RASATHANEMİZİ TANIYALIM. Ankara Üniversitesi Rasathanesi

Transkript

1 RASATHANEMİZİ TANIYALIM Ankara Üniversitesi Rasathanesi

2 Ankara Üniversitesi Rasathanesi TARİHÇE 1954 yılında, Ankara'da gözlemsel astronomiyi başlatmak amacıyla Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi'ne bağlı bir rasathane kurulması kararlaştırıldı ve bu konuda Hollanda'lı astrofizikçi Prof. Dr. Egbert Adriaan KREIKEN görevlendirildi. Fakülte binalarının kentin içinde olması nedeniyle, Prof. Dr. Kreiken tarafından gerçekleştirilen uzun araştırmalardan sonra Ankara'nın 18 km (Ulus merkezli) güneyinde, şehir ışıklarından uzak, ulaşımı kolay, yıllık yaklaşık 300 açık gözlem gecesine sahip Ahlatlıbel mevkiinde bir bölge rasathane yeri olarak seçildi.

3 Arazi satın alındıktan sonra 1955'te inşaat projelerin hazırlanmasına başlandı, ancak kısıtlı imkanlar nedeniyle gözlemevi inşaatına ancak 1959 yılında başlanabildi. Şantiye Binası (1959) O zamanın maliyeti ile yaklaşık bir milyon lira harcanarak, bir merkez bina ve üç gözlem binası yaptırıldı. Gözlemevi binalarının tamamlanmasıyla Hollanda PTT'si tarafından üretilen bir radyo teleskop, 15 cm çaplı f/10 odak oranına sahip bir astrograf, 15 cm çaplı güneş gözlemleri için yapılmış bir Zeiss Coude teleskop, Hilger Watt mikrofotometre ve İris fotometresi satın alınarak gözlemevine yerleştirildi Temel Atma Töreni (1959) Kuruluş yılları

4 Gözlemevi, 26 Ağustos 1963'de yapılan bir Uluslararası Astronomi Toplantısı ile resmen açıldı. Prof. Kreiken tarafından ana binanın çatısında, çıplak gözle, bugün yoğun bir şekilde yapılmakta olan çalışmaların temeli olan ışıkölçüm (fotometri) uygulamaları gerçekleştirilmiş, Astrograf ile çekilen fotoğraflar Blink komparatörde incelenerek değişen yıldız, küçük gezegen ve kuyrukluyıldız konularında ilginç çalışmalar ortaya konmuştur. Radyo teleskop ve Zeiss Coude teleskobu kullanılarak 1968 yılından 1989 yılına kadar Zürich Gözlemevi ve daha sonra Belçika'daki Sunspot Index Data Center ile yapılan işbirliği ile Güneş leke gözlemleri yapıldı.

5 1970 yılında Prof. Dr. Tibor Herczeg'in önerisi ile yıldızların fotoelektrik ışıkölçüm (fotometri) gözlemlerinin yapılmasına karar verildi yılında İsviçre'li bir amatör teleskop yapımcısından alınan 30 cm çaplı ve f/16 odak uzaklığına sahip Maksutov Cassegrain teleskobu, astrograf sökülerek onun yerine monte edildi. Trieste Gözlemevi'nden Prof. Dr. Bruno Cester de yeni alınan bu teleskop için bir fotometre başlığı yaptı. Rasathanede ilk fotoelektrik gözlem, Prof. Dr. Z. Aslan ve Prof. Dr. Z. Tüfekçioğlu tarafından 1975 yılının son aylarında gerçekleştirildi. Ulusal ve uluslararası düzeyde bir çok çalışmanın gerçekleştirildiği Maksutov Cassegrain teleskobu 2009 yılına kadar aktif olarak kullanılmıştır.

6 1994 de İtalya Trieste Gözlemevi nden bağış yolu ile rasathanemize kazandırılan 30 cm çaplı aynalı Trieste Teleskobu ve binası tamamlanıp gözlemlere başlandı yılı Ağustos ayında 40 cm'lik tam otomatik ve türünün en son yeniliklerini taşıyan bir teleskop ve yüksek çözünürlüklü bir CCD kamera alınarak gözlemevinde Trieste Teleskop binası restore edilerek konuşlandırıldı başlarında test gözlemlerine ve Mayıs sonlarında da bilimsel gözlemlere başlandı.

7 Son olarak 2008 başlarında TÜBİTAK Bilim Toplum Projesi dahilinde AUG ye 35 cm lik bir aynalı teleskop (14 LX200R) ve popüler amaçlı görüntüleme için bir renkli CCD kamera alınmıştır. Bu teleskobun gözlemevinde Maksutov Teleskop binası restore edilerek konuşlandırılması çalışmaları halen devam etmektedir. 14 LX200R ile birlikte 12.5 cm çaplı bir başka aynalı teleskop (ETX-125) Ankara Üniversitesi Rasathanesi ne OPTRONİK firması tarafından hibe edildi.

8 Ankara Üniversitesi Rasathanesi ULAŞIM Ankara- Konya Devlet Karayolu, ORAN Köprüsü yol ayrımından İNCEK KÖYÜ yolu üzerinde ve şehir merkezine (Kızılay Meydanı) 16 Km. uzaklıktadır.

9 Ankara Üniversitesi Rasathanesi YERLEŞKE Teleskop Binaları Maksutov Teleskop Binası Kreiken Teleskop Binası Coude Teleskop Binası Yönetim Ofisi Atölye Müze Gözlemci konutları Ankara Üniversitesi Geliştime Vakfı Özel Okulları

10 KREIKEN TELESKOP BİNASI

11 KREIKEN TELESKOBU 2005 yılında rasathanemizin yeniden yapılanma projesi çerçevesinde üniversitemiz tarafından satın alınan, son teknoloji gözlem araçları ile donatılmış tam otomatik, 40 cm çaplı aynalı bir teleskoptur. Odak oranı: f/10 Odak uzaklığı: 4000 mm Görüntü ölçeği: 51 yaysn/mm Üretici: Meade Instruments Corp., California

12 Kreiken Teleskop Binası kontrol odası ve üst kat merdiven çıkışından görüntüler.

13 14 LX200R TELESKOBU 2008 yılı başında, AUG ile TÜBİTAK tarafından yürütülen TÜBİTAK Bilim toplum Projesi çerçevesinde alınan son teknoloji ile donatılmış 35 cm çaplı aynalı bir teleskoptur. Odak oranı: f/10 Odak uzaklığı: 3556 mm Görüntü ölçeği: 58 yaysn/mm Üretici: Meade Instruments Corp., California

14 MAKSUTOV TELESKOP BİNASI

15 MAKSUTOV TELESKOBU 1975 yılında eski astrografın yerine kurulmuştur. 30 cm çaplı aynalı bir teleskoptur. Odak oranı: f/16 Odak uzaklığı: 4800 mm Görüntü ölçeği: 43 yaysn/mm Üretici: E. Popp Tele-Optik, Zürih

16 COUDE TELESKOP BİNASI COUDE Teleskobu rasathaneye kurucumuz Sn. Prof. A. E. KREIKEN tarafından konuşlandırılan ilk teleskoplardan birisidir ve binası 2005 yılında OPTRONİK firması tarafından restore edilmiştir.

17 COUDE TELESKOBU Rasathanemizin kuruluşundan bu yana hizmet veren emektar 15 cm çaplı mercekli teleskobudur. Ağırlıklı olarak Güneş gözlemlerinde ve amatör etkinliklerde kullanılmaktadır. Odak oranı: f/15 Odak uzaklığı: 2250 mm Görüntü ölçeği: 92 yaysn/mm Üretici: ZEISS-Oberkochen, Württemberg

18 5 ETX-125 TELESKOBU 2008 yılı başında, rasathanemize OPTRONİK tarafından hibe edilen 12.5 cm çaplı aynalı bir teleskoptur. Odak oranı: f/15 Odak uzaklığı:1900 mm Görüntü ölçeği:108 yaysn/mm Üretici: Meade Instruments Corp., California

19 ETKİNLİK ALANI

20 ATÖLYE

21 RASATHANE MÜZESİ Ocak 2007 den itibaren Rasathane Müzesi olarak kullanıma açılan eski Coude teleskop binası.

22 Müzede teşhir edilen zaman içerisinde de rasathanede kullanılan yardımcı gözlem araçları, elektrik-elektromekanik-elektronik kontrol cihazları ve ekipmanları

23 Teodolitler ve fotoğraf makinası Teodolitler ve yardımcı parçaları Jenaratör kumanda panosu elektrik Kontrol cihazları Elektrikli ve mekanik hesap makinaları

24 Müze Binası merdiven ve üst kattan görünümler Astrograf Hava fotoğrafçılık yardımcı cihazları Objektif Lamba test cihazı Trigonometrik dönüşüm cetveli

25 GÖZLEMCİ KONUTLARI ve YÖNETİM BİNASI

26 Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Özel Okulları

27 Yapılan Çalışmalar Bilimsel Çalışmalar Popüler ve Eğitsel Etkinlikler

28 Bilimsel Çalışmalar Yakın çift yıldızların ışık eğrilerinin gözlenmesi Yakın çift yıldızların minimum zamanlarının gözlemleri Bünyesel değişen yıldızların ışık eğrilerinin gözlemleri Bünyesel değişen yıldızların maksimum zamanlarının gözlemi

29 Bilimsel Çalışmalar Yıllar Yapılan Yayın Ziyaretçi Sayısı (5 tanesi SCI) (6 tanesi SCI) (8 tanesi SCI) (9 tanesi SCI) (2 tanesi SCI) 6885 Ocak Aralık (2 tanesi SCI) 8381

30 Bilimsel Çalışmalar Ulusal / Uluslararsı Projeler Ulusal Projeler (Toplam 1) TÜBİTAK Bilim ve Toplum Projesi, Proje No.: 107B074 Bazı Örten Çift Yıldızların Minimum Zamanı Gözlemleri ve Dönem Değşimleri, A.Ü. BAP., Proje No.: Seçilmiş Bazı W UMa Türü Örten Çift Yıldızların Işık Eğrilerinin Analizi, A.Ü. BAP., Proje No.: Uluslararası Projeler (Toplam 5) W UMa türü çift yıldızların yörünge analizi; Dr. G. Djurasevic (Astronomi Gözlemevi, Belgrad, Sırbistan). RR Lyr türü değişen yıldızlarda Blazhko etkisi; Dr. K. Kolenberg (Vienna Üniversitesi, Avusturya). Delta Scuti türü değişen yıldızlar; Dr. M. Breger (Vienna Üniversitesi, Avusturya). W UMa türü çift yıldızların radal hız eğrilerinin elde edilmesi; R. H. Nelson (Dominion Astrofizik Gözlemevi, Kanada) Küçük kütleli yıldızların fiziksel parametrelerinden evrimsel durumlarının incelenmesi; Eduard Oblak (Besancon Gözlemevi)

31 KREIKEN Teleskobu ile çekilen Uzay Görüntüleri

36 Etkinliklerimiz... Halk Günleri, Okul Ziyaretleri, Yaz Okulları, Gök Olayları

49 İlginç görüntüler...

50 Posterlerimiz...