 36 18'20'' 567m 24.X TOPLAM 2 lxxxiii

82 Çizelge Paraseiulus soleiger in mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Zile Merkez Mahlep 40 19'32'' 35 54'00'' 811m 28.X TOPLAM Tür: Typhlodromus pyri Scheuten, 1857 Ġlk kez Scheuten (1857) tarafından bu isimle tanımlanmıģtır. Çoğu araģtırmacı tarafından T. tilliae ve T. pyri uzun yıllar sinonim olarak kabul edilmiģlerdir. Ancak Abbasova (1970), bu iki türün sinonim olmadıklarını açıklamıģtır. Bu iki tür Ģu karakterlerle birbirinden ayrılmaktadır. T. tilliae de dorsal levhada 4 çift por, digitus mabilisde 1 diģlidir. T. pyri de ise dorsal levhada 3 çift por ve digitus mobilisde 2 diģli bulunur. Ayrıca T. tilliae de spermatheca boyunsuzdur, T. pyri de ise küçük bir boyun bulunur. IV. bacak basitarsus üzerindeki macroseta T. tilliae de kısa, T. pyri de ise nispeten uzundur. Typhlodromus pyri, genel görünüģte armut Ģeklinde ve kremsi beyaz renkli olan ancak, beslendikten sonra, sindirim sistemi avının rengini alması nedeniyle kırmızımsı kahverengi görülebilen bir türdür. T. pyri nin yumurtalarının inkübasyon süresinin ortalama 4,2 gün olduğu ve toplam 16,2 günde geliģmesini tamamladığı tespit edilmiģtir (Chant, 1959). 2005). YayılıĢı ve konukçuları: Tokat ilinde elma bahçelerinde saptanmıģtır (Yanar ve Ecevit, Çizelge Typhlodromus pyri nin Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Emirseyit Köyü ġeftali 40 20'31'' 36 25'13'' 579m 27.VII TOPLAM 1 lxxxiv

83 Çizelge Typhlodromus pyri nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Zile Merkez Erik 40 18'47'' 35 53'40'' 755m 22.VII Merkez TaĢlıçiflik Erik 40 19'37'' 36 25'57'' 583m 22.VII Turhal Hamidiye Köyü Erik 40 20'16'' 36 01'18'' 570m 22.VII Merkez Gümenek Erik 40 21'21'' 36 38'28'' 616m 10.VIII Erabaa AĢağıçandır Erik 40 42'17'' 36 30'10'' 201m 23.X Erabaa Koçak Köyü Erik 40 39'31'' 36 26'28'' 517m 01.V Merkez Pınarlı Köyü Erik 40 22'01'' 36 41'49'' 647m 27.V Merkez Pınarlı Köyü Erik 40 22'01'' 36 41'49'' 647m 27.V Merkez Gümenek Erik 40 21'26'' 36 38'36'' 626m 27.V Merkez Gümenek Erik 40 21'26'' 36 38'36'' 626m 27.VII Merkez Geyraz Erik 40 16'58'' 36 33'00'' 684m 29.VII Merkez Emirseyit Köyü Erik 40 20'35'' 36 26'14'' 588m 27.VII Turhal Dökmetepe Erik 40 18'53'' 36 18'13'' 571m 27.VII Merkez Gümenek Erik 40 21'26'' 36 38'36'' 626m 30.X TOPLAM 10 Çizelge Typhlodromus pyri nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Kiraz 40 21'49'' 36 38'37'' VI ReĢadiye Çaypınarı Köyü Kiraz 40 24'12'' 37 16'22'' 484m 17.VII Merkez Geyraz Kiraz 40 16'49'' 36 32'56'' 675m 06.X Almus Kınık Köyü Kiraz 40 19'50'' 36 53'03'' 829m 27.V Merkez Kömeç Köyü Kiraz 40 20'45'' 36 27'00'' 591m 27.VII Merkez Kömeç Köyü Kiraz 40 20'47'' 36 27'27'' 591m 27.VII lxxxv

84 Merkez KemalpaĢa Kiraz 40 21'16'' 36 30'32'' 604m 28.X ġenyurt Turhal Kasabası Kiraz 40 19'21'' 36 13'56'' 549m 28.X TOPLAM 11 Çizelge Typhlodromus pyri nin kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı ReĢadiye Umurca Köyü Kayısı 40 19'50'' 37 33'55'' 587m 17.VII TOPLAM 1 Çizelge Typhlodromus pyri nin mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Mahlep 40 21'49'' 36 38'37'' VI Çevreli Almus Kasabası Mahlep 40 18'55'' 36 51'56'' 845m 10.VIII Merkez Döllük Köyü Mahlep 40 21'48'' 36 40'21'' 652m 30.X TOPLAM Tür: Phytoseiulus finitimus Ribaga, 1904 Bu türde dorsal yüzeyde kıllar uzun olarak birbirinden çok farklı ve büyük bir kısmı çok yoğun testere diģi gibi çıkıntılara sahiptir. Ventral kıllar tüylenmiģtir. Dorsal yüzeyde 16 çift kıl bulunur. Bunu altısı dorsal, ikisi median, yedisi de lateraldedir. Ayrıca 1. sublateral kıl dorsal levha üzerinde 2. sublateral kıl ise lateral integümentde yer almıģtır. Lateral kılların altısı proscutum, birisi postscutum üzerindedir. DiĢi chelicerasının digitus mobilis ve digitus fixusu 2 diģli ve ayıca digitus fixus pilus dentilislidir. IV. bacakta basitarsus üzerinde çok uzun olmayan nispeten kalınlaģmıģ 33µm boyunda bir macrosetae bulunur. Ventral levhanın uzunluğu geniģliğinden fazladır ve 3 çift preanal kıl içerir. Ancak bazı bireylerde ventrianal levhanın her iki tarafında farklılaģma görülebilir. lxxxvi

85 Ventrianal levhayı çeviren integüment üzerinde 3 çift kıl görülebilmektedir. Metapodal levha bir çifttir ve ana metapodal levha diğerinden çok uzundur. Erkek diģiye benzer fakat küçüktür. Sperma taģıyıcısı küçük bir çıkıntıya sahiptir. Ventrianal levhası diģideki ventrianal levhasından daha büyük olup 3 çift preanal kıl içerir (Çobanoğlu, 1993d). Çizelge Phytoseiulus finitimus un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Erbaa AĢağıçandır. Köyü Erik 40 42'17'' 36 30'10'' 201m 23.X TOPLAM Tür: Paraseiulus talbii (Athias-Henriot, 1960) Sinonimleri: Typhlodromus talbii Athias-Henriot, 1960 Paraseiulus ameliae (Ragusa&Swirski, 1976) Paraseiulus ostiolatus Athias-Henriot, 1978 Paraseiulus subsoleiger Wainstein, 1962 Paraseiulus tetramedius (Zaher&Shehata, 1970) Cezayir, Ermenistan, Azerbaycan, Kafkasya, Çin, Mısır, Finlandiya, Fransa, Almanya, Gürcüstan, Yunanistan, Macaristan, Ġran, Ġsrail, Ġtalya, Kazakistan, Moldova, Hollanda, Slovakya, Ġspanya, Ġsveç, Türkiye ve Ukrayna da gözlemlenmiģtir. Bu tür Eriophyidae ve Tenuipalpidae famiyası ile ortak olarak gözlemlenmiģtir (Rahmani ve ark., 2009). YayılıĢ ve konukçuları: Ege bölgesindeki bağ alanlarında fazla yoğun olmasa da gözlemlenmiģtir (Göven ve ark., 2009). Çizelge Paraseiulus talbii nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Konukçusu lxxxvii

86 Ġlçe Köy/Belde Kuzey Doğu Rakım Merkez Kampüs Erik 40 16'12'' 36 32'47'' VII TOPLAM 1 Çizelge Paraseiulus talbii nin viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Geyraz ViĢne 40 19'39'' 36 28'20'' VII TOPLAM Acaridae Familyası Asitigmata takımında yer alırlar. Genellikle fungivorusturlar. Acaridler orta büyüklükte olup yumuģak vücutlu, soluk beyazımsı ya da kahverengi renktedirler. Propodosoma tabaka benzeri prodorsal sclerite sahiptir, Ġdiosoma genellikle bütün dönemlerinde sejugal yarığa sahiptir. Dorsal idiosoma ise dorsal setae tam olarak bulunur. Fakat bazı akarlarda azalma görülebilir. Dorsal setae genelde çıplaktır ya da az miktarda tüy olabilmektedir. Coxal apodemeler Tarsonemidae familyasında olduğu gibi fazlasıyla sertleģmiģtir (Zhang, 2003). Huges (1976), Acaridae familyasına bağlı bütün akarların serbest yaģadığını, böceklerle beraber veya küçük memelilerin yuvalarında bulunduklarını bildirmektedir. Özer ve ark. (1987), Acaridae familyasının saprofag olduğunu, tohum, mantar, ve bitki üzerinde beslenen ayrıca depolarda gıda maddelerinde oldukça yoğun olarak beslenen geniģ bir familya olduğunu belirtmiģlerdir. Bu familyanın yüze yakın cinsi tanımlanmıģtır. Bunların üçte birlik kısmını hypopodlar oluģturmaktadır. Hypopod, akarların zor Ģartlara dayanıklı olduğu dönemi belirtmektedir. Bunlar akarlar yavaģ hareket eden akarlardır. Ağız parçaları diģli (dante) yapıda olması nedeniyle sert besinleri tüketebilmektedirler (Oconner, 1982). Bu familyaya ait türlerin tespit edildiği çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımı gösteren kroki ġekil 4.8. de verilmektedir. lxxxviii

87 ġekil 4.8. Acaridae familyası türlerinin çalıģmanın yürütüldüğü ilçelerdeki dağılımını gösteren kroki (Tyrophagus putrescentiae O, Tyrophagus longior O) Tür: Tyrophagus putrescentiae (Schrank, 1781) Hughes (1976) e göre sinonimleri: Acarus putrescentiae Schrank 1781 Tyrophagus longior var. castellanii Hirst, 1912 Tyrophagus noxius Zachvatkin, 1941 Tyrophagus brauni E. And. F. Türk, 1957 Bu akarlar diğerlerine oranla küçük ve zayıftır. DiĢi vücudu ince ve uzundur. Ġdiosoması renksiz olup vücuttan uzun kıllar dik olarak çıkmaz. Ġdiosoma uzunluğu µm dir. Dorsal bölgede la kılının uzunluğu d1 kılının uzunluğu ile aynıdır ve d2 kılının uzunluğu la kılının uzunluğunun iki katından fazladır. Supracoxal kıl kaktüs yaprağı gibi dikenli ve kısadır. Bütün bacaklar saplı tırnak ile sonuçlanır. Anal açıklık vücudun arka kısmına yakın olup 5 çift kıl ile çevrilidir. Erkeklerde idiosoma diģiye benzer ve uzunluğu µm, geniģliği µm dir. Tarsal tutucular 2 adet olup, segmentler kaide ve uç kısımdan eģit uzaklıktadır. Ventralde bulunan kubbe Ģeklindeki anal tutucular tipiktir. Penis dıģa doğru dönük kısa ve belli belirsiz bir dirsek yapar, S Ģeklindedir (Kumral, 2005). lxxxix

88 YayılıĢı ve konukçuları: Malatya, Elazığ, Ġzmir illerinde depolanmıģ kayısılarda, Tokat ta sebze ve yabancı otlarda, elma bahçelerinde, Bursa da elma, armut, kiraz, ayva, Ģeftali ve erik ağaçlarında, Ġstanbul da süs bitkileri ve çok yıllık çalımsı bitkilerde, kuru incirde tespit edilmiģtir (Özar ve ark., 1987; Yanar ve Ecevit, 2005; Çobanoğlu, 2008; YeĢilayer, 2009; Yanar ve TokkamıĢ, 2011). Çizelge Tyrophagus putrescentiae nin Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek ġeftali 40 21'49'' 36 38'37'' 222m 25.V TOPLAM 1 Çizelge Tyrophagus putrescentiae nin viģne ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek ViĢne 40 21'49'' 36 38'37'' 222m 25.VI TOPLAM 3 Çizelge Tyrophagus putrescentiae nin kiraz ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Kiraz 40 21'49'' 36 38'37'' 222m 25.VI Turhal ġenyurt Kasabası Kiraz 40 19'21'' 36 11'55'' 572m 28.X.2011 Merkez Kızılöz Köyü Kiraz 40 16'40'' 36 33'38'' 1039m 30.X TOPLAM 3 xc

89 Çizelge Tyrophagus putrescentiae nin erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Toki Altı Erik 40 20'22'' 36 36'19'' 633m 10.VIII TOPLAM 1 Çizelge Tyrophagus putrescentiae nin kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Turhal ġenyurt Kasabası Kayısı 40 19'21'' 36 13'56'' 529m 28.X TOPLAM 2 Çizelge Tyrophagus putrescentiae nin mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Mahlep 40 21'49'' 36 38'37'' 265m 25.VI TOPLAM Tür: Tyrophagus longior (Gervais) xci

90 Sinonimleri: Acarus dimitiatus Hermann, 1804 Tyroglyphus longior Gervais, 1844 Tyrophagus tenuiclavus Zachvatkin 1941 DiĢilerde göz yok, scx kısa, tabanında ucu sivrilen, 8-10 spiniform diģleri vardır, Coxal plaka II posternal kısımda üçgendir. Distal apodeme apeks II ye ulaģmaz. Spermatecal kanal geniģtir. Spermatecal kesenin tabanı neredeyse düz ve geriye doğrudur. Tarsus ω 1 tarsus ω 2 den ince, neredeyse silindirik ama tabanında biraz sivri, setae w ve r tarsus IV de spiniformdur. YayılıĢı ve Konukçuları: Genellikle depo ürünlerinde, bitkilerin artıklarında ve yaprak döküntülerinde, muz, avakado, salatalıkta ve bezelyede zararlı olabilmektedir (Fan ve Zhang, 2007). Çizelge Tyrophagus longior un Ģeftali ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Niksar Hanyeri Köyü ġeftali 40 31'07'' 37 03'13'' 711m 18.VI TOPLAM 1 Çizelge Tyrophagus longior un erik ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Erik 40 21'49'' 36 38'37'' 222m 25.VI TOPLAM 1 Çizelge Tyrophagus longior un kayısı ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı xcii Turhal ġenyurt Kasabası Kayısı 40 19'21'' 36 13'56'' 549m 28.X Turhal ġenyurt Kasabası Kayısı 40 19'21'' 36 13'56'' 549m 28.X

91 Turhal ġenyurt Kasabası Kayısı 40 19'21'' 36 11'55'' 572m 28.X Turhal ġenyurt Kasabası Kayısı 40 19'21'' 36 11'55'' 572m 28.X TOPLAM 12 Çizelge Tyrophagus longior un mahlep ağaçlarındaki dağılımı ve incelnen birey sayısı Merkez Gümenek Mahlep 40 21'49'' 36 38'37'' 222m 25.VI TOPLAM 1 5. TARTIŞMA VE SONUÇLAR Bu çalıģmada Tokat ili ve ilçelerinde taģ çekirdekli meyvelerde 28 akar türü saptanmıģtır. Bu 28 akar türünden 13 tanesi; Tetranychus urticae, Amphitetranychus viennensis, Bryobia rubrioculus, Panonychus ulmi, Eotetranychus uncatus, Cenopalpus pulcher, Brevipalpus lewisi, Tarsonemus confusus, Tarsonemus waitei, Aculus cornatus, Aculus fockuei, Diptacus gigantorhynchus ve Rhinophytoptus dudichi zararlı türler olarak tespit edilmiģtir. Faydalı türler ise Tydeus californicus, Tydeus caudatus, Zetzellia mali, Euseius finlandicus, Kampimodromus aberrans, Phytoseius echinus, Amblyseius andersoni, Paraseiulus triporus, Typhlodromus athiasae, Paraseiulus soleiger, Typhlodromus pyri, Phytoseiulus finitimus, Paraseiulus talbii olmak üzere 13 tür belirlenmiģtir. Nötr türler ise Tyrophagus purescentiae ve Tyrophagus longior olmak üzere 2 tanedir. YapmıĢ olduğumuz bu çalıģmada zararlı türlerden Tetranychidae türü A. viennensis in Ģeftali, viģne ve erik ağaçlarında en yoğun olarak bulunan baskın tür olduğu belirlenmiģtir. A. viennensis ülkemizde ilk olarak 1959 yılında Marmara bölgesinde tespit edildiği belirtilmektedir (DüzgüneĢ, 1961; Göksu, 1961). A. viennensis, Orta Anadolu Bölgesinde; Malus communis L. (elma), Malus floribunda Sieb (süs elması), Pyrus communis L. (armut), Prunus armeniaca L. (kayısı), Prunus cerasus L. (viģne), Prunus avium L. (kiraz), Prunus mahelep L. (mahlep-idris), Prunus persicae S. Et. Z. (Ģeftali), Prunus domesticae L. (erik), Cydonia oxyacantha L. (kırmızı çiçekli akdiken), Crataegus monogyna Jacq. (beyaz çiçekli akdiken) bitki türleri üzerinde tespit edildiği bildirilmektedir (Toros 1974). xciii

92 Ticari yetiģtiricilik yapılan meyve bahçelerinde genellikle A.viennensis ve P. ulmi zaman zaman ekonomik zarar eģiği üzerine çıkarak zarar oluģturmaktadır. Fakat bizim yapmıģ olduğumuz araģtırmalar sonucunda P. ulmi türüne sadece erik ve Ģeftali ağaçlarında birer adet rastlanmıģtır. Fakat A. viennesis daha önceden de belirtildiği gibi survey çalıģması sonucunda zararlı akarlar arasında en yoğun popülasyon yoğunluğuna sahip türdür. Tetranychus urticae, çoğu kez Panonychus ulmi ile beraber görülmesine rağmen popülasyonları bu türe göre oldukça düģüktür ve bizim gözlemlerimiz sonucunda da sadece erik ağacında 1 tane Tetranychus urticae bireyine rastlanmıģtır. Yanar ve Ecevit (2008), yıllarında ticari ve ilaçsız elma bahçelerinde yürüttükleri çalıģmada ticari elma bahçelerinde entegre mücadele programı dahilinde uygulanan mücadele programlarına rağmen temmuz ve ağustos aylarında Amphitetranychus viennensis ve Panonychus ulmi nin ekonomik zarar eģiği seviyesine geldiğini belirlemiģlerdir. Ayrıca çalıģmalarında ilaçsız bahçelerde Panonychus ulmi nin fazla görülmediğini belirtmektedirler. A. viennensis, Bryobia rubrioculus ve Cenopalpus pulcher ise terk edilmiģ meyve ağaçlarının veya dağ köylerinin en önemli zararlı akar türleri olup, sürekli ilaçlama yapılan bahçelerde bu türlere pek rastlanmaz. ÇalıĢmamızda B. rubrioculus erik, kiraz, viģne, kayısı, mahlep ve Ģeftali yapraklarından elde edilmiģtir. Yoğunluk bakımından ise zararlı popülasyonlar arasında önemli bir yere sahiptir. Ülkemizde bazı araģtırmacıların yapmıģ olduğu çalıģmalarda bu türün taģ çekirdekli meyvelerde önemli bir zararlı olduğu belirlenmiģtir (Kumral, 2005; Göven ve ark, 2009). ÇalıĢmamızda Tetranychidae familyasından yoğun olarak tespit edilen diğer bir tür ise Eotetranychus uncatus tur. E. uncatus önceki yıllarda Tokat ta elma bahçelerinde yapılan çalıģmada rastlanmıģ ve Türkiye için ilk kez kayıt niteliğinde olduğu saptanmıģtır (Yanar ve Ecevit, 2005). Ayrıca Van Gölü çevresinde elma bahçelerindeki üretim alanlarında E. carpini (Ouedemans, 1905) ve E. uncatus türü tespit edilmiģtir (Kasap ve ark., 2004). Bu çalıģmada Tenuipalpidae familyasından Cenopalpus pulcher ve Brevipalpus lewisi tespit edilmiģtir. Bunlardan C. pulcher Ģeftali, kiraz, erik ve mahlep bitkilerinde tespit edilmiģtir. B. lewisi ise sadece Erbaa ilçesinde kiraz ağacında rastlanmıģtır. Kovancı ve Kumral (2006), Bursa ilinde ılıman iklim meyvelerindeki zararlıların araģtırmasında ise Tenuipalpidae familyasından sadece C. pulcher türüne rastlamıģlardır. Daha önceden de belirttiğimiz gibi bu tür genelde ilaçsız bahçeleri ve alanlarda bulunmuģtur. ÇalıĢmamızda görülen sonuçlar doğrultusunda bu tür genelde sahipsiz ve terk edilmiģ yani bakımsız ve ilaçlanmayan bahçelerden toplanan örneklerden elde edilmiģtir. Mahlep bitkisi ticari bir xciv

93 üretime sahip olmadığı için ilaçlama gereği duyulmadığından bu zararlı türe konukçuluk yapmaktadır. Tarsonemidae familyasından ise iki türe sadece birer bitki üzerinde rastlanmıģtır. Bunlar Tarsonemus waitei viģnede, Tarsonemus confusus ise Ģeftali bitkisinde rastlanmıģtır. Kumral (2005), Bursa ilindeki ılıman ikim meyvelerindeki çalıģmasında da Tarsonemus sp. türü genelde taģ çekirdekli meyvelerde tespit etmiģtir. ÇalıĢmamızda Eriophyidae familyasından bulunan türlerden Aculus cornutus sadece Ģeftali bitkisinde ve belirgin diğer bazı zararlı türlerine göre yoğun olarak bulunmuģtur. Diğer türümüz olan Aculus fockeuei ise mahlepte yoğun olmak üzere viģne, kiraz ve erikte rastlanmıģtır. Alaoğlu (1984), yaptığı bir araģtırmada Erzurum ve Erzincan illerinde özellikle meyve ağaçları ile asma ve diğer bazı ağaç ve çalı türlerinde bulunan Eriophyoid akar türlerinin tespiti ve zarar Ģekillerini belirlemek amacıyla yaptığı survey çalıģması sonucunda A. cornutus ve A. fockuei de aralarında olmak üzere 17 türe rastlamıģtır. Ayrıca Diptilomidae familyasından Diptacus gigantorhynchus erik yoğun olmak üzere Ģeftali, viģne ve kayısı, Rhinophytoptus dudichi ise erik yapraklarında rastlanmıģtır. Namaghi (2010) da yaptığı çalıģmada Rhinophytoptus dudichi türüne Prunus sp. türlerinde rastlamıģtır. Bu araģtırmada Tydeidae familyasından Tydeus caudatus ve Tydeus californus türlerine rastlanmıģtır. Tydeus californicus un bu çalıģmada en baskın türü olduğu belirlenmiģtir. Tydeus californicus ve Tydeus caudatus türleri viģne, kiraz Ģeftali, erik, kayısı ve mahlep bitkilerinin hepsinde görülmüģtür. Ülkemizde ve dünyada ise Tydeidae familyası üzerine pek fazla bir çalıģma mevcut değildir. Bunun sebebinin ise zararlı türler arasında bulunmaması olarak kabul edilebilir. Genellikle bu familya nötr tür olarak kabul edilmesinin yanında liken, fungus bitki ve böcek artıkları ile de beslenmektedir. Stigmaeidae familyasından Zetzellia mali normalde çok yaygın olarak görülen bir türdür. Çobanoğlu ve Kazmierski (1999), bu predatör türü Türkiye de ilk defa 1963 yılında bulunduğunu ve çok yaygın olduğunu kaydetmiģlerdir. ÇalıĢmamızda ise sadece erik ve kirazda sadece birer örnekte görülmüģtür. Phytoseiidae familyasıdan Euseius finlandicus, Kampimodromus aberrans, Amblyseius andersoni, Paraseiulus triporus, Typhlodromus athiase, Typhlodromus pyri, Paraseiulus soleiger, Phytoseiulus finitimus ve Paraseiulus talbii viģne, kiraz, erik, Ģeftali, kayısı ve mahlep ağaçlarından diğer türlere göre yüksek oranda saptanmıģtır. Euseius finlandicus türü bütün familyanın %80 den fazla kısmını kapsamaktadır. Bunun sebebinin ise genellikle iklim koģullarına toleranslı ve besin seçiminde daha az seçici olması olabilir. Bu familyaya bağlı türlerin çoğunluğu genellikle ya ilaçsız ya da ilaçlamanın az olduğu yerlerde xcv

94 daha fazla görülmüģtür. Genellikle örneklemelerin yapıldığı alanlara bakıldığında köy ve mezralarda bulunan araziler dikkat çekmektedir. Bu türlerin bol miktarda ilaçsız bahçelerde bulunduğu Çobanoğlu (1993a, b, c, d), Kumral (2005), Yanar ve Ecevit (2005) ve Yanar ve Ecevit (2008) tarafından bildirilmektedir ve bu sonuçlarımızı desteklemektedir. Acaridae familyasından Tyrophagus putrescentiae ve Tyrophagus longior türleri tespit edilmiģ olup, ülkemizde önceki yıllarda yapılan çalıģmalarda Malatya, Ġzmir ve Elazığ illerinde depolanmıģ kayısılarda, Tokat ilinde sebze, yabancı ot ve elma bahçelerinde, Bursa da ılıman iklim meyvelerinde, Ġstanbul da çok yıllık çalımsı ve süs bitkilerinde tespit edilmiģtir (Kumral, 2004; Yanar ve Ecevit, 2005; Çobanoğlu, 2008; YeĢilayer, 2009; TokkamıĢ ve Yanar, 2011). Tarım alanlarında kimyasal mücadelenin bilinçsiz kullanımına bağlı olarak hastalık ve zararlı türlerde ortaya çıkan dayanıklılık, çevre kirliliği (toprak, hava ve su), kalıntı, doğal düģmanların yok olması gibi problemler, bitki koruma çalıģmalarında çeģitli alternatif yöntemler aranmasına yol açmıģtır. Kimyasal mücadelenin meydana getirdiği bu olumsuzluklar nedeniyle, bütün dünyada entegre mücadele (IPM) çalıģmalarına ağırlık verilmeye baģlanmıģtır. Uygulanacak entegre mücadele çalıģmalarında öncelikli olarak mevcut ekosistem içerisinde yer alan zararlı ve faydalı türlerin tespiti, etkinlik durumlarının ortaya konulması önemlidir. Meyve ağaçlarında zararlı olan akarların ekonomik olarak önemli olan ürünlerde zarar yapmaları, bazı türlerin çok fazla konukçusunun bulunması, bitkiler üzerinde hem doğrudan beslenmeleri hem de virüs vektörü olmaları nedeniyle meyve zararlıları içinde önemli bir yere sahiptir. Bu çalıģmada, Tokat ilinde taģ çekirdekli meyve türlerinde zarar oluģturan türler ve bunlar üzerinde beslenen faydalı türler tespit edilmiģtir. Bu çalıģma sonuçlarına dayanılarak üreticilere meyve bahçelerinde karģılaģabilecekleri zararlı akar türleri ve mücadelelerine yönelik daha sağlıklı tavsiyelerde bulunulabilecektir. Elde edilen çalıģma sonuçlarının gelecekte düzenlenecek çalıģmalara ıģık tutacağı düģünülmektedir. KAYNAKLAR Abbasova, E.D., Little Known and New Species of Predatory mites from the Phytoseiidae of fauna of Azarbeijan. Zool. Zh., 49: Alaoğlu, Ö., Erzurum ve Erzincan Yörelerindeki Bazı Bitkilerde Bulunan Eriophyidae (Acarina:Actinedida) Akarların Sistematiği ve Zarar ġekli Üzerinde ÇalıĢmalar. Atatürk Üniv. Ziraat Fakültesi Dergisi, 15 (3-4):1-16 Alaoğlu, Ö., Two new records of Eriophyid mites (Acarina: Eriophyidae) for the Turkish fauna. Atatürk Ü. Zir. Fak. Der. 22(1), xcvi

95 Alaoğlu, Ö., Erzurum ve Erzincan Ġllerinde Phytoseiidae (Acarina) Faunası Üzerinde ÇalıĢmalar. Selçuk Üniv. Ziraat Fakültesi Dergisi, 15(3-4):1-16 Anonim, Zirai Mücadele Teknik Talimatları. T.C. Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü 2: Anonim, Türkiye Ġstatistik Kurumu. Anonim, Türkiye Ġstatistik Kurumu Tarım istatistikleri özeti. Anonim, Yıllarında Tokat Ġli ve Bazı Ġlçeleri Ġklim Verileri. Tokat Meteoroloji Ġl Müdürlüğü. Anonim, Google Earth ( Badii M.H., Flores A.E., Ponce G., Landeros J. and Quiroz H Does the Lorryia formosa Cooreman (Acari: Prostigmata: Tydeidae) population visit or reside on citrus foliages Proceedings of the 10th International Congress of Acarology. CSIRO Pub, pp Baker, E.W. ve Wharton, G.W., An Introduction to Acarology. The Macmillan Company, New York, 439s. Baker, E.W., The genus Tydeus: Subgenera and species groups with description of new species (Acarina: Tydeidae) Annals of the Entomologycal Society of America, 63(1): Baker, E.W. ve Tuttle, D.M., A Guise to Spider Mites (Tetranychidae) of The United States. Indira Pulishing House: 347pp. Bulut, H. S. ve Madanlar, N., Bademli (ÖdemiĢ, Ġzmir) Beldesi Meyve Fidanlıklarında Zararlı Tetranychus urticae (Koch) (Acarina:Tetranychidae) nin Populasyon Yoğunluğu. Türk.Entomol.Derg.28(3): Castagnoli, M., Liguori, M. ve Nannelli, R Preliminary observations on acari of the peach tree in Tuscany. Acta Horticulturae, 173 : Castagnoli M (1989). Recent advances in knowledge of the mite fauna in the biocenoses of grapevine in Italy. In: Cavalloro, R. (Ed.), Influence of Environmental Factors on the Control of Grape Pests, Diseases and Weeds. Balkema, Rotterdam, pp Chant, D.A., Phtoseiid Mites (Acarina:Phytoseiidae). Part I. Bionomics of seven species in South eastern England. Part II. A Taxonomic Review of the Family Phytoseiidae, With Description of 38 New Species. Can. Ent. Suppl., 12(1) Cinti, S., Gristofaro, A.D., ve Vigilante, G., La Difesa del Pesco: Lotta Ai Principali Insetti es Acari. Terra e Sole, 48(608): Chant, D.A. ve Yoshida-Shaul, E., Adult Dorsal Setal Patterns in the Family Phytoseiidae (Acari: Gamasina). International Journal of Acarology. Vol. 15,Issue 4.pp: xcvii

96 Collyer, E., Notes on the Biology of Some Predaious Mites on Fruit Trees in South Eastern England. Commonwealth Instute of Entomology, 56, Queen s Gate, S. S< London, Çiftçi, K., Türkyılmaz, N., KumaĢ, F. Ve Özkan, A., Antalya Ġli Elma Bahçelerinde Önemli Zararlılar ile Doğal DüĢmanlarının Tespiti Üzerinde Ön ÇalıĢmalar. Bitki Koruma Bülteni. 25(1-2): Çobanoğlu, S., An Annotated List of Mites on Hazel of Turkey. ISrael Journal of Entomology, 25-26: Çobanoğlu, S., 1993a. Türkiye nin Önemli Elma Bölgelerinde bulunan Phytoseiidae (Parasitiformis) Türleri Üzerinde Sistematik ÇalıĢmalar I. Türkiye Entomoloji Dergisi, 17(2): Çobanoğlu,S., 1993b. Türkiye nin Önemli Elma Bölgelerinde bulunan Phytoseiidae (Parasitiformis) Türleri Üzerinde Sistematik ÇalıĢmalar II. Türkiye Entomoloji Dergisi, 17(2): Çobanoğlu,S., 1993c. Türkiye nin Önemli Elma Bölgelerinde bulunan Phytoseiidae (Parasitiformis) Türleri Üzerinde Sistematik ÇalıĢmalar III. Türkiye Entomoloji Dergisi, 17(3): Çobanoğlu,S., 1993d. Türkiye nin Önemli Elma Bölgelerinde bulunan Phytoseiidae (Parasitiformis) Türleri Üzerinde Sistematik ÇalıĢmalar IV. Türkiye Entomoloji Dergisi, 17(4): Çobanoğlu, S., Some New Tarsonemidae (Acarina: Prostigmata) species for Turkish Acarofauna Türk. Entomol. Derg. 19 (2): Çobanoğlu, S., New Phytoseiid Mites (Acarina: Mesostigmata) for Turkish fauna. Tr. J. of Agriculture and Forestry, 21: Çobanoğlu S., ve Kazmierski, A., Tydeidae and Stigmaidae (Acarina:Prostigmata) From Orchards, Trees and Shrups in Turkey. Biological Bulletin of Poznan 36(1):71-82,1999. Çobanoğlu, S., Uysal,C. ve Ökten, M.E., Ankara Parklarında Zarar Yapan Tetranychoidea (Acarina: Prostigmata) Türleri ve Konukçularının Saptanması Üzerinde AraĢtırmalar.Türk.Entomol. Derg.,25(2): Çobanoğlu, S., New Phytoseiid Mites (Mesostigmata: Phytoseiidae)of Turkey. Israel Journal of Entomology, Vol. 34: DüzgüneĢ, Z., Orta Anadolu da Meyve Ağaçlarına Zarar veren Tetranychidae Familyası Türleri Üzerine Sistematik ve Biyolojik ÇalıĢmalar ve Mücadele Denemeleri. Ziraat Vekaleti NeĢriyat ve HaberleĢme Müdürlüğü, 706. DüzgüneĢ, Z., Kiraz Zararlıları (Kırmızıörümcekler). Türkiye Ziraatına Zararlı Olan Böcekler ve Mücadelesi. A.Ü. Ziraat Fakültesi Yıllığı, 3: DüzgüneĢ, Z., Türkiye de Yeni Bulunan Akarlar. Bitki Koruma Bülteni, Cilt: 3; DüzgüneĢ, Z., Türkiye de Bitkilerde Zarar Veren Tenuipalpidae Sayed Familyası Üzerinde Ġncelemeler. Ankara Üniv. Ziraat Fak. Yıllığı, No:3,98s. DüzgüneĢ, Z., Çukurova da ÇeĢitli Kültür Bitkilerinde Zarar Veren Akarlar ve Mücadeleleri. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No: 100,25s. xcviii

97 Ecevit, O., Erzurum Elma Ağaçlarında Zararlı, Bryobia rubruoculus Scheuten, Tetranychus urticae Koch, Aculus schlectendali (Nal.) Calepitrimerus baileyi Keifer (Acarina: Tetranychidae, Eriophyidae) ile predatör Amblydromella kazachstanicus Wainstein (Acarina: Phytoseiidae) ve Popülasyon ĠliĢkileri. Ondokuz Mayıs Üniv. Ziraat Fakültesi Yayınları, 7:1-52. Erol, T. ve YaĢar, B., Van Ġli Elma Bahçelerinde Bulunan Zararlı Türler ve Doğal DüĢmanları. Türk. Entomol. Derg., 20(4): Ewing, H.E., A Revision of the Mites of The Subfamily Tarsonominae of North Americana. The West Indies and the Hawaiian Islands. U.S. Dept. Agr. Tech. Bull., 653:1-63. Fan, Q. ve Zhang, Z., Revision of Tyrophagus Oudemans (Acari: Acaridae) of New Zeland and Australia. Landcare Research Contract Report: LC0405/149. Private Bag, Auckland, New Zeland. Faraji, F., Bruin, J., Bakker, F., A New Method For Mite Exatraction From Leaf Samples. Experimental and Applied Acarology pp. Netherlands. Ferla N.J. and Moraes G.J. de A caros (Arachnida, Acari) da seringueira (Hevea brasiliensis Muell.Arg) no Estado do Mato Grosso, Brasil. Revista Brasileira de Zoologia. 19: Ferreira, M.A. ve Carmona, M.M., Acarofauna do pessegueiro em Portugal. Boletin de Sanidad Vegetal, Plagas, 23(3): Flechtmann CHW Lorryia formosa Cooreman, 1958 um a caro dos citros pouco conhecido no Brasil. Ciencia eˆ Cultura 25: Gençer, N.S., CoĢkuncu, K.S. ve Kumral, A., Bursa Ġlinde Bursa Siyah Ġncirlerinde Bulunan Zararlı Akar Türleri ve Doğal DüĢmanları Üzerinde AraĢtırmalar. Türk. Entomolo. Derg., 26(3): Gonzalez, R., A Taxonomic Study of The Genera Mediolat, Zetzellia and Agistemus. Univ. Calif. Pub. In Entomol., 41:1-64. Göksu, M.E., Kırmızıörümceklerden Tetranychus viennensis Zacher in Marmara Bölgesinde YaĢayıĢı, Morfolojisi, YayılıĢ Sahası ve Mücadelesi, Koruma, 12:4-6. Göven, M.A., Çobanoğlu, S., Güven, B. ve Topuz, M., Ege Bölgesi Bağ Alanlarındaki Faydalı Akar Faunası Üzerinde AraĢtırmalar. Türkiye 4. Biyolojik Mücadele Kongresi, Ocak 1999, Adana, Göven, M.A., Çobanoğlu, S. ve Güven, B., Ege Bölgesi Bağ Alanlarındaki Avcı Akar Faunası. Bitki Koruma Bülteni, 49(1):1-10. Güven, B., Madanlar N., Ġzmir Ġli ġeftali Bahçelerinde Bulunan Zarar Akarları ile predatörü olan akar türleri. Türk. Biyo. Müc. Deg Hall, C.C., 1967, The Eriophyidae of Kansas. The University Kansas Science Bull., XLVII, 9: Helle, W., ve Sabelis, M.W., 1985 Spider Mites. Their Biology, Natural Enemies and Control B. World Crop Pests 1B. Elsevier, Amsterdam, 458s. xcix

98 Huges, A.M., The Mites of Stored Food and Houses. Ministry of Agriculture, Fishers and Food Technical Bulletin, No:9, London, 400s. Ġncekulak, R. Ve Ecevit, O., Amasya Elma Bahçelerinde Bulunan Akar Türleri ve Popülasyon Dinamiklerinin Belirlenmesi. Türkiye 5. Biyolojik Mücadele Kongresi Bildirimleri, Jepson, L.R., Keifer, H.H. ve Baker, E.W., Mites Ġnjurious to Economic Plants. Univ. Calif. Press., Berkeley 614pp. Kasap, Ġ., Çobanoğlu, S., Aktuğ, Y. Ve Denizhan, E., Van Gölü Çevresinde Elma Bahçelerinde Saptanan Zararlı ve Yararlı Akar Türleri. Bitki Koruma Kongresi Samsun. Kasap, Ġ., ve Çobanoğlu, S., Population Dynamic of Bryobia rubrioculus Scheuten (Acari: Tetranychidae) and Its Predatories in Sayed and Unsprayed Apple Orchards in Van. Türk. Entomol. Derg. 30(2): Keifer, H.H., The Eriophyd Mites of Callifornia (Acarina: Eriophyidae), Bull. Calif. Insect Surv., 2(1):123. Keifer, H.H., Eriophyid Studies B-18. Bull. Calif. Det. Agr. 20. Khanjani, M. Ve Uechkerman, E.A., The Stigmaid Mites of Iran (Acari: Stigmaidae). Ġnternat J. Acarol. Vol. 28. No: 4 ( ). Kovancı, B., Gençer, N.S., Kaya, M. Ve Akbudak, B., Uludağ Üniversitesi AraĢtırma ve Uygulama Çiftliği Meyve Bahçesinde Bulunan Zararlıların Saptanması ve Bunlardan Önemli Olanların Popülasyon DeğiĢimi Üzerinde AraĢtırmalar T.C. Uludağ Üniv. AraĢtırma Faonu Müd. Proje No: 96/ s. Kovancı, B. ve Kumral, N.A., Bursa Ġlinde Bazı Meyve Bahçelerinde Bulunan Zararlı ve Doğal DüĢman Akarların Saptanması ve Bunların Bazı Pestisitlere KarĢı Dayanınıklıkları Üzerine AraĢtırmalar. TOGTAG Krantz, G.W., A Manuel of Acarology. O.S.U. Book Stores, Inc., Corvallis, Oregen Krantz, G.W., A Manuel of Acarology. Oregeon State Un. Carvallis, Oregon, 509. Kumral, N.A., Bura Ġlide Ilıman Ġklim Meyvelerinde Bulunan Zararlı ve Doğal DüĢman Akarların Saptanması ve Pononychus ulmi (Koch) nin Bazı Pestisitlere KarĢı Duyarlılığı Üzerine AraĢtırmalar. Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Doktora Tezi, 157s. Madanlar, N., Ġzmir Ġlinde Turunçgil Bahçelerinde Bulunan Acarina Türleri ve Popupasyon Yoğunlukları Saptanması Üzerine AraĢtırmalar. E.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, 258s. Mendel Z. and Gerson U Is the mite Lorryia formosa Cooreman (Prostigmata: Tydeidae) a sanitizing agent in citrus groves Acta. Ecologica/Ecologia Applicata 3(1): Momen F.M. and El-Borolossy M. 1999(2000). Fertility and sex ratio of Typhlodromus athiasae and T. negevi under experimental conditions: influence of prey density (Tetranychus urticae). Acarologia. 40: c

99 Namaghi, H.S., Mites (Acari: Prostigmara & Mesostigmata) Inhabbiting Green Plantings in Urban Enviroment of North-Eastern Iran, Includıng Six New Records. Mun. Ent. Zool. Vol. 5, No:1, January. OConner, B.M., Astigmata. In: Synopsis and Classification of Living Organism (Ed. B.S.P. Parler), pp McGraw-Hill, New York. Özer, M., Toros, S., Çobanoğlu, S., Çınarlı, S. Ve Emekçi, M., Ġzmir Ġli ve Çevresinde DepolanmıĢ Hububat, Un ve Mamulleri ile Kuru Meyvelerde Zarar Yapan Acarina Takımına Bağlı Türlerin Tanımı, YayılıĢı ve Konukçuları. Doğa Bilim Dergisi, Tarım ve Ormancılı, 13(3b): Pritchard, A.E. ve Baker., E.W., 1955 A Revision pf the Spider Mites Family Tetranychidae Mem. Pac. Entomol. Soc., 2:1,472p. Pritchard, A.E. ve Baker, E.W., The False Spider Mites (Acarina: Tenuipalpidae) Univ. Calif. Publ. Entomol., 14(3): Rahmani, H., Kamalı, K., ve Faraji, F., Predatory mite fauna of Phytoseiidae of northwest Iran (Acari: Mesostigmata). Türk. J. Zool. 34(2010) DOI: /zoo Sağlam, H.D., 2007, Ankara ilinde kültür bitkilerinde zarar yapan Tenuipalpidae (Acari) türleri, tanımı ve konukçuları üzerine araģtırmalar. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 93s. Schliesske, J., Vorkommen und Arten Verbreitung freilebender Gallmilben (Acari: Eriophyidae) in Prunus sp. in Niedersachsen. Zool. Beitr. 25 (1):1-12. Sepagosarian, H., The 20 Years Research of Acarology in Iran. J. Iran. Soc. Eng. 56: Smiley, R.L., Cunaxidae (Acari) of the World With a New Classification. Indira Publishing House, 356s. Smirnoff WA An undescribed species of Lorryia (Acarina: Tydeidae) causing injury to citrus trees in Morocco. Journal of Economical Entomology 50: TaĢçıoğlu, S., Dörtbudak, N., Günaydın, T., Elazığ, Malatya ve Erzincan Ġlleri Elma Ağaçlarındaki Cenopalpus pulcher (Can. Ve Fan.) YayılıĢının Tespiti. Bitki Koruma Bülteni, 9(4): Thistlewood, H.M.A, A Survey of Predatory Mites in Ontario Apple Prchards with Diverse Pesticide Programs. Canadian Entomologist 123 (6): Toros, S., Orta Anadolu Bölgesi'nde önemli bitki zararlılarından Tetranychus viennensis Zacher (Akdiken akarı)'in morfolojisi, 'biyolojisi, yayılıģı ve konukçuları ile kimyasal savaģ imkanları üzerinde araģtırmalar. A.Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları: Ulusoy. M.R., Vatansever. G., Uygun. N., 199. UlukıĢla (Niğde) ve Pozantı (Adana) Yöresinde Kiraz Ağaçlarında Zararlı Olan Türler, Doğal DüĢmanları ve Önlemleri Üzerine Gözlemler. Türk. Entomol. Derg. 23(2): ci

100 Walter D.E. and Kaplan D.T A guild of thelytokous mites (Acari: Mesostigmata) associated with Citrus roots in Florida. Environ. Entomol. 9: Wrensch D.L. and Ebbert M.A. (eds) Evolution and Diversity of Sex Ratios in Insects and Mites. Chapman & Hall, New York, pp Yanar, D., Ecevit, O., Tokat Ġlinde Elma (Malus communis L.) Bahçelerinde Görülen Bitki Zararlısı ve Predatör Akarlar. OMÜ. Zir. Fak. Dergisi, 20(1): Yanar, D. ve Ecevit, Species Composition and Seasonal-Occurence of Spider Mites and Their Predators in Sprayed and Unsprayed Apple Orchards in Tokat, Turkey. Experimental and Applied Acarology. 36(5): DOI: /BF Yanar, D., TokkamıĢ, F.N., Tokat Ġlinde YetiĢtirilen Bazı Sebzelerde Belirlenen Zararlı ve Faydalı Akar Türleri. Türkiye IV. Bitki Koruma Kongresi Bildirimleri. KahramanmaraĢ. Yanar, D. ve Özsayın, N., Kelkit Vadisinde Yer Alan Bazı Ġlçelerde YumuĢak Çekirdekli Meyveler Üzerindeki Akar Türleri. GaziosmanpaĢa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. 85s. YeĢilayer, A., Ġstanbul Ġli YeĢil Alanlarında Zararlı Akar (Acarina) Türlerinin YaĢayıĢı, Önemli Türün Popülasyon yoğunluğu ve Doğal DüĢmanları Üzerine AraĢtırmalar. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, 185s. Yiğit, A. ve Uygun, N., Adana, Ġçel, KahramanmaraĢ Ġllerinde Elma Bahçelerinde Zararlı ve Yararlı Faunanın Saptanması Üzerine ÇalıĢmalar. Bitki Korum Bülteni, 22(4): Yoshida-Shaul, E. ve Chant, D.A., A rewiew of the species Phytoseiidae (Acari: Gamasina) described by A.C. Oudemans. Acarologia, 36(1):3-19. Zaki, A.M., Population Dynamics of Mites Associated with Some Stone Fruit Trees in Menoufia, Egypt. Acta Phytopathologica et Entomologica Hungarica, 27(1-4): Zhang, Z.Q., Mites of Greenhouses: Identification,Biology and control. CABI Publıshing, Wallingford, Oxon, UK, 244 pp. cii