İSTANBUL TİCARET ODASI Etüt ve Araştırma Şubesi

Transkript

1 İSTANBUL TİCARET ODASI Etüt ve Araştırma Şubesi PARKE SEKTÖR PROFİLİ HAZIRLAYAN TALUY EMİL EKİM 2003

2 PARKE SEKTÖR PROFİLİ 1. ÜRÜN TANIMI ve ÇEŞİTLERİ 1.1. Ürün Tanımı 1.2. Parke Çeşitleri 2. DÜNYA PARKE PİYASASI 2.1. Avrupa Birliği Üretim Dış Ticaret İhracat İthalat 2.2. Dünya İhracat İthalat 3. TÜRKİYE PARKE PİYASASI 3.1. Üretim 3.2. Dış Ticaret İhracat İthalat 4. SONUÇ 2

3 1. ÜRÜN TANIMI ve ÇEŞİTLERİ 1.1. Ürün Tanımı Parkenin kayın, meşe, çam gibi ağaçların gelişen teknolojiyle işlenmesiyle evlerimizin zeminini süsleyen en kullanışlı yer döşemesi olma özelliği günümüzde giderek artmaktadır. Ağacın ihtişamını, iri gövdesinde yaşadığı yılları gösteren çizgileri, yaprakların esintisini duyumsamak için bile tercih sebebi olan ahşap, doğa özlemi içinde olanlar için artık evlere gelebilmekte, bu özlemi gideren masif, lamine ve laminat parkeler, farklı ağaçların teknoloji kullanılarak harmanlanmasıyla oluşmaktadır. Parkeyi bu kadar tercih sebebi yapan nedenler arasında; ahşaba uygulanan işlemlerle ömrünün uzaması, konfor ve dayanıklılığının arttırılması sayılabilir. Ancak, teknoloji bununla kalmamakta, sigara ateşine dayanan, çürümeyen, neme ve darbelere dayanıklı, güneşte solmayan, ses yalıtımı sağlayan akıllı parkeler yaratarak hayatımızı güzelleştirirken aynı zamanda kolaylaştırmaktadır. Bütün bunların dışında parkeyi cazip hale getiren diğer yönler ise; iyi bir mobilya gibi mekanın kalitesini arttırması ve her tür dekoru en iyi şekilde tamamlaması, doğal, yenilenebilir ve geri dönüştürülebilir olması, hekimlerin önerdikleri gibi sağlıklı bir yaşam için uygun bir tercih sayılması, uzun süre dayanıklı ve ekonomik olması ve de sınırsız çeşitleri ile en uygun ve çok yönlü yer döşemesi olarak kabul edilmesidir Parke Çeşitleri Endüstri ürünlerinde özellikle uluslararası rekabet ortamında çeşitlilik çok önemlidir. Üretim miktarı, kalite, çeşitlilik ve dayanıklılık ürün pazarından pay almakta en belirgin faktörlerdir. Artık günümüzde ülkemizde de tercih edilir olan parke, laminat, lamine ve masif parke olarak üç çeşidiyle ahşabı evlerin zeminine taşımaktadır. Teknolojide izlenen gelişmeler ile bu çeşitlerin avantajları artmakta ve böylece de kullanımı daha da yaygınlaşmaktadır. 3

4 Bu türler hakkında bilgi verilecek olursa: Laminat Parke : Laminat parke diğer parke türlerine oranla daha kullanışlı bir parke olarak kabul edilmektedir. Ağaçtan yapılmış kısa boy parkeler olan masif parkelerin uzun yıllar kullanılması için belli dönemlerde cilasının yenilenmesi gerekirken, laminat parkeye oranla daha yoğun ahşap içeren ve ağacın doğallığını daha fazla yansıtan lamine parkenin daha yüksek fiyatlı olması laminat parkeyi daha cazip hale getirir. Türkiye de %80 oranında laminat parke tercih edilmektedir. Laminat, yapay reçine çözeltisi emdirilmiş kağıtların değişik katlarda üst üste konularak sıcaklık yardımıyla belli basınçla preslenmesiyle elde edilir. Laminat parkeler yeryüzündeki termoset özelliğinden dolayı diğer ahşap parkelere oranla pek çok avantaj sağlamaktadır. Laminat parkenin özellikle HDF içermesi gerekmektedir. Yüksek yoğunluktaki lif levha olan HDF, MDF nin daha yoğunlaştırılmış halidir. HDF den sonra üzerine desen kağıdı, bunun da üzerine overley giydirilir. En altta da balans kağıdı bulunur. Bunların yüksek basınç altında sıkıştırılmasıyla laminat parke oluşur. Üst yüzeydeki overley kağıdı, laminat parkeyi dış etkilere karşı korur, uzun ömürlü olmasını sağlar ve kalitesini belirler. Laminat parkenin avantajları; uzun ömürlü olması, morötesi ışınlara, sigara ateşine, çizilmelere karşı dayanıklı olması, çevreci olması, kolay temizlenirliği ve hijyenikliği, lekelerden etkilenmemesi, alttan ısıtmaya uygun olması, noktasal darbelere dayanıklılığı ve mobilya ayaklarından aşınmamasıdır. Lamine Parke: Lif yönü birbirine dik gelecek şekilde üst üste preslenerek elde edilen konstrüksiyonlu ve cilalı hazır parkelerdir. Orta tabaka, alt ve üst tabakaya ters bir şekilde yerleştirilir. Özellikle yerden ısıtmalı mekanlar için ideal olup, yaşanan mekanlarda uygulama kolaylığı sebebiyle tercih edilmektedir. Masif parkelerde sistrecila sonrası yaşanan renk farklılıkları lamine parkelerde görülmez. Lamine parkelere uygulanan çok özel ve sert cilalar, darbelere ve çizilmelere karşı lamine parkelerin dayanıklılığını arttırmaktadır. Masif Parke: Uzun boy masif parke özel olarak Afrika dan getirilen taslak ve tomruklardan üretilmektedir. Üretim yüzey basıncına ve aşınmaya dayanıklı çok uzun ömürlü çok sert ağaçlardan yapılmaktadır. Masif, ahşabın yer döşemesi olarak inşaat ve dekorasyon sektöründeki en eski alışkanlıklardan biridir. Masif parke doğal güzelliğinin yanında büyük riskler taşımaktadır. Montaj genellikle beton zemine uygulandığı için, gerek zeminden, gerekse üst yüzeyinden rutubet alır ve rutubet alan 4

5 ahşap genişler ve kabarma yapar, çok ısınan ortamlarda ise parkelerin araları açılır ve parke ilk günkü özelliğini kaybeder. Kısaca parke çeşitlerinin yapıldığı ağaç türlerine de bakacak olursak: Afroromosia: Kahve ve sarı tonlarındadır, ışıkta koyulaşır. İç doğrama, parke ve merdiven yapımında kullanılır, dayanıklılığı çok yüksektir. Bubinga: Kahve kırmızı ve pembe mor şeftali tonlarındadır. Tornacılıkta, parke, merdiven ve mobilya yapımında kullanılır, dayanıklılığı yüksektir. Iroko: Sarı kahve ve koyu kahverengi tonlarındadır. Tornacılık, iç ve dış doğrama, masif halde marangozluk, merdiven, çatı, parke, köprü işleri, iskele, gemi inşaatında kullanılır, dayanıklılığı çok yüksektir. Lotofa: Kahve kırmızı tonlarındadır. İç doğrama, çatı işleri, parke ve marangozlukta kullanılır, dayanıklılığı yüksektir. Oak (Meşe): Beyaz ve açık sarı tonlarındadır. İç ve dış doğrama, dekorasyon, parke, merdiven, demiryolu yapımında kullanılır, dayanıklılığı çok yüksektir. Ovengkol(Amezokove): Kahve sarıdan, koyu sarıya damlarlı gri tonlarındadır. Masif halde marangozluk işlerinde, dış doğrama, lambri, tornacılık ve parke işlerinde kullanılır, dayanıklılığı çok yüksektir. Doussie: Kahve kırmızı tonlarındadır. Dış doğrama, iç ve dış dekorasyon, köprü yapımı, çatı, merdiven, mobilya, tekne ve parke yapımında kullanılır, dayanıklılığı çok yüksektir. PARKE ÇEŞİTLERİ KIYAS TABLOSU 5

6 Çeşitler Sistre Sistre Ömrü Stabilite Uygulama Doğallık Neme Dayanıklılık Cila K olaylığı Laminat Parke Yok Yok Çok İyi İyi Yok İyi Masif Parke Var 6 defa 75 yıl Lamine Parke Var 4 defa 50 yıl İyi Zor Çok İyi İyi İyi Çok İyi Çok İyi Çok İyi 2. DÜNYA PARKE PİYASASI 2.1. Avrupa Birliği Üretim 2000 yılında Avrupa Parke Sanayii Federasyonu (FEP) ülkelerinde parke üretimi 62.9 milyon m 2 iken, bu ülkelerde parke kullanımı 80.6 milyon m 2 olarak gerçekleşirken, Avrupa nın tamamında parke kullanımı 91 milyon m 2 olmuştur. Avrupa da yapılan sınıflandırmaya göre parke üretiminin %72 si multilayer (çok katmanlı), %9 u lamparquet, %14 ü solid (kesintisiz) ve %5 i mosaic (mozaik) çeşitleri şeklinde gerçekleşmektedir. Avrupa Parke Sanayi Birliği ülkelerinde parke kullanımındaki gelişmelere bakılacak olursa; TÜKETİM 6

7 ÜLKELER (2000 Yılı) * Değişim (%) 1995/2000 İspanya ,0 Finlandiya ,5 Norveç/Danimarka ,6 Belçika ,7 İtalya ,8 İsveç ,0 Fransa ,0 Hollanda ,1 Almanya ,4 İsviçre ,9 Avusturya ,0 * Tüketim harcamaları içindeki payı Tabloda da görüldüğü gibi parke harcamalarının tüketim harcamaları içindeki payı en çok Avusturya da gerçekleşirken, onu sırasıyla İsviçre, Norveç, Danimarka, İsveç ve Finlandiya izlemektedir. Bazı ülkelerde ekonomik duruma bağlı olarak ve tüketicilerde güvenin azalması dolayısıyla parke kullanımı ve harcamaları düşüş gösterebilmektedir. Uzun ve orta vadede parkenin yer döşemesi olarak kullanılışı, ağacın dayanıklı ve kalıcı bir trend olarak kullanılmasında sağladığı katkılar dolayısıyla Avrupa ve dünyada gelişme göstermesi beklenmektedir. Ayrıca devamlı ve kullanışlı olan parkeler tüm yaşamları boyunca ancak çok küçük çevresel etkilerde bulunurlar. Bu yüzden tercih nedeni gittikçe artmaktadır. 7

8 Dış Ticaret İhracat Avrupa Birliği'nde son beş yıldaki parke ihracat rakamlarına bakılacak olursa; Yıllar İHRACAT (m 2 ) olarak gerçekleştiği görülür. Tabloda da görüldüğü gibi 1998 yılı haricinde parke ihracatında her yıl gözle görülür bir artış gerçekleşmiştir yılında parke ihracatında geçen yıla oranla %24,4 lük, 1999 yılında ise bir önceki yıla oranla %5,8 lik bir artış meydana gelmiştir İthalat Avrupa Birliği'nde son beş yılın parke ithalat rakamları ise; 8

9 Yıllar İTHALAT ( m 2 ) şeklinde gerçekleşmiştir yılında ufak bir düşüş olmasına karşın diğer yıllarda parke ithalatında artış görülmüştür yılında bir önceki yıla oranla parke ithalatı %14,2 lik artış gösterirken, 1999 yılında ise gene bin önceki yıla oranla ancak %8,3 lük bir artış gerçekleşebilmiştir. olursa; Ortalama fiyatlarla Avrupa Birliği'nde ihracat/ithalat rakamlarına bakılacak Açıklama: Yıllar İTHALAT Euro /m 2 İHRACAT Euro /m ,0 19, ,0 17, ,5 18, ,8 17, ,1 19,3 Avrupa Birliği'nde ortalama fiyatlarla ithalatta 2000 yılında 1996 yılına göre %25,8 oranında bir artış gerçekleşirken, ihracatta bu oran %1,5 seviyesinde kalmıştır. Ortalama fiyatlarda ithalatta sadece 1998 yılında bir gerileme olurken, ihracatta hem 1997 hem de 1999 yılında düşüş yaşanmıştır. 9

10 2.2. Dünya Ticareti İhracat DÜNYA PARKE İHRACATINDA ÖNDE GELEN ÜLKELER (1.000 $) Ülkeler Kanada Endonezya Avusturya Almanya Belçika İsveç Çin Finlandiya ABD Danimarka Malezya Fransa İtalya Filipinler Çek Cum Polonya İspanya İsviçre/Liecht Litvanya Hollanda Slovenya Romanya Meksika Macaristan İngiltere Tayland Estonya Rusya Fed Not: Sıralama 2001 yılı rakamlarına göre yapılmıştır. 10

11 Dünya parke ihracatında 2001 yılı verilerine göre ilk sırada Kanada yer alırken Kanada yı Endonezya, Avusturya, Almanya ve Belçika takip etmektedir. Kanada ihracatının büyük bölümünü ABD ye yaparken diğer kısmını ise Japonya ya yapmaktadır. Endonezya da ihracatının önemli bir kısmını Japonya, Çin ve ABD ye yapmaktadır. ABD ise dünya parke ihracatı sıralamasında ancak dokuzuncu sırada yer alabilmektedir ve ihracatının büyük kısmını Kanada ve Japonya ya yapmaktadır İthalat DÜNYA PARKE İTHALATINDA ÖNDE GELEN ÜLKELER (BİN DOLAR) Ülkeler ABD Almanya Fransa İngiltere İtalya Avusturya İsviçre/Liecht İspanya Hollanda Danimarka Belçika İsveç Kanada İrlanda 5.37, Çek Cum Polonya Finlandiya Rusya Fed Türkiye Slovenya Çin Not: Sıralama 2001 yılı rakamlarına göre yapılmıştır. 11

12 Dünya parke ithalatı sıralamasında ilk sırayı ABD alırken onu sırasıyla Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya ve Avusturya izlemektedir. ABD parke ihtiyacını daha çok Kanada, Endonezya, Brezilya ve Çin den karşılarken, Almanya ise İsveç, Endonezya, Avusturya ve Polonya dan karşılamaktadır. Dünya parke ihracatında birinci sırada olan Kanada ithalatta ise 13. sırada yer almaktadır. Türkiye ise 2001 yılı rakamlarına göre 10 milyon $ ile Rusya'nın ardından 19. sırada yer almaktadır. 3-TÜRKİYE PARKE PİYASASI 3.1. Üretim Türkiye de parke üretimi genelde artan bir seyir izlese de son 7 yılın verilerine bakıldığında, 1996 ve 2000 yıllarında önceki yıllara oranla %30,5 ve %28,2 lik gerilemeler gerçekleşmiştir yılında ise 2000 yılına oranla parke üretiminde %37,4 lük bir artış görülmüştür ve son 7 yılın en yüksek 2. üretim seviyesine ulaşılmıştır. Türkiye de Yıllar İtibariyle Parke Üretimi ( m 2 ) Yıllar Üretim Kaynak: DİE, Türkiye İstatistik Yıllığı, 2001 Parke sektöründe üretici firmaların ülkedeki dağılımına bakılacak olursa, en çok yoğunlaşmanın, Karadeniz Bölgesi'nin batısında ve Marmara Bölgesi'nin kuzey ve doğusunda olduğu görülmektedir. Ayrıca Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi ile Ege Bölgesi'nde de firmaların yoğunluk kazandığı görülmektedir. İller bazında bakılırsa, özellikle Düzce, Sakarya, Kocaeli, Ankara, İzmir,Konya Samsun, Sinop ve Bartın da parke üretiminde yoğunluk görülmektedir. 12

13 Türkiye deki Parke Üreticisi Firmaların Bölgesel Dağılımı İç Anadolu 10% Doğu Anadolu 5% Ege 7% G.Doğu Anadolu 1% Akdeniz 1% Karadeniz 41% Marmara 35% Kaynak: TOBB Sanayi Veri Tabanı Türkiye de parke üretiminde kayıtlı firma sayısı 122'dir. Bunların %41 i Karadeniz, %35 i Marmara ve %10 u İç Anadolu Bölgesi'nde bulunmaktadır. 13

14 3.2. Dış Ticaret Dış ticarette ürün tanımlarının ülkeden ülkeye farklılık göstermesinin önlenmesi amacıyla ortak bir ürün tanım sistemi oluşturulmuştur. Türkiye de tarihinde yürürlüğe giren Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi Uluslararası Sözleşmesi nde yer alan "Armonize Sistem Nomanklatürü"ne göre parke ürünlerinin Gümrük Giriş Tarife Cetvelindeki sınıflandırması aşağıdaki gibidir: G.T.İ.P. Ürünün Tanımı Parke Panolar Mozaik Parke Panolar --Diğerleri İki veya daha fazla ahşap tabakadan oluşanlar Diğerleri Türkiye'nin Parke Dış Ticareti ($) Yıllar İhracat İthalat Toplam Fark * * Ocak-Haziran Türkiye orta büyüklükteki bir ülkenin dış ticaret rakamlarında dış ticaret yapmaktadır. İhracatı çok az artarken dış ticareti ithalat sebebiyle hızlı bir büyüme göstermektedir yılına kadar fazla veren dış ticaret dengesi son 8 yılda açık pozisyona düşmüştür. Buna azalan ihracattan ziyade son yıllarda artan ithalat sebep olmuştur yılındaki ekonomik kriz ve artan döviz fiyatları her sektörde olduğu gibi parke ithalatını büyük ölçüde yavaşlatmış ve 2001, 2002 ve 2003 yıllarında dış açık azalmıştır. 14

15 İhracat 2002 yılında Türkiye nin parke ihracatına bakılacak olursa; 2002 Türkiye Parke İhracatı Ülkeler İhracat ($) İtalya Türkmenistan Kazakistan Almanya Rusya İsrail Fransa İngiltere Moldova Tacikistan Bulgaristan Azerbaycan KKTC Gürcistan ABD Diğer TOPLAM Türkiye parke ihracatının %50'sinden fazlasını İtalya'ya yapmaktadır. İlk üç sırayı paylaşan İtalya, Türkmenistan ve Kazakistan'ın payı toplam ihracatın %80'ini teşkil eder. Dünyanın en büyük ağaç ürünleri ihracatçısı konumundaki İtalya'nın Türkiye ihracatında ilk sırada yer alması dikkat çekicidir. Diğer ihracat yapılan ülkelere bakılacak olursa AB ülkeleri, eski SSCB ülkeleri ve İsrail'e parke ihracatı gerçekleştirmektedir. 15

16 İthalat 2002 yılında Türkiye'nin parke ithalatına bakılacak olursa; 2002 Türkiye Parke İthalatı Ülkeler İhracat ($) Almanya İtalya Endonezya Finlandiya İsveç Portekiz Malezya Tayland İspanya Avusturya Belçika Fransa Danimarka Hollanda İsviçre Kamerun Yunanistan Japonya TOPLAM Türkiye'nin toplam ihracatındaki en büyük pay Almanya'nıdır (%41,8). Almanya'yı İtalya, Endonezya, Finlandiya ve İsveç izlemektedir. İthalat yapılan ülkeler arasında Uzakdoğu ülkeleri de dikkati çekmektedir. Bölgesel bazda bakıldığında toplam ithalatın %83,2'si AB ülkelerinden yapılmaktadır. Geri kalan %15,9 Uzakdoğu ülkelerinden ve %0,9'u da diğer ülkelerden (İsviçre, Kamerun) yapılmaktadır. İthalatla ilgili son kayda değer not ise ihracatta birinci sırada yer alan İtalya'nın ithalatta da ikinci sırada bulunmasıdır. 16

17 4. SONUÇ Ahşap parkeler ev dekorasyonlarında mobilyaların tamamlayıcısı ve vazgeçilmez ev eşyaları arasında yer almaktadır. Evlerde, bürolarda ve daha bir çok kolaylıkla kullanılabilen, doğal, yenilenebilir, dayanıklı geri dönüştürülebilir ve sağlıklı olması, ekonomik olması ve de sınırsız çeşitleri ile her geçen gün talebi artan bir ürün haline gelmektedir. Her geçen gün artan talep ve insanların ürün çeşitlemesi istekleri karşısında tüketim ve fiyatlar sürekli artmaktadır. Bu durum karşısında kısıtlı hammadde sorunu karşısında teknoloji devreye girmektedir. İşte Türkiye bu noktada bazı sorunlar yaşamakta, teknolojik yenileme ve kısıtlı hammadde sorunları sebebiyle ithalatını (kriz dönemleri hariç) sürekli arttırmaktadır. Türkiye teknolojisini geliştirebilir ve mobilyacılıkta olduğu gibi orijinal ve kaliteli ürün üretimini sağlayabilirse dünyanın belli başlı parke üreticisi ve ihracatçısı konumuna gelebilir. KAYNAKÇA * Dış Ticaret Müsteşarlığı ( ) * TOBB Sanayi Veri Tabanı * İnşaat Dünyası Dergisi, Ağustos 2003 * DİE İstatistik Yıllığı, 2001 * ITC/UND, 2001 * web siteleri: