SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ

Transkript

1 Sinan KUNERALP SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ ( ) Prosopografik Rehber isis

2 1999 İsi s İsis Ltd Şemsibey Sokak 10 Beylerbeyi İstanbul Tel.: Fax: elektronik posta: [email protected] ISBN Birinci baskı Aralık 1999 Kapak düzeni: Orhan Aydın.

3

4 T aha Toros Beyefendiye, ki yardımları olmasaydı bu çalışma meydana çıkamazdı.

5

6 İÇİNDEKİLER Önsöz... Teşekkürler... XI XXXV I. Merkezi İdare Sadrazamlar... 1 Adliye nâzırlan... 2 Bahriye nâzırlan... 2 Dahiliye nazırlan... 3 Evkaf nâzırlan... 4 Harbiye nazırlan bk Seraskerler Hariciye nazırlan... 5 Hazine-i hassa nâzırlan... 5 İaşe nâzırlan... 6 Kaputan-i Deryalar bk Bahriye nazırlan Maarif nazırlan... 6 Maliye nazırlan... 7 Meclis-i ahkam-i adliye reisleri... 8 Nafıa nazırlan... 8 Orman ve Maadin nâzırlan... 9 Posta ve Telegraf nâzırlan... 9 Seraskerler Şeyhülislamlar Şura-yı devlet reisleri Tanzimat meclisi reisleri Ticaret ve Ziraat nâzırlan Tophane müşirleri Zaptiye müşirleri Serkurenâlar Mabeyn başkatibleri Sadaret müsteşarlan II. Askeri Teşkilat Erkân-ı harbiye-i umumiye reisleri Hassa (Birinci) Ordu komutanları İkinci Ordu komutanlan Üçüncü Ordu komutanlan Dördüncü Ordu komutanlan Beşinci Ordu komutanlan Altıncı Ordu komutanları Yedinci Ordu komutanlan... 17

7 VIH SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ O sm anlı-r us (K ırım ) H arbi O rdu komutanları Osmanlı-Sırp-Karadağ Harbi Ordu komutanları Osmanlı-Rus Harbi Ordu komutanları Osmanlı-Yunan Harbi Ordu komutanları Balkan Harbi Ordu komutanları Cihan Harbi ordu komutanları III. Meclis-i  yân Meclis-i  yân reisleri Meclis-i  yân azalan IV. Rüsea-i Milel İstanbul Rum Ortodoks Patrikleri...23 İskenderiye Rum Ortodoks Patrikleri Antakya Rum Ortodoks Patrikleri Kudüs Rum Ortodoks Patrikleri Ermeni Gregorien Patrikleri...23 Ermeni Katolik Patrikleri...24 Hahambaşılan...24 Maruni Patrikleri...24 Katolik Melkit Patrikleri...24 Süryani Katolik Patrikleri...24 V. Taşra Teşkilatı Adana vâlileri Ankara vâlileri...25 Aydın vâlileri Bağdad vâlileri...27 Basra vâlileri...27 Bengazi vâlileri Beyrut vâlileri Bitlis vâlileri Bolu vâlileri Bosna vâlileri Cezâyir-i bahr-ı sefîd vâlileri...28 Dersim vâlileri Diyarbakir vâlileri Edime valileri Erzurum vâlileri Girit vâlileri Hakkari vâlileri Halep vâlileri Harput vâlileri...32 Hicaz vâlileri...32 Hüdavendigar vâlileri...32 İstanbul vâlileri

8 İÇİNDEKİLER IX İstanbul şehreminileri Kastamonu vâlileri Konya vâlileri Kosova vâlileri Mamuretiilaziz vâlileri Manastır vâlileri Maraş vâlileri Musul vâlileri Niş vâlileri Rumeli vâlileri Sayda vâlileri...37 Selanik vâlileri Silistre vâlileri Sivas vâlileri Suriye vâlileri Şam vâlileri...39 Şehr-i Zor vâlileri...39 Şkodra vâlileri...39 Tirhala vâlileri Trablusgarb vâlileri Trabzon vâlileri...40 Tuna vâlileri Üsküp vâlileri Van vâlileri Vidin vâlileri Yanya vâlileri Yemen vâlileri Eyalet-i Mümtazeler Boğdan beyleri Bulgaristan prensleri Cebellübnan sançağı mutasarrıfları Eflak beyleri Karadağ beyleri Mekke şerifleri Memleketeyn voyvodaları Mısır vâli ve hidivleri...43 Sırbıye knezleri...43 Sisam beyleri...43 Şarki Rumeli vâlileri Tunus vâlileri VI. Yurtdışı Temsilcileri Atina elçileri Belgrad elçileri Bern elçileri... 45

9 X SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ Berlin elçi ve büyükelçileri Brüksel elçileri Bükreş elçileri Çetine elçileri Kief elçisi Kopenhag elçisi Lahey elçileri Londra büyükelçileri Madrid elçileri Mısır fevkalade komiserleri Napoli mukim mazlahatgüzarı Paris büyükelçileri Petersburg elçi ve büyükelçileri Roma elçi ve büyükelçileri Sofya komiser ve elçileri Stokholm elçileri Tahran büyükelçileri Torino elçileri Vaşington elçi ve büyükelçileri Viyana büyükelçileri Şahıs verileri (Alfabetik)... 51

10 ÖNSÖZ Her kitabın bir hikayesi vardır. Bu kitabın hikayesi 8 Ağustos 1993 Pazar günü başlar. Sabah gazetesinin eki Star da «Karakol Teşkilatı» adlı makalede Sadarete yazılan 18 Eylül 1921 tarihli 1034 sayılı yazıya istinaden İçişleri Bakanı Ali Kemal Bey İşgal Kuvvetlerinin emrini dinleyecek ve 22 mâsum evlad-ı vatanı işgalcilere teslim edecekti deniliyordu. Büyük babam olan Ali Kemal, M illi M ücadele esnasındaki tutum u yüzünden ağır suçlamalara hedef olmuştur. Bu sebebten kendisine bazen türlü yakıştırmalarda da bulunulmuştur. Mesela, sözkonusu olay cereyan ettiğinde kendisi içişleri bakanlığından - dahiliye nezaretinden - ayrılalı iki yıldan uzun bir süre geçmişti (Temmuz 1919). Eylül 1921 de kimin bu görevde bulunduğunu öğrenip makalenin yazarını yaptığı vahim hata için uyarmak istedim. Zahmetli ve vakit alıcı bir arama sonunda söz konusu tarihteki dahiliye nazırının eski sadrazamlardan Ali Rıza Paşa olduğunu öğrendim ve böylece bu tür bilgiye çabuk ulaşmanın ne kadar zor olduğunu müşahede ettim. Bilahare, vakit buldukça kendi ilgi alanım olan Tanzimat sonrası dönemi ele alıp Sultan Abdülmecid in tahta çıktığı Temmuz 1839 dan Saltanatın lağvedildiği Kasım 1922 ye kadar geçen 83 senelik süre içinde devlet görevlilerinin listelerini tanzim etmeğe koyuldum. İster istemez, bu görevlilerin işgal ettiği makamların tesbitinde seçkici olmak gerekli oldu: ilk elde, sadrazam, nâzır, vâli, ordu komutanı1, elçi ve büyükelçi, Meclis-i A'yân reis ve azalanylâ yetindim. Rüsûmat eminliği, Defter-i hâkanî reisliği, çeşitli komisyon, meclis, şura reis ve azalığı (Şura-yı devlet, Tanzimat Meclisi ve Meclis-i Vâlâ-yi Ahkam-ı Adliye reisleri hariç), beylikçi, âmedci gibi Tanzimat sonrası devlet düzeninde eski ağırlıkları kalmamış olan makamları dahil etmedim. Aynı şekilde seçimle göreve gelen 1. ve 2. Meclis-i Mebusan azalarını da kaydetmedim. Ona m ukabil, atamaları padişah tarafından onaylanan gayrimüslim Rüseâ-i milel ve Babıâliye tabi oldukları sürece Bulgaristan, Karadağ, Sırbistan ve Romanya prenslerini de dahil etmeyi itina ettim. Keza, Tunus ve M ısır valileriyle özel statüye sahip Eyalât-i M üm taze lerin başlarında bulunanları da ihmal etmedim. İşgal ettikleri makamın nezaketi bakımından Mabeyn başkatiplerini, serkurenâları ve Sadaret müsteşarlarını da tesbit etmeye çalıştım. Yedi ordudan oluşan teşkilat 1910 sonunda 14 kolorduluk bir örgütlenmeye yerini bırakmıştır. Bu rehberde ancak 1910 sonuna kadar görevde bulunmuş olan ordu komutanlarına yer verilmiştir.

11 xn SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RlCALİ Bu mesainin neticesinde arasında belirli bir tarihte belirli bir makamın kimin tarafından işgal edildiğini gösteren listeler ortaya çıktı1. Dolayisiyle bu çalışmada iki tür basit suale cevab bulmak mümkün olacaktır. Birinci tür soru 1884 Temmuzunda Bitlis vâlisi kimdi? ; ikinci tür soru ise Hüseyin Fikrî Paşa 1884 Temmuzunda hangi görevde bulunuyordu? İkinci tür sualleri cevaplandırmak için listelerden hareket edip, alfabetik maddeler halinde bu makamlarda bulunmuş olan kişilerin dökümünü de hazırladım. Ne var ki, bu maddelerde alışılmış biyografik nitelikte bilgiler yer almamaktadır. Yalnızca, bu çalışmanın kapsamına giren görevleri içermektedir. Yani filan şahsın belirli bir makama atanmasına kadarki tayin ve terfilerine yer verilmemiştir. Aynı şekilde, bu şahıs iki vazife arası yukarıda dökümü verilen listede yer almayan bir görevde bulunduysa, bu belirtilmemiştir (mesela, Şurayı devlet in herhangi bir dairesinin azalığı gibi). Bu bilgileri edinebildiğimde, doğum ve ölüm tarihlerini de belirttim. Soyadı kanununa yetişenlerin soyadları bulunabildiğinde, bu bilgi verildi. Ayrıca lakabları bilinenlerin lakabları da belirtildi. Şahıs isimlerinin mümkün mertebe tam olarak verilmesine itina edildi. Dolayısıyla Sadrazam Âli, Fuad ve Midhat Paşalar, Mehmed Emin Âli, Mehmed Fuad ve Ahmed Şefik Midhat olarak aranmalı. B azıları Ziya Paşanın A bdülham id Z iyâeddin olarak geçm esini yadırgayabilirler. Yine de Abidin Paşayı Zeynelabidin altına koymama tutarsızlığını gösterdik. Bu listelerin hazırlanmasında kullanılan en önemli kaynak Takvim-i Vakayi gazetesinin hemen her nüshasında yer alan Tevcihat ilanları olmuştur. Takvim-i Vakayi nin yayınına ara verildiği yıllarda ise İstanbul da neşredilen gazetelerin çoğu, aynı şekilde bu tevcihat haberlerini yayınlamaya devam ettiler. Ancak bu kaynağın bazı önemli mahzurları vardır. Birincisi vazifeye başlangıçın tarihlendirilmesindeki belirsizliktir. Elimizde üç seçenek var. (i) tayin iradesinin padişah tarafından imzalanma tarihi, (ii) iradenin yayınlanma tarihi, (iii) atanan kişinin fiili olarak göreve başlangıç tarihi. İstanbul daki makamlar için bu tarihler arasında bir kaç gün fark olabilecek iken, taşrada durum farklı idi: İstanbul dan Bağdad da 20. yüzyıl başlarında halen 5-6 haftada gidildiği düşünülürse, valinin tayini ile görevi başına gelmesi arasında 2-3 ay geçebiliyor. Göreve başlangıç tarihinin tespiti çok zor olduğundan iradenin yayınlandığı, yani kamuoyuna açıklanıldığı tarih genelde burada esas olarak alındı. Ancak bunun da bazı sakıncaları var. Bazen, irade çıkıp yayınlanmasına rağmen, atanan şahıs çeşitli sebeblerden ötürü, görevine başlamamıştır: kişi, ya başka bir mevkiye atanmıştır ya da siyasi veya kişisel mülahazalardan ötürü tayin yerine gitmemiştir. Bazı durumlar olmuştur ki ayni göreve bir kaç ay, hatta bir kaç hafta arayla değişik kişiler ard arda tayin olunmuştur. Bu listelerde yer alan şahıslar o göreve geldiklerinde haiz oldukları rütbeye tekabül eden unvan ile anılıyorlar. Dolayısıyla, mesela, vezarete 1889 te yükseltilen Ahmed Tevfik Paşa, bala olarak atandığı Atina elçileri listesinde Ahmed Tevfik Bey olarak geçmektedir.

12 ÖNSÖZ xm Bunların fiili olarak vazifeye başlayıp başlamadıklarını tespit etmek zordur. A ncak bazı ikincil kaynaklardan, sözkonusu kişilerin atam alarının durdurulduğunu öğrenmek mümkün oluyor. Mesela Mehmed Rauf Paşanın tayini çıktığı Yemen vâliliğine vapur ile giderken Çanakkale den geri döndürülüp Bahriye Nezaretine atandığı ve dolayısıyla Yemen e gitmemiş olduğunu Raşid Paşanın Yemen Tarihi nden öğreniyoruz. Aynı şekilde, yarı sürgün olarak Trablusgarp vâliliğine atanmış olan İsmail Kemal Bey, firar edip görevinin başına gitmediği bilinmektedir. Karadağ prensinden Osmanlı elçisi sifatiyla agremanı istenip tayin iradesi yayınlanmış olan Liva İsmail Paşa Çetine ye gitmeyip yerine bir kaç ay sonra başka birisinin tayin olması, devletin yayım olan Hariciye Salname sinde Çetine elçisi olarak yer almaşım engelememiştir. Keza Şehremini Rıdvan Paşa kendi kayınpederi olan Yenişehirli Arif Paşayı Haleb e vâli tayin ettirince, Haleb e tayini cıkmiş olan Abdülhak Nasuhi Bey M am uretülaziz e kaydırılıyor. Bu tür örnekleri çoğaltmak mümkündür. Dolayısıyla, bu listelerde yer alan bazı kişilerin tayinleri resmileşmiş olmasına rağmen fiili olarak bu görevlerde bulunmamış olmaları mümkündür. Tevcihat ilanların diğer bir mahzuru, bazen isim benzerliklerinin doğurabileceği yanılgılara yol açabilmesidir. Aynı dönemde, aynı ismi taşıyan ve benzer görevlerde yer almış olan yetkililerin mevcudiyeti, kişilerin karıştırılmalarına sebebiyet verebilir. Mesela, 18601ı ve 701i yıllarda aynı makamlarda bulunmuş olan Alyanak Mustafa ve Fosfor Mustafa Paşalan, Şirvani Mehmed Rüşdü ve Mütercim Mehmed Rüşdü Paşaları birbirinden ayırmak oldukça güç. Aynı şekilde, iki Ahmed Tevfik Paşanın kısa ara ile Berlin büyükelçisi olarak birbirlerini takip etmiş olmasının yaratabileceği karışıklıkları tahayyül etmek zor değildir. Bu bilgilerin teyid edilmesi zaman içinde, söz konusu kuramların tarihlerini ele alan monografik çalışmaların çoğalmasıyla mümkün olacaktır. Zira, mevcut biyografik ansiklopediler ve diğer referans eserleri bu hususta hem eksik hem de yetersiz (verilen tarihler genellikle müphem). Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinde Sicili Ahval Defterlerindeki bilgilerin değerlendirilmesi ise mevcut katalog sistemiyle pek müşkül ve zaten bu defterler ele alınan 83 yıllık zaman diliminin ancak bir kesimini kapsamaktadır. Sıralamış olduğum tüm bu mahzurlara rağmen, bu çalışmanın faydadan ârî olmadığını düşünmekteyim. Bence başlıca önemi, arası devletin üst merhalelerinde vazife almış görevlilerin ilk kez olarak bir listesini sunmasıdır. Bu surette, bir bakıma çoğu isimsiz kahraman olan bu kişiler sahneye çıkıp kendi adlarıyla anılmış oluyorlar. Bu noktadan hareket ederek de son dönem Osmanlı bürokratının bir resmi ortaya çıkıyor, belki pek silik, zira şahsi bilgiler eksik ama hiç olmazsa görev süreleri ve rotasyonlar açısından bürokrasinin işlemesi hakkında, bir nebze bilgi sahibi olmak mümkün. Bürokrat ve bürokrasi terim lerinin Osmanlı bağlamı içinde ihtiyatla kullanılması gerektiğinine müdrikim.

13 XIV SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ Tüm çekinceler saklı kalmak üzere, bu bilgi kırpıntılarım rakamlaştırma cürretini gösterdim, elde edilen sonuçların yanıltıcı olabileceğini bile bile, gerektiğinde bunlan ileriki baskılarda tashih etmeyi göze alarak. Söz konusu şahıslardan patrikleri, hahambaşılarım, Karadağ prenslerim, Mekke şeriflerini, M ısır vâli ve hidivlerini, Tunus vâlilerini, Sırbiye [enezlerini, Bulgar prenslerini, Eflak-Boğdan beylerini, 1. Cihan Savaşında Osmanlı ordusunda hizmet gören 6 Alman generalini (Fr. Bronsard v. Schellendorf, E. v. Falkenhayn, C. von der Goltz, K. v. Kressentein, L. von Sanders, H. v. Seeckt) ve fahri olarak Hassa Ordusu komutanlığı deruhte etmiş olan Şehzade Yusuf İzzeddin Efendiyi Osmanlı bürokratı vasfıni pek uzaktan haiz olmaları bakımından, kenara koyarsak, geri kalan 998 kişi için elimizdeki verilerden hareket ederek ama bunların kesin olmadığım devamlı olarak göz önünde bulundurmak koşuluyla bazı sonuçlara varmak mümkün. 998 görevliden 695 i mülkiye, 268 i seyfiye, 35 i ilmiye kökenli. Bu sınıflandırma doğal olarak pek kesin değildir, zira bir sınıftan diğerine geçme olaylarına sıkça rastlanmaktadır, mesela Abdülhalik Nasuhi Bey, ilmiye tarikine dahil olduktan sonra Serasker Haşan Rıza Paşaya damat olunca seyfiyeye geçip Fransa da askeri okulu bitirmesine rağmen bilahare mülkiyeye intisab ediyor. Kendi babası Hayrullah Efendi de, İlmiyeden mülkiyeye geçmişti. Ahmed Cevdet Paşa, mülkiye ye intisab etmiş diğer bir ilmiye kökenli. Hariciye nazırı Ahmed Tevfık Paşa ise seyfiyeden mülkiyeye geçiyor. Bu tür misalleri de çoğaltmak mümkündür. 35 ilmiye mensubunundan* 26 sı ilmiye tarikinin en yüksek mevkii olan şeyhülislamlığı ulaşmışlardır. Bu 26 şeyhülislamdan yedisi Ahmed Es'ad Efendi, Halil Efendi, Mehmed Ziyâeddin Efendi, Mehmed-Sahib Molla Bey, Musa Kâzım Efendi, Mustafa Hayri Efendi, Mustafa Sabrî Efendi meşihat makamına gelmeden veya geldikten sonra Meclis-i ây an azalığında, dördü Mehmed Nurî Efendi, Musa Kâzım Efendi, Mustafa Hayri Efendi, Ömer Hulusi Efendi Evkaf nâzırlığında bulunurken Mustafa Hayri Efendi bir de ayrıca Adliye nâzırı olmuştur. Şeyhülislam olmayan ilmiye mensubundan ikisi Ahmed Tevhid Efendi, Vasfi Efendi Evkâf nâzın, üçü Ali Haydar Efendi, Necmeddin Bey, Vasfi Efendi Adliye nâzırı, beşi Ahmed Tâhir Efendi, Ali Rıza Efendi, Muhammed Hamdî Efendi, Mustafa Âsim Efendi (Yörük), Vasfi Efendi Meclis-i ây an azası görevlerinde bulundular. İlmiye ile geleneksel olarak bağlantılı olan Adliye ve Evkaf teşkilatı dışında bir görev üstlenmiş olan tek ilmiye mensubu kısa bir müddet Bağdad vâlisi ve Şura-yı devlet reisi olmuş olan Necmeddin Beydir. JBk Ek 1 S. XXV 1.

14 ÖNSÖZ XV 267 askeri zevattan1 ise ancak 74 ü münhasıran askerlikle ilgili bir makamda ordu komutanlığı, seraskerlik, kaptan-ı deryalık, tophane müşirliği, zaptiye nâzırlığı bulunmuşlardır; geri kalan 191 i başta sadrazamlık olmak üzere, vâlilik, nâzırlık, ve elçiliklerde vazife görmüşlerdir. Üç komutan ihtida etmiş Avrupalı (Mahmud Hamdi Paşa, Mehmed Ali Paşa, Ömer Lütfı Paşa), biri ise ihtida etmiş İstanbullu bir Yahudinin oğludur (Mehmed Kâmil Paşa). Ruhani liderleri ve tabi devletlerin başlarını saym azsak geri kalan gayrimüslimlerin sayısı ise 86 dır2. Bunlardan ancak Â'yân Meclisi azalığında bulunmuş olan 15 ini Abraham Paşa; Aram Efendi; Aristarki Bey (Stavraki); Bohor Efendi; Daviçon Karmona Efendi; De Kastro Bey; Dilber Efendi; Düz Bey; Fethi Bey; Oksanti Efendi; Popovıc Efendi; Servıçen Efendi; Stoyanoviç Efendi; Tilkof Efendi; Yusuf Sursok Efendi de saymazsak, fiili olarak devletin yüksek mevkiilerinde bulunmuş olan 71 gayrimüslimin uluslararası andlaşmalar gereği bir gayrimüslim tarafından yönetilmeleri gereken Cebel-i Lübnan, Sisam ve Şarki Rumeli nin başında bulunanlar hariç, ve geleneksel olarak gayrimüslimlerin istihdam edildiği Hariciye nezâretinin dışında, idari makamlarda bir tek kısa sürelerlerle Girit (Adosides Paşa, Fotiadi Bey, Sava Paşa, Sartinski Paşa, Karatodori Paşa, Beroviç Paşa) ve Cezâyir-i Bahr-i Sefid (İbrahim Selim Susa Bey) vilayetlerinin başında gayrimüslim vâliler görüyoruz. Nezaretlerde ise bugünkü tabirle teknik bakanlıklar diye addedebildiğimiz Nafıa Nezareti, Orman ve Maadin Nezareti, Posta ve Telegraf Nezareti ve Ticaret Nezareti dışında Abdülhamid döneminde Hazine-i Hassa ve Maliye Nezaretlerini sayabiliriz. Sadrazam lar3 Sadaret mevkii 83 yıl içinde 79 kez el değiştirmiş, ancak bu mevkiyi işgal edenlerin sayısı 42 dir: Mehmed Said sekiz, Mustafa Reşid altı, Mehmed Emin Âli ve Mütercim Mehmed Rüşdü beşer, Mehmed Kâmil dört, Mehmed Emin Rauf, Mehmed Emin, Ahmed Tevfik üçer, Mustafa Naili, Mehmed Fuad, Ahmed Midhat Şefik, Ahmed Es ad, Ahmed Vefık Hüseyin Hilmi ve Damad Mehmed Ferid Paşalar ikişer kez bu görevde bulundular. Bu 42 den 18 i Mehmed Husrev, Mehmed Ali, Mütercim Mehmed Rüşdü, Ahmed E s ad, Hüseyin Avni, Ahmed Cevad, Ahmed M uhtar, Mahmud Şevket, Ahmed İzzet, Ali Rıza, Salih Hulusi Paşalar asker kökenli. Sadaret makamını fasılasız en uzun işgal eden Avonyah Mehmed Ferid Paşa (Ocak 1903-Temmuz 1908), en kısa ise Ahmed Vefik Paşadır (30 Kasım-2 Aralık 1882) yılında ise sadaret altı kez el değiştirdi Ahmed Hamdi, Ahmet Vefık, Mehmed Sadık, Mehmed Rüşdü, Mehmed Es'ad Safvet ve Hayreddin 1B k E k 2 S. XXV. 2Bk Ek 3 XXVII. ^Şubat-Mayıs 1878 ve Temmuz 1879-Aralık 1882 arası başvekil.

15 XVI SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ Paşalar. Sözkonusu 42 sadrazamdan vazife başında ölen dördünü Mustafa Reşid, Mehmed Emin Âli, Halil Rifat ve Mahmud Şevket Paşalar saymazsak 9 u Mehmed Emin Rauf, Mustafa Naili, Mütercim Mehmed Rüşdü, Ahmed Midhat Şefik, Ahmed Vefık, Hayreddın, Ahmed Muhtar, Said Halim, Damad Mehmed Ferid Paşalar sadaret makamından ayrıldıktan sonra İdarî görev üstlenmediler. (Mehmed Said, Mehmed Kâmil, T al at ve Ahmed Tevfik Paşalar aşikâr sebeblerden ötürü bu rakama dahil edilmemişlerdir). Devlet hizmetinde kalanların çoğu ise ya vâlilik veya elçilikle İstanbul dan uzaklaştırılm ışlardır. Hayreddın ve Damad Ferid Paşalar ise sadarete geldiklerinde daha önce önemli bir İdarî mevkiide bulunmamışlardı. En genç sadrazam 37 yaşında ilk kez atandığı sadaretiyle (Ağustos 1852) Mehmed Emin Âli Paşa, en yaşlısı ise üçüncü ve son kere 75 yaşında sadrazam olan Ahmed Tevfik Paşadır. A d liye N azırları: arası Adliye nezâreti 57 kere el değiştirirken bu makamda bulunanların sayısı 38 dir. Ahmed Cevdet Paşa arası bu mevkiide beş kere bulunmuş, makamı en uzun arası Abdurrahman Nureddin Paşa işgal etmiştir yılında altı kere, 1878 de ise beş kere makam el değiştirmiştir. Adliye nazırı olmuş olan 38 kişiden altısı Necmeddin Molla, M ustafa Hayri, Ali Haydar, Cemil M olla, Vasfi, Ali R üşdü İlmiyeden, biri Mütercim Mehmed Rüşdü P aşa ise seyfiyedendir. Dokuzu adliye nezâretine atanmadan veya atandıktan sonra sadaret mevkiinde bulunmuşlardır Şirvani Mehmed Rüşdü, Mütercim Mehmed Rüşdü, Yusuf Kâmil, M ehmed Es'ad Safvet, Ahmed M idhat Şefik, Mehmed Said, Abdurrahman Nureddin, Hüseyin Hilmi Paşalar, B ahriye N a zırla rı arası bu makam 77 kez el değiştirirken, 50 kişi tarafından işgal edildi. Mehmed Ali Paşa, Nisan 1848-Nisan 1866 arası bu görevde beş kere bulunurken, Haşan Hüsnü Paşa Aralık 1882-Ağustos 1903 arası en uzun süre bu makamı işgal etmiştir. Bu görevde bulunanların dördü hariç İsmail Hakkı, Mahmud Nedim, Abdülhamid Ferid, Mehmed Celâl, diğerleri asker kökenlidir. Yedisi Mehmed Ali, Mehmed Emin, Mahmud Nedim, Ahmed E s ad, Hüseyin Avni, Ali Rıza, Salih Hulusi Paşalar bu göreve gelmeden veya geldikten sonra sadaret makamını işgal etmişlerdir. D ah iliye N a zırla rı arası bu makam 50 kez el değiştirirken 39 kişi tarafından işgal edildi. Mehmet Talat Paşa ve Adil Bey 2. Meşrutiyet döneminde bu görevde üçer defa bulunurken, Memduh Paşa Kasım 1895-Ağustos 1908 arası en uzun süre bu makamı işgal etmiştir. Dört nâzır İsmail Canbulat Bey, Ahmed 1 Mart 1867 e kadar ve Ocak 1881-Ağustos 1908 arası Kapudan-ı derya.

16 ÖNSÖZ XVII İzzet Paşa, Ali Rıza Paşa, Salih Hulusi Paşa asker kökenli iken, bu göreve gelmeden veya ayrıldıktan sonra fiili olarak taşrada vâlilik yapmamış olanların sayısı 15 tir: Mehmed Said Efendi, Server Paşa, İbrahim Hakkı Bey, Mehmed T a lat Paşa, Halil Bey, Mehmed Ziya Paşa, Mehmed Şerif Paşa, İsmail Canbulat Bey, Ali Fethi Bey, Mustafa Arif Bey, Ahmed İzzet Paşa, Mehmed Ali Bey, Ali Kemal Bey, Ali Rıza Paşa, Sâlih Hulusi Paşa. Nâzırlardan 16 sı Mehmed Rüşdü Paşa, Ahmed Hamdî Paşa, Mehmed Said Paşa, Ahmed Vefik Paşa, Mehmed Sadık Paşa, Mehmed Kadri Paşa, Mahtnud Nedim Paşa, İbrahim Edhem Paşa, Halil Rifat Paşa, İbrahim Hakkı Paşa, Hüseyin Hilmî Paşa, Mehmed Ferid Paşa, Mehmed Ta lat Paşa, Ahmed İzzet Paşa, Ali Rıza Paşa, Salih Hulusi Paşa bu göreve gelmeden veya ayrıldıktan sonra sadaret makamım işgal etmişlerdir. E v k a f N â z ır la n arası bu makam 76 kere el değiştirirken 58 kişi tarafından işgal edildi arası A bdüllatif Subhî Paşa bu görevde beş kere bulunmuşken görevde en uzun seneleri arasında Abdullah Gâlib Paşa kalmıştır. Nazırlardan beşi Ahmed Vefik Paşa, Mehmed Rüşdü Paşa, Ahmed Hamdî Paşa, Mehmed Sadık Paşa, Mehmed Kâmil Paşa bu göreve gelmeden veya ayrıldıktan sonra sadaret makamım işgal etmişlerdir. Altısı Ahmed Tevhid Efendi, Mustafa Hayri Efendi, Musa Kâzım Efendi, Vasfi Efendi, Ömer Hulusi Efendi, Mehmed Nuri Efendi ilmiye tarikinden, dördü Mehmed Nurî Efendi, Musa Kâzım Efendi, Mustafa Hayri Efendi, Ömer Hulusi Efendi şeyhülislamlıkta bulunmuşlardır. H ariciye N â zırla rı arası Hariciye Nezâreti 68 kere el değiştiriken bu mevkiiyi işgal edenlerin sayısı 34 tür. Mehmed Emin Âli, Mehmed Fuad, Mehmed Es'ad Safvet Paşa, bu mevkiide beşer kez bulunmuşlardır. Görevde en uzun süre Ahmed Tevfik Paşa ( ) bulunurken, 1882 yılında bu makam dört kere el değiştirmiştir. Dört gayr-i müslim A. Karatodori Paşa, Sava Paşa, Noradonkyan Efendi, Yusuf Franko Paşa bu görevde bulunmuşlardır. Nâzırlardan yedisi Turhan Hüsnü Paşa, Ahmed Tevfik Paşa, Mehmed Rifat Paşa, Mustafa Asım Bey, Mehmed Nabi Bey, Mustafa Reşid Paşa, Abdüllatif Safa Bey profesyonel diplomat tanımına uygun düşmektedir. Buna mukabil, 11 i Ali Gâlib Paşa, Sava Paşa, Abidin Paşa, Mehmed Asım Paşa, Noradonkyan Efendi, Said Halim Paşa, Halil Bey, Ahmed Nesimi Bey, Yusuf Franko Paşa, Mehmed Ferid Paşa, Ahmed İzzet Paşa nâzır olmadan veya olduktan sonra elçilikle yurtdışmda bulunmamışlardır. Yine bunlardan altısı Ali Galip Paşa, Mehmed Asım Paşa, Noradonkyan Efendi, Yusuf Franko Paşa, Mehmed Ferid Paşa, sefaret katibi, ve tek asker kökenli nâzır olan Ahmed İzzet Paşa da ataşe militer olarak, diplomasi tecrübesi kazanmışlardır. Nazırlardan 12 si Mustafa Reşid Paşa, İbrahim Sarim Paşa, Mehmed Emin Âli Paşa, Mehmed Fuad Paşa, İbrahim Edhem Paşa, Mehmed Es'ad Safvet

17 xvm SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ Paşa, Ârifi Paşa, Ahmed Tevfık Paşa, İbrahim Hakkı Paşa, Said Halim Paşa, Mehmed Ferid Paşa, Ahmed İzzet Paşa nâzır olmadan veya olduktan sonra sadarete yükselmişlerdir. H azine-i H assa N âzırları Nezâret arası 30 kere el değiştirmiş, bu makamı işgal edenlerin sayısı 24 tür arası üç Ermeni Kazasyan Paşa, Portakalyan Paşa, Sakız Paşa bu görevde birbirini takib etmişler, en uzun Kazasyan Paşa görev başında bulunmuştur ( ). İki nâzır bilahare sadrazam olmuşlardır Ahmed Hamdî ve Mehmed Said Paşalar, ayrıca iki seyfiye kökenli nâzır vardır: Mehmed Ali Paşa ve Mehmed Namık Paşa. M aarif N âzırları arası nezaret 64 kere el değiştiriken, bu mevkiiyi işgal edenlerin sayısı 39 dür. Ahmed Kemal Paşa arası bu göreve sekiz kez getirilirken, en uzun görevde bulunan ( ) Ahmed Zühdü Paşadır yılında nezaret beş kez el değiştirmiştir. Mehmed Hadi Paşa, asker kökenli tek Maarif nâzırı olmuştur. Altı nâzır da göreve gelmeden veya ayrıldıktan sonra sadrazam olmuşlardır: İbrahim Edhem Paşa, Mehmed Es'ad Safvet Paşa, Ahmed Vefik Paşa, Ahmed Arifi Paşa, Mehmed Kâmil Paşa, İbrahim Hakkı Paşa. M aliye N azırları arası nezaret 92 kere el değiştiriken, bu mevkiiyi işgal edenlerin sayısı 52 dir. Abdurrahman Nafiz Paşa arası bu göreve sekiz kez getirilirken, en uzun görevde bulunan birinci nezaretinde ( ) Ahmed Nazif Paşadır yılında nezaret beş kez el değiştirmiştir. Kazasyan Paşa Maliye nâzın olmuş tek gayrimüslim, Hüseyin Tevfik Paşa da, tek asker kökenli nâzır olmuştur. Beş nâzır da göreve gelmeden veya ayrıldıktan sonra sadrazam olmuşlardır: İbrahim Sarim, Mehmed Rüşdü, Mehmed Sadık, Ahmed Hamdî ve Mehmed Tal at Paşalar. M eclis-i A h k am -i A d liye R eisleri arası 32 kere el değiştiren bu makam 21 kişi tarafından işgal edilmiştir, bunlardan 11 i ayrıca sadaret mevkiinde bulunmuşlardır.yusuf Kâmil Paşa arasında beş defa bu makamda bulunmuştur. N afıa N azırları arası nezaret 46 kere el değiştirmiş, bu makamı işgal edenlerin sayısı ise 39 dür (Nezaret arası ve 2-8 Ağustos 1908 hariç, yılları arasında Ticaret Nezaretine bağlandı). Hekim İsmail Paşa, bu göreve üç kere atanırken, Haşan Fehmi Paşa ( ) bu makamı en uzun süre işgal edendir ve 1919 yıllarında bu makam beşer kez el değiştirmiştir. Nezaretin başında sekiz gayrimüslim bulunmuştur Agaton

18 ÖNSÖZ XIX Efendi, Davud Paşa, Çamiç Efendi, Karatodori Paşa, Sava Paşa, Naum Paşa, Sinapyan Efendi, Basarya Efendi. Yedi nâzır da Mehmed Rüşdü, İbrahim Edhem, Ahmed Muhtar, Ahmed Es ad, Mehmed Kadri, Mehmed Es'ad Safvet, Ali Rıza Paşalar nezarete gelmeden veya ayrıldıktan sonra sadrazam makamına yükselmişlerdi, l l i İbrahim Halil, Ahmed Muhtar, Ahmed Es ad, Osman Nizami, Ahmed Cemal, Mahmud Bahri, Şevket Turgut, Ahmed Avni, Abuk Ahmed Paşa, Zeki Paşa, Ali Rıza Paşa asker kökenlidir. O rm an ve M aadin N âzır la n arası (Nezaret arası Ticaret Nezaretine bağlandı) nezaret 7 kere el değiştirmiş, bu makamda altı kişi bulunmuştur, bunlar biri hariç ki bir hafta nezaretin başında bulunmuş olan Mehmed Tevfık Paşa diğerlerinin tümü gayrimüslimdir. Selim Melhame Paşa en uzun süre görevde bulunmuştur ( ). P osta ve T elegraf N azırları arası (Nezaret Temmuz cak 1910 arası umum müdürlüğe dönüştürülmüştür) 20 kez el değiştirmiş, görevde 19 kişi bulunmuştur. En uzun nazırlıkta bulunan Hüseyin Hasib Efendidir ( ). Nâzırlardan dördü Stanbulyan Efendi, Selim Susa Efendi, Musurus-Ghikis Bey, Yusuf Franko Paşa gayrimüslim iken, biri Mehmed T al at Paşa bilahare sadrazam olmuştur. S erask erler arası seraskerlik makamı 88 kere el değiştirmiş, görevde bulunanların sayısı ise 52 dir. Haşan Rıza Paşa bu göreve arası sekiz kez gelmiş, en uzun süre görevde bulunan ise arası serasker olan Mehmed Rıza Paşadır. Tümü, ikisi hariç Mehmed Fuad Paşa, Mehmed Ferid Paşa seyfiye tarikine mensubtur. Onu Mehmed Husrev Paşa, Mehmed Ali Paşa, Mehmed Rüşdü Paşa, Mehmed Fuad Paşa, Hüseyin Avni Paşa, Ahmed Es ad Paşa, Salih Hulusi Paşa, Mahmud Şevket Paşa, Ahmed İzzet Paşa, Mehmed Ferid Paşa, bu makama gelmeden veya ayrıldıktan sonra sadrazam olmuşlardır. Ş e y h ü lis la m la r arası meşihat makamı 33 kere el değiştirmiş, 26 kişi bu görevde bulunmuş, Haşan Fehmi, Haşan Hayrullah, Ahmed Muhtar-Molla, Musa Kâzım, Mehmed Cemâledin, İbrahim Hakkı, Mustafa Sabrî bu makamı ikişer defa işgal etmişlerdir. En uzun görevde kalan ise arası şeyhülislam olan Mehmed Cemâleddin Efendidir. ' Ağustos 1908 den sonra Harbiye Nazırı.

19 XX SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ Ş u ra -y ı D ev let R eisleri arası riyaset makamı 52 kere el değiştirmiş, 39 kişi bu görevde bulunmuştur. En uzun süren Mehmed Said Paşanın riyaseti olmuştur ( ).Yusuf Kâmil Paşa bu göreve üç kere getirtilmiş, 1919 ve 1920 de riyaset beşer kere el değiştirmiştir. Reislerden biri Mehmed Namık Paşa seyfiye, biri de Necmeddin Bey ilmiye kökenli iken, onbiri Ahmed Midhat Şefik Paşa, Yusuf Kâmil, Mahmud Nedim, İbrahim Edhem Paşa, Mehmed Kadri, Mehmed E s ad Safvet, Ârifi, Halil Rıfat, Said Halim, Mehmed Kâmil, Mehmed Said riyasete gelmeden veya ayrıldıktan sonra sadrazam olmuşlardır. T icaret ve Z iraat N azırları arası nezaret 75 kez el değiştirm iş, 56 kişi bu görevde bulunmuştur. En uzun M ustafa Zihni Paşa ( ) bu görevde bulunurken, 1920 de nezaret yedi kere el değiştirmiştir. Nâzırlardan altısı İbrahim Sarim, Yusuf Kâmil, Mahmud Nedim, İbrahim Edhem, Mehmed Es'ad Safvet, Mehmed Kadrî göreve gelmeden veya ayrıldıktan sonra sadrazam olmuşlar, yedisi Çamiç, B. Kuyumcuyan, Noradonkyan, Hallaçyan, Aristidi, S. el-bustani, Vayanis gayrimüslim, 13 ü de asker kökenlidir Mehmed Said, Ahmed Fethi, Halil Rifat, Haşan Rıza, Mehmed Kâmil, Süleyman Ref et, Mehmed Nâmık, İbrahim Halil, Damad Mahmud Celaleddin, Hüseyin Tevfik, Ziyaeddin, Mehmed Hâdi, Hüseyin Remzi Paşalar. T ophane M ü şirleri arası 35 kere el değiştirmiş olan bu makamda en uzun Mustafa Zeki Paşa bulunmuştur ( ). Görede bulunanların tümü asker kökenlidir. Z a p tiy e M ü şir le r i/n â z ır la n arası 36 kere el değiştiren bu görevde 30 kişi bulunmuştur. 11 i hariç Mehmed Emin, Mehmed İzzet, İsmail, Mehmed Ârif, Mehmed Sabrı, Kâmil Paşa, Hüseyin Nâzım Paşa, Ahmed Şefik, Hamdî, Mustafa Ziver, Refik tümü asker kökenlidir. Ahmed Hamdî Paşa bilahare sadrazam olmuş, en uzun ise Ahmed Şefik Paşa bu görevde bulunmuştur ( ). S ad aret M ü steşarları arası 47 kere el değiştiren bu görevde 37 kişi bulunmuştur. Bunlardan en uzun ( ) Mehmed Tevfik Paşa bu görevde bulunmuş, altısı da bilahare sadrazam olmuşlardır: İbrahim Sarim Paşa, İbrahim Edhem Paşa, Mehmed Fuad Paşa, Mehmed Es'ad Safvet Paşa, Ahmet Vefîk Paşa.

20 ÖNSÖZ XXI M abeyn B a şk a tip leri arası 23 kere el değiştiren bu görevde 20 kişi bulunmuştur. Mehmed Emin Bey, Ali Fuad Bey, ve Ali Rıza Mümtaz Bey ikişer defa işgal ettikleri bu makamda en uzun Tahsin Paşa bulunmuş ( ), Mehmed Said Paşa ise bilahare sadrazamlığa yükselmiştir. S erk u ren âlar arası 43 kere el değiştirmiş olan bu makam 37 kişi tarafından işgal edilmiştir. En uzun Hacı Ali Paşanın bulunduğu ( ) bu görevde yedi asker kökenli şahıs da bulunmuştur: Ahmed Şevket Paşa, Gâlib Paşa, Hüseyin Gemil Paşa, Mehmed Bey, Mehmed Nâfız Paşa, Mehmed Nuri Paşa, Ömer Yaver Paşa. M eclis-i  'yân a z a la n I. M eşrutiyet döneminde (M art 1877-Nisan 1880) 51, II. M eşrutiyet döneminde (Aralık 1908-Eylül 1919) ise 97 atama yapılmıştır. Birinci dönemde azalardan 12 si Antopulo Paşa, Aristarki Bey, Daviçon Efendi, Marko Paşa, Mihran Bey, Musurus Paşa, Serviçen Bey, Stoyanoviç Efendi, Kastro Bey, Mavroyeni Paşa, Karatodori Paşa, Abraham Paşa ikinci dönemde ise 18 i Azaryan Efendi, Basarya Efendi, Bohor Efendi, Fethi Franko Bey, Noradonkyan Efendi, Mavrokordato Efendi, Mavroyeni Bey, Oksanti Efendi, Yorgiyadis Efendi, Aram Efendi, Temko Popovic Efendi, Aristidi Paşa, Dilber Efendi, Stoyan Tilkof Efendi, Süleyman El-Baruni Efendi, Yusuf Sursok Bey, Vegleri Efendi gayri müslimdir. Birinci dönemde üç Ahmed Esad, Halil ve Ahmed Tahir Efendiler, ikinci dönemde dokuz Mehmed Ziyaeddin, M ustafa Hayrı, Mustafa Sabri, M ustafa Asım, V asfi Efendi, M usa Kâzım, M ehm ed-sahip M olla, Muhammed Hamdî, Ali Rıza Efendiler toplam 12 ilmiye mensubu Â'yân azası atanmışlardır. Asker kökenliler ise birinci dönemde yedi Abdülhalim, Ahmed, Haşan Rıza, İbrahim Halil, Mehmed Nâmık, Mustafa Nurî, Tahir Paşalar ikinci dönemde ise Ahmed Muhtar, Topçu Ali Rıza, Ali Rıza (sadrazam), Arif Hikmet, Edhem, Mehmed Muzaffer, Ömer Rüşdü, Sami Faruki, Süleyman, Fuad, Sâlih Hulusi, Ahmed İzzet, Mahmud Şevket, Mehmed Şükrü, Mahmud Bahri, Osman Fevzî, İzzet Fuad, Mehmed Hâdi Paşalar 18, toplam 23 tür. Meclis-i  yân a tayin edilenler ekseriyetle, devlet hizmetindeki hayatlarının sonuna doğru bu mevkiye taltifen atanmışlardır. Birkaçı için ise bilakis, ayanlık devlet katında ilk önemli görevdir: Hayreddin Paşa, Mehmed Said Halim Paşa, Damad Mehmed Ferid Paşa gibi.

21 xxn SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ V a lile r İmparatorluğun çeşitli eyalet ve vilayetlerinde 510 vâli1 görevde bulunmuştur. Bunlardan 160 ı2 asker kökenli, biri de Necmeddin Molla İlmiyeye mensubdur. Asker valiler ekseriyetle sınır vilayetlerinde ve ordu karagahlarının veya hudud kom utanlıklarının konuşlandırıldığı vilayet merkezlerinde vazife almışlardır ve bunlardan bazıları hem mülki hem de askeri görevi aynı anda uhdelerinde bulundurmuşlardır. Bunun en bariz örneklerini 6. Ordunun bulunduğu Bağdad, ve 7. Ordunun bulunduğu Yemen vilayetlerinde görüyoruz. 6. Ordunun kurulduğu 1848 den 1910 a kadar ki 30 Bağdad vâlisinden 13 ü, 7. Ordunun kurulduğu 1871 den 1910 a kadar ki 20 Yemen vâlisinden ancak dördü mülki erkândan iken, diğerleri vâlilik görevini üstlenen Ordu komutanlarıydı. İlginçtir ki mülki erkândan olmalarına rağmen üç Bağdad vâlisi Mehmed Takıyeddin, Ahmed Midhat Şefik Paşa, Abdurrahman Nureddin Paşa bu sefer 6. Ordu komutanlığını onlar yürütmüşlerdir. Taşrada konuşlandırılmış diğer ordu komutanlıklarında her iki görevin tek kişinin uhdesinde bulundurulm asına daha seyrek de olsa rastlanmaktadır: 4. Ordu komutanlığının bulunduğu Erzurum da Rus Harbini takaddüm eden senelerde tüm ordu komutanları aynı zamanda vâlilik görevini de yürütmüşler, 2. Ordu komutanlığının Edirne'de bulunduğu yıllarda Mehmed Arif Paşa uzun yıllar hem vâli hem Ordu komutanı idi. Yanya vilayetinde de asker valiler çoğu zaman hudud kuvvetleri komutanlığını da deruhte etmişlerdir. Ordu komutanlığı ve vâlilik görevlerinin iki ayrı kişinin uhdesinde bulunduğu zamanlarda iki görevli arasındaki sürtüşme örnekleri çoktur. Bunlardan birkaç tanesi burada zikredelim: Yemen de Vâli Hüseyin Hilmî Paşa ile 7. Ordu Komutanı Abdullah Reşid Paşa, Selanik te Vâli Mehmed Tevfik Bey ile 2. Ordu M üşiri Hayri Paşa, Kırım Harbi arifesinde Erzurum vâlisi Mustafa Zarif Paşa ile Anadolu (4.) Ordusu müşiri Abdülkerim Nadir Paşa, v.s arası 19 sadrazam sadaret makamına gelmeden veya ayrıldıktan sonra taşrada vâlilik yapmışlardır. Vâli listeleri incelendiği zaman şu sonuçlara varmak mümkün: (i) bölgesel ihtisaslaşma diye bir kural yok: bazı vâliler tüm kariyerlerini örneğin güney doğu vilayetlerinde yaparlarken, diğerleri Rumeli den Trablusgarb a oradan da Anadolu ya tayin edilebilinirlerdi. Görev uzunluğu konusunda da belirli bir kıstas yok, hatta bazı dönemlerde dönüşüm öyle hızlandı ki mesela Mahmud Nedim Paşanın sadareti esnasında bazı vilayetlere peşi peşine vâlilerin atanması üzerine Avusturya-Macaristan İmparatoru Franz-Joseph e, Osmanlı valileri promenada mi çıktı? diye bir nükte atfedilir. Ziya Paşa da (Ziyaeddin Abdülhamid Paşa) görevine henüz ısınmadan başka bir yere naklini 1B ke k4s. XXVIII. 2Bk Ek 5 S. XXV.

22 ÖNSÖZ xxm Vâlii Şam olarak üçbuçuk ay Konya ya sonra göründü gitmek diye dile getiımiştir. Aynı hareketliliği 2. Meşrutiyet döneminde hükümetlerin birbirini takip ettiği yıllarda görmek mümkün. Mesela Haleb e arası altı vali tayin edildi. Ona mukabil, II. Abdülhamid devrinin ortalarına doğru daha istikrah bir dönem yaşandı: Ahmed Rasim Paşa 15 yıl Trablusgarb, Ahmed Ratib Paşa, 13 yıl Hicaz, Mehmed Kâmil Paşa 12 yıl Aydın vâliliklerinde bulundular. Bu tablo, çoğu vilayet için geçerli olduğu gibi diğer makamlarda da (nâzırlık, elçilit, ordu komutanlığı) aynı müşahedede bulunmak mümkündür. E lç ile r arası yurt dışındaki 22 diplomatik misyonda 133 kişi^ büyükelçi, elçi, veya mûkim maslahatgüzar sıfatıyla görev almışlardır. Bunlardan profesyonel diplom at, yani devletin herhangi başka bir hizm etinde bulunmamış olanların sayısı 42 dir. Asker kökenli sefirlerin sayısı ise 14 tür: Ahmed Cevad, Ahmed Fevzi, Ahmed Şakir, Saraylızâde Ahmed Tevfik, Hüseyin Hüsnü, Hüseyin Tevfik, İbrahim Fethi, İzzet Fuad, Mahmud Muhtar, Mehmed Şakir, Mustafa Eşref, Necib, Osman Nizami, Şerif Paşalar. Sefirlik yapmış olan 13 kişi, yurd dışına gitmeden veya döndükten sonra, sadrazamlık makamında bulunmuşlardır: Ahmed Arifi, Ahmed Cevad, Ahmed Tevfik, Ahmed Vefik, Hüseyin Hilmi, İbrahim Edhem, İbrahim Hakkı, İbrahim Sarim, Mehmed Emin, Mehmed Emin Âli, Mehmed E s ad Safvet, Mehmed Sadık, Mustafa Reşid Paşalar. 29 gayrimüslim temsilciden l l i Rum, Antopulo Paşa, L. Aristarki bey, Y. Aristarki Bey, Fotiadis Paşa, A. Karatorodi Paşa, S. Karatodori Efendi, Konemenos Bey, Mavroyeni Bey, K. Musurus Paşa, S. Musurus Paşa, Y. Musurus Bey, dördü Ermeni Azaryan Efendi, Miran Bey, Serkis Efendi, Yusuf Misak Efendi, dördü Levanten: A. Rüstem Bey (Polonya asıllı), Blak Bey ve Glavany Bey (Fransızlaşmış Geneviz asıllı bir aileden), Rüstem Paşa (İtalyan asıllı), üçü Rumlaşmış Romenler, Kalimaki Paşa ve baba oğlu K. Karaca Bey ile Y. Karaca Paşa, üçü de yabancı ülke vatandaşı doğup Osmanlı hizmetine girmiş olan AvrupalIlar E. de Kerkhove (Belçikalı), M urat Efendi (Alm an), Dr. Spitzer (AvusturyalI). * * * Daha etraflı bir incelemeyi gerektiren bir husus, bu rehberde yer alan eşhası birbirine bağlayan baba-oğul, kardeş, kayın peder-damat ilişkileridir. Nihai olmadığı aşikar olan bir ilk tespit neticesinde 72 baba-oğul ilişkisi ortaya Ek 6 XXXI.

23 XXIV SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ çıkmıştır*. Buna ilaveten, dört dede-oğul-torun silsilesine rastlandı: Mehmed Şekip Paşa Ahmed Ârifı Paşa > M ustafa Şekib Bey; Gümrükçü Osman Paşa» Mustafa Süreyya Paşa -» M ustafa Şekib Bey, Abdunahman Sami Paşa Abdüllatif Subhi Paşa -> Abdülvahab Subhi Bey; Mehmed İsmet Paşa > Hüseyin Rıza Paşa İsmet Bey. Kayınpeder-damat ilişkisi ise 44 kez tekrarlandı2. Hatta bu ilişkiyi dört nesil üzerinde izleme mümkün: Emin Muhlis Paşanın damadı Mehmed Enis Paşa, bunun damadı Mustafa Zeki Paşa, bunun damadı Ali Kemal Bey. Nihayet 16 kardeş ilişkisi de tesbit edilebildi3. Bu örnekleri çoğaltmak burada da herhalde mümkün olmalı. Bu rehberde Baban ailesinin ferdlerine sekiz, Samipaşazâdelere altı, Çürüksululara ve R am azanoğullarına beşer defa rastlan m ak tad ır. A ynı m anzaraya gayrimüslimlerde de görmek mümkündür: (Aristarki, Bilinski, Franko, Karaca, Karatodori, Kuyumcuyan, Mavroyeni, Musurus aileleri). Not: Şahıs verileri bölümünde u işareti kişinin ilmiye, A işareti seyfıyeye mensubiyetinin ifadesidir. ^Bk Ek 7 S. XXXII. 2Bk Ek 8 S XXXIV. 3Bk Ek 9 XXXV.

24 SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ XXV EK 1: İLMİYE MENSUBLARI: Abdullah Bey, Abdurrahman Nesîb Efendi, Ahmed Arif Hikmet Bey, Ahmed Es'ad Efendi, Ahmed Muhtar Efendi, Ahmed Muhtar-Molla Bey, Ahmed Tâhir Efendi, Ahmed Tevhid Efendi, Ali Haydar Efendi, Ali Rıza Efendi, Ali Rüşdü Efendi, Halil Efendi, Haşan Fehmî Efendi, Haşan Hayrullah Efendi, Hüseyin Hüsnü Efendi, İbrahim Hakkı Efendi, Mehmed  rif Efendi, Mehmed Cemâleddin Efendi, Mehmed Es ad Efendi, Mehmed Nurî Efendi, Mehmed Refik Efendi, Mehmed Sadeddin Efendi, Mehmed-Sahib Molla Bey, Mehmed Ziyâeddin Efendi, Muhammed Hamdî Bey, Musa Kâzım Efendi, Mustafa Âsim Efendi (Mekkîzâde), M ustafa Âsim Efendi (Yörük), Mustafa Hayri Efendi, Mustafa Sabrî Efendi, Necmeddin Bey, Ömer Hulusi Efendi, Ömer Hüsamettin Efendi, Ömer Lütfı Efendi, Vasfı Efendi. EK 2: SEYFİYE MENSUBLARI: Abdî Paşa; Abdî Paşa; Abdullah Paşa; Abdullah Reşid Paşa; Abdülhalim Paşa; Abdülkerim Nadir Paşa; Abdülkerim Paşa; Abdülkerim Paşa; Ahmed Abuk Paşa; Ahmed Avni Paşa; Ahmed Cemâl Paşa; Ahmed Cevad Paşa; Ahmed Es'ad Paşa; Ahmed Eyyûb Paşa; Ahmed Fethi Paşa; Ahmed Fevzî Paşa (H ain/firari); Ahmed Fevzî Paşa (Tatar); Ahmed Fevzî Paşa (Aydınoğlu); Ahmed Feyzî Paşa; Ahmed Hamdî Paşa (Arnavud); Ahmed Hamdî Paşa (Cakacı/Süslü); Ahmed Hıfsı Paşa; Ahmed İzzet Paşa; Ahmed İzzet Paşa; Ahmed İzzet Paşa (Amavud); Ahmed Muhtar Paşa; Ahmed Nâzır Paşa; Ahmed Paşa (Kayserili); Ahmed Paşa (Tâcirli); Ahmed Ratip Paşa; Ahmed Şakir Paşa; Ahmed Şevket Paşa; Ahmed Tevfik Paşa; Ahmed Tevfik Paşa; Ahmed Tevfik Paşa (Saraylızade); Ahmed Vesim Paşa; Ahmed Zekeriya Paşa; Ali Aşkar Paşa; Ali Ferid Paşa; Ali Paşa; Ali Rıza Mehmed Paşa; Ali Rıza Paşa; Ali Rıza Paşa; Ali Rıza Paşa; Ali Rıza Paşa; Ali Sâib Paşa; Ali Yâver Paşa; Ârif Hikmet Paşa; Ârif Paşa; Ârif Paşa; Asaf Paşa; Cavid Paşa; Cemâl Paşa (Ağabeyzâde); Cemâl Paşa [Mersinli]; Cevad Şakir Paşa; Ebûbekir Rüstem Paşa; Ebûbekir Sami Paşa; Edhem Paşa; Edhem Paşa; Emin Paşa; Enver İsmail Paşa; Es'ad Paşa; Eyyûb Sabrî Paşa; Fahri Paşa; Feyzullah Zaim Paşa; Fuad Paşa; Fuad Paşa; Gâlib Paşa (Sarı); Gâlib Paşa [Pasiner]; Hâfız Ahmed Paşa; Hâfız Ahmed Paşa; Hâfız İsmail Hakkı Paşa; Hafız Mehmed Paşa; Hâfız Mehmed Paşa; Hâfız Mehmed Paşa; Halil Paşa; Halil Rifat Paşa; Hamdî Bey; Haşan Bedri(eddin) Paşa; Haşan Edip Paşa; Haşan Hakkı Paşa; Haşan Hayrî Paşa; Haşan Hüsnü Paşa; Haşan İzzet Paşa; Haşan Rami Paşa; Haşan Rıza Paşa; Haşan Rıza Paşa; Haşan Rıza Paşa; Haşan Sâmih Paşa; Haşan Tahsin Paşa; Haşan Tahsin Paşa; Haydar Paşa; Hayri Paşa; Hidâyet Paşa; Hilm î Paşa; Hurşid Paşa; Husrev Paşa; Hüseyin Avni Paşa; Hüseyin Cemil Paşa; Hüseyin Fevzî Paşa; Hüseyin Hüsnü Paşa; Hüseyin Hüsnü Paşa; Hüseyin Hüsnü Paşa; Hüseyin Hüsnü Paşa; Hüseyin Hüsnü Paşa; Hüseyin Nâzım Paşa; Hüseyin Raûf Bey; Hüseyin Remzi Paşa; İbrahim Derviş Paşa; İbrahim Edhem Paşa; İbrahim Fethi Paşa; İbrahim Halil Paşa; İbrahim Halil Paşa; İbrahim Halil Paşa; İsmail Hakkı Paşa; İsmail

25 XXVI SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ Hakkı Paşa; İsmail Hakkı Paşa; İsmail Hakkı Paşa; İsmail Paşa; İzzet Bey; İzzet Fuad Paşa; Kâzım Paşa; Mahmud Bahri Paşa; Mahmud Celâleddin Paşa; Mahmud Hamdî Paşa; Mahmud Kâmil Paşa; Mahmud Muhtar Paşa; Mahmud Paşa; Mahmud Paşa; Mahmud Şevket Paşa; Mazhar Şerif Paşa; Mehmed Alı Paşa; Mehmed Ali Paşa; Mehmed Ârif Paşa; Mehmed Ârif Paşa; Mehmed Ârif Paşa; Mehmed Besim Paşa; Mehmed Bey; Mehmed Dilaver Paşa; Mehmed Emin Paşa; Mehmed Emin Paşa; Mehmed Es'ad Paşa; Mehmed Fazıl Paşa; Mehmed Fazlı Paşa; Mehmed Hâdi Paşa; Mehmed Hayreddin Paşa; Mehmed Hurşid Paşa; Mehmed Husrev Paşa; Mehmed İsmet Paşa; Mehmed İzzet Paşa; Mehmed İzzet Paşa; Mehmed İzzet Paşa; Mehmed Kâmil Paşa; Mehmed Muammer Paşa; Mehmed Muzaffer Paşa; Mehmed Nafiz Paşa; Mehmed Nâmık Paşa; Mehmed Nazif Paşa; Mehmed Nurî Paşa; Mehmed Râşid Paşa; Mehmed Raûf Paşa; Mehmed Redif Paşa; Mehmed Re'fet Paşa; Mehmed Reşid Paşa; Mehmed Reşid Paşa; Mehmed Rıza Paşa; Mehmed Rüşdü Paşa; Mehmed Sa'dullah Paşa; Mehmed Said Paşa; Mehmed Said Paşa; Mehmed Said Paşa; Mehmed Salih Paşa; Mehmed Selim Paşa; Mehmed Şakir Paşa; Mehmed Şakir Paşa; M ehmed Şükrü Paşa; Mehmed Tâhir Paşa; Mehmed Tayyâr Paşa; Mehmed Vâsıf Paşa; Mehmed Vehib Paşa; Mehmed Yâver Paşa; Mehmed Zeki Paşa; Muhsin Paşa; Musa Kâzım Paşa; Mustafa Âsim Paşa; Mustafa Eşref Paşa; Mustafa Fevzî Paşa; Mustafa Kemal Paşa; Mustafa Mazhar Paşa; Mustafa Nâzım Paşa, Mustafa Nurî Paşa; Mustafa Nurî Paşa; Mustafa Paşa; Mustafa Paşa; Mustafa Paşa; Mustafa Paşa; Mustafa Paşa; Mustafa Sabrî Paşa; Mustafa Sıdkı Paşa; Mustafa Tevfık Paşa; Mustafa Tosun Paşa; Mustafa Zarîf Paşa; Mustafa Zeki Paşa; Nasır Paşa; Nazif Paşa; Necib Paşa; Necib Paşa; Neş'et Bey; Nihat Paşa; Nureddin Paşa; Nurî Paşa; Nusret Paşa; Osman Fevzî Paşa; Osman Nizami Paşa; Osman Nurî Paşa; Osman Nurî Paşa; Osman Nurî Paşa; Osman Paşa; Osman Paşa; Ömer Fevzî Paşa; Ömer Fevzî Paşa; Ömer Lütfî Paşa; Ömer Rüşdü Paşa; Ömer Yâver Paşa; Rasim Paşa; Râşid Paşa; Receb Paşa; Rıza Paşa; Rifat Paşa; Sabit Paşa; Sadık Paşa; Mehmed Es'ad Safvet Paşa; Sâlih Hamdî Paşa; Sâlih Hulusi Paşa; Sâlih Zeki Paşa; Sami Paşa Farukizâde; Seyfullah Paşa; Seyyid Mehmed Tevfık Paşa; Subhî Bey; Süleyman Askeri Bey; Süleyman Bahri Paşa; Süleyman Bahri Paşa; Süleyman Fevzî Paşa; Süleyman Hüsnü Paşa; Süleyman Paşa; Süleyman Paşa; Süleyman Re'fet Paşa; Süleyman Şefik Paşa; Süleyman Şevket Paşa; Şaban Paşa; Şakir Paşa; Şemsi Paşa; Şerif Paşa; Şevket Paşa; Şevket Turgut Paşa; Şükrü Paşa; Tâhir Paşa; Tâhir Paşa; Tevfık Paşa; Vâmık Sâlih Paşa; Vehib Bey; Veysel Hilmî Paşa; Yakub Şevki Paşa; Yâver Paşa; Yusuf Paşa; Zeki Paşa; Zeki Paşa; Zeki Paşa; Ziyaeddin Paşa.

26 ÖNSÖZ xxvn E K 3: GAYRİMÜSLİMLER A. Rumlar: Adosidis Paşa; Antopulos Paşa; Aristarki Bey (Ligor); Aristarki Bey (Miltiades); Aristarki Bey (Stavraki); Aristarki Bey (Yanko); Aristidi Paşa; Fotiadi Bey; Fotiadi Paşa; Gregoriyadis Bey; Kalimaki Paşa; K. Karaca Bey; Y. Karaca Paşa; Karatodori Bey; Karatodori Efendi; Karatodori Paşa; Konemenos Bey; Kopasis Efendi; Mavrokordato Efendi; Mavroyeni Bey; Mavroyeni Paşa; Musurus-Gikis Bey; Musurus Bey Pavlaki; Musurus Bey Yanko; Musurus Paşa Kostaki; Musurus Paşa Stefanaki; Sava Paşa; Vayanis Efendi; Vegleris Bey; Vitinos Bey; Vogoridi Bey; Vogoridi Paşa; Yoıgiadis Efendi. Adosidis Paşa ile Vayanis Efendi nin ayrıca Karamanlı olma özellikleri var. Kalimaki ve Karaca lar ise Rumlaşmış eski Romen ailelerine mensubturlar. B. Ermenil er: Abraham Paşa; Agaton Efendi; Agop Ohanes Kazasyan Paşa; Aram Efendi; Azaryan Efendi; Dâvud Garabet Paşa; Dilber Efendi; Diran Bey ; Düz Bey; Hallaçyan Efendi; Kuyumcuyan Bedros Efendi; Kuyumcuyan Ohannes Paşa; Mikail Portakalvan Paşa; Misak Efendi; Noradonkyan Efendi; Ohanes Çamiç Efendi; Ohanes Sakız Paşa; Oskan Efendi; Serkis Efendi; Serviçen Efendi; Sinapyan Efendi; Stanbulyan Efendi. C. Museviler: Bohor Efendi; Daviçon Karmona Efendi; De Kastro Bey. D. Hıristiyan Arablar: Fethi Bey; Gobdan Efendi; İbrahim Selim Susa Efendi; Nasri Paşa; Naum Nimetullah Paşa; Necib Paşa Melhame; Selim Melhame Paşa; Süleyman el- Bustani Efendi; Yusuf Franko Paşa ; Yusuf Sursok Efendi. E. S 1 a v 1 a r : Ahmed Rüstem Bey; Berovic Paşa; Gavril Paşa; Muzaffer Paşa; Nihat Paşa (de Bilinski); Oksanti Efendi; Popovic Efendi; Sartinski Paşa; Stoyanoviç Efendi; Tilkof Efendi. F. Osmanlı hizmetine girmiş olan yabancılar: Blak Bey; Glavany; Kerkhove; Murat Efendi; Rüstem Paşa; Dr. Spitzer. Osmanlı tebaasından olan Basarya Efendi Makedonya Ulahlanndan; Vasa Paşa da Katolik Arnavut idi.

27 xxvm SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ E K 4 : VALİLER Abbas Halim Paşa; Abbas Hilmî Paşa; Abdî Paşa; Abdî Paşa; Abdullah Gâlib Paşa; Abdullah Lami Bey; Abdullah Musîb Paşa; Abdullah Paşa; Abdullah Paşa; Abdullah Reşid Paşa; Abdullah Subhî Paşa; Abdurrahman Efendi; Abdurrahman Haşan Bey; Abdurrahman Nâfız Paşa; Abdurrahman Nureddin Paşa; Abdurrahman Fehmi Efendi; Abdurrahman Nureddin Paşa; Abdurrahman Sami Paşa; Abdülhalik Nasuhi Bey; Abdülhamit Paşa; Abdiilhamid Ziyâeddin Paşa; Abdülkadir Kemalî Paşa; Abdülkerim Nadir Paşa; Abdülkerim Paşa; Abdülvahap Paşa; Abdülvahap Subhî Bey; Abdünnâfi İffet Efendi; Abidin Paşa; Âdil Bey; Adosides Paşa; Ağa Hüseyin Paşa; Âgâh Abdülaziz Paşa; Ahmed Aziz Paşa; Ahmed Bey; Ahmed Cemâl Bey; Ahmed Cemâl Paşa; Ahmed Cevad Paşa; Ahmed Cevdet Paşa; Ahmed Es'ad Paşa; Ahmed Eyyûb Paşa; Ahmed Feyzî Paşa; Ahmed Fevzî Paşa; Ahmed Fevzî Paşa; Ahmed Hamdî Paşa; Ahmed Hıfzı Paşa; Ahmed İrfan Paşa; Ahmed İzzet Bey; Ahmed İzzet Paşa; Ahmed İzzet Paşa; Ahmed Keşfi Bey; Ahmed Mazhar Müfıd Bey; Ahmed Mazhar Paşa; Ahmed Midhat Bey; Ahmed Muammer Bey: Ahmed Muhtar Paşa; Ahmed Münir Bey; Ahmed Münir Paşa; Ahmed Nâzım Paşa; Ahmed Nâzır Paşa; Ahmed Nedim Bey; Ahmed Paşa; Ahmed Paşa; Ahmed Paşa; Ahmed Paşa; Ahmed Rasim Paşa; Ahmed Ratip Paşa; Ahmed Reşid Bey; Ahmed Reşid Paşa; Ahmed Reşid Paşa; Ahmed Tevfik Paşa; Ahmed Tevfik Paşa; Ahmed Vefık Paşa; Ahmed Zekeriya Paşa; Ahmed Zühdü Paşa; Alaeddin Bey; Ali Aşkar Paşa; Ali Daniş Bey; Ali Ekrem Bey; Ali Ferid Paşa; Ali Gâlib Bey; Ali Gâlib Bey; Ali Gâlib Bey; Ali Gâlib Paşa; Ali Haydar Bey; Ali Kemal Bey; Ali Kemalî Paşa; Ali Mazhar Bey; Ali Muhittin Paşa; Ali Münif Bey; Ali Nâzım Bey; Ali Nusret Paşa; Ali Osman Bey; Ali Paşa; Ali Paşa; Ali Paşa; Ali Paşa; Ali Paşa; Ali Paşa; Ali Refik Bey; Ali Rıza Bey; Ali Rıza Mehmed Paşa; Ali Rıza Paşa; Ali Rıza Paşa; Ali Rıza Paşa; Ali Rıza Paşa; Ali Sâib Paşa; Ali Şeydi Bey; Ali Subhî Bey; Ali Sürûrî Paşa; Ali Şefik Paşa; Ali Yâver Paşa; Âli Bey; Âli Bey; Antopulo Paşa; Ârif Paşa; Ârif Paşa; Â rif Paşa; Ârif Paşa; Ârifî Paşa; Asaf Paşa; Asaf Paşa; Atâullah Paşa; Aziz Nurî Bey; Aziz Paşa; Azmi Bey; Bedri Bey; Behçet Yusuf Bey; Bekir Sami Bey; Beroviç Paşa; Besim Bey; Cavid Paşa; Cemâl Azmi Bey; Cemâl Bey; Cemâl Paşa; Cemil Paşa; Cevdet Bey; Dâvut Paşa; Ebûbekir Hazım Bey; Ebûbekir Rüstem Paşa; Ebûbekir Sami Paşa; Edhem Paşa; Edhem Paşa; Edhem Paşa; Edhem Pertev Paşa; Emin Bey; Emin Muhlis Paşa; Enis Paşa; Es'ad Mehmed Muhlis Paşa; Es'ad Muhlis Paşa; Es'ad Paşa; Eyyûb Sabrî Paşa; Fahri Paşa; Faik Âli Bey; Ferid Paşa; Feyzullah Zaim Paşa; Kostaki Fotiadi Bey; Gâlib Paşa; Gâlib Paşa; Hâfız Ahmed Paşa; Hâfız Mehmed Paşa; Hâfız Mehmed Paşa; Halil Bey; Halil Hâlid Bey; Halil Kâmilî Paşa; Halil Paşa; Halil Rifat Paşa; Halil Rifat Paşa; Hamdî Bey; Hamit Bey; Haşan Bedri Paşa; Haşan Edip Paşa; Haşan Fehmi Paşa; Haşan Hakkı Paşa; Haşan Hakkı Paşa; Haşan Hakkı Paşa; Haşan Hayri Paşa; Haşan Hilmî Paşa; Haşan Nâzım Bey; Haşan Paşa; Haşan Refik Paşa; Haşan Rıza Paşa; Haşan Rıza Paşa; Haşan Samih Paşa; Haşan Tahsin Bey; Haşan Tahsin Paşa; Haşan

28 ÖNSÖZ XXIX Tahsin Paşa; Haydar Hilmî Bey; Haydar Paşa; Hayri Paşa; Hıfzı Paşa; Hidayet Paşa; Hilmî Paşa; Hilmî Paşa; Hulusi Bey; Hurşid Paşa; Husrev Paşa; Hüsamettin Bey; Hüseyin Avni Paşa; Hüseyin Celâl Bey; Hüseyin Cemil Paşa; Hüseyin Efendi; Hüseyin Fevzî Paşa; Hüseyin Fikri Paşa; Hüseyin Hilmî Paşa; Hüseyin Hüsnü Paşa; Hüseyin Hüsnü Paşa; Hüseyin Kâzım Bey; Hüseyin Mazhar Bey; Hüseyin Nâzım Paşa; Hüseyin Nâzım Paşa; Hüseyin Rıza Paşa; Hüsnü Bey; İbrahim Bey; İbrahim Derviş Paşa; İbrahim Edhem Bey; İbrahim Edhem Paşa; İbrahim Edhem Paşa; İbrahim Faik Bey; İbrahim Hakkı Bey; İbrahim Halil Paşa; İbrahim Halil Paşa; İbrahim Halil Paşa; İbrahim Haydar Efendi; İbrahim Hayrullah Bey; İbrahim Kadrî Bey; İbrahim Paşa; İbrahim Paşa; İbrahim Sâib Paşa; İbrahim Sârim Paşa; İbrahim Selim Susa Bey; İbrahim Şükrü Paşa; İsmail Canbulat Bey; İsmail Fuad Bey; İsmail Hakkı Bey; İsmail Hakkı Bey; İsmail Hakkı Bey; İsmail Hakkı Paşa; İsmail Hakkı Paşa; İsmail Hakkı Paşa; İsmail Hakkı Paşa; İsmail Hakkı Paşa; İsmail Hakkı Paşa; İsmail Kemal Bey; İsmail Kemal Bey; İsmail Paşa; İsmail Paşa; İsmail Paşa; İsmail Rahmi Paşa; İsmet Bey; İsmet Paşa; İzzet Bey; İzzet Efendi; Kadrî Efendi; Kâmil Bey; Karateodori Paşa; Kâzım Bey; Kâzım Paşa; Kemal Bey; M acit Bey; Mahmud  rif Paşa; Mahmud Celâl ettin Paşa; Mahmud Celâlettin Paşa; Mahmud Hamdî Paşa; Mahmud M uhtar Paşa; Mahmud Nedim Bey; Mahmud Nedim Paşa; Mahmud Paşa; Mahmud Paşa; Mahmud Şevket Paşa; Malik Efendi; Mazhar Osman Paşa; Mazhar Şerif Paşa; Mecit Efendi; Mehmed Âkif Paşa; Mehmed Âkif Paşa; Mehmed Ali Aynî Bey; Mehmed Ali Paşa; Mehmed  rif Bey; Mehmed Ârif Paşa; Mehmed Mehmed Ârif Paşa; Mehmed Ârif Paşa; Mehmed Âsim Paşa; Mehmed Atâ Bey; Mehmed Atâullah İbrahim Paşa; Mehmed Besim Paşa; Mehmed Bey; Mehmed Celâl Bey; Mehmed Cemâleddin Paşa; Mehmed Cevad Bey; Mehmed Dilaver Paşa; Mehmed Emin Âli Paşa; Mehmed Emin Bey; Mehmed Emin Derviş Paşa; Mehmed Emin Paşa; Mehmed Emin Paşa; Mehmed Emin Paşa; Mehmed Emin Paşa; Mehmed Enis Paşa; Mehmed Faik Memduh Paşa; Mehmed Faik Paşa; Mehmed Fazıl Paşa; Mehmed Ferid Paşa; Mehmed Ferid Paşa; Mehmed Gâlib Bey; Mehmed Hadi Paşa; Mehmed Hasib Paşa; Mehmed Hâlet Paşa; Mehmed Hamdî Paşa; Mehmed Hamdî Paşa; Mehmed Haydar Paşa; Mehmed Hayreddin Paşa; Mehmed Hurşid Paşa; Mehmed Hurşid Paşa; Mehmed Hüsnü Bey; Mehmed İsmet Paşa; Mehmed İzzet Paşa; Mehmed İzzet Paşa; Mehmed İzzet Paşa; Mehmed İzzet Paşa; Mehmed Kabûlî Paşa; Mehmed Kadrî Paşa; Mehmed Kâmil Paşa; Mehmed Kâmil Paşa; Mehmed Kânî Paşa; Mehmed Midhat Bey; Mehmed Muammer Paşa; Mehmed Nâfız Paşa; Mehmed Nâmık Paşa; Mehmed Nasır Paşa; Mehmed Nâzım Paşa; Mehmed Nazif Paşa; Mehmed Necib Paşa; Mehmed Nevres Paşa; Mehmed Nureddin Bey; Mehmed Paşa; Mehmed Paşa; Mehmed Râgıb Paşa; Mehmed Raîf Paşa; Mehmed Râşid Paşa; Mehmed Rauf Paşa; Mehmed Redif Paşa; Mehmed Re'fet Paşa; Mehmed Reşad Bey; Mehmed Reşid Bey; Mehmed Reşid Paşa; Mehmed Reşid Paşa; Mehmed Reşid Paşa; Mehmed Reşid Paşa; Mehmed Reşid Paşa; Mehmed Reşid Paşa; Mehmed Rifat Paşa; Mehmed Rüşdü Paşa; Mehmed Sabrı Paşa;

29 XXX SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ Mehmed Sadık Paşa; Mehmed Sadık Paşa; Mehmed Sa'dullah Paşa; Mehmed Said Paşa; Mehmed Said Paşa; Mehmed Said Paşa; Mehmed Said Paşa; Mehmed Said Paşa; Mehmed Salih Paşa; Mehmed Sâlih Paşa; Mehmed Selim Paşa; Mehmed Sırrı Paşa; Mehmed Şakir Paşa; Mehmed Şemseddin Paşa; Mehmed Şerif Paşa; Mehmed Şerif Paşa; Mehmed Şerif Paşa; Mehmed Şerif Raûf Paşa; Mehmed Tâhir Paşa; Mehmed Takiyeddin; Mehmed Tayyâr Paşa; Mehmed Tevfik Bey; Mehmed Tevfik Paşa; Mehmed Vâsıf Paşa; Mehmed Vecihî Paşa; Mehmed Yâver Paşa; Mehmed Zeki Paşa; Mehmed Zeki Paşa; Mehmed Ziyâ Paşa; Mehmed Ziyâeddin Paşa; Memduh Sermed Bey; Ahmed Midhat Şefik Paşa; Muharrem Efendi; Muharrem Mümtaz Bey; Muhsin Paşa; Musa Kâzım Paşa; Musa Saffeti Paşa; Mustafa Abdiilhalik Bey; Mustafa Âsim Paşa; Mustafa Âtıf Bey; Mustafa Azmi Bey; Mustafa Bey; Mustafa Eşref Paşa; Mustafa Faik Paşa; Mustafa Haşim Bey; Mustafa Hıfzı Paşa; Mustafa Mazhar Paşa; Mustafa Naili Paşa; Mustafa Nâzım Paşa; Mustafa Necib Paşa; Mustafa Nedim Bey; Mustafa Neyyir Bey; Mustafa Nurî Bey; Mustafa Nurî Paşa; Mustafa Nurî Paşa; Mustafa Paşa; Mustafa Paşa; Mustafa Paşa; Mustafa Rahmi Bey; Mustafa Sabrî Paşa; Mustafa Sıdkı Paşa; Mustafa Süreyyâ Paşa; Mustafa Şerifi Paşa; Mustafa Tosun Paşa; Mustafa Vefik Bey; Mustafa Zarîf Paşa; Mustafa Zihni Paşa; Mustafa Zihni Paşa; Mustafa Ziver Bey; Nâfız Bey; Nâmık Paşa; Nâzım Bey; Necmettin Bey Molla; Ne'şet Bey; Nureddin Paşa; Nusret Paşa; Osman Fevzî Paşa; Osman Kâzım Bey; Osman Nurî Paşa; Osman Nurî Paşa; Osman Nurî Paşa; Osman Paşa; Osman Paşa; Osman Paşa; Osman Paşa; Osman Paşa; Osman Paşa; Osman Paşa; Osman Paşa; Osman Râşid Paşa; Osman Şerif Paşa; Osman Ziyâ Paşa; Ömer Âli Bey; Ömer Fevzî Paşa; Ömer Lütfü Paşa; Ömer Paşa; Ömer Sabrî Bey; Râşid Naşid Paşa; Râşid Paşa; Raûf Bey; Receb Paşa; Re'fet Bey; Reşid Âkif Paşa; Reşid Mümtaz Paşa; Rıza Paşa; Sabit Bey; Sabit Paşa; Sadık Vicdani Bey; Mehmed Es'ad Safvet Paşa; Sâlih Hamdî Paşa; Sâlih Zeki Paşa; Salim Paşa; Samih Rifat Bey; Sartinski Paşa; Sava Paşa; Selim Sim Paşa; Seyfettin Bey; Seyfullah Paşa; Subhî Bey; Süleyman Askeri Bey; Süleyman Bahri Paşa; Süleyman Bahri Paşa; Süleyman Kânî Bey; Süleyman Nâmık Paşa; Süleyman Nazif Bey; Süleyman Necmi Bey; Süleyman Paşa; Süleyman Re'fet Paşa; Süleyman Şefik Paşa; Süleyman Şevket Paşa; Şaban Paşa; Şakir Paşa; Şemsi Paşa; Şevket Bey; Şevket Paşa; Tâhir Paşa; Tâhir Paşa; Tahsin Bey; Tahsin Paşa; Tevfik Bey; Tevfik Bey; Tevfik Paşa; Turhan Hüsnü Bey; Vâmık Sâlih Paşa; Vâsıf Paşa; Vehip Bey; Velieddin Rifat Paşa; Yakup Paşa; Yusuf Muhlis Paşa; Yusuf Paşa; Yusuf Sıddık Paşa; Yusuf Ziyâ Bey; Yusuf Ziyâ Paşa; Zekeriya Zihni Bey; Zeki Paşa; Ziver Bey; Zühdü Bey. EK 5: ASKER KÖKENLİ VALİLER: Abdî Paşa; Abdî Paşa; Abdullah Paşa; Abdullah Reşid Paşa; Abdülkerim Nadir Paşa; Abdülkerim Paşa; Ahmed Cemâl Paşa; Ahmed Cevad Paşa; Ahmed Es'ad Paşa; Ahmed Eyyûb Paşa; Ahmed Feyzî Paşa; Ahmed Fevzî Paşa; Ahmed Fevzî Paşa; Ahmed Hıfzı Paşa; Ahmed İzzet Paşa; Ahmed İzzet

30 ÖNSÖZ XXXI Paşa; Ahmed Muhtar Paşa; Ahmed Nâzır Paşa; Ahmed Paşa; Ahmed Paşa; Ahmed Ratip Paşa; Ahmed Tevfik Paşa; Ahmed Tevfik Paşa; Ahmed Zekeriya Paşa; Ali Aşkar Paşa; Ali Ferid Paşa; Ali Paşa; Ali Rıza Mehmed Paşa; Ali Rıza Paşa; Ali Rıza Paşa; Ali Rıza Paşa; Ali Sâib Paşa; Ali Yâver Paşa; Ârif Paşa; Ârif Paşa; Cavid Paşa; Cemâl Paşa; Ebûbekir Rüstem Paşa; Ebûbekir Sami Paşa; Edhem Paşa; Eyyûb Sabrî Paşa; Fahri Paşa; Feyzullah Zaim Paşa; Gâlib Paşa; Gâlib Paşa; Hâfız Ahmed Paşa; Hâfız Mehmed Paşa; Hâfız Mehmed Paşa; Halil Kâmilî Paşa; Halil Rifat Paşa; Hamdî Bey; Haşan Bedri Paşa; Haşan Edip Paşa; Haşan Hakkı Paşa; Haşan Hakkı Paşa; Haşan Rıza Paşa; Haşan Samih Paşa; Haşan Tahsin Paşa; H aşan Tahsin Paşa; Haydar Paşa; Hidayet Paşa; Hilmî Paşa; Husrev Paşa; Hüseyin Avni Paşa; Hüseyin Cemil Paşa; Hüseyin Fevzî Paşa; Hüseyin Fikri Paşa; Hüseyin Nâzım Paşa; İbrahim Derviş Paşa; İbrahim Halil Paşa; İbrahim Halil Paşa; İsmail Canbulat Bey; İsmail Hakkı Paşa; İsmail Hakkı Paşa; İsmail Hakkı Paşa; İsmail Paşa; İzzet Bey; Kâzım Paşa; Mahmud Celâlettin Paşa; Mahmud Muhtar Paşa; Mahmud Paşa; Mahmud Şevket Paşa; Mazhar Şerif Paşa; Mehmed Ali Paşa; Mehmed Ârif Paşa; Mehmed Mehmed Ârif Paşa; Mehmed Ârif Paşa; Mehmed Besim Paşa; Mehmed Dilaver Paşa; Mehmed Emin Paşa; Mehmed Hadi Paşa; Mehmed Hayreddin Paşa; Mehmed İzzet Paşa; Mehmed İzzet Paşa; Mehmed Kâmil Paşa; Mehmed Muammer Paşa; Mehmed Nâfız Paşa; Mehmed Nâmık Paşa; Mehmed Nâsır Paşa; Mehmed Nazif Paşa; Mehmed Raûf Paşa; Mehmed Redif Paşa; Mehmed Re'fet Paşa; Mehmed Rifat Paşa; Mehmed Rüşdü Paşa; Mehmed Sa'dullah Paşa; Mehmed Said Paşa; Mehmed Said Paşa; Mehmed Selim Paşa; Mehmed Tâhir Paşa; Mehmed Tayyâr Paşa; Mehmed Vâsıf Paşa; Mehmed Yaver Paşa; Mehmed Zeki Paşa; Muhsin Paşa; Musa Kâzım Paşa; Mustafa Âsim Paşa; Mustafa Âtıf Bey; Mustafa Eşref Paşa; Mustafa Mazhar Paşa; Mustafa Nurî Paşa; Mustafa Paşa; Mustafa Paşa; Mustafa Paşa; Mustafa Sabrî Paşa; Mustafa Sıdkı Paşa; Mustafa Tosun Paşa; Mustafa Zarîf Paşa; Ne'şet Bey; Nureddin Paşa; Nusret Paşa; Osman Fevzî Paşa; Osman Nurî Paşa; Osman Nurî Paşa; Osman Paşa; Osman Paşa; Ömer Fevzî Paşa; Ömer Lütfü Paşa; Râşid Paşa; Receb Paşa; Rıza Paşa; Sabit Paşa; Mehmed Es'ad Safvet Paşa; Sâlih Hamdî Paşa; Sâlih Zeki Paşa; Seyfullah Paşa; Subhî Bey; Süleyman Askeri Bey; Süleyman Bahri Paşa; Süleyman Bahri Paşa; Süleyman Re'fet Paşa; Süleyman Şefik Paşa; Süleyman Şevket Paşa; Şaban Paşa; Şakir Paşa; Şemsi Paşa; Şevket Paşa; Tâhir Paşa; Vâmık Sâlih Paşa; Yusuf Paşa; Zeki Paşa. EK 6: BÜYÜKELÇİ, ELÇİ, MUKİM MASLAHATGÜZARLAR Abdülhakhamid Bey; Abdülhak Nasuhi Bey; Abdüllatif Safa Bey; Abdünnafı Mehmed Efendi; Agâh Efendi, Ahmed Akif Efendi; Ahmed Ârifi Paşa; Ahmed Cevat Paşa; Ahmed Fethi Paşa; Ahmed Fevzi Paşa; Ahmed Kemal Paşa; Ahmed Muhtar Bey; Ahmed Muhtar Bey (Mollaoğlu); Ahmed Şakir Paşa; Ahmed Tevfik Paşa; Ahmed Tevfik (Saraylızâde); Ahmed Vefık Paşa; Ahmed Ziya Bey; Ahmed Rüstem Bey; Ali Ferruh Bey; Ali Fethi Bey; Ali Fuad

31 xxxn SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ Hikmet Bey; Ali Galib Bey; Ali İhsan Bey; Ali Paşa; Ali Şevki Bey; Mehmed Emin Âli Paşa; Antopulos Paşa; L. Aristarki Bey; Y. Aristarki Bey; Azaryan Efendi; Blak Bey; Diran Bey; Fahreddin Bey; Fahreddin Reşad Bey;Fotiadis Paşa; Fuad Selim Bey; Galip Kemali Bey; Glavany Bey; Gobdan Efendi; Halil Halid Bey; Halil Şerif Paşa; Hayrullah Efendi; Hüseyin Cevat Bey; Hüseyin Hasib Bey; Hüseyin Hilmi Paşa; Hüseyin Hüsnü Paşa; Hüseyin Hüsnü Sermet Efendi; Hüseyin Kâzım Bey; Hüseyin Tevfik Paşa; İbrahim Edhem Paşa; İbrahim Fethi Paşa; İbrahim Hakkı Paşa; İbrahim Haydar Efendi; İbrahim Sarim Paşa; İhsan Bey; İsmail Canbulat Bey; İzzet Fuad Paşa; Kalimaki Paşa; K. Karaca Bey; Y. Karaca Paşa; A. Karatodori Paşa; S. Karatodori Efendi; E. de Kerkhove; Konemenos Bey; Mahmud Esad Paşa; Mahmud MuhtarJPaşa;; Mahmud Nedim Paşa; Mavroyeni Bey; Mehmed Ali Bey; Mehmed Ârif Efendi; Mehmed Asım Bey; Mehmed Cemil Paşa; Mehmed Derviş Paşa; Mehmed Emin Bey; Mehmed Emin Paşa; Mehmed Es ad Safvet Paşa; Mehmed Feridun Bey; Mehmed Kabuli Paşa; Mehmed Kâmil Paşa; Mehmed Kâmil Paşa (Hacı); Mehmed Nabi Bey; Mehmed Nuri Efendi; Mehmed Raşid Paşa; Mehmed Rifat Paşa; Mehmed Sadık Paşa; Mehmed Sadık Rifat Paşa; Mehmed Said Paşa; Mehmed Sadreddin Bey; Mehmed Seyfeddin Bey; Mehmed Şakir Paşa; Mehmed Şekib Paşa; Mehmed Şemseddin Bey Mehmed Tahir Münif Paşa; Misak Efendi; Murad Efendi; Mustafa Âsim Turgut Bey; Mustafa Eşref Paşa; Mustafa Reşid Paşa (Koca); Mustafa Reşid Paşa; Mustafa Sami Bey; Mustafa Şekib Bey; Mustafa Şekib Bey; Mustafa Tahsin Bey; Y. Musurus Bey; K. Musurus Paşa; S. Musurus Paşa; Naum Paşa; Necib Paşa; Neş et Efendi; Nusret Sadullah Bey; Osman Efendi; Osman Nizami Paşa; Ragıb Raif Bey; Reşad Halis Bey; Rıza Bey; Rüstem Paşa; Sadullah Rami Paşa; Salih Münir Paşa; Serkis Efendi; Server Paşa; Sezai Bey; Dr. Spitzer; Süleyman Refet Paşa; Şerif Paşa; Süleyman Şevket Paşa; Talat Efendi; Turhan Hüsnü Paşa;Veliyüddin Rifat Paşa; Vogoridi Paşa; Yusuf Rıza Paşa; Yusuf Ziya Paşa. EK 7: BABA/OĞULLAR Abdullah Lâmi Bey Sadrazam Kâmil Paşanın oğlu; Abdurrahman Haşan Bey Abdurrahman Sami Paşanın oğlu; Abdurrahman Nureddin Paşa Hacı Ali Paşanın oğlu; Abdülhakhamid Bey [Tarhan] Hayrullah Efendinin oğlu; Abdülhalik Nasuhi Bey Hayrullah Efendinin oğlu; Abdülhalim Bey Abdurrahman Sami Paşanın oğlu; Abdüllatif Subhî Paşa M orali Şeyh Necibzâde Sâmî Paşa'nın oğlu; A bdülvahab S ubhî B ey [Kocamemi] Abdüllatif Subhî Paşanın oğlu; Âdil Bey (Hacı) Taşçızâde Mehmed Tevfik Paşanın oğlu; Ahmed Ârifî Paşa Şekib Paşa'nın oğlu; Ahmed Aziz Paşa Hakkıpaşazâde Ahmed İzzet Paşa oğlu; Ahmed Celâl Paşa Mustafa Reşid Paşa'nın oğlu; Ahmed Naim Bey (Babanzâde) Mustafa Zihni Paşanın

32 ÖNSÖZ xxxm oğlu; Ahmed Ratip Paşa (Topçubaşı) Mahmud Paşanın oğlu; Ahmed Rıza Bey İngiliz Ali R ıza B eyin oğlu; A hm ed R üstem Bey [de Bilinski] NihatPaşanın oğlu; Ahmed Şükrü Bey (Sağır) Gürcü Mehmed Necib Paşanın oğlu; Ahmed Ziyâ Bey İsmail Afif Beyin oğlu; Ali Fuad Bey Mehmed Emin Âlî Paşa'nın oğlu; Ali Gâlib Paşa (Damad) Mustafa Reşid Paşanın oğlu; Ali İhsan Bey Çerkeş İsmail Paşanın oğlu; Ali Rıza Mümtaz Paşa Ebûbekir Mümtaz Efendinin oğlu; Ali Rıza Refik Bey İbrahim Sâib Paşanın oğlu;  rif H ikm et Paşa A teş Sâlih M ehmed Paşanın oğlu;  rif H ikm et Paşa (Dâm âd) A bdurrahm an N ureddin Paşanın oğlu; Edhem Paşa Gümrükçü Osman Paşa'nın oğlu;. Gâlib Kemalî Bey [Söylemezoğlu;] Ali Kemalî Paşanın oğlu; Hâlid Ali Paşa (Damad) İbrahim Derviş Paşanın oğlu; Hâlid Hurşid Bey Mehmed Hurşid Paşanın oğlu; Halil Edhem Bey [Eldem] İbrahim Edhem Paşanın oğlu; Halil Şerif Paşa Mehmed Şerif Paşanın oğlu; Haşan Rıza Paşa Süleyman Nâmık Paşanın oğlu; Haşan Sâmih Paşa Mehmed Kâmil Paşa'nın oğlu; Hüseyin Cemil Paşa Mehmed Nâm ık Paşa'nın oğlu; Hüseyin N âzım Paşa Çerkeş İsm ail Paşanın oğlu; Hüseyin Raûf Bey M uzaffer Raûf Paşanın oğlu; Hüseyin Rıza Paşa (Ramazanoğlu;) M ehmed İsm et Paşanın oğlu; İbrahim Hayrullah Bey Mehmed-Sahib Molla Beyin oğlu; İsmail Sadık Kemal Paşa Mehmed Vecihî P aşanın oğlu; İsm et Bey R am azanoğlu H üseyin R ıza Paşanın oğlu; Mahmud Celâleddin Paşa (Damad) Damad Ahmed Fethi Paşanın oğlu; Mahmud Celâleddin Paşa (Damad) Damad Halil R ifat Paşanın oğlu; Mahmud Edhem Paşa (Damad) Dam ad M ehmed Ali Paşanın oğlu; Mahmud Muhtar Paşa Ahmed Muhtar Paşanın oğlu; Mahmud Nedim Paşa Mehmed Necib Paşa'nın oğlu; Mehmed Ali Bey Zaptiye nâzın Kâmil Beyin oğlu; Mehmed Âsim Paşa M ehmed Nurî Efendin oğlu; Mehmed Cemil Paşa M ustafa Reşid Paşa'nın oğlu; Mehmed Faik Memduh Paşa M azlum M ustafa Paşanın oğlu; M ehm ed Feridun Bey Kâmil Beyin oğlu; M ehm ed G âlib Bey K abzım alzâde M ehm ed Said Efendinin oğlu; Mehmed İzzet Paşa Giridîzâde Mehmed Paşa'nın oğlu; Mehmed Nabi Bey M üşir Mustafa Tevfik Paşanın oğlu; Mehmed Raûf Paşa Sâdık R ifat Paşa'nın oğlu; Mehmed Raûf Paşa Çerkeş Abdî Paşanın oğlu; Mehmed Şerif Raûf Paşa Osman Şerif Paşanın oğlu; Mustafa Haşım Paşa Ahmed Muhtar Efendinin oğlu; Mustafa Mazhar Paşa Yusuf Muhlis Paşa'nın oğlu; Mustafa Süreyyâ Paşa Gümrükçü Osman Paşa'nın oğlu; Mustafa Şekib Bey Ahmed  rifî Paşanın oğlu; M ustafa Şekib Bey M ustafa Süreyya Paşanın oğlu; Mustafa Vefik Bey Ahmed Rasim Paşanın oğlu; Nasır Paşa Nusret Paşanın oğlu; Necmeddin Bey Turşuçuzâde Ahmed M uhtar Efendin'ın oğlu; Nureddin Paşa İbrahim Edhem Paşanın oğlu; Osman Paşa Mehmed Emin Raûf Paşa'nın oğlu; Râgıb Raîf Bey Mehmed Raîf Paşanın oğlu; Reşid Âkif Paşa Mehmed Âkif Paşanın oğlu; Reşid Mümtaz Paşa Ebûbekir Mümtaz Efendinin oğlu; Sa'dullah Rami Paşa Es ad Muhlis Paşa'nın oğlu; Sâlih Münir Paşa Mahmud Celâleddin Paşanın oğlu; Sâlih Paşa Pepe Mehmed

33 XXXIV SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ Emin Paşanın oğlu; Seyyid Mehmed Tevfik Paşa Feyzullah Zaim Paşanın oğlu; Sezai Bey Abdurrahm an Sami Paşanın oğlu; Süleyman Sabit Bey Mehmed Hurşid Paşanın oğlu; Süleyman Şefik Paşa Ali Kemalî Paşanın oğlu; Şerif Paşa Kürt Mehmed Said Paşanın oğlu; Tâhir Hayreddin Paşa Hayreddin Paşanın oğlu; Velîyeddin Rifat Paşa M ustafa N âilî Mustafa Paşa'mn oğlu; Yusuf Razi Bey [Bel] Selim Sırrî Paşanın oğlu; Ziyâeddin Paşa Çürüksulu Osman Paşanın oğlu. EK 8: D A M A D L A R Çerkeş Abdi Paşanın damadı Çerkeş İsmail Paşa; Abidin Paşanın damadı Mustafa Nuri Bey; Abdurrahman Sami Paşanın damadı Mahmud Nedim Paşa; Abdüllatif Subhi Paşanın damadı Yusuf Ziya Paşa; Damad Ahmed Fethi Paşanın damadı İngiliz Mehmed Said Paşa; Ahmed Midhat Şefik Paşanın damadı Mustafa Vefık Bey; Ali Rıza Mümtaz Paşanın damadı Mustafa Nazım Paşa; Edhem Pertev Paşanın damadı M aliye nazırı Osman Nuri Paşa; Deli Fuad Paşanın damadı Salih Hulusi Paşa; Çerkeş Hafız Mehmed Paşanın damadı Ömer Lütfi Paşa; Damad Halil Rifat Paşanın damadı Server Paşa; Halil Rifat Paşanın damadları iki kardeş İbrahim Şükrü Paşa ile Lütfi Simavi Beyler; Halil Şerif Paşanın damadı Mardinî Mehmed A rif Bey; Haşan Hüsnü Paşanın damadı Mustafa Zeki Paşa; (Cihan Seraskeri) Haşan Rıza Paşanın damadı Abdülhak Nasuhi Bey; Hayrullah Efendinin damadı İbrahim Hayrullah Bey; Ağa Hüseyin Paşanın damadı Mehmed Vasıf Paşa; Hekim İsmail Paşanın damadı Mehmed Kadri Paşa ve Selim Sim Paşa; Kani Paşanın damadı Mustafa Eşref Paşa; Prusyalı Mehmed Ali Paşanın damadları Mustafa Rahmi ile Samih Rifat Beyler; Mehmed Ali Rıza Paşanın damadı Ahmet İzzet Paşa; Mehmed Arif Efendinin damadı Sad. Ahmed Hamdi Paşa; Mehmed Cemaleddin Efendinin damadı Cemil Topuzlu Paşa; M ehmed Emin Âli Paşanın damadı Hüseyin Nazım Paşa; Mehmed Emin Rauf Paşanın damadı Alyanak M ustafa Paşa; Mehmed Enis Paşanın damadı M ustafa Zeki Paşa; Mehmed Ferid Paşanın damadı Fahreddin Reşad Bey; Mehmed Hurşid Paşanın damadı Ahmed Ratib Paşa; Mehmed V ecihi Paşanın damadı Sadullah Rami Paşa; Mustafa Fazıl Paşanın damadı Halil Şerif Paşa; Mustafa Naili Paşanın damadı Memduh Paşa; Mustafa Zeki Paşanın damadları Ali Kemal Bey ve Haşan Rıza Paşa; Osman Zeki Beyin damadları Ahmed Süreyya Paşa, ferik Ahmed Tevfik Paşa, Ali Cevad Bey, Gazi İbrahim Edhem Paşa; Çerkeş Rauf Paşanın damadı Ali İhsan Bey; Süleyman Sabit Beyin damadı Halil Edhem Bey; Şerif Mehmed Rauf Paşanın damadı M ehmed Şemseddin Bey; Amavud Tahir Paşanın damadı Memduh Seımed Bey.

34 SON DÖNEM OSMANLI ERKÂN VE RİCALİ XXXV EK 9: KARDEŞLER Abdülhakhamid Bey Abdülhak Nasuhi Beyin kardeşi; (Tatar) Ahmed Fevzî Paşanın kardeşi Tatar Osman Fevzî Paşa; (Kambur) Ahmed İzzet Bey Kürt Mehmed Said Paşanın kardeşi; Ali Kemâlî Paşa Edhem Pertev Paşanın kardeşi; Emin M uhlis Paşa Mahmud Esad Paşanın kardeşi; Faik Âli Bey Süleyman Nazif Beyin kardeşi; Halid Hurşid Bey Süleyman Sabit Beyin kardeşi; İbrahim Şükrü Paşa Lütfı Simavi Beyin kardeşi; Kâzım Paşa Ahmed Es'ad Paşanın kardeşi; M ehmed Es'ad Paşa M ehmed Vehbi Paşanın kardeşi; Mustafa Nurî Bey Selim Sırrî Paşanın kardeşi; M ustafa Reşid Paşa Yusuf Ziya Paşanın kardeşi Mustafa Süreyya Paşa Edhem Paşanın kardeşi. * * * T eşek k ü rler: Bu çalışmadaki eksik ve hataların tek sorumlusu kendim olmakla beraber, araştırma safhasında bir çok kişi bana yardımcı olmuşlardır: Dr. Evangelia Balta, Bemard Lory, Nathalie Clayer, Mgr. Çolakyan, Prof. Edhem Eldem, Rober Haddeler, Münir Hamamcıoğlu, Dr. Orhan Koloğlu, Prof. Mihai Maxim, Burhan Oğuz, Prof. İlber Ortaylı, Büyükelçi Necdet Özmen ve eşi, M idhat Perin, Gülfiliz Tanman, Alexandre Toumarkine. Kendilerine teşekkür ederim. Ayrıca, Atatürk Kütüphanesi, Başbakanlık Osmanlı Arşivleri, Osmanlı Bankası Kültür Merkezi Kütüphanesi, Türkiye Diyanet Vakfı Kütüphanesinin imkanlanndan yararlandım. Yetkililerine teşekkürlerimi sunarım. Melahat Önal ve Orhan Aydın düzenlemede yardımcı oldular. Kendi kullanımım için hazırlamış olduğum bu çalışmayı yayınlamamı teşvik eden genç dostum Olivier Bouquet in görüşlerinden faydalandım. Doç. Dr. Ali Birinci nin yardımlarının, benzersiz nezaketinin ve zevkli olduğu kadar feyz verici sohbetlerinin bu çalışmanın tamamlanmasında katkıları pek önemli olmuştur. Yıllardır bilgisiyle arşivini cömertce kullanımıma açan Taha Toros a bana göstermiş olduğu sıcak dostluğunun bir naçiz teşekkürü olarak bu derlemeyi kendisine ithaf etmekten gurur duyuyorum. Nihayet Rukiye ye müsamahası ve teşvikleri için teşekkür ediyorum. Israrı olmasaydı ne tembelliğimi ne de dağımklılığımı yenebilirdim.

35

36 I. MERKEZİ İDARE SADRAZAMLAR 1 Mehmed Husrev Paşa Mehmed Emin Raûf Paşa izzet Mehmed Paşa Mehmed Emin Raûf Paşa Mustafa Reşid Paşa İbrahim Sârim Paşa Mustafa Reşid Paşa Mehmed Emin Raûf Paşa Mustafa Reşid Paşa Mehmed Emin Ali Paşa Mehmed Ali Paşa Mustafa Naili Paşa Mehmed Emin Paşa Mustafa Reşid Paşa Mehmed Emin Âli Paşa Mustafa Reşid Paşa Mustafa Naili Paşa Mustafa Reşid Paşa Mehmed Emin Âli Paşa Mehmed Emin Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Mehmed Emin Paşa Mehmed Emin Âli Paşa Mehmed Fuad Paşa Yusuf Kâmil Paşa Mehmed Fuad Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Mehmed Emin Âli Paşa Mahmud Nedim Paşa Ahmed Midhat Şefik Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Ahmed Es'ad Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Hüseyin Avni Paşa Ahmed Es'ad Paşa Mahmud Nedim Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Ahmed Midhat Şefik Paşa İbrahim Ethem Paşa Ahmed Hamdî Paşa Temmuz 1839 Haziran 1840 Aralık 1841 Ağustos 1842 Eylül 1846 Nisan 1848 Ağustos 1848 Ocak 1852 Mart 1852 Ağustos 1852 Ekim 1852 Mayıs 1853 Mayıs 1854 Kasım 1854 Mayıs 1855 Kasım 1856 Ağustos 1857 Ekim 1857 Ocak 1858 Ekim 1859 Aralık 1859 Mayıs 1860 Ağustos 1861 Kasım 1861 Ocak 1863 Haziran 1863 Haziran 1866 Şubat 1867 Eylül 1871 Temmuz 1872 Ekim 1872 Şubat 1873 Nisan 1873 Şubat 1874 Nisan 1875 Ağustos 1875 Mayıs 1876 Aralık 1876 Şubat 1877 Ocak 1878 Ahmed Vefik Paşa Şubat 1878 Mehmed Sadık Paşa Nisan 1878 Mehmed Rüşdü Paşa Mayıs 1878 Mehmed Es'ad Safvet Paşa Haziran 1878 Hayreddin Paşa Aralık 1878 Ahmed Ârifi Paşa Temmuz 1879 Mehmed Said Paşa Ekim 1879 Mehmed Kadrî Paşa Haziran 1880 Mehmed Said Paşa Eylül 1880 Abduırahman Nureddin Paşa Mayıs 1882 Mehmed Said Paşa Haziran 1882 Ahmed Vefik Paşa 30 Kasım 1882 Mehmed Said Paşa 3 Aralık 1882 Mehmed Kâmil Paşa Eylül 1885 Ahmed Cevad Paşa Eylül 1891 Mehmed Said Paşa Haziran 1895 Mehmed Kâmil Paşa Ekim 1895 Halil Rifat Paşa Kasım 1895 Mehmed Said Paşa Kasım 1901 Mehmed Ferid Paşa Ocak 1903 Mehmed Said Paşa Temmuz 1908 Mehmed Kâmil Paşa Ağustos 1908 Hüseyin Hilmî Paşa Şubat 1909 Ahmed Tevfik Paşa Nisan 1909 Hüseyin Hilmî Paşa Mayıs 1909 İbrahim Hakkı Paşa Ocak 1910 Mehmed Said Paşa Eylül 1911 Ahmed Muhtar Paşa Temmuz 1912 Mehmed Kâmil Paşa Ekim 1912 Mahmud Şevket Paşa Ocak 1913 Said Halim Paşa Haziran 1913 Mehmed Ta lat Paşa Şubat 1917 Ahmed İzzet Paşa Ekim 1918 Ahmed Tevfik Paşa Kasım 1918 Mehmed Ferid Paşa Mart 1919 Ali Rıza Paşa Ekim 1919 Sâlih Hulusi Paşa Mart 1920 Mehmed Ferid Paşa Nisan 1920 Ahmed Tevfik Paşa Ekim 1920 Işubat-Mayıs 1878 ve Temmuz 1879-Aralık 1882 tarihleri arasında başvekiller.

37 ADLİYE BAHRİYE ADLİYE n â z ir l a r i Mustafa Hayri Bey Ekim 1918 Ali Haydar Efendi Kasım 1918 Ahmed Cevdet Paşa Mayıs 1868 Ârif Hikmet Paş Ocak 1919 Mustafa Fazıl Paşa Nisan 1870 Cemil Molla Bey Şubat 1919 İbrahim Edhem Paşa Ağustos 1870 İsmail Sıtkı Bey Mart 1919 Mehmed Rüşdü Paşa Cemil Molla Bey Nisan 1919 (Şirvani) Temmuz 1871 Vasfı Efendi Haziran 1919 Mehmed Rüşdü Paşa Mustafa Nurî Bey Temmuz 1919 (Mütercim) Eylül 1871 Kâzım Bey Şubat 1920 Mustafa Fazıl Paşa Ekim 1871 Mehmed Celâleddin Bey Mart 1920 Y usuf Kâmil Paşa Ocak 1872 Ali Rüşdü Efendi Nisan 1920 Mehmed Es'ad Safvet Paşa Ağustos 1872 Ârif Hikmet Paşa Elcim 1920 Ahmed Şefik Midhat Paşa Mart 1873 Kâzım Bey Ağustos 1921 Mehmed Hurşid Paşa Eylül 1873 Mustafa Nurî Bey Temmuz 1922 Mehmed Âkif Paşa Mart 1874 Ahmed Ârifı Paşa Haziran 1875 Ahmed Midhat Şefik Paşa Ağustos 1875 BAHRİYE NAZIRLARI1 Ahmed Cevdet Paşa Aralık 1875 Mehmed Es'ad Safvet Paşa Nisan 1876 Ahmed Fevzî Paşa Kasım 1836 Halil Şerif Paşa - Haziran 1876 Mehmed Said Paşa Ocak 1840 Ahmed Cevdet Paşa Ekim 1876 Mehmed Tâhir Paşa Mart 1841 Mehmed Âsim Paşa " Ocak 1877 Halil Rifat Paşa Mart 1843 Mehmed Es'ad Safvet Paşa Ağustos 1877 Mehmed Ali Paşa Ağustos 1845 Mehmed Hurşid Paşa Mart 1878 Halil Rifat Paşa Temmuz 1847 Mahmud Celâleddin Paşa Nisan 1878 Mehmed Ali Paşa Nisan 1848 Server Paşa Ağustos 1878 Süleyman Re'fet Paşa Mart 1849 Mehmed Hurşid Paşa 30 Kasım 1878 Mehmed Ali Paşa Eylül 1851 Mehmed Said Paşa 3 Aralık 1878 Mahmud Paşa Ekim 1852 Ahmed Cevdet Paşa Kasım 1879 Haşan Rıza Paşa Aralık 1853 Mehmed Âsim Paşa Kasım 1882 Mehmed Emin Paşa Şubat 1854 Haşan Fehmi Paşa Nisan 1884 Halil Rifat Paşa Mayıs 1854 Server Paşa Eylül 1885 Mehmed Ali Paşa Ağustos 1855 Ahmed Cevdet Paşa Haziran 1886 Mehmed Emin Paşa Ağustos 1858 Hüseyin Rıza Paşa Mayıs 1890 Mehmed Ali Paşa Ekim 1858 Abdurrahman Nureddin Paşa Kasım 1895 Mustafa Paşa Ocak 1863 Haşan Fehmi Paşa Ağustos 1908 Mehmed Sâlih Paşa Ocak 1863 Refik Bey Kasım 1908 Ahmed Vesim Paşa Ocak 1865 Mustafa Nâzım Paşa 14 Mart 1909 İbrahim Halil Paşa Mayıs 1865 Haşan Fehmi Paşa 14 Nisan 1909 Mehmed Ali Paşa Nisan 1866 Necmettin Molla Bey 14 Mayıs 1909 İsmail Hakkı Paşa Mart 1867 Mustafa Hayri Bey Ekim 1911 Mahmud Nedim Paşa Mart 1868 Memduh Bey Ocak 1912 Abdülhamid Ferid Paşa Eylül 1871 Hüseyin Hilmî Paşa Temmuz 1912 Mustafa Sıdkı Paşa Aralık 1871 Abdülhalim Bey Eylül 1912 Haşan Samih Paşa Şubat 1872 Ârif Hikmet Paşa Ekim 1912 İbrahim Hayrullah Bey Ocak 1913 ^Mart 1867'ye kadar ve Ocak 1881-Ağustos 1908 Halil Bey Şubat 1917 arası Kapudan-ı deryalar.

38 BAHRİYE DAHİLİYE İbrahim Halil Paşa Mart 1872 Ahmed Hamdî Paşa Temmuz 1920 Ahmed Es'ad Paşa Ağustos 1872 Sâlih Hulusi Paşa Ekim 1920 Mustafa Sıdkı Paşa 16 Ekim 1872 Ziyâeddin Paşa Nisan 1921 Mehmed Nâmık Paşa 9 Kasım 1872 Sâlih Hulusi Paşa Haziran 1921 Hüseyin Avni Paşa Ocak 1873 Haşan Rıza Paşa Şubat 1873 Ahmed Paşa Haziran 1873 DAHİLİYE NAZIRLARI Abdülhamid Ferid Paşa Ocak 1875 Ahmed Es'ad Paşa Mart 1875 Mehmed Rüşdü Paşa Mart 1869 Mehmed Raûf Paşa Mayıs 1875 Mehmed Said Efendi Ocak 1871 Haşan Rıza Paşa Eylül 1875 (Nezaret Ağustos 1871'de lağvedilmiştir) Mehmed Nâmık Paşa 6 Ekim 1875 Ahmed Cevdet Paşa Ocak 1877 Haşan Rıza Paşa 25 Kasım 1875 Ahmed Hamdî Paşa Kasım 1877 İbrahim Derviş Paşa Ocak 1876 Mehmed Said Paşa Ocak 1878 Abdülkerim Nadir Paşa Nisan 1876 Ahmed V efık Paşa Şubat 1878 Ahmed Paşa Mayıs 1876 Mehmed Sadık Paşa Nisan 1878 Mehmed Raûf Paşa Ocak 1877 Mehmed Said Efendi Temmuz 1878 Mehmed Said Paşa Aralık 1877 Server Paşa 30 Kasım 1878 İbrahim Halil Paşa 18 Nisan 1878 Mehmed Kadri Paşa 3 Aralık 1878 Ahmed Vesim Paşa 23 Mayıs 1878 Mahmud Nedim Paşa Eylül 1879 Rasim Paşa Ocak 1879 İbrahim Ethem Paşa Mart 1883 Haşan Hüsnü Paşa Ocak 1881 Ahmed Münir Paşa Eylül 1885 Ahmed Ratıp Paşa Kasım 1882 Halil Rifat Paşa Kasım 1891 Haşan Hüsnü Paşa Aralık 1882 Mehmed Faik Memduh Paşa Kasım 1895 Mehmed Celâl Paşa Ağustos 1903 Âkif Paşa 2 Ağustos 1908 Haşan Rami Paşa Aralık 1907 Reşid Âkif Paşa 6 Ağustos 1908 İbrahim Halil Paşa 28 Temmuz 1908 İbrahim Hakkı Bey 25 Ağustos 1908 Ârif Hikmet Paşa 5 Ağustos 1908 Hüseyin Hilmî Paşa Kasım 1908 Hüseyin Hüsnü Paşa 11 Şubat 1909 Âdil Bey Nisan 1909 Ali Rıza Paşa 17 Şubat 1909 Mehmed Ferid Paşa Mayıs 1909 Emin Paşa 14 Nisan 1909 Mehmed Ta lat Bey Ağustos 1909 Ârif Hikmet Paşa 5 Mayıs 1909 Halil Bey Şubat 1911 İbrahim Halil Paşa Ocak 1910 Mehmed Celâl Bey Ekim 1911 Sâlih Hulusi Paşa Haziran 1910 Âdil Bey Ocak 1912 Mahmud Muhtar Paşa 14 Kasım 1910 Mehmed Ferid Paşa 22 Temmuz 1912 Hurşid Paşa Ekim 1911 Mehmed Ziyâ Paşa 27 Temmuz 1912 Mahmud Muhtar Paşa Temmuz 1912 Mehmed Şerif Paşa 17 Ağustos 1912 Sâlih Hulusi Paşa Ekim 1912 Ali Daniş Bey 22 Ağustos 1912 Mahmud Bahri Paşa Ocak 1913 Ahmed Reşid Bey Ekim 1912 Ahmed Cemâl Paşa Mart 1914 Âdil Bey Ocak 1913 Raûf Hüseyin Bey Ekim 1918 Mehmed Ta lat Bey Haziran 1913 Ali Rıza Paşa Kasım 1918 İsmail Canbulat Bey Temmuz 1918 Mehmed Şakir Paşa Mart 1919 Mehmed Ta lat Paşa 4 Eylül 1918 Ahmed Avni Paşa Nisan 1919 Ali Fethi Bey Ekim 1918 Sâlih Hulusi Paşa Temmuz 1919 Mustafa Ârif Bey Kasım 1918 Mehmed Es'ad Paşa Mart 1920 Ahmed İzzet Paşa Ocak 1919 Mehmed Said Paşa Nisan 1920 Ahmed Reşid Bey Şubat 1919

39 DAH İLİYE 4 EVKAF Cemâl Bey Mart 1919 Mehmed Rüşdü Paşa Kasım 1872 Mehmed Ali Bey Nisan 1919 Ahmed Cevdet Paşa 19 Şubat 1873 Ali Kemal Bey Mayıs 1919 Mehmed Hurşid Paşa 7 Mart 1873 Âdil Bey Temmuz 1919 Ahmed Kemal Paşa Mayıs 1873 Mehmed Şerif Paşa Ekim 1919 Ahmed Cevdet Paşa Kasım 1877 Ebûbekir Hazım Bey Şubat 1920 Abdüllatif Subhî Paşa Şubat 1878 Ahmed Reşid Bey Nisan 1920 Abdülhalim Efendi Nisan 1878 Reşid Mümtaz Paşa Temmuz 1920 Abdüllatif Subhî Paşa Ekim 1879 Ahmed izzet Paşa Ekim 1920 Mehmed Kâmil Paşa Mayıs 1880 Mustafa Ârif Bey Nisan 1921 Mehmed Nazif Paşa Eylül 1880 Ali Rıza Paşa Haziran 1921 Abdüllatif Subhî Paşa Aralık 1880 Sâlih Hulusi Paşa Haziran 1922 Mehmed Âsim Paşa Mehmed Kâmil Paşa Mustafa Zihni Efendi Mayıs 1882 Kasım Eylül 1885 EVKAF NÂZIRLARI Abdüllatif Subhî Paşa 29 Eylül 1885 Mustafa Nurî Paşa Ocak 1886 Mehmed Şevki Efendi Temmuz 1839 Hüseyin Rıza Paşa Ocak 1890 Numan Mahir Efendi Eylül 1840 Mustafa Zihni Paşa Mayıs 1890 Mustafa Kâm Bey Haziran 1842 Abdullah Gâlib Paşa Kasım 1891 Mehmed Hasib Paşa Aralık 1844 Turhan Hüsnü Paşa Eylül 1904 Mehmed Ârif Paşa Haziran 1848 Mehmed Ali Paşa 3 Ağustos 1908 Ali Şefik Bey Eylül 1848 Mahmud Ekrem Bey 7 Ağustos 1908 Ali Rıza Efendi Ocak 1850 Mehmed Şemseddin Bey 27 Eylül 1908 Abdurrahman Nafiz Paşa Ocak 1851 Ziyâ Bey 17 Şubat 1909 Mehmed Hâlid Efendi Ağustos 1851 Halil Hamdî Hamada Paşa 25 Mart 1909 Ahmed Sadık Ziver Efendi Mart 1852 Ali Haydar Bey Ocak 1910 Mehmed Hasib Paşa Eylül 1854 Mustafa Hayri Efendi Aralık 1910 Ali Gâlib Paşa Ağustos 1857 Mehmed Fevzî Paşa Temmuz 1912 Mehmed Hasib Paşa Mart 1858 Mehmed Ziyâ Paşa Ekim 1912 Musa Saffeti Paşa Şubat 1859 Mustafa Hayri Efendi Ocak 1913 Ali Rıza Efendi Kasım 1859 İbrahim Hayrullah Efendi Mayıs 1916 Ali Şefik Paşa Haziran 1860 Musa Kâzım Efendi Şubat 1917 Abdüllatif Subhî Bey Ağustos 1861 Abdurrahman Şeref Bey 14 Ekim 1918 Ebûbekir Mümtaz Bey Ekim 1861 Ahmed İzzet Bey 11 Kasım 1918 Ahmed Vefık Efendi Aralık 1861 Vasfi Bey 4 Mart 1919 İsmail Hakkı Bey Haziran 1862 Mehmed Ali Bey 8 Nisan 1919 Ali Şefik Paşa Temmuz 1863 Muhammed Hamdî Bey 19 Mayıs 1919 Abdülhamid Ferid Efendi Ekim 1863 Said Bey 2 Ekim 1919 Mehmed Rüşdü Paşa Ekim 1865 Muhammed Hamdî Bey 21 Ekim 1919 Hüseyin Mecid Efendi Ocak 1866 Ömer Hulusi Efendi 8 Mart 1920 Abdülhamid Ferid Efendi Temmuz 1866 Osman Rifat Paşa 5 Nisan 1920 Ahmed Tevhit Efendi Mart 1868 Hilmî Paşa Temmuz 1920 Ahmed Hamdî Bey Ekim 1868 Mehmed Nurî Efendi Ekim 1920 Mehmed Hurşid Paşa Nisan 1869 Hüseyin Kâzım Bey Haziran 1921 Mehmed Sadık Paşa Ağustos 1870 Said Bey Ağustos 1921 Ahmed Kemal Paşa Ekim 1870 Râşid Bey Ekim 1922 (Eylül 1871 tarihinde nezaret lağvedilmiştir)

40 HARİCİYE - S - HAZİNE-İ HASSA Harbiye nazırları bk Seraskerler HARİCİYE NAZIRLARI Mustafa Reşid Paşa Sadık Rifat Paşa İbrahim Sârim Efendi Sadık Rifat Paşa Mehmed Şekib Efendi Mustafa Reşid Paşa Mehmed Emin Ali Efendi Sadık Rifat Paşa Mehmed Emin Âli Paşa Mehmed Fuad Efendi Sadık Rifat Paşa Mustafa Reşid Paşa Mehmed Emin Âli Paşa Mehmed Fuad Efendi İbrahim Ethem Paşa Ali Gâlib Paşa Mehmed Emin Âli Paşa Mehmed Fuad Paşa Mehmed Emin Âli Paşa Mehmed Fuad Paşa Mehmed Emin Âli Paşa Mehmed Fuad Paşa Mehmed Emin Âli Paşa Server Efendi Mehmed Cemil Paşa Halil Şerif Paşa Mehmed Es'ad Safvet Paşa Mehmed Râşid Paşa Ahmed Ârifî Paşa Mehmed Es'ad Safvet Paşa Mehmed Râşid Paşa Mehmed Es'ad Safvet Paşa Ahmed Ârifî Paşa Server Paşa Mehmed Es'ad Safvet Paşa Aleksandr Karateodori Paşa Mehmed Es'ad Safvet Paşa Sava Paşa Abidin Paşa Temmuz 1839 Mart 1841 Ocak 1842 Mayıs 1843 Aralık 1844 Aralık 1845 Ekim 1846 Mayıs 1848 Ağustos 1848 Ağustos 1852 Mart 1853 Mayıs 1853 Aralık 1854 Mayıs 1855 Kasım 1856 Nisan 1857 Temmuz 1857 Ocak 1858 Haziran 1861 Ağustos 1861 Aralık 1861 Şubat 1867 Şubat 1869 Eylül Ağustos Eylül 1872 Mart 1873 Mayıs 1873 Mayıs 1874 Ocak 1875 Kasım 1875 Aralık 1876 Temmuz 1877 Ağustos 1877 Şubat 1878 Aralık 1878 Temmuz 1879 Ekim 1879 Haziran 1880 Mehmed Âsim Paşa Eylül 1880 Mehmed Said Paşa Mayıs 1882 Mehmed Âsini Paşa 28 Kasım 1882 Mehmed Es'ad Safvet Paşa 30 Kasım 1882 Ahmed Ârifî Paşa Aralık 1882 Mehmed Âsim Paşa Nisan 1884 Mehmed Said Paşa Eylül 1885 Turhan Hüsnü Paşa Haziran 1895 Mehmed Said Paşa Ekim 1895 Ahmed T evfik Paşa Kasım 1895 Mehmed Rifat Paşa Şubat 1909 İbrahim Hakkı Paşa Ağustos 1911 Mustafa Âsim Bey Ekim 1911 Gabriel Noradonkyan Efendi Temmuz 1912 Said Halim Paşa Ocak 1913 Halil Bey Ekim 1915 Ahmed Nesimi Bey Şubat 1917 Mehmed Nabi Bey Ekim 1918 Mustafa Reşid Paşa Kasım 1918 Yusuf Franko Paşa Şubat 1919 Mehmed Ferid Paşa Mart 1919 Mustafa Reşid Paşa Ekim 1919 Abdüllatif Safa Bey Şubat 1920 Mehmed Ferid Paşa Nisan 1920 Abdüllatif Safa Bey Ekim 1920 Ahmed İzzet Paşa Haziran 1921 HAZİNE-İ HASSA NÂ ZIRLARI Ali Necib Paşa Temmuz 1839 Ahmed Sadık Ziver Bey Şubat 1840 Mehmed Tâhir Paşa Haziran 1842 Ali Şefik Paşa Mart 1850 Mehmed Hasib Paşa Nisan 1853 Ahmed Sadık Ziver Bey Eylül 1854 Ali Gâlib Paşa Ocak 1855 Ahmed Muhtar Paşa Nisan 1857 Ali Rıza Efendi T emınıız 1860 Mehmed Hasib Paşa Nisan 1861 Mazlûm Mustafa Fehmi Paşa Ağustos 1861 Mehmed Emin Bey Aralık 1861 Mehmed Ali Paşa Haziran 1862 Mehmed Emin Paşa Ocak 1863 İsmail Hakkı Paşa Temmuz 1863 (Mart 1868 de Maliye nezaretine bağlanıyor)

41 HAZİNE-İ HASSA - 6 M A A R İF Abdülhamid Ferid Paşa Haziran 1871 Mehmed Es'ad Safvet Paşa Nisan 1874 Ali Rıza Refik Bey Eylül 1871 Ahmed Ârifî Paşa Ocak 1875 Abdülhamid Ferid Paşa Kasım 1871 Ahmed Cevdet Paşa Haziran 1875 Ahmed Hamdî Paşa Ağustos 1876 Mehmed Es'ad Safvet Paşa Aralık 1875 Mehmed Said Paşa Kasım 1877 Ahmed Kemal Paşa 13 Mayıs 1876 Mehmed Nâmık Paşa 11 Ocak 1878 Ahmed Cevdet Paşa 20 Mayıs 1876 Mehmed Said Paşa 5 Şubat 1878 Yusuf Ziyâ Paşa Ekim 1876 Hâfız Said Efendi Nisan 1878 Mehmed Tâhir Münif Efendi Şubat 1877 Mehmed Said Paşa 28 Kasım 1878 Ahmed Kemal Paşa Kasım 1877 Haşan Fehmi Paşa Ocak 1879 Ahmed Vefik Paşa 11 Ocak 1878 Ali Rıza Mümtaz Bey Temmuz 1879 Abdüllatif Subhî Paşa 4 Şubat 1878 Agop Ohanes Kazazyan Paşa Ocak 1880 Mehmed Tâhir Münif Efendi Nişan 1878 Mikail Portakalyan Efendi Ekim 1891 Mehmed Kâmil Paşa Eylül 1880 Ohanes Sakız Efendi Kasım 1897 Ali Fuad Bey Aralık 1881 Nurî Bey Ekim 1908 Mustafa Nurî Paşa Mayıs 1882 Mehmed Tâhir Münif Paşa Eylül 1884 Ahmed Zühdü Paşa Eylül 1891 İAŞE NÂZIRLARI Celâleddin Paşa Nisan 1902 Mustafa Haşim Paşa Temmuz 1903 Kemal Bey Ağustos 1918 Mahmud Ekrem Bey 28 Temmuz 1908 Celâl Muhtar Bey 14 Ekim 1918 İbrahim Hakkı Bey 30 Temmuz 1908 Muzaffer Bey 17 Kasım 1918 Mahmud Ekrem Bey 28 Eylül 1908 Râşid Bey 30 Kasım 1918 İbrahim Hakkı Bey 30 Kasım 1908 Abdurrahman Vefik Bey Ocak 1919 Abdurrahman Şeref Bey 17 Aralık 1908 Yusuf Ziyâ Paşa 11 Şubat 1909 Abdurrahman Şeref Bey 16 Şubat 1909 Kapudan-i deryal ar b k Mustafa Nâil Bey 5 Mayıs 1909 Bahriye nazırlar 1 Emrullah Efendi 12 Ocak 1910 İsmail Hakkı Bey Mart 1911 Abdurrahman Şeref Bey Ekim 1911 MAÂRİF NÂZIRLARI Emrullah Efendi Ocak 1912 Said Bey Temmuz 1912 Abdurrahman Sami Paşa Temmuz 1857 Mehmed Şerif Paşa Ekim 1912 Ahmed Kemal Efendi Aralık 1861 Şükrü Bey Ocak 1913 Mustafa Fazıl Paşa Aralık 1862 Ali Münif Bey Aralık 1917 Mehmed Nevres Paşa Ocak 1863 Dr. Nâzım Bey Temmuz 1918 İbrahim Ethem Paşa Mart 1863 Said Bey 14 Ekim 1918 Ahmed Kemal Efendi Mayıs 1863 Rıza Tevfik Bey 11 Kasım 1918 Mehmed Nevres Paşa Mart 1865 Yusuf Ziyâ Paşa 19 Ocak 1919 Ahmed Kemal Paşa Nisan 1865 Ali Kemal Bey 4 Mart 1919 Abdüllatif Subhî Bey Ağustos 1867 Said Bey 19 Mayıs 1919 Mehmed Es'ad Safvet Paşa Mart 1868 Abdurrahman Şeref Bey 8 Mart 1920 Ahmed Kemal Paşa Ekim 1871 Fahreddin Reşad Bey 5 Nisan 1920 Mehmed Emin Derviş Paşa Ocak 1872 Mehmed Hâdi Paşa 31 Temmuz 1920 Ahmed Vefık Efendi Mayıs 1872 Mustafa Reşid Paşa Ekim 1920 Ahmed Kemal Paşa Aralık 1872 Râşid Bey Ocak 1921 Ahmed Cevdet Paşa Nisan 1873 Mustafa Ârif Bey Haziran 1921

42 MAARİF MALİYE Abdullah Lami Bey Said Bey MALİYE NÂZIRLARI Abdurrahman Nafiz Paşa İbrahim Saîb Efendi Musa Saffeti Paşa Abdurrahman Nâfiz Paşa İbrahim Sârim Paşa Sadık Rifat Paşa Abdurrahman Nâfiz Paşa Hüseyin Hüsnü Efendi Abdurrahman Nâfiz Paşa Mehmed Hâlid Efendi Abdurrahman Nâfiz Paşa Ahmed Muhtar Bey Musa Saffeti Paşa Ali Şefik Paşa Ahmed Muhtar Paşa Musa Saffeti Paşa Mehmed Hasib Paşa Musa Saffeti Paşa Mehmed Hasib Paşa Ahmed Muhtar Paşa Mehmed T evfik Paşa Ebûbekir Mümtaz Efendi Hüseyin Mecit Efendi Mehmed Nevres Paşa Mustafa Fazıl Paşa Mehmed Kâni Paşa Mehmed Hurşid Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Mehmed Sadık Efendi Mustafa Fazıl Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Ahmed Hamdî Paşa Mehmed Sadık Paşa Yusuf Ziyâ Paşa Abdullah Gâlib Bey Mehmed Emin Bey Mehmed Sadık Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Ahmed Hamdî Paşa Ağustos 1921 Ağustos 1921 Mart 1838 Eylül 1839 Şubat 1841 Eylül 1845 Şubat 1847 Mart 1848 Nisan 184S Şubat 1849 Eylül 1849 Haziran 1850 Ağustos 1851 Ekim 1852 Kasım 1853 Aralık 1854 Mayıs 1855 Aralık 1856 Temmuz 1857 Mart 1858 Şubat 1859 Haziran 1860 Kasım 1860 Kasım 1861 Haziran Temmuz 1862 Ocak 1863 Mart 1864 Nisan 1865 Aralık 1865 Şubat 1869 Ağustos 1870 Ocak 1871 Haziran 1871 Ağustos 1871 Kasım 1871 Şubat 1872 Mayıs 1872 Ağustos 1872 Şubat 1873 Nisan 1873 Yusuf Ziyâ Paşa Abdullah Gâlib Bey Yusuf Ziyâ Paşa Mehmed Kânî Paşa Ahmed Zühdü Efendi Mehmed Kânî Paşa Ahmed Zühdü Efendi İbrahim Edip Efendi Abdüllatif Subhî Paşa Tevfik Hüseyin Paşa Ahmed Münir Bey Mehmed Münir Bey İbrahim Edip Efendi Ahmed Münir Paşa Mart 1874 Nisan 1876 Şubat 1877 Ocak 1878 Ağustos 1878 Şubat 1879 Mayıs 1879 Kasım 1879 Mayıs 1880 Ocak m i Temmuz Kasım Aralık Aralık 1882 Agop Ohanes Kazazyan Paşa 28 Ağustos 1885 Mustafa Zihni Efendi Eylül 1885 Agop Ohanes Kazazyan Paşa Aralık 1886 Ahmed Zühdü Paşa Mart 1887 Mahmud Celâleddin Paşa Aralık 1887 Agop Ohanes Kazazyan Paşa Ağustos 1888 Ahmed Nazif Efendi Hüseyin Sabrî Bey Ahmed Nazif Paşa Tevfik Hüseyin Paşa Ahmed Reşad Bey Ahmed Zühdü Paşa Ahmed Reşad Paşa Ahmed Nazif Paşa Mehmed Ziyâ Paşa Mehmed Râgıb Bey Mehmed Ziyâ Paşa Mehmed Rifat Bey Osman Nurî Bey Mehmed Rifat Bey Mehmed Cavid Bey Mustafa Nâil Bey Mehmed Ziyâ Paşa Abdurrahman Vefık Bey Mehmed Rifat Bey Mehmed Cavid Bey Mehmed Ta lat Bey Mehmed Cavid Bey Abdurrahman Vefik Bey Mehmed Atâ Bey Mehmed Tevfik Bey Faik Nüzhet Bey Ahmed Reşad Bey Mart 1891 Kasım 1895 Ocak 1896 Ekim 1897 Ağustos 1898 Nisan 1901 Eylül 1901 Ekim 1904 Aralık Ağustos Ağustos Şubat Nisan Mayıs Temmuz 1909 Ekim Temmuz Temmuz 1912 Ocak 1913 Mart 1914 Kasım 1914 Mart 1917 Kasım 1918 Ocak 1919 Mart 1919 Mart 1920 Nisan 1920

43 MALİYE NAFİA Mehmed Nazif Bey 18 Ağustos 192( Hüseyin Sabrî Bey 19 Eylül 1920 Râşid Bey 21 Ekim 1920 Abdullah Lami Bey Ocak 1921 Faik Nüzhet Bey Ağustos 1921 Mehmed Tevfık Bey Nisan 1922 MECLİS-I AHKAM-I ADLİY REt S LERİ Mehmed Emin Raûf Paşa Temmuz 1839 Mehmed Hasib Paşa Haziran 1840 İbrahim Sâib Paşa Mart 1841 Mehmed Arif Paşa - Haziran 1841 Mehmed Emin Raûf Paşa Temmuz 1842 Halil Rifat Paşa Ekim 1842 Abdunahman Nâfiz Paşa Şubat 1843 Ahmed Fethi Paşa Kasım 1843 Süleyman Re'fet Paşa Kasım 1844 Sadık Rifat Paşa Ekim 1845 İbrahim Sârim Paşa Şubat 1848 Halil Rifat Paşa Nisan 1848 Mehmed Emin Âli Paşa Haziran 1848 Sadık Rifat Paşa Ağustos 1848 Mehmed Ârif Paşa Nisan 1849 Sadık Rifat Paşa Ekim 1850 Mustafa Reşid Paşa Ocak 1852 Mustafa Naili Paşa Mart 1852 Sadık Rifat Paşa Mayıs 1853 Mehmed Şekib Paşa Mart 1854 Yusuf Kâmil Paşa Ocak 1855 Ali Şefik Paşa Mayıs 1855 Y usuf Kâmil Paşa Haziran 1857 Musa Saffeti Paşa Kasım 1859 Yusuf Kâmil Paşa Temmuz 1861 Mehmed Fuad Paşa Ocak 1863 Mehmed Es ad Safvet Paşa Şubat 1863 Yusuf Kâmil Paşa Temmuz 1863 Mehmed Rüşdü Paşa Mayıs 1866 Mehmed Emin Paşa Haziran 1866 Yusuf Kâmil Paşa Şubat 1867 Ahmed Cevdet Paşa Mart 1868 NAFİ A NAZIRLARI İsmail Paşa Eylül 1848 (Mart 1849 'da Ticaret nezaretini bağlanıyor) İbrahim Halil Paşa Haziran 1866 Agaton Efendi Mart 1867 Davut Paşa Mayıs 1868 Mehmed Rüşdü Paşa 23 Haziran 1871 İbrahim Ethem Paşa 28 Haziran 1871 İsmail Paşa Ocak 1873 Mehmed Râşid Paşa Mart 1873 Ahmed Muhtar Paşa Mayıs 1873 Mehmed Kânî Paşa Temmuz 1873 İsmail Paşa Ekim 1873 İbrahim Ethem Paşa Şubat 1874 Server Paşa Haziran 1875 Ahmed Es'ad Paşa 31 Ağustos 1875 Mehmed Kadrî Bey 23 Eylül 1875 Mehmed Hâlet Paşa Ocak 1876 Server Paşa Şubat 1876 Mehmed Es'ad Safvet Paşa Haziran 1877 Ohanes Çamiç Efendi Ağustos 1877 Aleksandr Karateodori Paşa Haziran 1878 Ohanes Çamiç Efendi 30 Kasım 1878 Sava Paşa 4 Aralık 1878 Haşan Fehmi Paşa Eylül 1879 Mehmed Raıf Paşa Nisan 1884 Ahmed Zühdü Paşa Eylül 1885 (Aralık 1886 de Ticaret nezaretine bağlanıyor) Naum Paşa 2 Ağustos 1908 ( de Ticaret nezaretini bağlanıyor) Sinapiyan Efendi Ocak 1912 Ziyâ Bey Kasım 1912 Basarya Efendi Ocak 1913 Osman Nizami Paşa Haziran 1913 Ahmed Cemâl Paşa Aralık 1913 Mahmud Bahri Paşa Mart 1914 Abbas Halim Paşa Kasım 1914 Ali Münif Bey Şubat 1917 Ziyâeddin Paşa 14 Ekim 1918 Mehmed Ziyâ Paşa 11 Kasım 1918 Şevket Turgut Paşa 24 Şubat 1919 Ahmed Avni Paşa 4 Mart 1919 Şevket Turgut Paşa 2 Nisan 1919 Ahmed Ferid Bey 21 Mayıs 1919 Abuk Ahmed Paşa 21 Temmuz 1919

44 NAFİA SERASKER Mehmed Tevfik Bey 8 Mart 1920 Cemil Paşa 5 Nisan 1920 Zeki Paşa Temmuz 1920 Abdullah Lami Bey Ekim 1920 Ali Rıza Paşa Şubat 1921 ORMAN VE MAADİN NÂZIRLARI Bedros Kuyumcuyan Efendi Eylül 1878 (Haziran 1880 de Ticaret nezaretine bağlanıyor) Selim Melhane Paşa Şubat 1893 Mehmed Tevfik Paşa 2 Ağustos 1908 Mavrokordato Efendi 7 Ağustos 1908 Aristidi Paşa 4 Mayıs 1909 Mavrokordato Efendi 12 Kasım 1909 Sinapyan Efendi 4 Ekim 1911 (Ocak 1912 de Ticaret nezaretine bağlanıyor) POSTA VE TELEGRAF1 NÂZIRLARI îzzet Efendi İbrahim Haydar Efendi İzzet Efendi Haşan Âli Efendi Hüseyin Hasib Efendi Mehmed Atâ Bey Ali Gâlib Bey Fuad Bey (Tem m uz I da u dönüştürüldü) Stanbulyan Efendi İbrahim Selim Susa Efendi Mehmed Ta lat Bey Hüseyin Sabrî Bey Musurus-Ghikis Bey Oskan Efendi Şükrü Bey Hüseyin Haşim Bey Abdurrahman Şeref Bey Yusuf Franko Paşa İbrahim Ethem Bey Mehmed Ali Bey Mart 1876 Ocak 1879 Haziran 1880 Mayis 1888 Kasım Ağustos Ağustos Mart 1909 ı um m üdürlüğe Ocak 1910 Ekim 1911 Şubat 1912 Ağustos 1912 Ekim 1912 Haziran 1913 Kasım 1914 Eylül 1917 Ekim 1918 Aralık Şubat Mart 1919 ( da umum müdürlüğe dönüştürüldü) SERASKERLER2 Halil Rifat Paşa Mustafa Nurî Paşa Mehmed Reşid Paşa Haşan Rıza Paşa Süleyman Re'fet Paşa Mehmed Husrev Paşa Mehmed Said Paşa Haşan Rıza Paşa Mehmed Ali Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Mehmed Ali Paşa Haşan Rıza Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Haşan Rıza Paşa Mehmed Kâmil Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Haşan Rıza Paşa Mehmed Nâmık Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Mehmed Râşid Paşa Mehmed Fuad Paşa İbrahim Halil Paşa Hüseyin Avni Paşa Abdülkerim Nadir Paşa Haşan Rıza Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Mehmed Nâmık Paşa Hüseyin Avni Paşa Ahmed Es'ad Paşa Mustafa Sıdkı Paşa Mehmed Yâver Paşa Ahmed Es'ad Paşa Hüseyin Avni Paşa Abdülkerim Nadir Paşa Ali Sâib Paşa Hüseyin Avni Paşa Haşan Rıza Paşa Mehmed Nâmık Paşa İbrahim Derviş Paşa Haşan Rıza Paşa İbrahim Derviş Paşa Abdülkerim Nadir Paşa Hüseyin Avni Paşa Temmuz 1839 Mayıs 1840 Şubat 1843 Temmuz 1843 Temmuz 1845 Aralık 1845 Aralık 1846 Mayıs 1848 Mart 1849 Mayıs 1851 Mayıs 1853 Ocak 1854 Haziran 1855 Aralık Temmuz Ağustos Ekim 1857 Haziran 1861 Eylül 1861 Ocak 1863 Mart 1863 Haziran 1863 Ağustos 1863 Aralık 1865 Haziran 1866 Şubat 1867 Mart 1868 Ocak 1869 Temmuz 1871 Nisan 1872 Temmuz 1872 Ekim 1872 Şubat 1873 Şubat 1874 Ocak 1875 Ağustos 1875 Eylül Kasım Aralık Ocak Nisan Mayıs 1876 Mayıs Ağustos 1908 Posta Telefon ve Telegraf azırları. ^Ağustos 1908'den sonra Harbiye nâzırlan.

45 SERASKER ŞURA-YI DEVLET Abdülkerim Nadir Paşa Haziran 1876 ŞEYHÜLİSLAMLAR Mehmed Redif Paşa Eylül 1876 Mahmud Celâleddin Paşa 28 Temmuz 1877 Mustafa Âsim Efendi Şubat 1833 Mustafa Sıdkı Paşa 23 Ağustos 1877 Ahmed Ârif Hikmet Bey Kasım 1846 Mehmed Raûf Paşa Aralık 1877 Mehmed Ârif Efendi Mart 1854 Mehmed İzzet Paşa 19 Nisan 1878 Mehmed Sadeddin Efendi Aralık 1858 Mahmud Celâlettin Paşa 18 Mayıs 1878 Ömer Hüsamettin Efendi Kasım 1863 Mustafa Sıdkı Paşa 7 Haziran 1878 Mehmed Refik Efendi Ağustos 1866 Osman Nurî Paşa Aralık 1878 Haşan Fehmi Efendi Nisan 1868 Hüseyin Hüsnü Paşa Temmuz 1880 Ahmed Muhtar-Molla Bey Eylül 1871 Osman Nurî Paşa Ocak 1881 Ahmed Muhtar Efendi Kasım 1872 Hüseyin Hüsnü Paşa 30 Kasım 1882 Haşan Hayrullah Efendi Haziran 1874 Osman Nurî Paşa 3 Aralık 1882 Haşan Fehmi Efendi Temmuz 1874 Ali Sâib Paşa 10 Eylül 1885 Haşan Hayrullah Efendi Mayıs 1876 Osman Nurî Paşa 21 Ağustos 1891 Halil Efendi Temmuz 1877 Mehmed Rıza Paşa Eylül 1891 Ahmed Muhtar-Molla Bey Nisan 1878 Ömer Rüşdü Paşa 22 Temmuz 1908 Ahmed Es'ad Efendi Aralık 1878 Receb Paşa 7 Ağustos 1908 Ömer Lütfî Efendi Ocak 1889 Ali Rıza Paşa 28 Ağustos 1908 Mehmed Cemâleddin Efendi Eylül 1891 Hüseyin Nâzım Paşa 11 Şubat 1909 Mehmed Ziyâeddin Efendi Şubat 1909 Ali Rıza Paşa 16 Şubat 1909 Mehmed-Sahib Molla Bey Mayıs 1909 Ethem Paşa 14 Nisan 1909 Hüseyin Hüsnü Efendi Ocak 1910 Sâlih Hulusi Paşa 5 Mayıs 1909 Musa Kâzım Efendi Temmuz 1911 Mahmud Şevket Paşa Ocak 1910 Abdurrahman Nesîb Efendi Aralık 1911 Nâzım Hüseyin Paşa Temmuz 1912 Mehmed Cemâleddin Efendi Temmuz 1912 Mahmud Şevket Paşa Ocak 1913 Mehmed Es'ad Efendi Ocak 1913 Ahmed İzzet Paşa Haziran 1913 Mustafa Hayri Efendi Mart 1914 Enver İsmail Paşa Ocak 1914 Musa Kâzım Efendi Mayıs 1916 Ahmed İzzet Paşa 14 Ekim 1918 Ömer Hulusi Efendi 14 Ekim 1918 Abdullah Paşa 17 Kasım 1918 İbrahim Hakkı Efendi Kasım 1918 Cevad Paşa 19 Aralık 1918 Mustafa Sabrî Efendi Mart 1919 Ömer Yâver Paşa 13 Ocak 1919 İbrahim Hakkı Efendi Ekim 1919 Ali Ferid Paşa 24 Şubat 1919 Abdullah Bey Nisan 1920 Ahmed Abuk Paşa 4 Mart 1919 Mustafa Sabrî Efendi Temmuz 1920 Mehmed Şakir Paşa 2 Nisan 1919 Mehmed Nurî Efendi Eylül 1920 Şevket Turgut Paşa 19 Mayıs 1919 Ali Ferid Paşa 29 Haziran 1919 Mustafa Nâzım Paşa 11 Temmuz 1919 ŞURA-YI DEVLET REİSLERİ Süleyman Şefik Paşa 13 Ağustos 1919 Cemâl Paşa Ekim 1919 Ahmed Şefik Midhat Paşa Mart 1868 Mustafa Fevzî Paşa Şubat 1920 Yusuf Kâmil Paşa Mart 1869 Mehmed Nâmık Paşa Ekim 1871 Mehmed Said Paşa 6 Nisan 1920 Yusuf Kâmil Paşa Ağustos 1872 Mehmed Ferid Paşa 20 Nisan 1920 Mahmud Nedim Paşa 25 Ağustos 1875 Hüseyin Hüsnü Paşa Ağustos 1920 Server Paşa 28 Ağustos 1875 Ziyâeddin Paşa 21 Ekim 1920 Mehmed Nâmık Paşa Şubat 1876

46 ŞURA-YI DEVLET TİCARET Yusuf Kâmil Paşa Nisan 1876 TANZİMAT MECLİSİ Ahmed Şefik Midhat Paşa Haziran 1876 REİSLERİ Ahmed Cevdet Paşa 24 Aralık 1876 İbrahim Ethem Paşa 2 Ocak 1877 Mehmed Emin Âli Efendi Eylül 1854 Mehmed Kadrî Paşa Şubat 1877 Y usııf Kâmil Paşa Aralık 1854 Mehmed Es'ad Safvet Paşa 7 Şubat 1878 Mehmed Emin Âli Paşa Ocak 1855 Mehmed Asım Paşa 21 Şubat 1878 Mehmed Fuad Paşa Mayıs 1855 Ali Paşa 19 Nisan 1878 Mehmed Emin Paşa Temmuz 1855 Ahmed Ârifî Paşa 20 Ekim 1879 Mustafa Reşid Paşa Temmuz 1857 Server Paşa 12 Eylül 1880 Mehmed Fuad Paşa Eylül 1857 Mehmed Akif Paşa Mayıs 1882 Mehmed Emin Paşa Ocak 1858 Ahmed Ârifî Paşa 30 Kasım 1882 Mehmed Rüşdü Paşa Ağustos 1858 Mehmed Âkif Paşa 3 Aralık 1882 Mehmed Emin Âli Paşa Aralık 1859 Ahmed Arifi Paşa Eylül 1885 Halil Rifat Paşa Haziran 1895 Mehmed Said Paşa Kasım 1895 TİCARET VE ZİRAAT Haşan Fehmi Paşa Ekim 1907 NÂZI RLARI Turhan Hüsnü Paşa 2 Ağustos 1908 Mehmed Tevfik Paşa 7 Ağustos 1908 Mehmed Said Paşa Temmuz 1839 Haşan Fehmi Paşa 30 Kasım 1908 Ahmed Fethi Paşa Aralık 1839 Mustafa Zihni Paşa 14 Nisan 1909 Mehmed Said Paşa Mart 1841 Mehmed Raîf Paşa 16 Nisan 1909 İbrahim Sârim Efendi Haziran 1841 Necmettin Molla Bey Ocak 1910 Mehmed Tâhir Bey Aralık 1841 Mustafa Hayri Bey Ekim 1911 Hüseyin Bey Şubat 1845 Said Halim Paşa Ocak 1912 Halil Rifat Paşa Eylül 1845 Mehmed Kâmil Paşa Temmuz 1912 İbrahim Sârim Efendi Aralık 1845 Ârif Hikmet Paşa Ekim 1912 Haşan Rıza Paşa Temmuz 1846 Said Halim Paşa 24 Ocak 1913 Mehmed Kâmil Paşa Mayıs 1848 Mehmed Said Paşa 26 Ocak 1913 Süleyman Re'fet Paşa Temmuz 1848 Halil Bey Haziran 1913 İsmail Paşa Hekimbaşı Nisan 1849 İbrahim Hayrullah Bey Mayıs 1914 Mehmed İzzet Paşa Eylül 1851 Halil Bey Şubat 1917 Yusuf Kâmil Paşa Eylül 1852 Reşid Âkif Paşa 14 Ekim 1918 Ahmed Fethi Paşa Mart 1853 Mehmed Şerif Paşa 11 Kasım 1918 Mehmed Nâmık Paşa Mayıs 1853 Cemil Molla Efendi 24 Şubat 1919 Yusuf Kâmil Paşa Ağustos 1854 Seyyit Abdülkadir Efendi 4 Mart 1919 Musa Saffeti Paşa Aralık 1854 Rıza Tevfık Bey Mayıs 1919 İsmail Paşa Aralık 1856 Mehmed Şerif Raûf Paşa Ağustos 1919 Ali Gâlib Paşa Mart 1858 Abdurrahman Şeref Bey Ekim 1919 Mahmud Nedim Paşa Ağustos 1858 Cemil Molla Bey 11 Mart 1920 İbrahim Ethem Paşa Aralık 1859 Râşid Bey 5 Nisan 1920 Mehmed Es'ad Safvet Bey Temmuz 1861 İbrahim Ethem Bey 2 Mayıs 1920 İbrahim Ethem Paşa Şubat 1863 Rıza Tevfık Bey Ağustos 1920 Mehmed Es ad Safvet Paşa Mayıs 1863 Mustafa Ârif Bey Ekim 1920 İbrahim Ethem Paşa Mart 1865 Mehmed Tevfik Bey Ağustos 1921 İbrahim Halil Paşa Haziran 1866

47 TİCARET - 12 ZAPTİYE Mehmed Es'ad Safvet Paşa Mayıs 1867 TOPHANE MÜŞİ R LER 1 Mehmed Kabûlî Paşa Mart 1868 İbrahim Ethem Paşa Eylül 1871 Mehmed Ali Paşa Ocak 1844 Mahmud Celâlettin Paşa Ağustos 1872 Ahmed Fethi Paşa Ağustos 1845 Mehmed KabûJÎ Paşa Temmuz 1874 Mehmed Reşid Paşa 15 Ağustos 1852 Mahmud Celâlettin Paşa Ekim 1875 Mehmed Nâmık Paşa 21 Eylül 1852 Sa'dullah Rami Paşa 4 Eylül 1876 Ahmed Fethi Paşa Mayıs 1853 Haşan Rıza Paşa 6 Ekim 1876 Mehmed Vâsıf Paşa 6 Eylül 1857 Mehmed Hâlet Paşa 20 Ekim 1876 Ahmed Fethi Paşa 22 Ekim 1857 Ohanes Çamiç Efendi Ağustos 1877 Mehmed Rüşdü Paşa Şubat 1858 Mehmed Tâhir Münif Efendi Kasım 1877 Haşan Rıza Paşa Ağustos 1858 Ohanes Çamiç Efendi Ocak 1878 Mehmed Ali Paşa Eylül 1861 Ahmed Cevdet Paşa Aralık 1878 İbrahim Halil Paşa Ocak 1863 Mehmed Kadrî Paşa Ekim 1879 Haşan Rıza Paşa Mayıs 1866 İsmail Hakkı Paşa Aralık 1879 Mehmed Yâver Paşa Şubat 1867 Bedros Kuyumcuyan Efendi Haziran 1880 İbrahim Halil Paşa Şubat 1869 Mehmed Raîf Efendi Eylül 1880 Mustafa Sıdkı Paşa Ekim 1871 Abdüllatif Subhî Paşa Mayıs 1882 Mehmed Y âver Paşa Nisan 1872 İsmail Hakkı Paşa Eylül 1885 Mustafa Asım Paşa 24 Temmuz 1872 Mustafa Zihni Efendi Aralık 1886 Mustafa Sıdkı Paşa 3 Ağustos 1872 Mehmed Raîf Paşa Mayıs 1890 Mehmed Yâver Paşa 18 Ekim 1872 Hüseyin Tevfik Paşa Eylül 1891 İbrahim Halil Paşa 13 Kasım 1872 Mahmud Celâlettin Paşa Kasım 1895 Ahmed Es'ad Paşa Şubat 1873 Mustafa Zihni Paşa Ocak 1899 Ali Sâib Paşa Mayıs 1873 Mehmed Ziyâ Paşa 3 Ağustos 1908 Said Tevfik Paşa Ağustos 1873 Gabriel Noradonkyan Efendi 7 Ağustos 1908 Ali Sâib Paşa Haziran 1875 Hallaçyan Efendi Ocak 1910 Said Tevfik Paşa Eylül 1875 Hulusi Bey Ekim 1911 Haşan Rıza Paşa Haziran 1876 Aristidi Paşa Ocak 1912 Mahmud Celâlettin Paşa Ekim 1876 Mustafa Reşid Paşa Ekim 1912 Mehmed Nâmık Paşa Şubat 1878 Mehmed Celâl Bey Ocak 1913 Ahmed Muhtar Paşa Nisan 1878 Süleyman el Bustani Efendi Haziran 1913 Mehmed Raûf Paşa Haziran 1878 Ahmed Nesimi Bey Kasım 1914 Ali Sâib Paşa Şubat 1879 Mustafa Şeref Bey Şubat 1917 Mustafa Zeki Paşa Ağustos 1891 Ziyâeddin Paşa 14 Ekim 1918 Ali Rıza Paşa Temmuz 1908 Kostaki Vayanis Efendi 11 Kasım 1918 Necib Paşa 17 Şubat 1909 Abdullah Lami Bey 24 Şubat 1919 Hurşid Paşa 3 Mart 1909 İbrahim Ethem Bey 4 Mart 1919 (Müşirlik Nisan 1909 da lağvedilmiştir) Tâhir Hayreddin Paşa 11 Ağustos 1919 Mehmed Hâdi Paşa 12 Eylül 1919 Abdurrahman Şeref Bey 8 Şubat 1920 ZAPTİYE NAZIRLARI Mehmed Ziyâeddin Bey 8 Mart 1920 Hüseyin Remzi Paşa 5 Nisan 1920 (MÜŞİRLERİ) İbrahim Ethem Bey 28 Haziran 1920 Hâfız Mehmed Paşa Ocak 1846 Cemâl Bey 31 Temmuz 1920 Mehmed Hâdi Paşa 12 Eylül 1920 Mehmed Emin Paşa Şubat 1847 Hüseyin Kâzım Bey 21 Ekim 1920 (Kasım 1851 de seraskerliğe bağlanıyor) Abdüllatif Safa Bey Haziran 1921 Mehmed Hayreddin Paşa Ağustos 1852

48 ZAPTİYE - 13 M ABEYN Mehmed İzzet Paşa Aralık 1854 Mehmed Emin Efendi Ağustos 1861 Mehmed Emin Paşa Kasım 1857 Hâlid Bey Haziran 1862 Abdülkerim Paşa Kasım 1861 Mehmed Nevres Paşa Haziran 1862 Abdülhalim Paşa Mart 1863 Haşan Refik Bey Temmuz 1862 Mehmed Emin Paşa Ekim 1863 Yaver Bey Ekim 1862 İsmail Paşa Şubat 1867 Ali Bey Şubat 1864 Hüseyin Hüsnü Paşa Mart 1868 Mehmed Nevres Paşa Kasım 1866 Mehmed Ârif Paşa 14 Eylül 1871 Hüseyin Cemil Bey Mayıs 1867 Haşan Sâmih Paşa 19 Eylül 1871 Fuad Efendi Şubat 1869 Mustafa Paşa Kasım 1871 Mehmed Nevres Paşa Mayıs 1870 Mustafa Âsim Paşa Ağustos 1872 Mustafa Ziver Bey Eylül 1871 Ali Sâib Paşa 14 Ekim 1872 Hurşid Paşa Ocak 1872 İsmail Paşa 13 Kasım 1872 Mehmed Bey Ağustos 1872 Mehmed İzzet Paşa Şubat 1873 Mustafa Ziver Bey Ekim 1872 Ahmed Hamdî Paşa Mayıs 1873 Fuad Bey Mart 1873 Mehmed Ârif Paşa 24 Ağustos 1875 Hüsamettin Bey Nisan 1873 Abdî Paşa 3 Eylül 1875 Hayri Bey Nisan 1873 Mehmed Sabrî Paşa Haziran 1876 Selâmı Bey Eylül 1873 Ömer Fevzî Paşa Ağustos 1876 İsmail Hakkı Paşa Aralık 1873 Ahmed Hamdî Paşa Mart 1877 Ahmed Şevket Bey Ocak 1874 Hâfız Mehmed Paşa Ocak 1878 Hâfız Mehmed Bey Eylül 1874 Safvet Paşa 9 Aralık 1878 Edhem Efendi Haziran 1876 Mehmed Ârif Paşa Ocak 1879 Yusuf Efendi Eylül 1876 Hâfız Ahmed Paşa Mayıs 1879 Edhem Efendi Aralık 1876 Mehmed Fazlı Paşa Şubat 1883 Mehmed Nâfiz Paşa Ocak 1877 Kâmil Bey Temmuz 1886 Mahmud Hamdî Paşa Haziran 1878 Hüseyin Nâzım Paşa Temmuz 1890 Osman Zeki Bey Ekim 1882 Ahmed Şefik Paşa Kasım 1896 Ali Paşa Mayıs 1891 Hamdî Bey 26 Temmuz 1908 Mehmed Nuri Paşa Ağustos 1908 Ziver Bey 30 Temmuz 1908 Lütfî Simavi Bey Nisan 1909 Refik Bey 9 Ağustos 1908 Hâlid Hurşid Bey Nisan 1912 Ziver Bey 11 Ağustos 1908 Mehmed Tevfik Bey Temmuz 1912 Sami Faruki Paşa 14 Ağustos 1908 Lütfî Simavi Bey Temmuz 1918 (Ağustos 1909 da nezaret lağvedildi) Y âver Ömer Paşa Mart 1919 SERKURENÂ LAR MABEYN BAŞKATİBLERİ Mehmed İzzet Bey Temmuz 1839 Mehmed Tevfik Efendi Temmuz 1839 Mahmud Hamdî Bey Ağustos 1842 Ali Şefik Bey Temmuz 1842 Selim Bey Mayıs 1848 Abdülhamid Ferid Bey Temmuz 1848 Ali Bey Ocak 1855 İsmail Hakkı Bey Ocak 1855 Mehmed İzzet Bey Temmuz 1855 Mehmed Emin Bey Kasım 1861 Ne'şet Efendi Mart 1856 Mustafa Nuıî Efendi Ocak 1863 Osman Bey Haziran 1857 Mehmed Emin Bey Kasım 1863 Ahmed Bey Nisan 1860 Hilmî Halimi Efendi Eylül 1871 Gâlib Paşa Haziran 1861 Ali Rıza Refik Bey Ekim 1872

49 MABEYN SADARET Mehmed Âüf Bey Eylül 1873 Sa'dullah Rami Bey Haziran 1876 Mehmed Said Efendi Ağustos 1876 Lebib Bey Ocak 1878 Ali Fuad Bey Nisan 1878 Ali Rıza Mümtaz Bey Kasım 1878 Ali Fuad Bey Temmuz 1879 Ali Rıza Mümtaz Bey Haziran 1880 Ahmed Süreyya Paşa Eylül 1885 Tahsin Paşa Kasım 1894 Ali Cevad Bey Ağustos 1908 Hâlid Ziyâ Bey Nisan 1909 Ali Fuad Bey Temmuz 1912 Rifat Bey Nisan 1920 SADARET MÜSTEŞARLARI İbrahim Sârim Efendi Temmuz 1839 Mehmed Said Muhip Efendi Eylül 1839 Sadık Mehmed Rifat Bey Eylül 1840 Mehmed Ârif Bey Mart 1841 Mehmed Said Muhip Efendi Temmuz 1841 İsmail Zühdü Efendi Mart 1842 İbrahim Sârim Efendi Ekim 1846 İbrahim Edhem Bey Şubat 1847 Mehmed Fuad Efendi Aralık 1849 Süleyman Şevket Bey Ağustos 1852 Mehmed Şekib Efendi Şubat 1854 Mahmud Nedim Bey Nisan 1854 Süleyman Şevket Bey Mayıs 1854 Mehmed Es'ad Safvet Efendi Mart 1856 İsmail Hibâb Efendi Ekim 1858 İsmail Afif Bey Kasım 1860 İsmail Hakkı Bey Kasım 1861 Ebûbekir Mümtaz Efendi Haziran 1862 Mahmud Nedim Paşa 9 Mart 1868 Abdülhamid Ferid Bey 18 Man 1868 atam a yok Eylül 1869 Mehmed Said Efendi Eylül 1871 Mehmed Nurî Efendi Ekim 1871 Ali Rıza Refik Bey Aralık 1871 Ahmed V efik Efendi Ocak 1872 Mehmed Es'ad Safvet Paşa Mayıs 1872 Mehmed Kâmil Paşa Ağustos 1872 Mustafa Nurî Efendi Kasım 1872 Mehmed Hurşid Paşa Mayıs 1873 Ali Şefkatî Bey Ekim 1873 Ahmed Ziyâeddin Bey Şubat 1874 Mehmed Said Efendi Ekim 1875 Ali Rıza Refik Bey Şubat 1876 Mehmed Said Efendi Mart 1876 Mehmed Hurşid Paşa Ocak 1878 Mehmed Emin Bey Şubat 1878 Mehmed Raûf Bey Mart 1878 Said Efendi Aralık 1878 Mustafa Zihni Efendi Ocak 1879 Ali Şefkatî Efendi Ekim 1885 Mehmed Tevfik Paşa Ekim 1890 Mehmed Ali Paşa Şubat 1906 Ziyâ Bey Ağustos 1908 Âdil Bey Ekim 1909 Mehmed Emin Bey Ağustos 1913 Cemâl Bey Nisan 1920 Nurî Bey Ağustos 1920 Ali Fuad Bey Ekim 1920

50 II. ASKERİ TEŞKİLAT ERKÂN-I HARBİYE-İ Ömer Lütfî Paşa Mayıs 1868 UMUMİYE REİSLERİ Mehmed İzzet Paşa Kasım 1869 Ahmed Es'ad Paşa Ağustos 1870 Ahmed İzzet Paşa Ağustos 1908 Yusuf İzzettin Efendi Nisan 1872 Enver Paşa Ocak 1914 İbrahim Derviş Paşa Eylül 1875 Fr. Bronsard v. Schellendorf Mayıs 1914 Ahmed Muhtar Paşa Aralık 1875 H. von Seeckt Şubat 1918 Mehmed Redif Paşa Haziran 1876 Enver Paşa Ekim 1918 Osman Nurî Paşa Mart 1878 Cevad Şakir Paşa Kasım 1918 İsmail Hakki Paşa Temmuz 1880 Mustafa Fevzî Paşa Aralık 1918 Ârif Paşa Ocak 1881 Cevad Şakir Paşa Mayıs 1919 Mehmed Raûf Paşa Ocak 1882 Mehmed Hâdi Paşa Ağustos 1919 Mahmud Muhtar Paşa Ağustos 1908 Fuad Paşa Eylül 1919 YâverPaşa 14 Nisan 1909 Cevad Şakir Paşa Ekim 1919 Hüseyin Nâzım Paşa Nisan 1909 Şevket Turgut Paşa Şubat 1920 Zeki Paşa Ocak 1910 Nazif Paşa Nisan 1920 Mehmed Hâdi Paşa 2-19 Mayıs ORDU KOMUTANLARI HASSA ORDUSU1 KOMUTANLARI Haşan Rıza Paşa Mehmed Reşid Paşa Haşan Rıza Paşa Mehmed Husrev Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Mehmed Reşid Paşa Mahmud Paşa Mehmed Reşid Paşa Mehmed Selim Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Mehmed Selim Paşa Mehmed Reşid Paşa Mehmed Selim Paşa Mehmed Vâsıf Paşa Mehmed Selim Paşa Mehmed Vâsıf Paşa Mehmed Nâmık Paşa Mehmed Selim Paşa Hüseyin Avni Paşa Abdülkerim Nadir Paşa Nisan 1840 Ocak 1843 Eylül 1843 Aralık 1845 Aralık 1846 Haziran 1848 Şubat 1849 Mart 1852 Ağustos 1852 Mayıs 1853 Ocak 1854 Temmuz 1854 Mayıs 1855 Aralık 1856 Ağustos 1857 Ekim 1857 Mayıs 1860 Haziran 1861 Eylül 1861 Aralık 1865 Abdî Paşa Nisan 1863 Abdülkerim Nadir Paşa Mayıs 1869 Abdî Paşa Ağustos Ağustos 1871 Ali Rıza Paşa Kasım 1871 Abdî Paşa Nisan 1872 Ahmed Muhtar Paşa Ağustos 1873 Mehmed Yaver Paşa Eylül 1874 Ahmed Eyyûb Paşa Aralık 1875 Fuad Paşa Eylül 1878 Ahmed Tevfik Paşa Ocak 1883 Tâhir Paşa Nisan 1885 Veysel Hilmî Paşa Eylül 1885 Mahmud Hamdî Paşa Haziran 1891 Mehmed Ârif Paşa Aralık 1895 Nasır Paşa Şubat 1907 Ali Rıza Paşa Ağustos 1908 Hüseyin Nâzım Paşa Eylül 1908 Sâlih Hulusi Paşa Ocak ORDU KOMUTANLARI2 Mehmed Reşid Paşa Ocak 1847 Mehmed Emin Paşa Aralık 1847 Ömer Lütfü Paşa Haziran 1849 ^Birinci Ordu. ^Rumeli Ordusu.

51 3. ORDU ORDU Mehmed Rifat Paşa Temmuz 1857 İsmail Paşa Eylül 1859 Ömer Lütfî Paşa Mayıs 1861 Abdülkerim Nadir Paşa Haziran 1868 Abdî Paşa Haziran 1869 Mehmed Redif Paşa Ağustos 1871 İbrahim Derviş Paşa Ocak 1872 Ali Sâib Paşa Ağustos 1873 Mehmed Re'fet Paşa Eylül 1874 Mehmed Redif Paşa Haziran 1875 İbrahim Derviş Paşa Ağustos 1875 İsmail Hakkı Paşa Eylül 1875 İbrahim Derviş Paşa Mayıs 1876 Abdî Paşa Aralık 1876 Ali Sâib Paşa Nisan 1877 Ahmed Şevket Paşa Mayıs 1878 Ahmed Muhtar Paşa Mart 1879 Ahmed Eyyûb Paşa Ağustos 1880 Şükrü Paşa Ekim 1884 Mehmed Fazlı Paşa Temmuz 1886 Hüseyin Fevzî Paşa Ağustos 1893 Kâzım Paşa Ekim 1896 Hayri Paşa Mayıs 1897 Mehmed Es'ad Paşa Haziran 1907 İbrahim Edhem Paşa Haziran 1908 Mahmud Şevket Paşa Ağustos 1908 Mehmed Hâdi Paşa Mayıs ORDU KOMUTANLARI1 Ebûbekir Rüstem Paşa Aralık 1843 Osman Paşa Haziran 1846 Mehmed Reşid Paşa Aralık 1847 Mehmed Selim Paşa Mart 1852 Abdülkerim Nadir Paşa Eylül 1852 Ahmed Paşa Ocak 1854 Mustafa Zarif Paşa Mart 1854 İsmail Paşa Eylül 1854 Mehmed Vâsıf Paşa Aralık 1854 Abdülkerim Paşa Mart 1857 Mustafa Tevfik Paşa Temmuz 1861 İbrahim Derviş Paşa Şubat 1864 Mehmed Selim Paşa Ocak 1866 İbrahim Derviş Paşa Nisan 1868 Mustafa Sıdkı Paşa Ocak 1869 Abdî Paşa Kasım 1871 Haşan Samih Paşa Nisan 1872 Mustafa Sıdkı Paşa Mart 1873 Ahmed Muhtar Paşa Kasım 1874 Mehmed Yaver Paşa Aralık 1875 Haşan Sâmih Paşa Mayıs 1876 Ahmed Muhtar Paşa Mart 1877 İsmail Hakkı Paşa Ocak 1878 Mehmed Nâfiz Paşa Haziran 1878 Nusret Paşa Ocak 1884 Hidâyet Paşa Eylül 1884 Asaf Paşa Aralık 1886 Mehmed Zeki Paşa Haziran 1888 Abdullah Paşa Ağustos 1908 Süleyman Şevket Paşa Eylül 1908 Osman Paşa Mayıs ORDU KOMUTANLARI2 Mehmed Nâmık Paşa Kasım 1843 Mehmed Emin Paşa (Mühendis) Haziran 1849 Mehmed Emin Paşa (Kıbrıslı) Eylül 1851 Mehmed Vâsıf Paşa Şubat 1853 Mehmed Arif Paşa Ağustos 1854 Cephede Şubat 1855 Abdülkerim Paşa Ağustos 1856 İsmail Paşa Nisan 1857 Ahmed Nâzır Paşa Ekim 1859 Abdülhalim Paşa Temmuz 1860 Mehmed Râşid Paşa Mart 1863 Abdülhalim Paşa Şubat 1864 İbrahim Derviş Paşa Ocak 1866 Mustafa Paşa Kasım 1867 Mehmed Re'fet Paşa Temmuz 1868 Mehmed İzzet Paşa Ağustos 1870 Mehmed Y âver Paşa Kasım 1872 Mehmed İzzet Paşa Eylül 1873 Ahmed Es'ad Paşa Eylül 1874 Mehmed İzzet Paşa Şubat 1875 Ahmed Eyyûb Paşa Eylül 1878 Hüseyin Fevzî Paşa Ağustos 1880 Mehmed İzzet Paşa Nisan 1882 * Anadolu Ordusu. ^Arabistan Ordusu.

52 5. ORDU HARBİ Osman Nurî Paşa Receb Paşa Hüseyin Fevzî Paşa Mustafa Paşa Abdullah Reşid Paşa Kâzım Paşa Ahmed Cevad Paşa İsmail Hakkı Paşa Mustafa Nurî Paşa Hüseyin Nâzım Paşa Osman Fevzî Paşa Abdullah Paşa Süleyman Fevzî Paşa Aralık 1886 Mart 1888 Haziran 1889 Ocak 1892 Temmuz 1896 Mayıs 1897 Temmuz 1898 Temmuz 1900 Mart 1906 Ağustos 1908 Eylül 1908 Mart 1909 Ekim ORDU KOMUTANLARI Abdülkerim Nadir Paşa Mehmed Nâmık Paşa Mehmed Reşid Paşa Ömer Lütfü Paşa Mustafa Nurî Paşa Ahmed Tevfik Paşa Mehmed Nâmık Paşa Mehmed Takiyeddin Paşa Ahmed Midhat Şefik Paşa Mehmed Raûf Paşa Mehmed Redif Paşa Mehmed İzzet Paşa Ömer Fevzî Paşa Abdurrahman Nureddin Paşa Hüseyin Fevzî Paşa Abdurrahman Nureddin Paşa Mehmed İzzet Paşa Hüseyin Fevzî Paşa Hidâyet Paşa Mehmed Nâfız Paşa Nusret Paşa Osman Nuri Paşa Ahmed Tevfik Paşa Receb Paşa Ahmed Fevzî Paşa Süleyman Fevzî Paşa Osman Paşa Mehmed Fazıl Paşa Irak Ordusu. Şubat Haziran 1849 Ağustos 1852 Ağustos 1857 Ağustos 1859 Ocak 1861 Eylül 1861 Nisan 1868 Mart 1869 Kasım 1871 Mayıs 1873 Ekim 1874 Ocak 1875 Ağustos 1876 Nisan 1877 Şubat 1879 Ocak 1880 Aralık 1882 Aralık 1886 Eylül 1887 Haziran 1888 Aralık 1890 Kasım 1891 Haziran 1893 Temmuz 1898 Ekim 1904 Ağustos 1908 Eylül 1908 Abdullah Paşa Mart 1909 Hüseyin Nâzım Paşa Aralık ORDU KOMUTANLARI2 Ahmed Muhtar Paşa Eylül 1871 Ahmed Eyyûb Paşa Haziran 1873 Mustafa Âsim Paşa Nisan 1875 İsmail Hakkı Paşa Aralık 1879 Mehmed İzzet Paşa Aralık 1882 Ahmed Fevzî Paşa Ocak 1885 Haşan Tahsin Paşa Aralık 1886 Osman Nurî Paşa (Topal) Temmuz 1887 Osman Nurî Paşa (Potirikli) Haziran 1889 İsmail Hakkı Paşa Mayıs 1890 Haşan Edip Paşa Haziran 1891 Ahmed Fevzî Paşa Aralık 1891 Abdullah Reşid Paşa Temmuz 1898 Tevfik Paşa Ekim 1904 Ahmed Fevzî Paşa Ağustos 1905 Haşan Tahsin Paşa Ağustos 1908 Mehmed Ali Paşa Nisan O sm anlı-rus kom u tan ları3 Serdar-i ekrcm Ömer Lütfî Paşa Kırım Ordusu komutam Ömer Lütfî Paşa Batum Ordusu komutanı Mehmed Selim Paşa Mustafa Paşa Kars Ordusu komutam Ahmed Paşa Harbi Aralık 1854 Aralık 1853 Ağustos 1854 Ordu O Yemen Ordusu. ^4. ve 5. Ordular Anadolu cephesine intikal ettiler.

53 1876 HARBİ HARBİ 1876 O sm an h -S ırp -K arad ağ H arbi Ordu komutanları Serdar-ı ekrem Abdülkerim Nadir Paşa Vidin Ordusu komutam Osman Nurî Paşa (Gazi) Niş Ordusu komutanı Ahmed Eyyûb Paşa Yenipazar Ordusu komutam Ali Paşa Mehmed Paşa Osm anlı-r us H arbi Ordu k om u tan ları Serdar-ı ekrem Abdülkerim Nadir Paşa Mehmed Ali Paşa Süleyman Hüsnü Paşa Balkan Ordusu Komutanı Süleyman Paşa Mehmed Raûf Paşa Ahmed Eyyûb Paşa Veysel Hilmî Paşa Nisan 1877 Temmuz 1877 Eylül 1877 Temmuz 1877 Eylül 1877 Kasım 1877 Aralık 1877 Tuna Garb Ordusu Komutam Osman Nurî Paşa Nisan 1877 Safvet Paşa Aralık 1877 Alasonya Ordusu komutam Edhem Paşa Yanya Ordusu komutam Ahmed Hıfzı Paşa 1912 Ekim Nisan Balkan Harbi Ordu komutanları Başkomutan vekili Nâzım Paşa Ekim 1912 Ahmed İzzet Paşa Ocak 1913 Şark Ordusu komutam Abdullah Paşa Garp Ordusu komutam Ali Rıza Paşa Vardar Ordusu komutam Zeki Paşa C ih an k om u tan ları Başkomutan vekili Enver Paşa Ahmed İzzet Paşa Ekim 1912 Ekim 1912 Ekim 1912 H a rb i Ağustos 1914 Ekim Ordu komutanı Liman von Sanders Paşa Ağustos 1914 Colmar von der Goltz Paşa Mart 1915 Mehmed Es'ad Paşa Kasım 1915 O rdu T una Şark Ordusu Komutam Ahmed Eyyûb Paşa Mehmed Raûf Paşa Şark Ordusu Komutanı Ahmed Muhtar Paşa İsmail Hakkı Paşa Nisan 1877 Temmuz 1877 Nisan 1877 Aralık Ordu komutanı Ahmed Cemâl Paşa Vehip Paşa Ahmed İzzet Paşa Mustafa Kemal Paşa Mustafa Fevzî Paşa Nihat Paşa Cemâl Paşa Ağustos 1914 Kasım 1914 Şubat 1915 Aralık 1916 Temmuz 1917 Ekim 1917 Mayıs O sm anlı-y unan k om u tanları Başkomutan Edhem Paşa H arbi Ordu 3. Ordu komutam Haşan İzzet Paşa Enver Paşa Hâfız İsmail Hakkı Paşa Mahmud Kâmil Paşa Ağustos 1914 Aralık 1914 Ocak 1915 Şubat 1915

54 HARBİ HARBİ Vehip Paça Yakup Şevki Paşa Mehmed Es'ad Paşa Şubat 1916 Mart 1918 Haziran Ordu komutam Zeki Paşa Ağustos 1914 Ahmed Cemâl Paşa (Büyük) Kasım 1914 Cemâl Paşa (Mersinli) Ocak Ordu komutam Liman von Sanders Paşa Mart 1915 Mahmud Kâmil Paşa Mehmed Es'ad Paşa Şubat Ordu komutanı Von der Goltz Paşa Halil Paşa Ali Ihsan Paşa 7. Ordu komutam Mustafa Kemal Paşa Mustafa Fevzî Paşa Mustafa Kemal Paşa Aralık 1915 Mart 1916 Eylül 1918 Temmuz 1917 Ekim 1917 Ağustos Ordu komutam Kress von Kressenstein Eylül 1917 Cevad Paşa Aralık 1917 Nureddin Paşa Ekim Ordu komutanı Yakub Şevki Paşa Haziran 1918 Ordu Grup komutanları Kafkas İslam Ordusu komutanı Nurî Paşa Kafkas Orduları Grubu komutanı Ahmed İzzet Paşa Mart-Aralık 1917 Şark Orduları Gnıbu komutam Vehip Paşa Haziran 1918 Halil Paşa Temmuz 1918 Yıldırım Orduları Grubu komutam Erich von Falkenhayn Temmuz 1917 Liman von Sanders Paşa Mart 1918 Mustafa Kemal Paşa Ekim 1918

55 III. MECLİS ' İ Â' YÂN MECLİS-İ Â YÂN REİSLERİ Mihran Bey Server Paşa Mart 1877 Mustafa Nurî Paşa Musurus Paşa Mehmed Said Paşa Nisan 1878 Server Paşa Mehmed Said Paşa Kasım 1908 Serviçen Efendi Stoyanoviç Efendi Ahmed Muhtar Paşa Eylül 1911 Tâhir Paşa Mehmed Ferid Paşa Temmuz 1912 Nisan 1877: Mehmed Said Paşa Haziran 1913 Dr. de Kastro Bey Mehmed Rifat Bey Mart 1914 Ağustos 1877: Ahmed Rıza Bey Ekim 1918 Lebib Efendi Mustafa Sabrî Efendi Mart 1919 Mehmed Âsim Paşa Ahmed Tevfik Paşa Ocak 1920 Mehmed Said Paşa Eylül 1877: Kâmil Bey MECLİS-İ Â YÂN AZALARI Ekim 1877: Ahmed Vefik Paşa I. Meşrutiyet Dönemi Ali Rıza Bey Mart 1877 Ocak 1878: Abdurrahman Sami Paşa Ahmed Kemal Paşa Abdülhalim Paşa Nisan 1878: Ahmed Ârifî Paşa Mavroyeni Paşa Ahmed Celâl Paşa Mayıs 1878: Ahmed Es'ad Efendi Karatodori Paşa Ahmed Hilmî Efendi Temmuz 1878: Ahmed Paşa Nâmık Paşa Ahmed Tâhir Efendi Ekim 1878: Ali Rıza Efendi Mehmed Hurşid Paşa Antopolos Efendi Aralık 1878: Aristarki Bey Ahmed İrfan Paşa Daviçon Karmona Efendi Hayreddin Paşa Halil Efendi İsmail Sadık Kemal Paşa Haşan Rıza Paşa Aralık 1879: İbrahim Halil Paşa Ali Rıza Mümtaz Paşa Mahmud Edhem Paşa Ocak 1880: Marko Paşa Abraham Karakahya Paşa Mehmed Ârif Efendi Mehmed Kâni Paşa Mehmed Emin Bey Nisan 1880: Mehmed Emin Derviş Paşa İsmail Zühdü Paşa Mehmed Emin Efendi Mehmed Hâlet Paşa II. Meşrutiyet Dönemi Mehmed Kabulî Paşa Aralık 1908 Mehmed Nâmık Paşa Mehmed Tevfik Bey Abdurrahman Şeref Efendi

56 MECLİS-İ Â'YÂN MECLİS İ Â'YÂN Abdülhalik Nasuhi Bey Abdülhalim Bey Abdülkadir Efendi Ahmed Muhtar Paşa Ahmed Şevket Paşa Ahmed Tevfik Paşa Ali Gâlib Bey Ali Haydar Bey Ali Rıza Efendi Ali Rıza Paşa Ali Rıza Paşa (Topçu) Ârif Hikmet Paşa Azaıyan Efendi Basarya Efendi Bohor Efendi Edhem Paşa Fethi Franko Bey Gabriyel Noradonkyan Efendi Halil Hamdî Hammada Paşa Haşan Fehmi Paşa İbrahim Faik Bey İsmail Hakkı Efendi Mahmud Ekrem Bey Mavrokordato Efendi Mavroyeni Bey Mehmed Ali Paşa Mehmed Gâlib Bey Mehmed Muzaffer Paşa Mehmed Raîf Paşa Mehmed Sahib-Molla Bey Mehmed Tevfik Paşa Muhiyddin Paşa Musa Kâzım Efendi Mustafa Zihni Paşa Nurî Bey Oksanti Efendi Ömer Rüşdü Paşa Said Halim Paşa Sami Faruki Paşa Süleyman Paşa Yorgiyadis Efendi M a rt 1909: Aram Efendi Mehmed Ferid Paşa K asım 1909: Damad Mehmed Ferid Paşa Fuad Paşa Hüseyin Hilmî Paşa Şerif Nasır Bey Popoviç Temko Efendi Reşid Âkif Paşa Sâlih Hulusi Paşa Ocak 1911: Aristidi Paşa Şerif Cafer Paşa Dilber Zare Efendi Mehmed Ziyâeddin Efendi Mustafa Nail Bey Süleyman Elbustani Efendi Nisan 1911: Ştoyan Tilkof Efendi Temmuz 1911: Ahmed îzzet Paşa Eylül 1911: Hüseyin Hüsnü Paşa Ocak 1912: Ahmed Rıza Bey Nisan 1912: İbrahim Şükrü Paşa Temmuz 1912: Mahmud Şevket Paşa Nisan 1913: Mehmed Şükrü Paşa Ocak 1914: Abdurrahman el-yusuf Bey Abdülhakhamid Bey Abdülhamit Zohravi Efendi Ahmed Efendi Mehmed Behim Efendi Muhittin Efendi Süleyman El-Baruni Efendi Yusuf Sursok Efendi Mart 1914: Mahmud Bahri Paşa Mehmed Rifat.Bey Aralık 1914: Osman Fevzî Paşa Kasım 1916: Hâlid Ali Paşa Mustafa Hayri Efendi Seyyit Bey Şubat 1917: İbrahim Hakkı Paşa İbrahim Hayrullah Bey

57 MECLİS-İ Â'YÂN MECLİS-t  YÂN A ralık 1918: Ârif Hikmet Paşa Ligoraki Vegleri Bey Yusuf Ziyâ Paşa M a rt 1919: İzzet Fuad Paşa Mustafa Âsim Efendi Mustafa Sabrî Efendi Rıza Tevfik Bey Mehmed Tevfik Bey Kostaki Vayani Efendi Zeynelabidin Efendi E ylül 1919: Âdil Bey Ahmed Naim Bey Mehmed Hâdi Paşa Mehmed Şerif Raûf Paşa Muhammed Hamdî Efendi Mustafa Nurî Efendi Vasfı Efendi

58 IV. RÜSEA-İ MİLEL İSTANBUL RUM ORTODOKS PATRİKLERİ ANTAKYA RUM PATRİKLERİ ORTODOKS Gregorios VI Antimos IV Antimos V Germanios IV Mel eti os III Antimos VI Antimos IV Germanios IV Antimos VI Kini VII Joakim II Sofronios III Gregorios VI Antimos VI Joakim II Joakim III Joakim IV Diyonisiyos V Neofitos VIII Antimos VII Konstantin V Joakim III German V Doroteos Meletios IV Şubat 1835 Şubat 1840 Mayıs 1841 Haziran 1842 Nisan 1845 Aralık 1845 Ekim 1848 Kasım 1852 Eylül 1853 Eylül 1855 Ekim 1860 Eylül 1863 Şubat 1867 Eylül 1871 Kasım 1873 Ekim 1878 Ekim 1884 Ocak 1887 Kasım 1891 Ocak 1895 Nisan 1897 Mayıs 1901 Ocak 1913 Kasım 1918 Kasım 1921 İ S KENDERİ YE RUM ORTODOKS PATRİKLERİ Yeroteos I Artemios Yeroteos II Kallinikos Yakovos Nikanor Sofroniyos IV Fotios Ekim 1825 Eylül 1845 Ocak 1847 Ocak 1858 Mayıs 1861 Ocak 1866 Mayıs 1870 Ocak 1900 Metodios Y eroteos Gerasim Spiridon Melettios II Gregorios IV Haddad Mayıs 1823 Ekim 1850 Mayıs 1885 Ekim 1894 Nisan 1899 Haziran 1906 KUDÜS RUM ORTODOKS PATRİKLERİ Atanas V Kiril II Prokopius II Y eroteos Nikodim Damian ERMENİ GREGORİEN PATRİKLERİ Hagopos III. Seropyan 1839 İsdepanos III Asdvadzadur II Mateos II. Çuhaciyan 1844 Hagopos III. Seropyan 1848 Kevork Keresteciyan 1856 Sarkis V. Kuyumciyan 1860 İsdepanos IV. Mağakyan 1861 Boğos II. Taktakyan 1863 İknadiyos Kakmaciyan 1869 Mıgırdıç Hirimyan 1869 Nerses II. Vaıjabedyan 1874 Harutyun I. Vehabedyan 1884 Horen I. Aşıkyan 1888 Mateos III. İzmirliyan 1894 Mağakya Ormanyan 1896 Mateos III. İzmirliyan 1908 YeğişeTuryan 1909 Hovhannes XII. Arşavi 1910 Zaven Der-Yeğyayan 1913 Ocak 1827 Mart 1845 Mayıs 1872 Haziran 1875 Ocak 1883 Haziran 1897

59 RÜSEA-İ MİLEL RÜSEA-İ MİLEL ERMENİ KATOLİK GATOĞİGOSLAR I / PATRİKLERİ 1 Krikor Bedros VI Ceranyan 1812 Hagop Bedros VII Holasyan 1841 Krikor Bedros VIII Der Asdvadzduryan 1843 Andon Bedros IX (Hasun) 1866 Stefan Bedros X (Azaıyan) 1881 Bogos Bedros XI (Emanuelyan) 1899 Bogos Bedros XII (Sabbagyan) 1904 Bogos Bedros XIII (Terziyan) 1910 HAHAMBAŞILARI Samuel Hayim Efendi 1837 Moşe Fresko Efendi 1839 Y akub Behar David Efendi 1841 Hayim Kohen Efendi 1854 YakubAvigdor Efendi 1860 Yakir Geron Efendi 1863 Moşe Levi Efendi 1872 Hayim Nahum Efendi 1908 Hayim Moşe Becerano Kendi 1920 MARUNİ PATRİKLERİ Yusuf Habaş Mayıs 1823 Yusuf El-Hazen Mayıs 1845 Buluş Massad Kasım 1845 YuhanaHac Mayıs 1890 Butnıs İlyas Huyek Ocak 1899 KATOLİK MELKİT PATRİKLERİ Maksimus Mazlum Nisan 1833 Klement Bahus Nisan 1856 Gregorios Yusuf Sayyur Aralık 1864 Butrus IV Geraygiri Şubat 1898 Kiril VHIGiha Haziran 1902 SÜRYANİ KATOLİK PATRİKLERİ İgnatius Butrus Jarve İgnatius Antun Samhiri Filip Arkus Jirgis Şelhot Kiril Benhan Efrem Rahmani 1845 Kasım 1853 Mayıs 1866 Mart 1874 Ekim 1894 Nisan 1898 Gaiogiposlıık merkezi 1867 Temmuz una kadar Beyrut civarında Bzommar da idi. Bu tarihte İstanbul a taşındı ve ismi Patrikliğe tahvil oldu yılları arasında ayrıca İstanbul'da Eyalet başepikoposluğu vardı: Andon Nurcan ( ), Pol Maruşiyan ( ), Andon Hasun ( ).

60 V. TAŞRA TEŞKİLATI VALİLER ADANA Ahmed İzzet Paşa Haşan Hakki Paşa Osman Nurî Paşa Mustafa Şerifî Paşa Mehmed Ziyâeddin Paşa Halil Kâmilî Paşa Mehmed Ziyâeddin Paşa Ahmed Paşa Mehmed Hurşid Paşa Ali Rıza Mehmed Paşa Ahmed Cevdet Paşa Râşit Naşid Paşa Mehmed Takiyeddin Paşa Râşid Naşid Paşa Mahmud Nedim Paşa Safvet Paşa Ahmed Paşa Nusret Paşa Mehmed Tevfik Paşa Abdülhamid Ziyâeddin Paşa Mehmed Akif Paşa Abidin Paşa Mehmed Raîf Paşa Haşan Refik Bey Mehmed Sırrı Paşa Şakir Paşa Halil Hâlid Bey İzzet Efendi Abdülhalik Nasuhi Bey Mustafa Faik Paşa Hüseyin Rıza Paşa Hüseyin Hilmî Efendi Mehmed Şakir Paşa Süleyman Bahri Paşa Mehmed Cevad Bey Mustafa Zihni Paşa Ahmed Cemâl Bey Ahmed Muammer Bey Mustafa Nedim Bey Emin Bey Ali Şeydi Bey İsmail Hakkı Bey Şubat 1914 Ahmed Midhat Bey Şubat 1917 Mart 1843 Haşan Nâzım Bey Ekim 1917 Ocak 1846 Mehmed Celâl Bey Kasım 1919 Temmuz 1847 Abdurrahman Efendi Ağustos 1920 Temmuz 1848 Kasım 1851 Şubat 1854 ANKARA Şubat 1858 Mehmed İzzet Paşa Ocak 1834 Aralık 1859 Dâvut Paşa Ağustos 1839 Haziran 1862 Mehmed Sa'dullah Paşa Temmuz 1840 Eylül 1864 İsmail Paşa Mayıs 1841 Ocak 1866 Mehmed Said Paşa Ağustos 1842 Şubat 1868 Ebûbekir Rüstem Paşa Ocak 1843 Nisan 1868 İsmet Paşa Temmuz 1843 Eylül 1871 Vâsıf Paşa Kasım 1844 Ekim 1873 Mehmed Vecihî Paşa Ağustos 1848 Mart 1875 Musa Saffeti Paşa Aralık 1850 Temmuz 1875 Mehmed Vecihî Paşa Haziran 1852 Ocak 1876 Ali Rıza Mehmed Paşa Nisan 1855 Temmuz 1876 Mehmed Hayreddin Paşa Ocak 1858 Haziran 1878 İsmail Paşa Haziran 1859 Mayıs 1880 (Vali kaymakamları Kasım 1859) Ocak 1881 Abdurrahman Nureddin Paşa Aralık 1861 Ekim 1885 Edhem Paşa Ocak 1863 Temmuz 1887 Ahmed Tevfik Paşa Şubat 1864 Mart 1889 Ali Paşa Haziran 1867 Ocak 1890 Mahmud Hamdî Paşa Temmuz 1869 Temmuz 1891 Muammer Mehmed Paşa Ağustos 1870 Mart 1892 Nusret Paşa Mayıs 1872 Ocak 1893 Mehmed Emin Derviş Paşa Eylül 1873 Ağustos 1894 Abdunahman Nureddin Paşa Nisan 1874 Ocak 1896 Râşid Naşit Paşa Eylül 1875 Nisan 1897 Mustafa Süreyyâ Paşa Temmuz 1876 Kasım 1897 İbrahim Haydar Efendi Kasım 1877 Mart 1898 Mehmed Said Paşa Haziran 1878 Eylül 1908 Mehmed Hurşid Paşa Aralık 1878 Mayıs 1909 Mehmed Âkif Paşa Mayıs 1882 Eylül 1909 İsmail Hakkı Paşa Ağustos 1882 Haziran 1911 Ahmed Aziz Paşa Mart 1884 Ocak 1912 Mehmed Sırrı Paşa Kasım 1884 Ağustos 1912 Abidin Paşa Temmuz 1886 Kasım 1913 Mehmed Faik Memduh Bey Aralık 1893

61 ANKARA AYDIN Ahmed Tevfık Paşa Aralık 1895 Mehmed Râşid Paşa Aralık 1864 Mehmed Cevad Bey Ocak 1902 Mustafa Süreyya Paşa Temmuz 1866 Ahmed Reşid Bey Şubat 1907 Mehmed Sabrî Paşa Haziran 1867 Mustafa Nurî Bey Ekim 1907 İsmail Paşa Mart 1868 Ebûbekir Hazım Bey Eylül 1908 Velîyeddin Rifat Paşa Temmuz 1869 Mehmed Tevfik Bey Mart 1909 Mehmed Sadık Paşa Ekim 1870 Mehmed Ferid Paşa Eylül 1909 Ahmed Hamdî Paşa Eylül 1871 Ali Münif Bey Eylül 1910 Mehmed Sadık Paşa Haziran 1872 Mehmed Reşid Paşa Ocak 1912 Emin Mehmed Paşa Ağustos 1872 Hulusi Bey Haziran 1913 Hüseyin Avni Paşa Kasım 1872 Ali Mazhar Bey Şubat 1914 Mustafa Süreyyâ Paşa Ocak 1873 Mustafa Âtıf Bey Temmuz 1915 Ahmed Hamdî Paşa Mart 1874 Süleyman Necmi Bey Ekim 1915 Ahmed Rasim Paşa Şubat 1875 Mehmed Reşid Bey Şubat 1917 Ahmed Es ad Paşa Eylül 1875 Haşan Nâzım Bey Nisan 1917 Mehmed Hurşid Paşa Aralık 1875 Cevdet Bey Ekim 1917 Mehmed Sabrî Paşa Ağustos 1876 Süleyman Kânî Bey Ocak 1918 Ahmed Hamdî Paşa Şubat 1878 Azmi Bey Ağustos 1918 Ahmet Midhat Şefik Paşa Ağustos 1880 Ali Muhittin Paşa Mart 1919 Ali Paşa Mayıs 1881 Mehmed Ziyâ Paşa Ekim 1919 Râşid Naşit Paşa Haziran 1883 (vazifeye başlamadı) Halil Rifat Paşa Mehmed Nazif Paşa Hüseyin Rıza Paşa Eylül 1885 Aralık 1886 Mart 1888 AYDIN Halil Rifat Paşa Haziran 1889 Yakup Paşa 1833 Abdurrahman Nureddin Paşa Kasım 1891 Halil Kâmilî Paşa Mayıs 1840 Haşan Fehmi Paşa Haziran 1893 Mehmed Said Paşa Haziran 1841 Mehmed Kâmil Paşa Kasım 1895 Mehmed Sâlih Paşa Şubat 1842 İbrahim Faik Bey Ocak 1907 Yakup Paşa Şubat 1843 Mehmed Şerif Raûf Paşa Ağustos 1908 Mehmed Sa'dullah Paşa Aralık 1845 Ali Gâlib Bey Şubat 1909 Yakup Paşa Haziran 1847 Mehmed Ferid Paşa Mart 1909 Halil Rifat Paşa Kasım 1848 Kâzım Paşa Mayıs 1909 Mehmed Râgıb Paşa Temmuz 1851 Mahmud Muhtar Paşa Ağustos 1909 Halil Kâmili Paşa Eylül 1851 Hüseyin Nâzım Paşa Ekim 1910 Mehmed Emin Ali Paşa Ocak 1853 Mehmed Celâl Bey Aralık 1911 İsmail Paşa Haziran 1853 Ahmed Reşid Bey Ağustos 1912 Süleyman Re'fet Paşa Ocak 1855 Mahmud Nedim Paşa Eylül 1856 Kemal Bey Ekim 1912 Mustafa Paşa Mayıs 1857 Hüseyin Nâzım Paşa Ocak 1913 Mustafa Şerifî Paşa Şubat 1858 Mustafa Rahmi Bey Ekim 1913 Mehmed Kâmil Paşa Aralık 1858 Haşan Tahsin Bey Ekim 1918 Mehmed Muammer Paşa Temmuz 1859 İbrahim Edhem Bey Kasım 1918 Ahmed Paşa Haziran 1860 Nureddin Paşa Aralık 1918 Osman Râşid Paşa Ağustos 1860 Ahmed İzzet Bey Mart 1919 Mehmed Reşid Paşa Eylül 1861 Besim Bey Ocak 1920 Ahmed Paşa Şubat 1863 Macit Bey Eylül 1920 Mehmed Kabûlî Paşa Şubat 1864

62 b a ğ d a d BEYRUT b a ğd ad Hacı izzet Efendi Ağustos 1886 AJi Rjm Paşa Temmuz 1840 Mehmed Nâfız Paşa Eylül 1887 Mehmed Necib Paşa Mart 1842 Şaban Paşa Nisan 1888 Abdülkerim Nadir Paşa Haziran 1849 Hidayet Paşa Ocak 1889 Mehmed Vecih! Paşa Aralık 1850 Hâfız Mehmed Paşa Mayıs 1892 Mehmed Nâmık Paşa Ka sim 1851 Mahmud Hamdî Paşa Aralık 1893 Mehmed Reşid Paşa Eylül 1852 Mehmed Ârif Paşa Eylül 1896 Ömer Lütfü Paşa Ağustos 1857 Enis Paşa Mart 1898 Mustafa Nurî Paşa Ağustos 1859 Sâlih Hamdî Paşa Nisan 1899 Ahmed Tevfik Paşa Ocak 1861 Muhsin Paşa Ocak 1900 Mehmed Nâmık Paşa Ağustos 1861 Mustafa Nurî Paşa Eylül 1902 Mehmed Takiyeddin Paşa Mayıs 1868 Abdurrahman Haşan Bey Eylül 1906 Ahmet Midhat Şefik Paşa Mart 1869 Muharrem Efendi Ağustos 1908 Mehmed Raûf Paşa Kasım 1871 Mehmed Ârif Bey Şubat 1909 Mehmed Redif Paşa Mayıs 1873 Süleyman Nazif Bey Eylül 1909 Abdurrahman Nureddin Paşa Ağustos 1875 Hüseyin Celâl Bey Aralık 1910 Mehmed Akif Paşa Nisan 1877 Haşan Rıza Paşa Temmuz 1911 Mehmed Kadrî Paşa Şubat 1878 Malik Efendi Aralık 1912 Abdunahman Nureddin Paşa Şubat 1879 Ali Rıza Paşa Şubat 1913 Mehmed Takiyeddin Paşa Ocak 1880 Alaeddin Bey Mart 1913 Hüseyin Fevzî Paşa Aralık 1882 İzzet Bey Temmuz 1913 Mustafa Âsim Paşa Ocak 1887 Süleyman Şefik Paşa Aralık 1913 Selim Sırrî Paşa Kasım 1889 Subhî Bey Temmuz 1914 Haşan Refik Bey Temmuz 1891 Süleyman Askeri Bey Kasım 1914 Mehmed Atâullah İbrahim Paşa Ağustos 1896 Süleyman Nâmık Paşa Şubat 1899 Ahmed Fevzî Paşa Ekim 1902 BENGAZİ Abdülvahap Paşa Ekim 1904 Abdullah Musîb Paşa Ekim 1871 Mecit Efendi Ekim 1905 (Mart 1873 de Trablusgarb cz bağlandı) Ebûbekir Hazım Bey Aralık 1906 Ali Kemalî Paşa Şubat 1879 Necmettin Bey Molla Mayıs 1908 Râşid Paşa Haziran 1882 Mehmed Fazıl Paşa Ekim 1908 Musa Kâzım Paşa Temmuz 1885 Hüseyin Nâzım Paşa Aralık 1909 Haşan Tahsin Paşa Temmuz 1887 Ahmed Cemâl Bey Haziran 1911 (Nisan 1888 de Trablusgarb a bağlandı) Mehmed Zeki Paşa Ağustos 1912 Hüseyin Celâl Bey Mayıs 1913 Cavid Paşa Şubat 1914 BEYRUT Süleyman Nazif Bey Aralık 1914 Ali Paşa Aralık 1887 Nureddin Bey Nisan 1915 Mehmed Şerif Raûf Paşa Nisan 1889 Halil Paşa Ocak 1916 Ahmed Aziz Paşa Temmuz 1889 İsmail Kemal Bey Aralık 1891 Halil Hâlid Bey Temmuz 1892 BASRA Abdülhalik Nasuhi Bey Ağustos 1894 Mehmed Nâsır Paşa Ağustos 1875 Hüseyin Nâzım Paşa Mart 1897 Abdullah Musîb Paşa Ekim 1877 Reşid Mümtaz Bey Temmuz 1897 Sabit Paşa Eylül 1879 İbrahim Halil Paşa Eylül 1903 (Haziran 1880 de Bağdad'a ıbağlandı) İbrahim Edhem Bey Aralık 1908

63 BEYRUT CEZÂYİR-İ BAHR-İ SEFÎD Mehmed Nureddin Bey Mayıs 1910 BOSNA Ebûbekir Hazım Bey Eylül 1911 Mehmed Vecihî Paşa 1836 İbrahim Edbem Bey Ağustos 1912 Husrev Paşa Ocak 1841 Ebûbekir Hazım Bey Ocak 1913 Mehmed Kâmil Paşa Ekim 1843 Ali Münif Bey Haziran 1913 Osman Nuri Paşa Kasım 1844 Bekir Sami Bey Eylül 1913 Halil Kâmili Paşa Aralık 1845 Mustafa Azmi Bey Haziran 1915 Mehmed Tâhir Paşa Haziran 1847 İsmail Hakkı Bey Haziran 1918 Hâfız Mehmed Paşa Mayıs 1850 Mehmed Hayreddin Paşa Eylül 1850 AbduiTahman Sami Paşa Ağustos 1851 BİTLİS Velıyeddin Rifat Paşa Ekim 1851 Ârif Paşa Kasım 1879 Mehmed Hurşid Paşa. Temmuz 1852 Hüseyin Fikri Paşa Mart 1884 Mehmed Reşid Paşa Eylül 1856 Ârif Paşa Ağustos 1885 Mehmed Kâm Paşa Ağustos 1857 Mehmed Reşid Paşa Aralık 1886 Osman Paşa Haziran 1859 Edhem Paşa Temmuz 1887 Osman Şerif Paşa Ocak 1861 Mehmed Şerif Raûf Paşa Temmuz 1889 Safvet Paşa Haziran 1869 Haşan Tahsin Paşa Ekim 1891 Mehmed Âkif Paşa Ocak 1871 Ömer Sabrî Bey Ocak 1895 Mehmed Âsim Paşa Eylül 1871 Mecit Efendi Ağustos 1898 Mustafa Âsim Paşa Ekim 1872 Hüsnü Bey Nisan 1900 Mehmed Âkif Paşa Aralık 1873 Ferid Paşa Ocak 1904 İbrahim Derviş Paşa Şubat 1874 Tâhir Paşa Temmuz 1907 Mehmed Raûf Paşa Eylül 1875 Ahmed Reşid Paşa Ağustos 1908 İbrahim Bey Ocak 1876 Mehmed Hüsnü Bey Ocak 1909 Mehmed Nazif Paşa Haziran 1876 Salim Paşa Temmuz 1909 Ahmed Mazhar Paşa Temmuz 1877 Tâhir Paşa Şubat 1910 Mehmed Ali Aynî Bey Ocak 1911 Ahmed Nedim Bey Ocak 1912 CEZAYİR-İ BAHR-İ SEFÎD Ali Paşa Ağustos 1912 Musa Saffeti Paşa Ocak 1849 Abdülvahap Subhî Bey Mart 1914 Mehmed Râgıb Paşa Ağustos 1849 Memduh Sermed Bey Eylül 1915 Halil Rifat Paşa Temmuz 1851 (Rus işgali Mart 1916) İsmail Rahmi Paşa Ekim 1852 Haydar Hilmî Bey Ocak 1917 Mahmud Hamdî Paşa Ocak 1855 Ahmed Mazhar Müfıd Bey Nisan 1918 Ahmed Paşa Ocak 1857 Mehmed Ziyâ Paşa Mayıs 1919 Vâıruk Sâlih Paşa Mayıs 1857 Ahmed Paşa Mayıs 1859 Osman Râşid Paşa Şubat 1863 BOLU Mehmed Cemâleddin Paşa Ocak 1864 Mehmed Emin Paşa Şubat 1842 Hüseyin Hüsnü Paşa Aralık 1866 Ali Şefik Paşa Mayıs 1842 Ahmed Paşa Haziran 1867 Mehmed Sâlih Paşa Mart 1843 Mehmed Nazif Paşa Haziran 1873 Ahmed İzzet Paşa Mart 1844 Ömer Fevzî Paşa Aralık 1873 Mehmed Tayyar Paşa Eylül 1845 İbrahim Halil Paşa Şubat 1874 Mustafa Şerifî Paşa Mayıs 1846 Sava Paşa Şubat 1877 (Eylül 1847'd.e Kastamonu'ya bağlandı). Mehmed Sadık Paşa Mayıs 1878 Mehmed Said Paşa Haziran 1881

64 CEZAYİR-İ BAHRİ SEFİD EDİRNE Râşid Naşit Pa-şa Nisan 1882 Haşan Samih Paşa Nisan 1882 Mehmed Nazif Paşa Haziran 1883 Ahmed Aziz Paşa Mayıs 1886 İsmail Hakkı Paşa Şubat 1884 Arif Paşa Aralık 1886 Abdullah Gâlib Paşa Şubat 1885 Selim Sınî Paşa Nisan 1888 Mehmed Âkif Paşa Şubat 1886 Haşan Refik Bey Mart 1889 Abidin Paşa Aralık 1893 Selim Sırrı Paşa Temmuz 1891 Hüseyin Nâzım Paşa Mart 1906 Enis Paşa Ekim 1895 Ali Ekrem Bey Eylül 1908 Halil Hâlid Bey Kasım 1896 M ehmed Reşid Paşa Kasım 1910 Mehmed Faik Paşa Nisan 1902 İbrahim Selim Susa Bey Aralık 1910 Mehmed Nâzım Paşa Şubat 1903 Ali Subhî Bey Ekim 1911 Osman Kâzım Bey Ağustos 1905 Ali Ekrem Bey Ağustos 1912 Mehmed Atâ Bey Ocak 1906 Mustafa Nurî Bey Mayıs 1906 Abdurrahman Fehmi Efendi Ağustos 1906 DERSİM Mahmud Ârif Paşa Aralık 1907 Hüseyin Fikri Paşa Kasım 1880 Süleyman Şevket Paşa Ağustos 1908 Osman Paşa Nisan 1884 Ali Gâlib Paşa Mayıs 1910 Mehmed Reşid Paşa Ağustos 1886 Hüseyin Celâl Bey Temmuz 1911 (Temmuz 1887 de Mamuretülaziz e bağlandı) İsmail Hakkı Bey Mayıs 1913 Hüseyin Celâl Bey Şubat 1914 Mehmed Reşid Bey Ağustos 1914 DİYARBAKIR1 Ahmed Reşid Paşa Mart 1915 Mehmed Sa'dullah Paşa Mayıs 1839 Süleyman Necmi Bey Ocak 1917 Süleyman Paşa Temmuz 1840 Bedri Bey Ocak 1917 Ahmed Zekeriya Paşa Mart 1841 Şevket Bey Nisan 1918 Mehmed Vecihî Paşa Ekim 1841 Mustafa Neyyir Bey Ocak 1919 İsmail Paşa Ağustos 1842 Faik Âli Bey Haziran 1919 Ahmed İzzet Paşa Eylül 1845 Hüseyin Mazhar Bey Ocak 1920 Mehmed Hayreddin Paşa Ekim 1846 Es'ad Muhlis Paşa Kasım 1847 Abdülkerim Nadir Paşa Şubat 1851 EDİRNE Mehmed Râgıb Paşa Ekim 1852 Abdurrahman Nâfiz Paşa Ekim 1839 Mehmed Hamdî Paşa Eylül 1853 Osman Nurî Paşa Mayıs 1840 Ahmed İzzet Paşa Ocak 1855 Mehmed İzzet Paşa Ekim 1840 Mehmed Besim Paşa Kasım 1856 Yakup Paşa Şubat 1841 Halil Kâmili Paşa Şubat 1858 Mehmed Said Paşa Mart 1842 Mahmud Paşa Aralık 1858 Mehmed İzzet Paşa Ağustos 1842 Ali Rıza Mehmed Paşa Ocak 1860 Mustafa Nurî Paşa Şubat 1843 Halil Kâmili Paşa Aralık 1861 Hafız Ahmed Paşa Temmuz 1843 Mustafa Paşa Temmuz 1863 Husrev Paşa Kasım 1843 İbrahim Derviş Paşa Ekim 1867 Osman Nurî Paşa Mart 1844 İsmail Hakkı Paşa Nisan 1868 Mehmed T âhir Paşa Kasım 1844 Ahmed Tevfik Paşa Ekim 1875 Haşan Hakkı Paşa Aralık 1845 Abdurrahman Nureddin Paşa Nisan 1877 Ebûbekir Rüstem Paşa Şubat 1847 Mehmed İzzet Paşa Şubat 1879 İsmail Rahmi Paşa Eylül 1848 Mehmed Hayreddin Paşa Şubat 1850 Kasım 1847-Ekim 1867 arası Kiirdistan. Hâfız Mehmed Paşa Eylül 1850

65 EDİRNE ERZURUM Mehmed Reşid Paşa Haziran 1851 Mehmed Emin Paşa Mayıs 1853 Ebûbekir Rüstem Paşa Şubat 1854 Abduırahman Sami Paşa Aralık 1855 İsmail Rahmi Paşa Aralık 1856 Mehmed Muammer Paşa Kasım 1857 Mustafa Paşa Şubat 1858 Velîeddin Rifat Paşa Ağustos 1860 Süleyman Re fet Paşa Ocak 1861 Mehmed Emin Paşa Eylül 1861 Süleyman Re'fet Paşa Nisan 1864 Mehmed Ârif Paşa Aralık 1864 Mehmed Hurşid Paşa Ocak 1866 Mehmed Âsim Paşa Nisan 1869 Mehmed Halet Paşa Temmuz 1871 Ahmed İrfan Paşa Kasım 1871 Es'ad Muhlis Paşa Mart 1872 Ahmed İzzet Paşa Nisan 1873 Mehmed Hurşid Paşa Mart 1874 Ömer Fevzî Paşa Ekim 1875 Mehmed Âkif Paşa Mart 1876 Mehmed Âsim Paşa Eylül 1876 Ali Paşa Ocak 1877 Ahmed Vefik Paşa Ağustos 1877 Hüseyin Cemil Paşa Aralık 1877 (Ocak 187S de Rus işgali) Mehmed Raûf Paşa Şubat 1879 Mehmed Kadrî Paşa Ocak 1882 Ahmed İzzet Paşa Nisan 1884 Haşan Hayri Paşa Temmuz 1890 Abdurrahman Nureddin Paşa Mayıs 1893 Mehmed Ârif Paşa Aralık 1895 Mehmed Reşad Bey Şubat 1907 Mustafa Ziver Bey Temmuz 1907 Mehmed Reşid Paşa Ağustos 1908 Ali Mazhar Bey Kasım 1910 Mehmed Celâl Bey Temmuz 1911 Âdil Bey Ekim 1911 Halil Bey Ocak 1912 Âdil Bey Temmuz 1913 Zekeriya Zihni Bey Ekim 1915 Ahmed Cemâl Bey Kasım 1918 Salim Paşa Ocak 1919 Hüseyin Celâl Bey Ekim 1919 Ali Rıza Bey Mayıs 1920 ERZURUM Osman Nurî Paşa Ekim 1837 Hâfız Mehmed Paşa Ekim 1839 Halil Kâmili Paşa Mart 1841 Ebûbekir Sami Paşa Şubat 1845 Es'ad Muhlis Paşa Eylül 1845 Süleyman Bahri Paşa Haziran 1846 Ahmed İzzet Paşa Kasım 1846 Mehmed Hamdî Paşa Kasım 1847 Mustafa Mazhar Paşa Mayıs 1851 Mustafa Zarîf Paşa Haziran 1852 İsmail Paşa Mayıs 1854 Mehmed Reşid Paşa Nisan 1855 Mehmed Vecihî Paşa Aralık 1855 Mehmed Ârif Paşa Ocak 1857 Edhem Paşa Ekim 1859 Mehmed Hayreddin Paşa Mayıs 1861 Ahmed İzzet Paşa Şubat 1863 Emin Muhlis Paşa Temmuz 1865 Mehmed Reşid Paşa Haziran 1866 Ahmed Paşa Kasım 1867 İsmail Hakkı Paşa Ekim 1868 Mustafa Sıdkı Paşa Ocak 1869 Ali Bey Ekim 1871 Haşan Samih Paşa Ağustos 1872 Mustafa Sıdkı Paşa Mart 1873 Ahmed Muhtar Paşa Kasım 1874 Mehmed Reşid Paşa Aralık 1875 Mehmed Yâver Paşa Mayıs 1876 Haşan Samih Paşa Mayıs 1876 İsmail Hakkı Paşa Aralık 1876 Mustafa Sıdkı Paşa Mart 1879 Haşan Samih Paşa Şubat 1889 Mehmed Haydar Paşa Ağustos 1892 İsmail Hakkı Paşa Ocak 1894 Mehmed Şerif Raûf Paşa Eylül 1895 Mustafa Nâzım Bey Eylül 1901 Mehmed Atâ Bey Nisan 1906 Mustafa Nurî Bey Ekim 1906 Abdülvahap Paşa Ekim 1907 Tâhir Paşa Ağustos 1908 Mehmed Celâl Bey Mart 1910 Mehmed Emin Bey Temmuz 1911 Ahmed Reşid Paşa Ağustos 1912 Haşan Tahsin Bey Ekim 1914 (Rus işgali Şubat 1916)

66 ERZURUM HALEP A hm ed Münir Bey Ahmed Reşid Paşa Nisan 1918 Temmuz 1919 Hüseyin Fikri Paşa Mayıs 1886 (Nisan I888 de Van vilayetiyle birlemiyor) GİRİT Mustafa Naili Paşa Vâmık Sâlih Paşa Mehmed Emin Paşa Velîyeddin Rifat Paşa Abdurrahman Sami Paşa Hüseyin Hüsnü Paşa İsmail Rahmi Paşa İsmail Paşa Hüseyin Avni Paşa Ömer Fevzî Paşa Mehmed Raûf Paşa Ömer Fevzî Paşa Mehmed Redif Paşa Safvet Paşa Mehmed Raûf Paşa Haşan Samih Paşa Mehmed Raûf Paşa Ahmed Muhtar Paşa Haşan Samih Paşa Kostaki Adosides Paşa Kostaki Fotiadi Bey Sava Paşa Kostaki Antopulo Paşa Nikola Paşa Sartinski Şakir Paşa Ahmed Cevad Paşa Mahmud Celâlettin Paşa Turhan Hüsnü Bey Aleksander Karateodori Paşa Jorj Beroviç Paşa Abdullah Reşid Paşa Ahmed Cevad Paşa Ocak 1841 Ekim 1851 Eylül 1852 Mart 1855 Haziran 1858 Şubat 1859 Ocak 1860 Mayıs 1861 Aralık 1867 Şubat 1869 Ekim 1870 Ekim 1871 Temmuz 1872 Ekim 1872 Ağustos 1873 Mart 1875 Ocak 1876 Ocak 1877 Mart 1877 Şubat 1878 Aralık 1878 Haziran 1885 Ocak 1887 Mayıs 1888 Ağustos 1889 Haziran 1890 Eylül 1891 Ağustos 1894 Mart 1895 Haziran 1896 Şubat 1897 Haziran 1897 HAKKARİ Ahmed İzzet Paşa Mayıs 1849 Mehmed Reşid Paşa Eylül 1850 Mehmed Ziyâeddin Paşa Aralık 1854 İsmail Hakkı Paşa Temmuz 1856 (Aralık 1859 da Van vilayetiyle birlemiyor) HilmîPaşa Kasım 1880 Edhem Paşa Mart 1884 HALEP Es'ad Muhlis Paşa Mehmed Vecihî Paşa Osman Paşa Mustafa Mazhar Paşa Halil Kâmili Paşa Mustafa Zarîf Paşa Mehmed Emin Paşa Osman Nurî Paşa Süleyman Re'fet Paşa İsmail Rahmi Paşa Mehmed Hamdı Paşa Mustafa Şerifi Paşa Mehmed Kâmil Paşa Mehmed Reşid Paşa İsmail Hakkı Paşa Mehmed İsmet Paşa Mustafa Süreyyâ Paşa Ahmed Cevdet Paşa Râşid Naşid Paşa İbrahim Derviş Paşa Mustafa Süreyyâ Paşa Ali Paşa Ahmed Paşa Mehmed Rüşdü Paşa Mehmed Reşid Paşa Haşan Samih Paşa Es'ad Muhlis Paşa Mehmed Emin Paşa Mehmed Kâmil Paşa Abdullah Gâlib Paşa Mehmed Said Paşa Hüseyin Cemil Paşa Osman Nurî Paşa Haşan Hakkı Paşa Ârif Paşa Osman Nurî Paşa Haşan Hakkı Paşa Mustafa Zihni Paşa Mehmed Raîf Paşa Enis Paşa Mecit Efendi Osman Kâzım Bey Mehmed Nâzım Paşa Temmuz 1840 Ağustos 1842 Şubat 1845 Haziran 1846 Ağustos 1848 Ağustos 1849 Ekim 1850 Eylül 1851 Kasım 1852 Ocak 1855 Aralık 1855 Ocak 1857 Ağustos 1857 Ağustos 1858 Mayıs 1860 Aralık 1860 Şubat 1863 Ocak 1866 Mayıs 1868 Ocak 1869 Ocak 1872 Haziran 1872 Mayıs 1873 Haziran 1874 Temmuz 1874 Aralık 1874 Mart 1875 Haziran 1876 Şubat 1877 Mart 1879 Eylül 1879 Ocak 1881 Aralık 1886 Ekim 1887 Mart 1890 Aralık 1892 Haziran 1894 Kasım 1895 Ocak 1896 Temmuz 1900 Eylül 1902 Ağustos 1904 Ağustos 1905

67 HALEP HÜDAVENDİGAR Ahmed Reşid Bey Eylül 1908 Mehmed Reşid Paşa Eylül 1872 Fahri Paşa Eylül 1909 Mehmed Rüşdü Paşa Temmuz 1874 Hüseyin Kâzım Bey Ağustos 1910 Mehmed Takıyeddin Paşa Ekim 1874 Ali Mazhar Bey Temmuz 1911 Mehmed Hâlet Paşa Ekim 1877 Ali Gâlib Bey Ocak 1912 Râşid Naşit Paşa Haziran 1879 Mustafa Vefık Bey Ağustos 1912 Safvet Paşa Mart 1880 Ali Münif Bey Ocak 1913 Ahmed İzzet Paşa Mart 1881 Mehmed Celâl Bey Temmuz 1913 Osman Nurî Paşa Ağustos 1882 Bekir Sami Bey Haziran 1915 Hüseyin Cemil Paşa Aralık 1886 Mustafa Abdülhalik Bey Ekim 1915 Safvet Paşa Nisan 1887 Tevfik Bey Nisan 1917 İsmail Hakkı Paşa Mart 1890 Mustafa Âtıf Bey Haziran 1918 Osman Nurî Paşa Haziran 1892 Mustafa Abdülhalik Bey Eylül 1918 Ahmed Ratip Paşa Aralık 1892 Haşan Hilmî Bey Haziran 1894 Ahmed Ratip Paşa Haziran 1895 HARPUT Kâzım Paşa Eylül 1908 Husrev Paşa Mart 1846 Mehmed Emin Bey Mayıs 1909 Ali Paşa Ekim 1846 Ebûbekir Hazım Bey Şubat 1911 Mustafa Sabrî Paşa Kasım 1847 Halil Bey Kasım 1911 Yusuf Paşa Mayıs 1849 Mustafa Zihni Paşa Ocak 1912 Osman Nurî Paşa Ağustos 1850 Ahmed Reşid Paşa Eylül 1912 Mehmed Râgıb Paşa Eylül 1851 Ahmed Nedim Bey Mayıs 1913 Ömer Paşa Ağustos 1852 Vehip Bey Ocak 1914 Mehmed Ziyâeddin Paşa Temmuz 1854 Gâlib Paşa Şubat 1915 Mehmed Reşid Paşa Aralık 1854 İsmail Paşa Nisan 1855 Mehmed Ârif Paşa Ekim 1855 HÜDAVENDİGAR Mehmed Cemâleddin Paşa Ocak 1857 Mehmed Dilaver Paşa Aralık 1840 Ali Rıza Paşa Nisan 1859 Haşan Rıza Paşa Mayıs 1841 Ahmed İzzet Paşa Temmuz 1860 Mazhar Şerif Paşa Ekim 1843 (Şubat 1863 de Diyarbakır 'a bağlanıyor) Mehmed Sâlih Paşa Ocak 1844 Mustafa Nurî Paşa Eylül 1845 Haşan Rıza Paşa Nisan 1849 HİCAZ Mehmed İzzet Paşa Ağustos 1849 Osman Paşa Ocak 1841 İbrahim Sârim Paşa Eylül 1849 Mehmed Şerif Paşa Ocak 1846 Mehmed Şerif Paşa Ekim 1851 Mehmed Hasib Paşa Eylül 1848 Süleyman Re'fet Paşa Nisan 1852 Âgâh Abdülaziz Paşa Mayıs 1850 Halil Rifat Paşa Eylül 1852 Ahmed îzzet Paşa Temmuz 1852 Âgâh Abdülaziz Paşa Aralık 1853 Mehmed Kâmil Paşa Ocak 1855 Mehmed Emin Âli Paşa Mart 1854 Mahmud Paşa Mayıs 1856 Velîyeddin Rifat Paşa Ocak 1855 Mehmed Nâmık Paşa Temmuz 1857 Mehmed Hamdî Paşa Nisan 1855 Ali Paşa Aralık 1858 Mehmed Nâmık Paşa Eylül 1855 Ahmed İzzet Paşa Ekim 1861 Süleyman Re'fet Paşa Aralık 1856 Mehmed Vecihî Paşa Eylül 1864 Mehmed Hamdî Paşa Şubat 1861 Mehmed Muammer Paşa Ağustos 1867 Mehmed Nevres Paşa Mayıs 1862 Mehmed Hurşid Paşa Ağustos 1870 Mehmed Reşid Paşa Haziran 1862

68 h ü d a v e n d ig a r 33 - İSTANBUL Mehmed Nevres Paşa Şubat 1863 Mehmed Tevfik Paşa Eylül 1863 Mahmud Hamdî Paşa Ocak 1865 İsmail Rahmi Paşa Temmuz 1866 Hüseyin Hüsnü Paşa Haziran 1867 Mustafa Süreyya Paşa Mart 1868 Ahmed İzzet Paşa Kasım 1868 Ali Rıza Paşa Mayıs 1870 Mahmud Hamdî Paşa Ekim 1871 Abdullah Gâlib Paşa Nisan 1873 Safvet Paşa Temmuz 1873 Ahmed İzzet Paşa Nisan 1874 Ali Rıza Paşa Ocak 1875 Hüseyin Hüsnü Paşa Temmuz 1875 Hüseyin Avni Paşa Aralık 1875 Velıyeddin Rifat Paşa Mayıs 1876 Ali Paşa Ekim 1877 Ahmed Rasim Paşa Nisan 1878 Mehmed Said Paşa Haziran 1878 Abdullah Gâlib Paşa Kasım 1878 Ahmed Vefik Paşa Şubat 1879 Ahmed İzzet Paşa Aralık 1882 Mehmed Nazif Paşa Şubat 1884 Ahmed Zühdü Paşa Aralık 1886 İsmail Hakki Paşa Mart 1887 Mehmed Nâfiz Paşa Ocak 1889 Hüseyin Rıza Paşa Afustos 1889 Mahmud Celâlettin Paşa Şubat 1890 Ahmed Münir Paşa Ekim 1891 Mustafa Zihni Paşa Haziran 1896 Ahmed Münir Paşa Ocak 1897 İbrahim Halil Paşa Eylül 1897 Reşid Mümtaz Bey Eylül 1903 Mehmed Tevfik Bey Mart 1906 Mustafa Azmi Bey Ocak 1909 İbrahim Halil Paşa Eylül 1912 Ali Daniş Bey Kasım 1912 Bekir Sami Bey Şubat 1913 Abbas Halim Paşa Eylül 1913 Mehmed Hüsnü Bey Kasım 1914 Ali Osman Bey Mart 1915 Ahmed Midhat Bey Eylül 1915 İsmail Hakkı Bey Şubat 1917 Ebûbekir Hazım Bey Aralık 1918 İsmail Hakkı Bey Mart 1919 Mustafa Azmi Bey Temmuz 1919 Mustafa Paşa Eylül 1919 Ebûbekir Hazım Bey Ekim 1919 Ahmed Keşfi Bey Şubat 1920 (Nisan-Temmuz 1920 arası TBMM valileri) Sadık Vicdani Bey Temmus 1920 Ziver Bey Ağustos 1920 Mehmed Emin Bey Kasım 1920 Ali Kemal Bey Mart 1921 Nâfiz Bey Ağustos 1921 Aziz Nurî Bey Nisan 1922 İSTANBUL VÂULERİ Mehmed Şerif Paşa Ağustos 1909 Emin Bey Ekim 1911 İbrahim Hayrullah Bey Ocak 1912 Cemil Paşa Ekim 1912 İsmet Bey Ekim 1914 İsmail Canbulat Bey Aralık 1915 Süleyman Kânî Bey Ağustos 1918 Yusuf Ziyâ Bey Aralık 1918 Cemil Paşa Mayıs 1919 Abdullah Lami Bey Şubat 1920 Tahsin Bey Ekim 1920 İSTANBUL ŞEHREMİNİLERİ Sâlih Paşa Temmuz 1855 Hüsam Efendi Kasım 1855 Osman Râşid Paşa Mart 1856 Hüseyin Hasib Bey Temmuz 1858 Ahmed Şükrü Bey Eylül 1859 Ahmed Efendi Temmuz 1861 Hüseyin Hasib Bey Eylül 1861 Server Efendi Mart 1868 İbrahim Haydar Efendi Eylül 1870 Ali Rıza Bey Eylül 1871 Mehmed Besim Bey Mayıs 1872 Ali Paşa Ağustos 1872 İsmail Paşa Temmuz 1873 Abdullah Feyzî Bey Ekim 1873 İsmail Paşa Şubat 1874 Ahmed Şevket Bey Mart 1874 Mehmed Kabûlî Paşa Mayıs 1874 Mehmed Kadrî Bey Ağustos 1874 Mehmed Hâl et Paşa Eylül 1875 Ali Rıza Refik Bey Ocak 1876 Mehmed Kadrî Paşa Şubat 1876 Abdullah Gâlib Paşa Şubat 1877

69 İSTANBUL ŞEHREMİNİLER KONYA Ahmed Rasitn Paşa Mehmed Reşid Paşa Yusuf Rıza Paşa Vfehmed Ârif Paşa Yusuf Rıza Paşa Ahmed Mazhar Paşa Rıdvan Paşa Reşid Mümtaz Paşa Mehmed Şerif Raûf Paşa Mustafa Ziver Bey Ebûbekir Hazım Bey Halil Edhem Bey Mehmed Tevfik Bey Ali Subhî Bey Hüseyin Kâzım Bey Tevfik Bey Cemil Paşa İsmet Bey İsmail Canbulat Bey Bedri Bey Sezai Bey Süleyman Kâni Bey Yusuf Ziyâ Bey Cemil Paşa Hayreddin Bey Salim Paşa Yusuf Razi Bey Mehmed Ali Bey Mehmed Celâl Bey Mehmed Ziyâeddin Bey Şubat Nisan Kasım 1878 Mayıs 1879 Temmuz 1879 Nisan 1880 Eylül 1890 Haziran 1906 Ağustos 1908 Ağustos 1908 Mart 1909 Ağustos 1909 Ocak 1910 Haziran 1910 Temmuz 1911 Eylül 1911 Ağustos 1912 Kasım 1914 Şubat 1916 Mayıs 1916 Temmuz 1917 Ağustos 1918 Aralık 1918 Mayıs 1919 M art 1920 Nisan 1920 Aralık 1920 Şubat 1921 Temmuz 1921 Mart 1922 Mehmed Tevfik Paşa Mehmed Reşid Paşa Edhem Pertev Paşa Mehmed Âsim Paşa Mahmud Nedim Paşa Ali Paşa Râşid Naşit Paşa Abdüımâfi' İffet Efendi Tevfik Paşa Mehmed Said Paşa Abdullah Gâlib Paşa Selim Sırrî Paşa Abdurrahman Nureddin Paşa Mustafa Faik Paşa Halil Hâlid Bey Ali Refik Bey Mehmed Enis Paşa Osman Kâzım Bey İsmail Fuad Bey Ali Rıza Bey Ömer Âli Bey Mehmed Hüsnü Bey Süleyman Nazif Bey Ali Gâlib Paşa Emin Bey Mehmed Gâlib Bey Mehmed Reşid Paşa Mustafa Âtıf Bey İbrahim Hakkı Bey Ahmed Cemâl Bey Kaziritv 1&Ç7 Aralık 1867 Ağustos 1871 Ocak 1873 Haziran 1873 Ağustos 1873 Haziran 1874 Eylül 1875 Şubat 1878 Kasım 1878 Eylül 1879 Ocak 1882 Aralık 1882 Mart 1892 Ağustos 1894 Haziran 1896 Ağustos 1897 Nisan 1906 Mart 190% Ağustos 1908 Şubat 1909 Temmuz 1909 Kasım 1910 Temmuz 1911 Ocak 1912 Ağustos 1912 Mayıs 1913 Ekim 1915 Ekim 1918 Ekim 1919 KASTAMONU Şerifî Mustafa Paşa Ebûbekir Sami Paşa Mehmed Selim Paşa Musa Saffeti Paşa Mahmud Hamdı Paşa Mehmed Hamdî Paşa Mehmed İsmet Paşa Mehmed Râgıb Paşa Mehmed Nâmık Paşa İsmail Paşa Mehmed i r i V l U u v u Reşid i i., s Paşa Ocak 1845 Eylül 1847 Eylül 1848 Ekim 1849 Aralık 1850 Ocak 1855 Nisan 1855 Ekim 1856 Aralık 1856 Temmuz 1857 Haziran 1859 (Aralık 1859'da Mutasarrıflık) Mehmed Reşid Paşa Temmuz 1865 Mahmud Hamdî Paşa Temmuz 1866 KONYA Ali Paşa Eyyûb Safeîî Paşa Mehmed Vecihî Paşa İbrahim Paşa Ömer Paşa Alı Aşkar Paşa Mehmed Hamdî Paşa Ebûbekir Sami Paşa Osman Nurf Paşa Haşan Hakta Paşa Mustafa Zarif Paşa Osman Paşa Halil Kâmili Paşa Mehmed Selim paşa 1832 Temmuz 1840 Mayıs 1841 Kasım 1841 Temmuz 1843 Nisan 1844 Ocak 1845 Aralık 1845 Aralık 1&46 Ağustos 1847 Nisan 1849 Temmuz 1849 Ağustos 1850 Ekim 1851

70 KONYA 35 - MAM URETÜLAZİZ Hâfız Mehmed Paşa Mayıs 1852 Ahmed Hıfzı Paşa Haziran 1881 Şerifî Mustafa Paşa Temmuz 1854 Abdî Paşa Temmuz 1883 Mahmud Hamdî Paşa Aralık 1856 Mehmed Faik Paşa Ekim 1885 Mehmed Râgıb Paşa Ağustos 1859 Ahmed Eyyûb Paşa Ekim 1889 Mehmed Reşid Paşa Haziran 1861 Abdülkadir Kemalî Paşa Aralık 1890 Mehmed Selim Paşa Ocak 1862 Mehmed Şakir Paşa Haziran 1891 Velîyeddin Paşa Ocak 1864 Edhem Paşa Temmuz 1892 Ahmed İzzet Paşa Ağustos 1865 Hâfız Mehmed Paşa Aralık 1893 Ahmed Tevfik Paşa Haziran 1867 Mehmed Reşad Bey Nisan 1900 Osman Paşa Ağustos 1871 Hâfız Mehmed Paşa Ocak 1903 Mehmed Hâlet Paşa Ağustos 1872 Şakir Paşa Nisan 1903 Mehmed Takiyeddin Paşa Ocak 1873 Mahmud Şevket Paşa Nisan 1905 Ahmed Es'ad Paşa Nisan 1873 Mehmed Hâdi Paşa Ağustos 1908 Mustafa Sıdkı Paşa Aralık 1874 Hüseyin Hüsnü Paşa Mayıs 1909 Ali Paşa Ağustos 1875 Ali Mazhar Bey Ağustos 1909 Ömer Fevzî Paşa Nisan 1876 Halil Bey Kasım 1910 Abdülhatnid Ziyâeddin Paşa Haziran 1877 Mazhar Bey Kasım 1911 Mehmed Âkif Paşa Haziran 1878 Ali Gâlib Paşa Ağustos 1912 Mehmed Said Paşa Mart 1881 Mehmed Faik Memduh Bey Temmuz 1887 Ali Sürûrî Paşa Nisan 1889 MAMURETÜLAZİZ Haşan Hilmî Bey Ekim 1890 Ahmed Aziz Paşa Mart 1880 Ali Kemalî Paşa Mayıs 1894 Abdullah Musîb Paşa Kasım 1880 Mehmed Ferid Paşa Şubat 1898 Abdünnâfi İffet Bey Aralık 1882 Mehmed Tevfik Bey Kasım 1902 Haşan Refik Bey Haziran 1884 İbrahim Faik Bey Mart 1903 Haşan Hilmî Bey Temmuz 1887 Mehmed Cevad Bey Şubat 1907 Âli Bey Temmuz 1889 Mehmed Nâzım Paşa Eylül 1908 Abdülhalik Nasuhi Bey Mart 1890 Ârifî Paşa Şubat 1909 Mehmed Şerif Raûf Paşa Ocakl892 Ahmed Muammer Bey Ocak 1912 Mehmed Enis Paşa Ağustos 1892 Samih Rifat Bey Haziran 1912 Bahri Paşa Kasım 1894 Ali Rıza Bey Ağustos 1912 Mehmed Şerif Raûf Paşa Ocak 1895 Mustafa Azmi Bey Ağustos 1914 Raûf Bey Kasım 1895 Mehmed Celâl Bey Haziran 1915 Abdurrahman Haşan Bey Ağustos 1903 Samih Rifat Bey Ekim 1915 Abdurrahman Fehmi Efendi Ocak 1905 Ahmed Muammer Bey Ocak 1917 Mustafa Nurî Bey Ağustos 1906 Cemâl Bey Kasım 1918 Hâlid Bey Ekim 1906 Rıza Paşa Mart 1919 Ali Nusret Paşa Ekim 1908 Cemâl Bey Mayıs 1919 Mehmed Ali Aynî Bey Ocak 1909 Ali Subhî Bey Ekim 1919 Kâzım Bey Ali Nâzım Bey Sabit Bey Ocak 1911 Şubat 1912 Temmuz 1914 KOSOVA Re'fet Bey Eylül 1917 Halil Rifat Paşa Şubat 1877 Mehmed Nazif Paşa Haziran 1878 Ali Şeydi Bey Temmuz 1918 Hüseyin Fikri Paşa Osman Nurî Paşa Aralık 1879 Ağustos 1880 Ali Gâlib Bey Mayıs 1919 Muharrem Mümtaz Bey Eylül 1919

71 MANASTIR PRİZREN MANASTIR Ahmed Feyzî Paşa Şubat 1879 Ali Sâib Paşa Temmuz 1874 Abdiinnâfi İffet Bey Kasım 1879 Mehmed Re'fet Paşa Ocak 1875 Tahsin Paşa Mayıs 1882 Mehmed Redif Paşa Haziran 1875 Mustafa Faik Paşa Aralık 1887 İbrahim Derviş Paşa Ağustos 1875 Mehmed Reşid Paşa Ocak 1889 Ali Sâib Paşa Eylül 1875 Tâhir Paşa Temmuz 1889 İbrahim Derviş Paşa Mayıs 1876 Abdülkadir Kemalî Paşa Haziran 1891 Abdî Paşa Aralık 1876 Osman Paşa Temmuz 1892 Asaf Paşa Haziran 1877 Ahmed Aziz Paşa Eylül 1893 Ahmed Muhtar Paşa Mart 1879 Mehmed Sâlih Paşa Temmuz 1895 Ahmed Eyyûb Paşa Ağustos 1880 Abdullah Paşa Mayıs 1896 Ali Kemalî Paşa Ekim 1884 Zühdü Bey ' Ekim 1896 Halil Rifat Paşa Ağustos 1887 Abdülvahap Paşa Ekim 1897 Ahmed Eyyûb Paşa Haziran 1889 Ârif Paşa Temmuz 1898 Mehmed Faik Paşa Ekim 1889 Ebûbekir Hazım Efendi Şubat 1899 Abdülkerim Paşa Nisan 1895 Mustafa Nâzım Bey Haziran 1901 Haşan Edip Paşa Aralık 1901 Ahmed Reşid Paşa Ekim 1901 Ali Rıza Paşa Şubat 1903 Mustafa Nurî Bey Haziran 1902 Ebûbekir Hazım Bey Ağustos 1903 Mustafa Bey Eylül 1905 Ahmed Reşid Bey Aralık 1906 Zeki Paşa Ağustos 1908 Hıfzı Paşa Şubat 1907 Ahmed Reşid Paşa Ocak 1909 Fahri Paşa Kasım 1908 Mehmed Fazıl Paşa Ağustos 1912 Halil Bey Ekim 1909 Muharrem Mümtaz Bey Aralık 1912 Mehmed Reşid Paşa Kasım 1910 Es'ad Paşa Temmuz 1913 Ali Münif Bey Ocak 1912 Süleyman Nazif Bey Eylül 1913 Behçet Yusuf Bey Ağustos 1912 Ahmed Reşid Paşa Haydar Hilmî Bey Aralık 1914 Şubat 1915 MARAŞ Memduh Sermed Bey Eylül 1917 Mehmed Selim Paşa Mayıs 1842 Yusuf Paşa Mart 1843 NİŞ Mehmed Bey Ocak 1845 Yusuf Paşa Ekim 1846 Mehmed Vâsıf Paşa Mayıs 1839 (Kasım 1847 de Adana'ya bağlandı) Mehmed Said Paşa Ekim 1839 Ahmed Zekeriya Paşa Mart 1840 Mustafa Sabrî Paşa Mayıs 1840 MUSUL Hâfız Ahmed Paşa Eylül 1844 Mehmed Paşa Mart 1836 Mehmed Vâsıf Paşa Aralık 1845 Mazhar Şerif Paşa Mart 1844 (Mayıs 1850 de mutasarrıflık) Mehmed Paşa Ocak 1845 Osman Paşa Mayıs 1860 Mehmed Tayyâr Paşa Şubat 1846 Ahmed Midhat Şefik Paşa Şubat 1861 Es'ad Muhlis Paşa Aralık 1846 (tkım 1864 te Tuna ya bağlandı) Mehmed Vecihî Paşa Kasım 1847 Ali Aşkar Paşa Ağustos 1848 Mehmed Kâmil Paşa Kasım 1849 Mustafa Mazhar Paşa Ağustos 1850 PRİZREN bküsküp (Mayıs 1851'de Hakkari'ye bağlanıyor)

72 RUMELİ SELANİK RUMELİ Ahmed Zekeriya Paşa 1836 Mehmed Dilaver Paşa Mayıs 1840 Yusuf Muhlis Paşa Temmuz 1840 Yakup Paşa Şubat 1842 Mustafa Nurî Paşa Şubat 1843 Mehmed Said Paşa Ağustos 1843 Mehmed Ziyâeddin Paşa Eylül 1844 Ömer Paşa Aralık 1845 Mehmed Ziyâeddin Paşa Ocak 1847 Asaf Paşa Eylül 1848 Mehmed Reşid Paşa Ağustos 1854 Ömer Paşa Eylül 1855 Mehmed Hurşid Paşa Eylül 1856 Ahmed Nâzır Paşa Mayıs 1857 Abdülkerim Nadir Paşa Ekim 1857 İsmail Paşa Aralık 1859 Abdülkerim Nadir Paşa Haziran 1861 Ali Paşa Şubat 1864 Hüseyin Hüsnü Paşa Ağustos 1864 (Geçici olarak lağvedildi Ocak 1865) Mehmed Tevfik Paşa Eylül 1866 (Selanik'e bağlandı Haziran 1867) SAYDA Ahmed Zekeriya Paşa Kasım 1840 Mehmed Selim Paşa Mart 1841 Ahmed İzzet Paşa Aralık 1841 Es'ad Muhlis Paşa Temmuz 1842 Mehmed Vecihî Paşa Mart 1845 Mehmed Kâmil Paşa Ocak 1846 Mustafa Şerifi Paşa Eylül 1847 Vâmık Sâlih Paşa Ağustos 1848 Mehmed Emin Paşa Eylül 1851 Vâmık Sâlih Paşa Eylül 1852 Mahmud Nedim Paşa Mart 1855 Vâmık Sâlih Paşa Aralık 1855 Mehmed Hurşid Paşa Nisan 1857 Ahmed Paşa Ağustos 1860 Mehmed Kabûlî Efendi Şubat 1863 Mehmed Hurşid Paşa Şubat 1864 (Nisan 1865 te Şam'a bağlandı) SELANİK Mehmed Hasib Paşa Mehmed Emin Paşa Ömer Paşa İbrahim Paşa Mehmed Vasıf Paşa Mehmed Sâlih Paşa Yakup Paşa Mustafa Hıfzı Paşa Ebûbekir Sami Paşa Haşan Rıza Paşa Yakup Paşa Yusuf Sıddık Paşa Mehmed Sâlih Paşa Ebûbekir Rüstem Paşa Mehmed Reşid Paşa Mazhar Osman Paşa Mustafa Nurî Paşa Ahmed Nâzır Paşa Abdülkerim Nadir Paşa Mehmed Vecihî Paşa Mehmed Said Paşa İsmail Rahmi Paşa Mehmed Âkif Paşa Hüseyin Hüsnü Paşa Mehmed Âkif Paşa Mehmed Sabrî Paşa İsmail Paşa Hurşid Paşa Ömer Fevzî Paşa Mehmed Âkif Paşa Ahmed Midhat Şefik Paşa Ömer Fevzî Paşa Mehmed Re'fet Paşa Mustafa Eşref Paşa Nusret Paşa İbrahim Halil Paşa Halil Rifat Paşa Abidin Paşa İbrahim Derviş Paşa Abdullah Gâlib Paşa İsmail Hakkı Paşa Haşan Hakkı Paşa Abdullah Gâlib Paşa Mustafa Zihni Paşa Hüseyin Rıza Paşa Haşan Refik Paşa Eylül 1839 Şubat 1840 Temmuz 1840 Temmuz 1843 Ekim 1843 Eylül 1845 Nisan 1846 Mayıs 1847 Eylül 1848 Ağustos 1849 Temmuz 1850 Kasım 1851 Mayıs 1853 Ağustos 1853 Şubat 1854 Temmuz 1854 Eylül 1855 Mayıs 1856 Mayıs 1857 Ekim 1857 Kasım 1858 Ağustos 1859 Ocak 1860 Ocak 1865 Haziran 1867 Şubat 1869 Eylül 1871 Mayıs 1872 Ağustos 1872 Mayıs 1873 Eylül 1873 Şubat 1874 Aralık 1875 Haziran 1876 Haziran 1877 Aralık 1877 Temmuz 1878 Mart 1880 Ağustos 1880 Ocak 1882 Mart 1882 Eylül 1885 Ağustos 1886 Ekim 1891 Ocak 1896 Ocak 1899

73 SELANİK SURİYE Mehmed Tevfik Bey Mayıs 1901 Haşan Fehmi Paşa Mayıs 1902 Mehmed Şerif Raûf Paşa Eylül 1904 Ali Daniş Bey Ağustos 1908 İbrahim Hayrullah Bey Eylül 1909 Hüseyin Kazim Bey Ocak 1912 Ali Ferid Paşa Ağustos 1912 Mehmed Nâzım Paşa Eylül 1912 SİLİSTKE Mehmed Said Paşa Aralık 1833 Mehmed Vasif Paşa Ekim 1839 Mehmed Said Paşa Nisan 1841 Hâfız Ahmed Paşa Ekim 1843 Mehmed Said Paşa Eylül 1844 İbrahim Sâib Paşa Aralık 1845 Mehmed Sadık Paşa Temmuz 1847 Mehmed Said Paşa Temmuz 1848 Mehmed Sâlih Paşa Nisan 1851 Mehmed Said Paşa Haziran 1853 Mehmed İsmet Paşa Mart 1857 İsmail Rahmi Paşa Kasım 1857 Mehmed Rifat Paşa Mayıs 1858 Halil Kâmili Paşa Haziran 1859 Mehmed Arif Paşa Mart 1861 (Aralık 1864 te Edirne'ye bağlandı) SİVAS Mehmed Sa'dullah Paşa Temmuz 1839 Es'ad Muhlis Paşa Ekim 1839 Mehmed Hamdî Paşa Temmuz 1840 Aşkar Ali Paşa Ekim 1843 Mehmed Bey Mart 1844 Mazhar Şerif Paşa Aralık 1844 Es'ad Muhlis Paşa Temmuz 1846 Ali Aşkar Paşa Aralık 1846 Abbas Hilmî Paşa Ağustos 1848 Mehmed Hamdî Paşa Mayıs 1851 İsmail Paşa Eylül 1853 Feyzullah Zaim Paşa Mayıs 1854 Mehmed Reşid Paşa Nisan 1856 Mehmed Hayreddin Paşa Mayıs 1859 Ahmed Paşa Mayıs 1861 Mehmed Zeki Paşa Aralık 1861 Mehmed Reşid Paşa Şubat 1863 Ahmed Paşa Eylül 1864 Ali Rıza Mehmed Paşa Ocak 1866 Ahmed İzzet Paşa Haziran 1867 Mehmed Hâlet Paşa Kasım 1871 Ahmed Es'ad Paşa Mayıs 1872 Mehmed Hurşid Paşa Ağustos 1872 Mehmed Takiyeddin Paşa Nisan 1873 Ahmed İzzet Paşa Mart 1875 Mustafa Süreyya Paşa Şübat 1878 Abidin Bey Ağustos 1879 İsmail Hakkı Paşa Mart 1880 Halil Rifat Paşa Şubat 1882 Abidin Paşa Ekim 1885 Selim Sırrî Paşa Temmuz 1886 Ali Sürûrî Paşa Nisan 1888 Mehmed Faik Memduh Bey Nisan 1889 İbrahim Halil Bey Kasım 1892 Haşan Hilmî Paşa Eylül 1897 Reşid Âkif Paşa Şubat 1902 Ebûbekir Hazım Bey Ağustos 1908 Mustafa Nurî Bey Eylül 1908 Mustafa Vefik Bey Kasım 1908 Mehmed Nâzım Paşa Şubat 1910 Kâmil Bey Nisan 1910 Alaeddin Bey Ocak 1911 Kâmil Bey Ağustos 1912 Ahmed Muammer Bey Şubat 1913 Süleyman Necini Bey Ocak 1917 Ahmed Bey Mart 1918 Sabit Bey Ekim 1918 İsmail Kemal Bey Kasım 1918 Mehmed Reşid Paşa Mayıs 1919 SURİYE Mehmed Rüşdü Paşa Mart 1865 Es'ad Muhlis Paşa Eylül 1865 Mehmed Râşid Paşa Temmuz 1866 Abdullah Subhî Paşa Eylül 1871 Mustafa Necib Paşa Eylül 1872 Mehmed Halet Paşa Ocak 1873 Ahmed Es'ad Paşa Eylül 1874 Ahmed Hamdî Paşa Ocak 1875

74 SURİYE ŞKODRA Naşit Râşid Paşa Haziran 1876 Emin Muhlis Paşa Kasım 1860 Abdülhamid Ziyâeddin Paşa Ocak 1877 Mehmed Emin Paşa Şubat 1862 Ömer Fevzî Paşa Haziran 1877 Mehmed Rüşdü Paşa Nisan 1863 Ahmed Cevdet Paşa Şubat 1878 (Mart 1865'ten sonra bk. Suriye) Ahmed Midhat Şefik Paşa Kasım 1878 Ahmed Hamdî Paşa Ağustos 1880 Râşid Naşit Paşa Eylül 1885 ŞEHR-IZOR Mehmed Nazif Paşa Mart 1888 Ali Rıza Mehmed Paşa Temmuz 1850 Mustafa Asım Paşa Aralık 1889 Mehmed Selim Paşa Eylül 1850 Osman Nurî Paşa Kasım 1891 Kütahyalı Ali Paşa Eylül 1851 Mehmed Şerif Raûf Paşa Haziran 1892 (Aralık 1857 de Haleb e bağlandı) Osman Nurî Paşa Haziran 1894 Haşan Refik Paşa Temmuz 1896 Hüseyin Nâzım Paşa Temmuz 1897 ŞKODRA İbrahim Şükrü Paşa Mart 1906 Osman Paşa Temmuz 1854 Hüseyin Nâzım Paşa Aralık 1908 Mehmed Râgıb Paşa Eylül 1854 Ali Gâlib Bey Aralık 1910 Hekim İsmail Paşa Ocak 1855 Haşan Nâzım Bey Ocak 1912 Âgâh Abdülaziz Paşa Nisan 1855 Mehmed Ârif Bey Ocak 1913 Atâullah Paşa Aralık 1855 Hulusi Bey Temmuz 1914 Abdî Paşa Kasım 1857 Azmi Bey Ekim 1915 Mehmed Râşid Paşa Ekim 1861 Haşan Tahsin Bey Ağustos 1916 Abdî Paşa Nisan 1862 Bedri Bey Temmuz 1917 Aziz Paşa Nisan 1863 Re*fet Bey Haziran 1918 İsmail Hakkı Paşa Aralık 1864 Haşan Tahsin Bey Eylül 1918 Ömer Fevzî Paşa Mayıs 1868 Ahmed Es'ad Paşa Aralık 1868 İsmail Hakkı Paşa Ağustos 1870 ŞAM Mustafa Âsim Paşa Eylül 1871 Ali Paşa Temmuz 1840 Şevket Paşa Nisan 1872 Mehmed Necib Paşa Ocak 1841 Mustafa Sıdkı Paşa Ocak 1873 Ali Rıza Paşa Mart 1842 Ali Sâib Paşa Mart 1873 Musa Saffeti Paşa Şubat 1846 Şevket Paşa Mayıs 1873 Halil Kâmili Paşa Mart 1848 Ahmed Rasim Paşa Kasım 1873 Osman Nurî Paşa Ağustos 1848 Mustafa Eşref Paşa Ekim 1874 Mehmed Said Paşa Eylül 1849 Ali Paşa Mayıs 1876 Ahmed İzzet Paşa Temmuz 1851 Mustafa Sıdkı Paşa Ağustos 1876 Âgâh Abdülaziz Paşa Temmuz 1852 Ârif Paşa Kasım 1878 Ali Aşkar Paşa Ekim 1852 Mehmed İzzet Paşa Kasım 1879 Mehmed Ârif Paşa Ağustos 1854 Osman Ziyâ Paşa Ağustos 1880 Vâmık Sâlih Paşa Şubat 1855 Abdî Paşa Nisan 1882 Mahmud Nedim Paşa Aralık 1855 Haşan Paşa Ağustos 1883 Süleyman Re'fet Paşa Eylül 1856 Mustafa Âsim Paşa Mayıs 1884 Ahmed İzzet Paşa Aralık 1856 Tâhir Paşa Ocak 1887 Ali Paşa Aralık 1857 Süleyman Bahri Paşa Ağustos 1888 Halil Kâmili Paşa Aralık 1858 Abdullah Reşid Paşa Ocak 1891 Ahmed Nazır Paşa Mart 1859 Abdülkerim Paşa Ekim 1891 Mehmed Muammer Paşa Haziran 1860 Osman Fevzî Paşa Temmuz 1894

75 ŞKODRA TRABZON Haşan Edip Paşa Haziran 1896 Ali Rıza Paşa Haziran 1867 Kâzım Paşa Temmuz 1898 Mehmed Hâlet Paşa Mart 1870 Şakir Paşa Kasım 1901 Mehmed Reşid Paşa Eylül 1871 Haydar Paşa Mayıs 1903 Ali Rıza Paşa Nisan 1872 Salih Zeki Paşa Nisan 1906 Haşan Samih Paşa Mayıs 1873 Hilmî Paşa Şubat 1907 Mustafa Asim Paşa Kasım 1874 SeyfuiJah Paşa Aralık 1907 Mustafa Sıdkı Paşa Şubat 1875 M ustafa Nuıî Bey Haziran 1908 Ali Kemalî Paşa Aralık 1877 Seyfettin Bey Eylül 1908 Mehmed Sabrî Paşa Şubat 1878 Fahri Paşa Aralık 1908 Mahmud Celâleddin Paşa Ocak 1879 Cemâl Bey Mayıs 1909 Ahmed İzzet Paşa Temmuz 1879 Haşan. Bedri Paşa Eylül 1910 Mehmed Nazif Paşa Mart 1881 Mustafa Nedim Bey Mayıs 1911 Ahmed Rasim Paşa Kasım 1881 Hayri Paşa Ocak 1912 Süleyman Nâmık Efendi Haziran 1896 Haşan Rıza Paşa Mart 1912 Mustafa Haşim Bey Şubat 1899 Hâfız Mehmed Paşa Haziran 1900 Hüseyin Efendi Şubat 1903 TİRHALA Ahmed Nâzım Paşa Mayıs 1904 Mehmed Emin Paşa Mart 1840 Receb Paşa Ekim 1904 Nânuk Paşa Temmuz 1840 Ahmed Fevzî Paşa Aralık 1908 Musa Saffeti Paşa Kasım 1845 H üseyin Hüsnü Paşa Ağustos 1909 Mehmed Ziyâeddin Paşa Şubat 1846 İbrahim Edhem Paşa Temmuz 1910 Mehmed Paşa Ocak 1847 Ne'şet Bey Kasım 1911 Mehmed Ziyâeddin Paşa Eylül 1848 Abdurrahman Sami Paşa Şubat 1849 Mehmed Cemaleddin Paşa Şubat 1851 TRABZON Ali Rıza Mehmed Paşa Şubat 1854 Osman Paşa 1829 Mehmed İsmet Paşa Mayıs 1854 Abdullah Paşa Haziran 1842 Mehmed Emin Paşa Mart 1855 Halil Rifat Paşa Şubat 1846 Mehmed Rifat Paşa Kasım 1857 İsmail Rahmi Paşa Şubat 1847 Hüseyin Hüsnü Paşa Mayıs 1858 Mehmed Hayreddin Paşa Ağustos 1848 Aziz Paşa Ağustos 1858 Ebûbekir Rüstem Paşa Şubat 1850 Taib Paşa Mayıs 1859 Abdurrahman Sami Paşa Ekim 1851 İsmail Rahmi Paşa Haziran 1861 Mehmed Vâsıf Paşa Nisan 1852 İbrahim Edhem Paşa Eylül 1866 İbrahim Sârim Paşa Ş ubat 1853 (Haziran 1867 de Yanya ya bağlandı) Mehmed İsmet Paşa Eylül 1853 Hâfız Mehmed Paşa Nisan 1854 Mehmed Besim Paşa Kasım 1855 trablusgarb Mehmed Râgıb Paşa Aralık 1856 Ali Aşkar Paşa Temmuz 1838 Ahmed İzzet Paşa Ağustos 1858 Mehmed Emin Paşa Mayıs 1842 Mehmed Cemaleddin Paşa Ağustos 1860 Mehmed Râgıb Paşa Şubat 1847 Ali Paşa Ekim 1861 AJımed İzzet Paşa Eylül 1848 Emin Muhlis Paşa Şubat 1862 Mustafa Nurî Paşa Ağustos 1852 Ali Paşa Temmuz 1865 Mazhar Osman Paşa Eylül 1855 Es'ad Muhlis Paşa Haziran 1867 Ahmed İzzet Paşa Eylül 1858 Emin Muhlis Paşa Ekim 1871 Mahmud Nedim Paşa Temmuz 1860 Ali Paşa Aralık 1871

76 TRABZON - 41 VAN Abdullah Gâlib Bey Mayıs 1872 Halil Rifat Paşa Ekim 1876 Ahmed Rasim Paşa Ağustos 1872 Mehmed Sadık Paşa Şubat 1877 Mehmed Asım Paşa Mayıs 1873 Ahmed Paşa Mayıs 1877 Safvet Paşa Nisan 1874 Nusret Paşa Ocak 1875 Ahmed Rasim Paşa Temmuz 1875 ÜSKÜP İbrahim Halil Paşa Mayıs 1877 Osman Paşa Eylül 1844 Yusuf Ziyâ Paşa Ocak 1878 Mehmed Selim Paşa Ağustos 1845 Selim Sırrî Paşa Şubat 1879 Hâfız Mehmed Paşa Mart 1848 Kadri Efendi Temmuz 1879 İsmail Paşa Mayıs 1850 Y usuf Ziyâ Paşa Aralık 1880 Mustafa Tosun Paşa Nisan 1851 Selim Sim Paşa Aralık 1882 Ali Rıza Mehmed Paşa Kasım 1853 Ahmed Aziz Paşa Kasım 1884 (Şubat 1854 de N iş e bağlanıyor) Mehmed Âsim Paşa Ocak 1886 Osman Mazhar Paşa Eylül 1858 Ali Sürûrî Efendi Mart 1886 Ebûbekir Rüstem Paşa Ağustos 1859 Ârif Paşa Mart 1888 Mustafa Paşa Mart 1860 Âli Bey Mart 1890 Mahmud Paşa Temmuz 1863 İbrahim Kadrî Bey Nisan 1892 (Ocak 1864'te N iş e bağlanıyor) Mehmed Reşad Bey Şubat 1903 İsmail Hakkı Paşa Kasım 1865 Ârif Paşa Haziran 1906 İsmail Rahmi Paşa Temmuz 1869 Mustafa Ziver Bey Şubat 1907 Safvet Paşa Ocak 1871 Ferid Paşa Temmuz 1907 Gâlib Paşa Kasım 1871 Ârifî Paşa Ağustos 1908 Abdurrahman Nureddin Paşa Ağustos 1872 Bekir Sami Bey Şubat 1909 Mehmed Âkif Paşa Nisan 1873 Mustafa Bey Eylül 1909 Hüseyin Hüsnü Paşa Mayıs 1873 Süleyman Nazif Bey Temmuz 1911 Bekir Sami Bey Ocak 1912 Mehmed Ali Bey Aynî Ağustos 1912 VAN Samih Rifat Bey Haziran 1913 Haşan Hakkı Paşa Şubat 1877 Cemâl Azmi Bey Ağustos 1913 Abdülhamit Paşa Mart 1884 (Rus işgali Nisan 1916) İbrahim Halil Bey Şubat 1887 Süleyman Necmi Bey Mart 1918 Osman Nurî Paşa Temmuz 1890 Mehmed Gâlib Bey Mart 1919 Süleyman Bahri Paşa Ocak 1891 Ali Haydar Bey Ekim 1919 Ahmed Nâzım Paşa Temmuz 1895 Hamit Bey Ocak 1920 Mehmed Şemseddin Bey Haziran 1896 Hamdî Bey Nisan 1920 Şemsi Paşa Mayıs 1897 Tâhir Paşa Mart 1898 Âli Bey Aralık 1906 TUNA Ali Rıza Bey Kasım 1907 Ahmed Midhat Şefik Paşa Ekim 1864 Mehmed Ferid Paşa Ekim 1908 Mehmed Sabrî Paşa Mart 1868 Bekir Sami Bey Ağustos 1909 Mehmed Âkif Paşa Şubat 1869 Ali Nâzım Bey Mart 1911 Ömer Fevzî Paşa Ekim 1870 İsmail Hakkı Bey Şubat 1912 Ahmed Rasim Paşa Ekim 1871 Ahmed İzzet Bey Ağustos 1912 Ahmed Hamdî Paşa Haziran 1872 Haşan Tahsin Bey Mayıs 1913 Abdurrahman Nureddin Paşa Nisan 1873 Cevdet Bey Kasım 1914 Mehmed Asim Paşa Nisan 1874 (Rus işgali Mart 1915)

77 VAN 42 _ YEMEN Haydar Hilmî Bey Mehmed Midhat Bey VtDİN Ağa Hüseyin Paşa Mustafa Nurî Paşa Mehmed Hayıeddin Paşa Ağa Hüseyin Paşa Mehmed Ziyâeddin Paşa Ali Rıza Mehmed Paşa Mustafa Zarif Paşa Abdurrahman Sami Paşa İbrahim Paşa Mehmed Muammer Paşa Mehmed İsmet Paşa Mirza Said Mehmed Paşa Süleyman Re'fet Paşa Mehmed Râşid Paşa (Aralık 1864 te Tuna'ya bağlandı). Mart 1918 Mayıs 1919 Ağustos 1833 Nisan 1844 Şubat 1845 Ekim 1846 Mayıs 1849 Eylül 1850 Ekim 1851 Haziran 1852 Mart 1853 Temmuz 1855 Ekim 1857 Kasım 1859 Eylül 1861 Nisan 1864 Mehmed Redif Paşa İsmail Hakkı Paşa Mustafa Âsim Paşa Ahmed Cevdet Paşa Mehmed Âkif Paşa Hüseyin Hüsnü Paşa Mehmed Nazif Paşa Ahmed Rasim Paşa Mustafa Âsim Paşa Ali Kemalî Paşa Ahmed Eyyûb Paşa Hüseyin Rıza Paşa Ahmed Hıfzı Paşa Osman Feyzi Paşa Seyfullah Paşa Hilmî Paşa Ali Roza Bey Hüsamettin Bey Mehmed Ali Aynî Bey Haşan Tahsin Paşa Eylül 1872 Mayıs 1873 Aralık 1873 Kasım 1874 Temmuz 1875 Kasım 1875 Temmuz 1877 Haziran 1878 Nisan 1879 Eylül 1883 Ekim 1884 Haziran 1889 Ekim 1889 Ekim 1897 Şubat 1906 Aralık 1907 Şubat 1909 Kasım 1909 Ocak 1912 Ağustos 1912 YANYA Mustafa Nurî Paşa Haziran 1837 Mirza Said Mehmed Paşa Mayıs 1840 Osman Nurî Paşa Kasım 1840 Husrev Paşa Mart 1844 Mehmed Ziyâeddin Paşa Ekim 1845 Hâfız Ahmed Paşa Şubat 1846 Hâfız Mehmed Paşa Nisan 1847 Ahmed İzzet Paşa Mart 1848 Ebûbekir Rüstem Paşa Eylül 1848 İsmail Rahmi Paşa Şubat 1850 Ali Rıza Mehmed Paşa Kasım 1851 Ebûbekir Rüstem Paşa Mart 1853 Mehmed Sâlih Paşa Temmuz 1853 Mehmed Besim Paşa Şubat 1854 Ahmed izzet Paşa Ocak 1855 Mehmed Emin Paşa Ocak 1856 Mehmed Rifat Paşa Eylül 1857 Hüseyin Hüsnü Paşa Ağustos 1858 İbrahim Derviş Paşa Ekim 1858 Hüseyin Hüsnü Paşa Ocak 1863 Ahmed Paşa Şubat 1864 İbrahim Edhem Paşa Haziran 1867 Ahmed Rasim Paşa Mart 1868 Safvet Paşa Kasım 1871 YEMEN Mustafa Sabrî Paşa Mehmed Sırtî Paşa Mustafa Paşa Mahmud Paşa Ahmed Paşa Ali Y aver Paşa Ahmed Paşa (Babanlı) Ahmed Paşa (Tacirli) Ali Paşa M ehm ed Redif Paşa Ahmed Muhtar Paşa Ahmed Eyyûb Paşa M ustafa Âsim Paşa İsmail H akkı Paşa M ehm ed İzzet Paşa Ahmed Fevzî Paşa Ahmed A ziz Paşa Osman N u rî Paşa (Topal) Osman N urî Paşa (Potirikli) İsmail H ak k ı Paşa Haşan E d ip Paşa Ahmed F evzî Paşa H üseyin Hilmî Paşa A b d u llah Reşid Paşa Mayıs 1850 Mart 1851 Ekim 1851 Eylül 1852 Mayıs 1856 Aralık 1862 Ağustos 1864 Mart 1867 Mart 1869 Mayıs 1871 Eylül 1871 Haziran 1873 Nisan 1875 Aralık 1879 Aralık 1882 Ocak 1885 Aralık 1886 Aralık 1887 Haziran 1889 Mayıs 1890 Haziran 1891 Aralık 1891 Mayıs 1898 Ekim 1902

78 y e m e n SİSAM Mehmed Tevfik Bey Ahmed Fevzî Paşa Haşan Tahsin Paşa Kâmil Bey Mehmed Ali Paşa Mahmud Nedim Bey Ağustos 1904 Ağustos 1905 Ekim 1908 Ocak 1910 Nisan 1910 Kasım 1911 MÜMTAZ EYALETLER BOGDAN BEYLERİ Mihal Sturdza Gregore Aiexandre Ghika Rus işgali Gregore Alexandre Ghika Theodore Balş Nikolas Vogorides Üçlü kaymakamlık Alexandre Kuza Nisan 1834 Haziran 1849 Ekim 1853 Ekim 1854 Temmuz 1856 Şubat 1857 Ekim 1858 Ocak 1859 BULGARİSTAN PRENSLERİ AIexandre de Battenberg Nisan 1879 Ferdinand de Saxe-Cobourg et Gotha Ağustos 1887 CEBELLÜBNAN SANCAĞI MUTASARRIFLARI Davut Paşa Haziran 1861 Franko Nasri Paşa Haziran 1868 Rüstem Paşa Mart 1873 Vasa Paşa Mart 1883 Naum Paşa Ağustos 1892 Muzaffer Paşa Eylül 1902 Yusuf Franko Paşa Temmuz 1907 Kuyumciyan Ohannes Paşa Aralık 1912 Ali Münif Bey Temmuz 1915 İsmail Hakkı Bey Nisan 1917 EFLAK BEYLERİ Alexandre Ghika George Bibescu Koustantin Cantacuzene BaTbu Stirbey Rus işgâli Osmanlı işgali Avusturya işgali Nisan 1834 Ekim 1842 Eylül 1848 Haziran 1849 Ekim 1853 Temmuz 1854 Ağustos 1854 Alexandre Ghika Üçlü kaymakamlık Alexandre Kuza KARADAĞ BEYLERİ Petar II. Petroviç Danilo II. Nikola I. Petroviç Haziran 1856 Ekim 1858 Ocak 1859 Ekim 1830 Ekim 1851 Ağustos 1860 MEKKE ŞERİFLERİ Muhammed bin Abdiil Mu'in b. Avn Eylül 1827 Abdullah Abdü'l-Muttalib bin Gâlib b. Avn Temmuz 1851 Muhammed bin Abdiil Mu'in b. Avn Ocak 1856 Abdullah Paşa bin Muhammed Mayıs 1858 Hüseyin Paşa bin Muhammed Temmuz 1877 Abdullah Abdü'l-Muttalib b. Gâlib b. Avn Haziran 1880 Abdullilah Paşa b. Muhammed Ağustos 1882 Avnürrefik Paşa b. Muhammed Ekim 1882 Ali Paşa b. Abdullah Paşa Ekim 1905 Hüseyin Paşa Ekim 1908 Ali Haydar Paşa Temmuz 1916 MEMLEKEIEYN VOYVODALARI Alexandre Kuza Aralık 1861 Charles de Hohenzollem Ekim 1866 MISIR VALİ VE HİDİVLERİ Mehmed Ali Paşa İbrahim Paşa Abbas Hilmî Paşa Said Paşa İsmail Paşa Tevfik Paşa Abbas Hilmî Paşa SIRBİYE KNFZ1,ERİ Mihal Obrenovıç Alexandre Karajorgi Miloş III Obrenoviç Mihal Obrenoviç Milan IV Obrenoviç SİSAM BEYLERİ Stefan Vogorides Bey Aleksander Kalimaki Bey Haziran 1805 Ağustos 1848 Kasım 1848 Eylül 1854 Ocak 1863 Ağustos 1879 Ocak 1892 Temmuz 1839 Eylül 1842 Ocak 1859 Eylül 1860 Haziran 1868 Eylül 1833 Kasım 1852

79 SİSA M - 44 TUNUS Jan Gika Bey Mart 1854 Ligor V egleris Efendi Mart 1912 Miltiades Aristarki Bey Nisan 1859 Pavlaki Musurus Bey Ocak 1864 Kostaki Adosides Paşa Eylül 1873 ŞARKÎ RUMELİ VALİLERİ Kostaki Fotiadis Bey Mayıs 1874 Sava Paşa Temmuz 1878 Kostaki Adosides Paşa Mart 1879 Aleko Vogorides Paşa Ocak 1879 Aleksander Karateodori Paşa Mayıs 1885 Gavril Paşa Hristoviç Mayıs 1884 Jorj Beıoviç Paşa Aralık 1894 Alexandre de Battenberg Şubat 1886 Stefan Musurus Paşa Temmuz 1896 Ferdinand de Saxe-Cobourg Kostaki Vayanis Efendi Şubat 1899 et Gotha Ağustos 1887 Mişel Gregoriyadis Bey Ağustos 1900 Aleksander Mavroyeni Bey Mart 1902 Yanko Vitinos Bey Temmuz 1904 TUNUS VÂIİLERİ Kostaki Karateodori Bey Temmuz 1906 Ahmed Paşa Ekim 1837 Yorgi Yorgiadis Efendi Ağustos 1907 Mehmed Paşa Mayıs 1855 Andrea Kopasıs Efendi Aralık 1907 Mehmed Sadık Paşa Eylül 1859

80 VI. YURTDIŞI TEMSİLCİLERİ ATİNA ELÇİLERİ K. Musurus Bey Mayıs 1840 Osman Efendi Eylül 1848 Mehmed Kabûlî Efendi Aralık 1851 Neş'et Efendi Aralık 1852 Y usuf Rıza Efendi Kasım 1855 Halil Şerif Bey Nisan 1856 Yanko Fotiades Bey Mart 1861 Mahmud Es'ad Bey Eylül 1872 Y. Fotiades Bey Kasım 1874 Ahmed Tevfik Bey Ağustos 1879 Agâh Efendi Kasım 1885 Mehmed Feridun Bey Şubat 1886 Mehmed Şemseddin Bey Nisan 1887 Rıza Bey Ağustos 1888 Mahmud Nedim Bey Mayıs 1890 Ali Gâlib Bey Mart 1891 Gobdan Efendi Temmuz 1892 Mehmed Şakir Paşa Mayıs 1894 Mehmed Asım Bey Aralık 1895 Mehmed Rifat Bey Aralık 1897 Mehmed Nabi Bey Nisan 1908 Ahmed Muhtar Bey Ekim 1911 Gâlib Kemalî Bey Ocak 1914 (İlişkiler 1917'de savaş hali yüzünden kesiliyor) BERN Fuad Selim Bey Abdullah Reşad Halis Bey Hüseyin Cevad Bey BER LİN Mehmed Kâmil Paşa Ş. Davut Efendi Mebmed Ta lat Efendi Süleyman Şevket Bey Mustafa Sami Efendi Kostald Karaca Bey Ali Rıza Bey Ahmed Kemal Bey İhsan Bey Y. Aristarki Bey İbrahim Edhem Paşa Sa'dullah Rami Paşa Mehmed Said Paşa Ahmed Tevfık Paşa Ali Gâlib Bey Ahmed T evfik Paşa Osman Nizami Paşa Mahmud Muhtar Paşa İbrahim Hakkı Paşa Mehmed Rifat Paşa Kasım 1915 Temmuz 1919 Kasım 1920 Aralık Aralık 1842 Temmuz 1845 Eylül 1846 Aralık 1847 Ekim 1852 Haziran 1854 Temmuz 1857 Ağustos 1858 Nisan 1876 Mayıs 1877 Mart 1883 Aralık 1885 Ocak 1896 Kasım 1897 Eylül 1908 Ocak 1913 Temmuz 1915 Ağustos 1918 BELGRAT Hüseyin Hüsnü Sermet Efendi Mart 1879 Halil Hâlid Bey Eylül 1880 Yusuf Ziyâ Bey Ekim 1885 Mahmud Nedim Bey Aralık 1889 Mehmed Feridun Bey Mayıs 1890 Ahmed Tevfik Paşa Mayıs 1893 İbrahim Fethi Paşa Kasım 1897 Azaryan Efendi Eylül 1908 Ali Fuad Hikmet Bey Haziran 1909 Hüseyin Cevad Bey Haziran 1914 BRÜKSEL E. dekerkhove Haziran 1854 A. Diran Efendi Ekim 1857 elçilik 1860 Kasım'mda kapatılıyor F. Glavany Efendi Mayıs 1868 E. Karatodori Efendi Temmuz 1875 elçilik 1901 Aralıkta kapatılıyor Mustafa Âsim Bey Nisan 1908 Abdülhakhamit Bey Temmuz 1908 Mehmed Seyfettin Bey Aralık 1912 Nüsret Sa'dullah Bey Şubat 1914

81 BÜKREŞ PARİS BÜKREŞ Mehmed Şekib Efendi Kasım 1845 Süleyman Sabit Bey Kasım 1878 Kalimaki Bey Ekim 1846 Ahmed Ziyâ Bey Eylül 1885 Mehmed Emin Paşa Eylül 1848 Mehmed Feridun Bey Aralık 1888 K. Musurus Paşa Mart 1851 Blak Bey Mayıs 1890 Rüstem Paşa Kasım 1885 Mehmed Şemseddin Bey Kasım 1892 Antopulo Paşa Ocak 1896 Mustafa Reşid Bey Ocak 1894 S. Musurus Paşa Aralık 1902 Hüseyin Kazim Bey Ocak 1896 Mehmed Rifat Paşa Mart 1908 Abdüllatif Safa Bey Ağustos 1908 Ahmed Tevfik Paşa Mayıs 1909 Diplomatik ilişkiler 1916 Ekiminde kesiliyor Mustafa Reşid Paşa Aralık 1920 ÇETİNE Halil Hâlid Bey Rıza Bey Ahmed Cevad Paşa Hüseyin Hüsnü Paşa Ahmed Tevfik Paşa Ahmed Fevzî Paşa Abdülbaki Bey Mehmed Sadreddin Bey Alfred Rüstem Bey Ağustos 1879 Mart 1881 Şubat 1884 Ağustos 1888 Ağustos 1889 Haziran 1891 Ağustos 1908 Haziran 1910 Aralık 1911 MADRİD E. dekerkhove Ekim 1857 (Elçilik 1860 Şubatında kapatılıyor) Hüseyin Hüsnü Sermet Efendi Eylül 1881 Turhan Hüsnü Bey Mehmed Feridun Bey Necib Paşa İzzet Fuad Paşa İhsan Bey Sezai Bey Râgıb Raîf Bey Aralık 1886 Ağustos 1894 Ocak 1897 Mart 1900 Eylül 1908 Ekim 1909 Aralık 1921 KIEF Ahmed Muhtar Bey KOPENHAG Ali Fuad Hikmet Bey Eylül 1918 Aralık 1917 LAHEY K. Karaca Bey Haziran 1854 (1860 Haziranında elçilik kapatıldı) Murat Efendi Nisan 1877 Y anko Karaca Ekim 1881 Abdülhakhamit Bey Mayıs 1895 Y usuf Misak Efendi Şubat 1898 Aristarki Bey Kasım 1909 Nusret Sa'dullah Bey Mart 1915 LONDRA Mehmed Şekib Efendi Mehmed Emin Âli Efendi İbrahim Sârim Paşa Ocak 1840 Ocak 1842 Kasım 1844 MISIR FEVKALADE KOMİSERLERİ Ahmed Muhtar Paşa 1885 Mehmed Şerif Raûf Paşa Şubat 1909 NAPOLİ Dr. Spitzer 1857 Mayıs (Ağustos 1860 mukim maslahatgüzarlık başşehberlerliğe dönüşüyor) PARİS Mustafa Reşid Bey Mehmed Nurî Bey Alımed Fethi Paşa Mehmed Nurî Efendi Mustafa Reşid Paşa Abdünnâfi' Mehmed Efendi Mustafa Reşid Paşa Süleyman Re'fet Paşa Kalimaki Bey Velîyeddin Rifat Paşa Temmuz 1835 Eylül 1836 Temmuz 1837 Aralık 1839 Kasım 1841 Ocak 1843 Ocak 1844 Nisan 1846 Kasım 1848 Ekim 1852

82 PARİS 47 TAHRAN Mehmed Cemil Paşa Haziran 1855 İbrahim Hakkı Bey Aralık 1908 Ahmed Vefik Paşa Aralık 1859 Hüseyin Kâzım Bey Nisan 1910 Velîyeddin Rifat Paşa Ocak 1861 Mehmed Nabi Bey Ekim 1912 Mehmed Cemil Paşa Mayıs 1862 Osman Nizami Paşa Aralık 1920 Mehmed Es'ad Safvet Paşa Haziran 1865 Mehmed Cemil Paşa Eylül 1866 Server Paşa Temmuz 1872 SOFYA Ali Paşa Temmuz 1873 Nihat Paşa Temmuz 1878 Mehmed Sadık Paşa Ekim 1875 Nikola Gobdan Efendi Kasım 1885 Halil Şerif Paşa Mart 1877 Hüseyin Rıza Paşa Mart 1887 Ahmed Ârifî Paşa Eylül 1877 Niyazi Bey Mart 1888 Mehmed Es'ad Safvet Paşa Aralık 1878 Abdülhalik Nasuhi Bey Kasım 1897 Mahmud Es'ad Paşa Eylül 1880 Necib Melhame Bey Eylül 1898 Yusuf Ziyâ Paşa Eylül 1894 Ali Ferruh Bey Mart 1902 Sâlih Münir Paşa Ocak 1896 Sadık Paşa Aralık 1904 Naıım Paşa Ağustos 1908 Mustafa Şekib Bey Ağustos 1908 Mehmed Rifat Paşa Ekim 1911 Mustafa Âsim Bey Haziran 1909 Mehmed Nabi Bey Kasım 1920 Mehmed Nabi Bey Ekim 1911 Ahmed Fethi Bey Eylül 1913 Abdüllatif Safa Bey Aralık 1917 PETERSBURG Yusuf Rıza Bey Mart 1857 İbrahim Haydar Bey Ağustos 1858 STOKHOLM Mehmed Emin Derviş Paşa Eylül 1859 Yahya Karaca 1881 Halil Şerif Bey Eylül 1861 Şerif Paşa Mart 1898 Konemenos Bey Şubat 1864 Mustafa Âsim Bey Temmuz 1908 Rüstem Bey Ağustos 1870 Mustafa Şekib Bey Haziran 1909 Mehmed Kâmil Paşa Nisan 1870 Hüseyin Cevad Bey Kasım 1915 Mehmed Kabûlî Paşa Ekim 1875 İsmail Canbulat Bey Mayıs 1917 Ahmed Şakir Paşa Mayıs 1878 Hüseyin Cevad Bey Aralık 1917 Hüseyin Hüsnü Paşa Ağustos 1889 (Elçilik 1919 Ağustosunda kapatılmıştır) Turhan Hüsnü Paşa Ağustos 1908 Ali Şevki Bey Kasım 1920 Fahreddin Reşad Bey Ocak 1914 Gâlib Kemalî Bey Haziran 1921 Gâlib Kemali Bey Nisan 1918 TAHRAN ROMA Mustafa Sami Efendi Haziran 1849 Y. Fotiades Bey Eylül 1870 Ahmed Vefik Efendi Haziran 1851 Serkis Efendi Ekim 1872 İbrahim Haydar Efendi Aralık 1859 A. Karatodori Efendi Eylül 1874 Hayrullah Efendi Ocak 1865 Mahmud Es'ad Bey Haziran 1876 Yusuf Rıza Bey Mart 1867 Turhan Hüsnü Bey Eylül 1877 Mustafa Eşref Paşa 1871 Aralık S. Musurus Bey Aralık 1880 Mehmed Tâhir Münif Efendi Kasım 1872 Y. Fotiades Bey Şubat 1886 Fahreddin Bey Şubat 1878 Yusuf Ziyâ Bey Aralık 1889 Hâlid Halil Bey Ocak 1885 Mahmud Nedim Bey Mart 1891 Abdülhalik Nasuhi Bey Ocak 1892 Mustafa Reşid Paşa Şubat 1896 Ali Gâlib Bey Ocak 1893

83 TAHRAN VVASHINGTON Mehmed Şemseddin Bey Ocak 1895 Mehmed Kabûlî Paşa Mayıs 1873 Mehmed Tâhir Münif Paşa Mayıs 1896 Mehmed Râşid Paşa Haziran 1874 Mehmed Şemseddin Bey Eylül 1897 Ahmed Ârifî Paşa Kasım 1875 Hüseyin Hasib Bey Haziran 1909 A. Vogorides Paşa Mayıs 1876 Mehmed Emin Bey Kasım 1911 Mahmud Es'ad Bey Eylül 1877 Mehmed Sadreddin Bey Haziran 1913 İbrahim Edhem Paşa Mart 1879 Mustafa Âsim Bey Ocak 1914 Sa'dullah Paşa Mart 1883 Yusuf Ziyâ Paşa Mart 1891 Ali Gâlib Bey Ocak 1895 TORİNO Mahmud Nedim Paşa Şubat 1896 Y. Musurus Bey Temmuz 1855 Mustafa Reşid Paşa Eylül 1908 Rüstem Bey Ocak 1857 A. Mavroyeni Bey Kâsım 1911 Hüseyin Hilmî Paşa Ekim 1912 VİYANA Sadık Rifat Paşa Eylül 1837 VVASHINGTON Ahmed Akif Efendi Nisan 1841 Blak Bey Temmuz 1867 Sadık Rifat Paşa F,kim 1842 L. Aristarki Bey Temmuz 1873 Ahmed Muhtar Bey Mayıs 1843 Hüseyin Tevfik Paşa Mart 1883 Abdünnâfi1Mehmed Bey Kasım 1844 A. Mavroyeni Bey Aralık 1886 Mehmed Şekib Efendi Ekim 1846 Mustafa Tahsin Bey Mayıs 1896 K. Musurus Bey Mayıs 1849 Ali Ferruh Bey Eylül 1897 Arif Efendi Ocak 1851 Mustafa Şekib Bey Ağustos 1900 Kalimaki Bey Aralık 1855 Mehmed Ali Bey Eylül 1907 I. Haydar Efendi Ocak 1865 Hüseyin Kazim Bey Ağustos 1908 Halil Şerif Paşa Ağustos 1870 Yusuf Ziyâ Paşa Haziran 1910 Ahmed Ârifî Bey Ekim 1872 Alfred Rüstem Bey Nisan 1914

84 ŞAHIS VERİLERİ

85

86 ABBAS HALİM ABDULLAH REŞAD HALİS Abaza bk Mehmed Husrev Paşa. Abbas Halim Paşa (Prens) Hiidavendigâr valisi Eylül 1913-Kasım 1914; Nafia nâzın Kasım 1914-Şubat Abbas Hilmî Paşa Mısır vâlisi Kasım 1848-Eylül Abbas Hilmî Paşa (Cebbarzâde) Sivas vâlisi Ağustos 1848-Mayıs Abbas Hilmî Paşa Mısır hidivi Ocak 1892-Aralık ^ Abdî Paşa (Çerkeş) Şkodra vâlisi Kasım 1857-Ekim 1861 ve Nisan 1862-Nisan 1863; 2. Ordu komutanı Nisan 1863-Nisan 1869; 3. Ordu komutanı Haziran 1869-Ağustos 1871; 2. Ordu komutanı Ağustos-Kasım 1871; 4. Ordu komutanı Kasım Şubat 1872; 2. Ordu komutanı Nisan 1872-Ağustos 1873; Zaptiye müşiri Eylül 1875-Haziran 1876; 3. Ordu komutanı ve Manastır vâlisi Aralık 1876-Nisan ^ Abdî Paşa Yanya vâlisi Nisan-Temmuz 1877; Şkodra vâlisi Nisan 1882-Temmuz 1883; Kosova vâlisi Temmuz 1883-Ekim Abdullah Abdü'l-Muttalib bin Gâlib bin Avn (Şerif) 1790 (?)-1886 Mekke şerifi Temmuz 1851-Ocak 1856 ve Haziran 1880-Ağustos o Abdullah Bey (Dürrîzâde) Şeyhülislam Nisan-Temmuz Abdullah Feyzî Bey Şehremini Ekim 1873-Şubat Abdullah Gâlib Paşa M aliye nâzın Şubat-Mayıs 1872; Trabzon vâlisi Mayıs-Ağustos 1872; Hüdavendigar vâlisi Nisan-Temmuz 1873; Maliye nâzın Nisan 1876-Ocak 1877; İstanbul şehremini Şubat-Aralık 1877; Hüdavendigar vâlisi Kasım Şubat 1879; Halep vâlisi Mart-Eylül 1879; Kastamonu vâlisi Eylül Kasım 1881; Selanik vâlisi Ocak Şubat 1885; Cezâyir-i Bahr-i Sefıd vâlisi Şubat 1885-Şubat 1886; Selanik vâlisi Ağustos 1886-Ekim 1891; Evkaf nâzın Kasım 1891-Eylül Abdullah Lâmi Bey [Bayur] Ticaret nâzırı Şubat-Mart 1919; İstanbul vâlisi Şubat-Ekim 1920; Nafia nâzırı Ekim 1920-Şubat 1921; Maliye nâzın Ocak-Haziran 1921; Maârif nâzın Ağustos Abdullah Musîb Paşa (Babanlı) Bingazi vâlisi Ekim 1871-Mart 1873; Basra vâlisi Ekim 1877-Eylül 1879; Mamuretülaziz vâlisi Kasım 1880-Aralık Abdullah Paşa (Hazinedarzâde)?-1846 Trabzon vâlisi Nisan Şubat ^ Abdullah Paşa [Kölemen] Musul vâlisi Mayis-Ekim 1896; 4. Ordu komutanı A ğustos 1908; 5. Ordu komutanı Mart 1909-Ekim 1910; Balkan Harbinde Şark Ordusu komutanı Ekim 1912-Mayıs 1913; Harbiye nâzın Kasım- Aralık Abdullah Paşa bin Muhammed (Şerif) Mekke şerifi Mayıs 1858-Haziran Abdullah Reşad Halis Bey Bern elçisi Temmuz 1919-Kasım 1920.

87 ABDULLAH REŞİD ABDURRAHMAN VEFİK ^ Abdullah Reşid Paşa (Çerkeş) Şkodra vâlisi Ocak-Ekim 1891; 5. Ordu komutanı Temmuz 1896-Şubat 1897; Girid vâlisi Şubat-Haziran 1897; 7. Ordu komutanı Temmuz 1898-Ekim 1904 ilaveten Yemen vâlisi Ekim Ağustos Abdullilah Paşa bin Muhammed (Şerif) Mekke şerifi Ağustos-Ekim Abdurrahman Efendi (Bağdadi) [Paksoy] Adana vâlisi Ağustos Abdurrahman el-yusuf Bey 1873-? Meclis-i â yân azası Ocak Abdurrahman Fehmi Efendi Mamuretülaziz vâlisi Ocak 1905-Ağustos 1906; Diyarbakır vâlisi Ağustos Aralık Abdurrahman Haşan Bey Mamuretülaziz vâlisi Ağustos cak 1905; Basra vâlisi Eylül 1906-Ağustos Abdurrahman Nâfiz Paşa Maliye nâzın Mart 1838-Eylül 1839; Edime vâlisi Ekim 1839-Mayıs 1840; M eclis-i ahkam-ı adliye reisi Şubat- Kasım 1843; Maliye nâzın Eylül Şubat 1847 ve Nisan 1848-Şubat 1849 ve Eylül 1849-Haziran 1850; Evkaf nâzın Ocak-Ağustos 1851; Maliye nâzın Ağustos 1851-Eki m Abdurrahman Nesîb Efendi Şeyhülislam Aralık 1911-Temmuz Abdurrahman Nureddin Paşa Ankara vâlisi Aralık 1861-Ocak Abdurrahman Nureddin Paşa Prizren vâlisi Ağustos 1872-Nisan 1873; Tuna vâlisi Nisan 1873-Nisan 1874; Ankara vâlisi Nisan 1874-Temmuz 1875; Bağdad vâlisi Ağustos 1875-Nisan 1877 ilaveten 6. Ordu komutanı Ağustos 1876-Nisan 1877; Diyarbekir vâlisi Nisan 1877-Şubat 1879; Bağdad vâlisi ve 6. Ordu komutanı Şubat 1879-Ocak 1880; Sadrazam Mayıs-Haziran 1882; Kastamonu vâlisi Aralık 1882-Kasım 1891; Aydın vâlisi Kasım 1891-Mayıs 1893; Edirne vâlisi Mayıs 1893-Kasım 1895; Adliye nâzın Kasım 1895-Ağustos Abdurrahman Sâmî Paşa Tirhala vâlisi Şubat 1849-Şubat 1851; Bosna vâlisi Ağustos-Ekim 1851; Trabzon vâlisi Ekim 1851-Mart 1852; Vidin vâlisi Haziran 1852-Temmuz 1855; Edime vâlisi Aralık 1855-Aralık 1856; Maârif nâzın Temmuz 1857-Aralık 1861 ilaveten Girit vâlisi Haziran Şubat 1859; Meclis-i â'yân azası Mart Abdurrahman Şeref Efendi Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Maârif nâzın Aralık Şubat 1909 ve 16 Şubat-Mayıs 1909 ve Ekim 1911-Ocak 1912; Evkaf nâzın Ekim-Kasım 1918 ilaveten Posta ve Telegraf nâzın Ekim- Aralık 1918; Şura-yı devlet reisi Ekim 1919-Mart 1920; Ticaret nâzın Şubat- Mart 1920; Maârif nâzırı Mart-Nisan Abdurrahman Vefik Bey [Sayın] Maliye nâzın Temmuz 1912-Ocak 1913 ve Kasım 1918-Şubat 1919 ilaveten İaşe nâzın Ocak Abdülaziz bk Agâh Abdülaziz.

88 ABDÜLBAKİ ABDÜLKERİM Abdülbaki Bey 1860-? Çetine elçisi Ağustos 1908-Haziran Abdülhakhamid Bey [Tarhan] Lahey elçisi Mayıs 1895-Şubat 1898; Brüksel elçisi Temmuz 1908-Aralık 1912; Meclis-i â yân azası Ocak Abdülhalik bk Mustafa Abdülhalik. Abdülhalik Nasuhi Bey Mamuretülaziz valisi Mart cak 1892; Tahran büyükelçisi Ocak Ocak 1893; Adana vâlisi Ocak Ağustos 1894; Beyrut vâlisi Ağustos 1894-Mart 1897; Bulgaristan komiseri Aralık 1897-Eylül 1898; Meclis-i â yân azası Aralık Abdülhalim Bey Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Adliye nâzın Eylül-Ekim Abdülhalim Efendi Evkaf nâzın Nisan 1878-Ekim ^ Abdülhalim Paşa Ordu komutam Temmuz 1860-Mart 1863; Zabtiye nâzın Mart-Ekim 1863; 5. Ordu komutanı Şubat 1864-Aralık 1865; Meclis-i â yân azası Mart Abdülhamid Ferid Paşa Mâbeyn-i hümâyun başkâtibi Temmuz 1848-Ocak 1855; Evkaf nâzırı Ekim 1863-Ekim 1865 ve Temmuz 1866-Mart 1868; Sadâret müsteşarı Mart Ağustos 1869; Hazine-i Hassa nâzırı Haziran-Eylül 1871; Bahriye nâzırı Eylül-Kasım 1871; Hazine-i hassa nazırı Kasım 1871-Ağustos 1876 ilâveten Bahriye nâzın Ocak-Mart Abdülhamid Paşa Van vâlisi Mart 1884-Ocak Abdülhamid Ziyâeddin Paşa Suriye vâlisi Ocak-Haziran 1877; Konya vâlisi Haziran 1877-Haziran 1878; Adana vâlisi Haziran 1878-Mayıs Abdülhamid Zohravi Efendi Meclis-i â yân azası Ocak Abdülkadir Efendi (Seyyid) Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Şura-yı devlet reisi Mart-Mayıs Abdülkadir Kemalî Paşa Kosova vâlisi Aralık 1890-Haziran 1891; Musul vâlisi Haziran 1891-Temmuz ^ Abdülkerim Nadir Paşa (Çırpanlı) Irak Ordusu komutanı Şubat Haziran 1849; Bağdad vâlisi Haziran 1849-Aralık 1850; Diyarbekir vâlisi Şubat 1851; 4. Ordu komutanı Eylül 1852-Ocak 1854; Rumeli vâlisi Ekim 1857-Aralık 1859 ve Haziran 1861-Şubat 1864; Serasker Aralık 1865-Haziran 1866 ve Hassa Ordusu komutanı Aralık Mayıs 1868; 3. Ordu komutanı Haziran 1868-Mayıs 1869; 2. Ordu komutam Mayıs 1869-Ağustos 1871; Serasker Şubat 1874-Ocak 1875; Bahriye nâzırı Nisan-Mayıs 1876; Serasker Mayıs-Eylül 1876; Osmanlı-Rus savaşında Serdar-ı ekrem Nisan-Temmuz ^ Abdülkerim Paşa Arabistan Ordusu komutanı Ağustos 1856-Mart 1857; Anadolu Ordusu komutanı Mart 1857-Temmuz 1861; Zabtiye müşiri Kasım 1861-Şubat 1863.

89 ABDÜLKERİM AGATON ^ Abdülkerim Paşa (Bursalı) Şkodra vâlisi Ekim 1891-Temmuz 1894; Manastır vâlisi Nisan 1895-Aralık Abdüllatif Safa Bey 1868-? Bükreş elçisi Ağustos 1908-Ekim 1916; Sofya elçisi Aralık 1917-Kasım 1918; Hariciye nâzın Şubat-Nisan 1920 ve Ekim 1920-Haziran 1921; Ticaret nazırı Haziran 1921-Kasım Abdüllatif Subhî Paşa Evkaf nâzın Ağustos-Ekim 1861; Maârif nâzırı Ağustos 1867-Mart 1868; Suriye vâlisi Eylül 1871-Eylül 1872; Evkaf nâzırı ve Maârif nâzırı Şubat-Nisan 1878; Evkaf nâzın Ekim 1879-Mayıs 1880; Maliye nâzırı Mayıs cak 1881; Evkaf nâzın Aralık 1880-Mayıs 1882; Ticaret nâzın Mayıs 1882-EyIül 1885; Evkaf nâzın Eylül 1885-Ocak Abdülvahab Paşa 1843-? Musul vâlisi Ekim 1897-Temmuz 1898; Bağdad vâlisi Ekim 1904-Ekim 1905; Erzurum vâlisi Ekim 1907-Ağustos Abdülvahab Subhî Bey [Kocamemi] Bitlis vâlisi Mart 1914-Eylül Abdünnâfi' İffet Efendi (Ramazanzâde) Kastamonu vâlisi Eylül 1875-Şubat 1878; Musul vâlisi Kasım 1879-Mayıs 1882; Mamuretülaziz vâlisi Aralık Haziran Abdünnâfi1 Mehmed Efendi Paris büyükelçisi Ocak-Aralık 1843; Viyana büyükelçisi Kasım 1844-Nisan Abid bk Mehmed Ali Bey. Abidin Paşa Sivas vâlisi Ağustos 1879-Mart 1880; Selanik vâlisi Mart-Haziran 1880; Hariciye nâzın Haziran-Eylül 1880; Adana vâlisi Ocak 1881-Ekim 1885; Sivas vâlisi Ekim 1885-Temmuz 1886; Ankara vâlisi Temmuz 1886-Aralık 1893; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Aralık 1893-Mart Abraham Paşa (Karakahya) Meclis-i â yân azası Ocak Âdil Bey (Hacı) Dahiliye nâzın Nisan-M ayıs 1909; Sadaret müsteşarı Ekim 1909-Ağustos 1913; Dahiliye nâzırı Temmuz Ekim 1919; Meclis-i â yân azası Eylül I 919. Âdil Bey (Hacı) [Arda] Edirne vâlisi Ekim 1911-Ocak 1912; Dahiliye nâzın Ocak-Temmuz 1912 ve Ocak-Haziran 1913; Edirne vâlisi Temmuz 1913-Ekim Adosidis Paşa (Kostaki) Sisam beyi Eylül 1873-Mayıs 1874; Girid vâlisi Şubat-Kasım 1878; Sisam beyi Mart 1879-Mayıs A fif bk İsmail Afif. Ağabeyzâde bk Cemâl Paşa. Âgâh Abdülaziz Paşa Hicaz vâlisi Mayıs 1850-Temmuz 1852; Şam vâlisi Temmuz-Ekim 1852; Hüdavendigar vâlisi Aralık 1853-Mart 1854; Şkodra vâlisi Nisan-Aralık Âgâh Efendi (Çapanzâde) Atina elçisi Kasım 1885-Ocak Agaton Efendi (Kirkor) Nafıa nâzırı Mart 1867-Mayıs 1868.

90 AGOP KAZASYAN AHMED CEVAD Agop Ohanes Kazasyan Paşa Hazine-i Hassa nazırı Ocak 1880-Ekim 1891 ilaveten Maliye nazırı Ağustos 1885 ve Aralık 1886-Mart 1887 ve Ağustos 1888-Mart Ağa Hüseyin Paşa Vidin valisi Ağustos 1833-Nisan 1844 ve Ekim 1846-Mayıs Ahmed bk Hafız Ahmed. ^ Ahmed Abuk Paşa Balkan savaşında Çatalca ordusu komutanı Kasım 1912-Nisan 1913; Harbiye nazırı Mart-Nisan 1919; Nafia nâzın Temmuz 1919-Mart Ahmed Âkif Efendi (Köse) Viyana büyükelçisi Nisan 1841-Ekim u Ahmed Ârif Hikmet Bey (İsmetbeyzâde) Şeyhülislam Kasım 1846-Mart Ahmed ArifT Paşa Viyana büyükelçisi Ekim 1872-Mayıs 1873; Hariciye nazırı Mayıs 1874-Ocak 1875; Maârif nâzın Ocak-Haziran 1875; Adliye nâz m Haziran-Ağustos 1875; Viyana büyükelçisi Kasım 1875-Mayıs 1876; Meclis-i â yân azası Mart 1877; Hariciye nâzın Temmuz 1877; Paris büyükelçisi Eylül 1877-Aralık 1878; Sadrazam Temmuz-Ekim 1879; Şura-yı devlet reisi Ekim 1879-Eylül 1880 ve 30 Kasım- 2 Aralık 1882; Hariciye nâzın Aralık 1882-Nisan 1884; Şura-yı devlet reisi Eylül 1885-Haziran ^ Ahmed Avni Paşa Nafia nazırı Mart-Nisan 1919; Bahriye nâzın Nisan-Temmuz Ahmed Aziz Paşa Mamuretülaziz vâlisi Mart-Kasım 1880; Ankara vâlisi Mart-Kasım 1884; Trabzon vâlisi Kasım 1884-Şubat 1886; Diyarbekir vâlisi Mayıs-Arahk 1886; Yemen vâlisi Aralık 1886-Aralık 1887; Beyrut vâlisi Temmuz 1889-Aralık 1891; Musul vâlisi Eylül 1893-Temmuz Ahmed Bey Serkurenâ Nisan 1860-Haziran Ahmed Bey Sivas vâlisi Mart-Eylül Ahmed Celâl Paşa Meclis-i â yân azası Mart Ahmed Cemâl Bey (Hatibzâde) Edime vâlisi Kasım 1918-Ağustos 1919; Kastamonu vâlisi Ekim 1919-Kasım ^ Ahmed Cemâl Paşa (Sakallı/ Büyük) Adana vâlisi Eylül 1909-Haziran 1911; Bağdat vâlisi Haziran 1911-Temmuz 1912; Nafıa nâzın Aralık 1913-Mart 1914; Bahriye nazırı Mart 1914-Ekim 1918 ve II. Ordu komutanı Ağustos- Kasım 1914 ve IV. Ordu komutanı Kasım 1914-Aralık ^ Ahmed Cevad Paşa (Kabaağaçlızâde) Çetine elçisi Şubat 1884-Temmuz 1888; Girit vâli vekili ve komutanı Haziran 1890-Eylül 1891; Sadrazam Eylül Haziran 1895; Girit vâlisi Haziran-Aralık 1897; 5. Ordu komutanı Temmuz Temmuz 1900.

91 AHMED CEVDET AHMED FEVZÎ Ahmed Cevdet Paşa Adana ve Halep valisi Ocak 1866-Şubat 1868; Meclis-i Ahkam-ı adliye reisi Mart-Mayıs 1868; Adliye nâzın Mayıs 1868-Nisan 1870; Evkaf nâzırı Şubat- Mart 1873; Maârif nâzın Nisan Nisan 1874; Yanya vâlisi Kasım Haziran 1875; Maârif nâzın Haziran- Aralık 1875; Adliye nâzın Aralık Nisan 1876; Maârif nâzın Mayıs-Ekim 1876; Adliye nâzın Ekim 1876-Ocak 1877 ve Şura-yi devlet reisi 24 Aralık Ocak 1877; Dahiliye nâzırı Ocak- Kasım 1877; Evkaf nâzın Kasım Şubat 1878; Suriye vâlisi Şubat-Kasım 1878; Ticaret nâzın Aralık 1878-Ekim 1879; Adliye nâzırı Kasım 1879-Kasım 1882 ve Haziran 1886-Mayıs Ahmed Efendi (Hacı) Şehremini Temmuz-Eylül Ahmed Efendi (Kahyazâde/Halepli) Meclis-i â yân azası Ocak ^ Ahmed Es'ad Efendi (Uryanizâde) M eclis-i â yân azası Mart 1877; Şeyhülislam Aralık 1878-Ocak ^ Ahmed Es'ad Paşa (S a k ız lı) Şkodra vâlisi Aralık 1868-Ağustos 1870; Hassa Ordusu komutanı Ağustos Nisan 1872 ilaveten Serasker Temmuz 1871-Nisan 1872; Sivas vâlisi Mayıs- Ağustos 1872; Bahriye nâzın Ağustos- Ekim 1872; Serasker Ekim 1872-Şubat 1873 ilaveten Tophane müşiri Şubat 1873 ilaveten Sadrazam Şubat-Nisan 1873; Konya vâlisi Nisan 1873-Eylül 1874; 5. Ordu komutanı ve Suriye vâlisi Eylül 1874-Şubat 1875; Bahriye nâzın Mart-Nisan 1875; Sadrazam Nisan- Ağustos 1875; Nâfia nâzın Eylül 1875; Aydın vâlisi Eylül-Kasım ^ Ahmed Eyyûb Paşa Yemen vâlisi ve 7. Ordu komutanı Mayıs 1873-Nisan 1875; 2. Ordu komutanı Aralık 1875-Eylül 1878 ilaveten Osmanlı-Rus harbinde Tuna Şark Ordusu komutanı Nisan-Temmuz 1877 ve Balkan Ordusu komutanı Kasım-Aralık 1877; 5. Ordu komutam Eylül 1878-Ağustos 1880; 3. Ordu komutanı ve Manastır vâlisi Ağustos 1880-Ekim 1884; Yanya vâlisi Ekim 1884-Haziran 1889; Manastır vâlisi Haziran-Ekim 1889; Kosova vâlisi Ekim 1889-Aralık Ahmed Ferid Bey [Tek] Nafıa nâzın Mayıs-Temmuz ^ Ahmed Fethi Paşa (Damad/Rodosîzâde) Ticaret nâzırı Aralık 1839-Mart 1841; Meclis-i vala-i ahkam reisi Kasım Kasım 1844; Tophane müşiri Ocak 1845-Temmuz 1852; Ticaret nâzın Mart 1853; Tophane müşiri Mayıs 1853-Eylül 1854 ve Ekim 1857-Şubat ^ Ahmed Fevzî Paşa (Hain/Firari) Kaptan-ı Derya Kasım 1836-Ocak ^ Ahmed Feyzî Paşa Musul vâlisi Şubat-Kasım ^ Ahmed Fevzî Paşa (Aydınoğlu) Çetine elçisi Haziran 1891-Temmuz 1908; Trablusgarb vâlisi Aralık Ağustos 1909.

92 a h m e d f e v z î AHMED İZZET ^ Ahmed Fevzî Paşa (Tatar) Ordu komutanı ve Yemen vâlisi Ocak 1885-Aralık 1886 ve Aralık 1891-Mayıs 1898; 6. Ordu komutanı Temmuz Ekim 1904 ilaveten Bağdad vâlisi Ekim 1902-Ekim 1904; Yemen vâlisi ve 7. Ordu komutanı Ağustos 1905-Ekim Ahmed Hamdî Paşa Evkaf nâzın Ekim 1868-Nisan 1869; Maliye nâzın Haziran-Ağustos 1871; Aydın vâlisi Eylül 1871-Haziran 1872; Tuna vâlisi Haziran 1872-Nisan 1873; Maliye nâzırı Nisan 1873-Mart 1874; Aydın vâlisi Mart 1874-Ocak 1875; Suriye vâlisi Ocak 1875-Nisan 1876; Hazine-i hassa nâzın Ağustos Kasım 1877; Dahiliye nâzın Kasım 1877-Ocak 1878; Sadrazam Ocak-Şubat 1878; Aydın vâlisi Şubat 1878-Ağustos 1880; Suriye vâlisi Ağustos 1880-Eylül ^ Ahmed Hamdî Paşa (Arnavud) Zaptiye müşiri Mayıs 1873-Ağustos 1875 ve Mart 1877-Ocak ^ Ahmed Hamdî Paşa (C akacı/süslü) Bahriye nâzın Temmuz-Ekim Ahmed Hıfzı Paşa Kosova vâlisi Haziran 1881-Temmuz 1883; Yanya vâlisi Ekim 1889-Ekim Ahmed Hilmî Efendi Meclis-i â yân azası Mart Ahmed İrfan Paşa (Medenîzâde) Edirne vâlisi Kasım 1871-Mart 1872; Meclis-i â yân azası Aralık Ahmed İzzet Bey (Kambur) Van vâlisi Ağustos 1912-Mavıs 1913; Evkaf nâzın Kasım 1918-Mart 1919; Aydın vâlisi Mart 1919-Ocak ^ Ahmed İzzet Paşa Sayda vâlisi Aralık 1841-Temmuz 1842; Adana vâlisi Mart 1843-Mart 1844; Bolu vâlisi Mart 1844-Eylül 1845; Diyarbakır vâlisi Eylül 1845-Ekim 1846; Erzurum vâlisi Kasım 1846-Kasım 1847; Yanya vâlisi Mart-Eylül 1848; Trablusgarb vâlisi Eylül 1848-Ağustos 1852; Yanya vâlisi Ocak 1855-Ocak 1856; Şam vâlisi Aralık 1856-Aralık 1857; Trabzon vâlisi Ağustos 1858-Ağustos 1860; Hicaz vâlisi Ekim 1861-Eylül 1864; Konya vâlisi Ağustos 1865-Haziran 1867; Hüdavendigar vâlisi Kasım 1868-Nisan ^ Ahmed İzzet - Paşa (Erzincanlı) (H acı) Hakkari vâlisi Mayıs 1849-Eylül 1850; Şam vâlisi Temmuz 1851-Temmuz 1852; Hicaz vâlisi Temmuz 1852-Ocak 1855; Diyarbakır vâlisi Ocak Kasım 1856; Trablusgarb vâlisi Eylül 1858-Temmuz 1860; Harput vâlisi Temmuz 1860-Şubat 1863; Erzurum vâlisi Şubat 1863-Temmuz 1865; Sivas vâlisi Haziran 1867-Kasım 1871; Edirne v â lisi N isan M art 1874; Hüdavendigar vâlisi Nisan 1874-Ocak 1875; Sivas vâlisi Mart 1875-Şubat 1878; Trablusgarb vâlisi Temmuz Mart 1881; Hicaz vâlisi Mart Ağustos 1882; Hüdavendigar vâlisi Aralık 1882-Şubat 1884; Edirne vâlisi Nisan 1884-Temmuz 1890.

93 AHMED İZZET AHMED MUHTAR-MOLLA X Ahmed İzzet Paşa (Arnavud) [Furgaç] Erkân-ı Harbiye-i Umum iye reisi Ağustos cak 1914; Meclis-i â yân azası Temmuz 1911; Balkan Harbinde başkomutan vekili Şubat-Mayıs 1913; Harbiye nâzırı Haziran 1913-Ocak 1914; Birinci Dünya savaşında 2. Ordu komutanı Şubat 1915-Kasım 1916; Kafkas ordular grubu başkomutanı Mart 1917-Haziran 1918; Sadrazam Ekim- Kasım 1918 ilaveten Harbiye nâzırı Ekim-Kasım 1918; Dahiliye nâzın Ocak 1919-Şubat 1919 ve Ekim 1920-Nisan 1921; Hariciye nâzın Haziran Kasım Ahmed Kemâl Paşa Berlin elçisi Mayıs 1854-Haziran 1857; Maârif nâzırı Aralık 1861-Aralık 1862 ve Mayıs 1863-Mart 1865 ve Nisan Ağustos 1867; Evkaf nâzırı Ekim Eylül 1871; Maârif nâzın Ekim Ocak 1872 ve Aralık 1872-Nisan 1873; Evkaf nâzın Mayıs 1873-Kasım 1877 ilaveten Maârif nâzın Mayıs 1877; Maârif nâzın Kasım 1877-Ocak 1878; Meclis-i â yân azası Ocak Ahmed Keşfi Bey Hüdavendigar vâlisi Şubat-Nisan Ahmed Mazhar Müfid Bey [Kansu] Bitlis vâlisi Nisan 1918-Mayıs Ahmed Mazhar Paşa Bosna vâlisi Temmuz 1877-Ağustos 1878; Şehremini Nisan 1880-Ekim Ahmed Midhat Bey Hüdavendigar vâlisi Eylül 1915-Şubat 1917; Adana vâlisi Şubat-Ekim Ahmed Midhat Şefik Paşa (Hafız) Niş vâlisi Şubat 1861-Ekim 1864; Tuna vâlisi Ekim 1864-Mart 1868; Şura-yı devlet reisi Mart 1868-Mart 1869; Bağdat vâlisi ilaveten 6. Ordu komutanı Mart 1869-Kasım 1871; Sadrazam Temmuz 1872-Ekim 1872; Adliye nâzın Mart- Eylül 1873; Selanik vâlisi Eylül Şubat 1874; Adliye nâzın Ağustos- Aralık 1875; Şura-yı devlet reisi Haziran- Aralık 1876; Sadrazam Aralık Şubat 1877; Suriye vâlisi Kasım Ağustos 1880; Aydın vâlisi Ağustos 1880-Mayıs Ahmed Muammer Bey (Cankardeş) Adana vâlisi Haziran 1911-Ocak 1912; Konya vâlisi Ocak-Haziran 1912; Sivas vâlisi Şubat 1913-Ocak 1917; Konya vâlisi Ocak 1917-Ekim Ahmed Muhtar Bey [Mollaoğlu] Atina elçisi Kasım 1911-Ekim 1912; Lahey elçi vekili Mayıs-Ekim 1916; Kief elçisi Eylül 1918-Nisan o Ahmed Muhtar Efendi (Hacı/Turşucuzâde) Şeyhülislam Kasım 1872-Haziran Ahmed Muhtar İtisami Paşa (Ramazanzâde) Viyana büyükelçisi Mayıs 1843-Aralık 1844; Maliye nâzın Ekim 1852-Kasım 1853 ve Mayıs 1855-Aralık 1856; Hazine-i hassa nâzın Nisan Temmuz 1860; Maliye nâzırı Haziran- Kasım u Ahm ed M u h tar-m olla Bey (M ollacık) Şeyhülislam Eylül 1871-Kasım 1872 ve Nisan-Aralık 1878.

94 a h m e d m u h t a r - 59 AHMED ^ Ahmed Muhtar Paşa (K atırcıoğlu/g azi) Yemen vâlisi Eylül 1871-Mayıs 1873; Nafıa nazırı Mayıs-Temmuz 1873; 2. Ordu komutanı Ağustos 1873-Eyliil 1874; Erzurum vâlisi ve 4. Ordu komutanı Kasım 1874-Aralık 1875; Hassa Ordusu komutanı Aralık Haziran 1876; Girit vâlisi Ocak-Şubat 1877; 4. Ordu komutanı Mart 1877-Ocak 1878 ilaveten Osmanlı-Rus harbinde Anadolu Ordusu komutanı Nisan-Aralık 1877; Tophane müşiri Nisan-Haziran 1878; 3. Ordu komutanı ve Manastır vâlisi Mart 1879-Ağustos 1880; Mısır fevkalade komiseri Aralık 1885-Ocak 1909; Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Meclis-i â yân reisi Eylül 1911-Temmuz 1912; Sadrazam Temmuz- Ekim Ahmed Münir Bey [Akkaya] Erzurum vâlisi Nisan 1918-Haziran Ahmed Münir Paşa Maliye nâzın Temmuz 1881-Kasım 1882 ve Aralık 1882-Ağustos 1885; Dahiliye nâzın Eylül 1885-Kasım 1891; Hüdavendigar vâlisi Ekim 1891-Haziran 1896 ve Ocak-Eylül Ahmed Naim Bey (Babanzâde) Meclis-i â yân azası Eylül Ahmed N azif Paşa Maliye nâzın Mart 1891-Kasım 1895 ve Ocak 1896-Ekim 1897 ve Ekim Kasım Ahmed Nâzım Paşa (Aşcıoğlu) Van vâlisi Temmuz 1895-Haziran 1896; Trablusgarb vâlisi Mayıs-Ekim ^ Ahmed Nâzır Paşa Selanik vâlisi Mayıs 1856-Mayıs 1857; Rumeli vâlisi Mayıs-Ekim 1857; Şam vâlisi Mart 1859-Haziran 1860 ve 5. Ordu komutanı Ekim 1859-Haziran Ahmed Nedim Bey (Harputlu) Bitlis vâlisi Ocak-Ağustos 1912; Hicaz vâlisi Mayıs 1913-Ocak Ahmed Nesimi Bey [Sayman] Ticaret nâzın Kasım 1914-Şubat 1917; Hariciye nâzın Şubat 1917-Ekim Ahmed Paşa Tunus vâlisi Ekim 1837-Mayıs Ahmed Paşa (Hacı/Hazinedarzâde) Sivas vâlisi Mayıs-Aralık Ahmed Paşa (Babanlı) Yemen vâlisi Mayıs 1856-Aralık 1862 ve Ağustos 1864-Şubat 1867; Erzurum vâlisi Kasım 1867-Ekim 1868; Haleb vâlisi Mayıs 1873-Haziran 1874; Adana vâlisi Temmuz-Kasım ^ Ahmed Paşa (Kayserili) Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Ocak-Mayıs 1857 ve Mayıs 1859-Haziran 1860; Aydın vâlisi Haziran-Temmuz 1860; Sayda vâlisi Ağustos 1860-Şubat 1863; Aydın vâlisi Şubat 1863-Şubat 1864; Yanya vâlisi Şubat 1864-Haziran 1867; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Haziran 1867-Haziran 1873; Bahriye nâzın Haziran 1873-Ocak 1875 ve Mayıs Ocak 1877; Â'yân Meclisi azası Mart 1877; Tuna vâlisi Mayıs 1877.

95 AHMED AHMED ŞEVKET Y Ahmed Paşa (Tacirli) Anadolu Ordusu komutanı Ocak-Mart 1854; Adana vâlisi Aralık 1859-Haziran 1862; Sivas vâlisi Eylül 1864-Ocak 1866; Yemen vâlisi Mart 1867-Mart Ahmed Rasim Paşa Yanya vâlisi Mart 1868-Ekim 1871; Tuna vâlisi Ekim 1871-Haziran 1872; Trabzon vâlisi Ağustos 1872-Mayıs 1873; Şkodra vâlisi Kasım 1873-Eylül 1874; Aydın vâlisi Şubat-Temmuz 1875; Trabzon vâlisi Temmuz 1875-Nisan 1877; Şehremini Şubat-Nisan 1878; Hüdavendigar vâlisi Nisan-Haziran 1878; Yanya vâlisi Haziran 1878-Ocak 1879; Trablusgarb vâlisi Haziran 1883-Haziran ^ Ahmed Ratip Paşa (Topçubaşı) Bahriye nâzın 30 Kasım-2 Aralık 1882; Hicaz vâlisi Aralık 1892-Haziran 1894 ve Haziran 1895-Ağustos Ahmed Reşad Bey [Yediç] Maliye nâzırı Nisan-Ağustos Ahmed Reşad Paşa Maliye nâzın Ağustos 1898-Nisan 1901 ve Eylül 1901-Ekim Ahmed Reşid Bey [Rey] Manastır vâlisi Aralık 1906-Şubat 1907; Ankara vâlisi Şubat-Ekim 1907; Halep vâlisi Eylül 1908-Eylül 1909; Aydın vâlisi Ağustos-Ekim 1912; Dahiliye nâzın Ekim 1912-Ocak 1913 ve Şubat- Mart 1919 ve Nisan-Temmuz 1920 ilaveten Şura-yı devlet reisi Nisan-Mayıs Ahmed Reşid Paşa (Hacı) Musul vâlisi Ekim 1901-Haziran 1902; Hicaz vâlisi Eylül 1912-Mayıs Ahmed Reşid Paşa [Tokçaer] Bitlis vâlisi Ağustos cak 1909; Musul vâlisi Ocak 1909-Ağustos 1912; Erzurum vâlisi Ağustos 1912-Ekim 1914; Musul vâlisi Aralık 1914-Mart 1915; Diyarbakır vâlisi Mart 1915-Ocak 1917; Erzurum vâlisi Temmuz Ağustos Ahmed Rıza Bey Meclis-i â yân azası Ocak, 1912 ve reisi Ekim 1918-Mart Ahmed Rüstem Bey [de Biİinski] Çetine elçisi Aralık 1911-Ağustos 1912; Washington büyükelçisi Nisan-Ekim Ahmed Sadık Ziver Paşa Hazine-i Hassa nâzın Şubat 1840-Haziran 1842; Evkaf nâzırı Mart 1852-Eylül 1854; Hazine-i Hassa nâzın Eylül Ocak Ahmed Süreyyâ Paşa Mâbeyn-i hümâyûn başkâtibi Eylül 1885-Şubat ^ Ahmed Şakir Paşa (Çapanzâde) Petersburg büyükelçisi Mayıs Ağustos 1889; Girit vâlisi Ağustos 1889-Haziran Ahmed Şefik Paşa (Güranîzâde/Halepli) Zaptiye nâzın Kasım 1896-Temmuz Ahmed Şevket Bey Şehremini Mart-Mayıs ^ Ahmed Şevket Paşa Serkurenâ Ocak-Eylül 1874; 3. Ordu komutanı M ayıs 1878-Mart 1879; Meclis-i â yân azası Aralık 1908.

96 a h m e d ş ü k r ü AHMED ZÜHDÜ Ahmed Şükrü Bey (Sağır) Şehremini Eylül 1859-Temmuz Ahmed Şükrü Bey Maârif nâzın Ocak 1913-Arahk 1917 ilaveten Posta ve Telegraf nâzırı Kasım 1914-Eylül u Ahmed Tâhir Efendi (Hacı) Meciis-i â yân azası Aralık Ahmed Tevfik Efendi (Gelenbevîzâde) Mabeyn başkatibi 1839-Temmuz Y Ahmed Tevfik Paşa Ordu komutanı ve Bağdad vâlisi Ocak- Ağustos 1861; Ankara vâlisi Şubat 1864-Haziran 1867; Diyarbekir vâlisi Ekim 1875-Nisan ^ Ahmed Tevfik Paşa (Saraylızâde) Çetine elçisi Ağustos 1889-Haziran 1891; Belgrad elçisi Mayıs 1893-Kasım 1897; Berlin büyükelçisi Kasım Eylül ^ Ahmed Tevfik Paşa Ordu komutanı Ocak 1883-Eylül 1885; 6. Ordu komutanı Kasım Haziran 1893; Ankara vâlisi Aralık Ocak Ahmed Tevfik Paşa [Okday] Atina maslahatgüzarı ve elçisi Mayıs 1879-Aralık 1885; Berlin büyükelçisi Aralık 1885-Kasım 1895; Hariciye nâzın Kasım 1895-Ağustos 1908; Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Sadrazam Nisan 1909; Londra büyükelçisi Mayıs Kasım 1914; Sadrazam Kasım 1918-Mart 1919; Sadrazam Ekim 1920-Kasım u Ahmed Tevhid Efendi Evkaf nâzırı Mart-Ekim Ahmed Vefik Paşa Tahran büyükelçisi Haziran 1851-Kasım 1854; Paris büyükelçisi Aralık Ocak 1861; Evkaf nâzırı Aralık Haziran 1862; Sadaret müsteşarı Ocak- Mayıs 1872; Maârif nâzırı Mayıs-Aralık 1872; Edime vâlisi Ağustos 1877-Aralık 1877; Meclis-i â yân azası Ekim 1877; Maârif nâzın Ocak-Şubat 1878; Sadrazam Şubat-Nisan 1878 ilaveten Dahiliye nâzın Şubat-Nisan 1878; Hüdavendigar vâlisi Şubat 1879-Kasım 1882; Sadrazam 30 Kasım-3 Aralık ^ Ahmed Vesim Paşa (Hacı) Kaptan-ı Derya Ocak-Mayıs 1865; Bahriye nâzın Mayıs 1878-Ocak ^ Ahmed Zekeriya Paşa (Köse) Rumeli vâlisi 1836-Mart 1840; Niş vâlisi Mart-Nisan 1840; Sayda vâlisi Kasım 1840-Mart 1841; Diyarbakır vâlisi Mart-Ekim Ahmed Ziyâ Bey Bükreş elçisi Temmuz 1885-Aralık Ahmed Ziyâeddin Bey Sadaret müsteşarı Şubat 1874-Ekim Ahmed Zühdü Paşa Maliye nâzın Ağustos 1878-Şubat 1879 ve Mayıs-Kasım 1879; Nafia nâzın Eylül 1885-Aralık 1886; Hüdavendigar vâlisi Aralık 1886-Mart 1887; Maliye nâzın Mart 1887-Aralık 1887; Maârif nâzırı Eylül 1891-Nisan 1902 ilaveten Maliye nâzın Nisan-Eylül Akalın bk Mustafa Azmi Bey.  k if bk Ahmed Âkif, Mehmed Âkif, Reşid  kif.

97 ÂKİF HALİL ALİ GÂLİB Âkif Halil Paşa (Hacı) Dahiliye nâzırı 2-6 Ağustos Akkaya bk Ahmed Münir Bey. Aktan bk İbrahim Hakkı Bey. Akyürek bk Haşan Nâzım Bey. Alaeddin Bey [Altaz?] Sivas vâlisi Ocak 1911-Ağustos 1912; Basra vâlisi Mart-Temmuz A lâiyeli bk Mehmed Sâlih Paşa. Alam bk Mehmed Midhat Bey. Alexandre de Battenberg Bulgaristan prensi Nisan 1879-Eylül Alexandre Karayorgi Sırbiye knezi Eylül 1842-Aralık Alfred Rüstem bk Ahmed Rüstem. ^ Ali Aşkar Paşa Trablusgarb vâlisi Temmuz 1838-Nisan 1842; Sivas vâlisi Ekim 1843-Mart 1844; Konya vâlisi Nisan 1844-Ocak 1845; Sivas vâlisi Aralık Ağustos 1848; Musul vâlisi Ağustos 1848-Kasım 1849; Şam vâlisi Ekim 1852-Ağustos Ali Bey Serkurenâ Ocak-Temmuz 1855 ve Şubat 1864-Kasım Ali Cevad Bey Mabeyn başkatibi Ağustos 1908-Nisan Ali Daniş Bey Selanik vâlisi Ağustos 1908-Eylül 1909; Dahiliye nâzın Ağustos-Ekim 1912; Hüdavendigar vâlisi Kasım 1912-Şubat Ali Ekrem Bey [Bolayır] Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Eylül Kasım 1910 ve Ağustos Ali Ferid Paşa Selanik vâlisi Ağustos-Eylül 1912; Harbiye nâzırı 24 Şubat-4 Mart 1919 ve 29 Haziran-11 Temmuz Ali Fer ruh Bey Washington elçisi Eylül 1897-Ağustos 1900; Bulgaristan komiseri Mart Kasım Ali Fethi Bey [Okyar] Sofya elçisi Ekim 1913-Aralık 1917; Dahiliye nâzırı Ekim-Kasım Ali Fuad Bey Mâbeyn başkâtibi Nisan-Kasım 1878 ve Temmuz 1879-Haziran 1880; Maârif nâzın Aralık 1881-Mayıs Ali Fuad Bey [Türkgeldi] Mabeyn başkatibi Temmuz 1912-Haziran 1920; Sadaret müsteşarı Ekim Kasım Ali Fuad Hikmet Bey Belgrad elçisi Haziran 1909-Eylül 1912; Kopenhag elçisi Aralık 1917-Eylül Ali Gâlib Bey Atina elçisi Mart 1891-Temmuz 1892; Tahran büyükelçisi Ocak 1893-Ocak 1895; Viyana büyükelçisi Ocak Ocak 1896; Berlin büyükelçisi Ocak 1896-Kasım 1897; Posta ve Telegraf nâzın Ağustos 1908-Şubat 1909; Meclisi â yân azası Aralık 1908; Aydın vâlisi Şubat-Mart Ali Gâlib Bey Suriye vâlisi Aralık cak 1912; Halep vâlisi Ocak-Ağustos Ali Gâlib Bey Mamuretülaziz vâlisi Mayıs-Eylül 1919.

98 ALİ GÂLİB ALİ Ali Gâlib Paşa (Damad) Hazine-i hassa nazırı Ocak 1855-Nisan 1857; Hariciye nazırı Nisan-Temmuz 1857; Evkaf nâzın Ağustos 1857-Mart 1858; Ticaret nâzın Mart-Ağustos Ali Gâlib Paşa (Müstedâmî) Diyarbakır vâlisi Mayıs 1910-Temmuz 1911; Kastamonu vâlisi Ağustos Ocak 1912; Kosova vâlisi Ağustos u Ali Haydar Efendi [Arsebük] Adliye nâzın Kasım 1918-Ocak Ali Haydar Efendi (Şerif) Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Evkaf nâzın Ocak-Aralık 1910; Mekke şerifi Temmuz 1916-Mayıs Ali Haydar Bey [Yücebaş] Trabzon vâlisi Ekim 1919-Ocak Ali İhsan Bey Madrid elçisi Eylül 1908-Mart Ali İhsan Paşa [Sabis] Ordu komutanı Eylül 1918-Mart Ali Kemal Bey Maârif nâzın Mart-Mayıs 1919; Dahiliye nâzın Mayıs-Temmuz Ali Kemal Bey [Kongur] Hüdavendigar vâlisi Mart-Ağustos Ali Kemâlî Paşa (Söylemezoğlu) Trablusgarb vâlisi Aralık 1877-Şubat 1878; Bingazi vâlisi Şubat 1879-Haziran 1882; Yanya vâlisi Eylül 1883-Ekim 1884; Manastır vâlisi Ekim Ağustos 1887; Konya vâlisi Mayıs 1894-Şubat Ali Mazhar Bey Kosova vâlisi Ağustos 1909-Kasım 1910; Edime vâlisi Kasım 1910-Temmuz 1911; Halep vâlisi Temmuz 1911-Ocak 1912; Ankara vâlisi Şubat 1914-Temmuz Ali Muhiyddin Paşa Ankara vâlisi Mart-Ekim Ali Mfinif Bey [Yeğenağa] Ankara vâlisi Eylül cak 1912; Manastır vâlisi Ocak-Ağustos 1912; Halep vâlisi Ocak-Haziran 1913; Beyrut vâlisi Haziran-Eylül 1913; Cebel-i Lübnan mütasarrıfı Temmuz 1915-Nisan.1917; Maârif nâzın Aralık 1917-Temmuz 1918 ilaveten Nafıa nâzın Şubat Ekim Ali Nâzım Bey [Resmor] Van vâlisi Mart 1911-Şubat 1912; Mamuretülaziz vâlisi Şubat Temmuz Ali Necib Paşa Hazine-i Hassa nâzın Temmuz Şubat Ali Nusret Paşa (Giritli) Mamuretülaziz vâlisi Ekim cak Ali Osman Bey [Güleyl Hüdavendigar vâlisi Mart-Eylül Ali Paşa (Hacı) Konya vâlisi 1832-Temmuz 1840; Şam vâlisi Temmuz cak Ali Paşa (Halepli) Yemen vâlisi Mart 1869-Mayıs 1871.

99 ALİ ALİ RIZA Ali Paşa (Hacı) (K ütahyalı/g erm iyanoğlu) Harput vâlisi Ekim 1846-Kasım 1847; Şehrizor vâlisi Ekim 1851-Aralık 1857; Şam vâlisi Aralık 1857-Aralık 1858; Hicaz vâlisi Aralık 1858-Ekim 1861; Trabzon vâlisi Ekim 1861-Şubat 1862; Rumeli vâlisi Şubat-Ağustos 1864; Trabzon vâlisi Temmuz 1865-Haziran 1867; Ankara vâlisi Haziran Temmuz 1869; Haleb vâlisi Haziran 1872-Mayıs 1873; Kastamonu vâlisi Ağustos 1873-Haziran 1874; Konya vâlisi Ağustos 1875-Nisan )(A Ii Paşa (Yakalı) Şkodra vâlisi Mayıs-Ağustos Ali Paşa (Kokona/Şarapçı) Erzurum vâlisi Ekim-Aralık 1871; Trabzon vâlisi Aralık 1871-Mayıs 1872; Şehremini Ağustos 1872-Temmuz 1873; Paris büyükelçisi Temmuz 1873-Ekim 1875; Edirne vâlisi Ocak-Temmuz 1877; Hüdavendigar vâlisi Ekim 1877-Nisan 1878; Şûrâ-yı devlet reisi Nisan Ekim 1879; Aydın vâlisi Mayıs Haziran 1883; Beyrut vâlisi Aralık Mart Ali Paşa (Hacı) Serkurenâ Mayıs 1891-Ağustos Ali Paşa Bitlis vâlisi Ağustos 1912-Mart Ali Refik Bey Kastamonu vâlisi Haziran 1896-Temmuz Ali Rıza Bey (İngiliz) Berlin mukim maslahatgüzarı Ekim 1852-Haziran 1854; Şehremini Eylül 1871-Mayıs 1872; Meclis-i â yân azası Ekim Ali Rıza Bey Van vâlisi Kasım 1907-Ağustos 1908; Kastamonu vâlisi Ağustos 1908-Şubat 1909; Yanya vâlisi Şubat-Kasım 1909; Konya vâlisi Ağustos 1912-Ağustos 1914; Edirne vâlisi Mayıs-Temmuz Ali Rıza Efendi (Bursevî) Evkaf nâzın Ocak 1850-Qcak 1851 ve Kasım 1859-Haziran 1860; Hazine-i Hassa nâzırı Temmuz 1860-Nisan 1861; Meclis-i â yân azası Mart u Ali Rıza Efendi Meclis-i â yân azası Aralık ^ Ali Rıza Mehmed Paşa Şehr-i Zor vâlisi Temmuz-Eylül 1850; Vidin vâlisi Eylül 1850-Ekim 1851; Yanya vâlisi Kasım 1851-Şubat 1853; Üsküp vâlisi Kasım 1853-Şubat 1854; Tirhala vâlisi Şubat-Mayıs 1854; Ankara vâlisi Nisan 1855-Ocak 1858; Harput vâlisi Nisan 1859-Ocak 1860; Diyarbakır vâlisi Ocak 1860-Aralık 1861; Adana vâlisi Eylül 1864-Ocak 1866; Sivas vâlisi Ocak 1866-Haziran Ali Rıza Mümtaz Paşa Mabeyn başkatibi Kasım 1878-Temmuz 1879; Hazine-i Hassa nâzırı Temmuz 1879-Ocak 1880; Meclis-i â yân azası Aralık 1879; Mabeyn başkatibi Haziran 1880-Eylül Ali Rıza Paşa (Lâz) Bağdad vâlisi Temmuz 1840-Mart 1842; Şam vâlisi Mart 1842-Şubat 1846.

100 ALİ RIZA - 65 ALİ ŞEFİK ^ Ali Rıza Paşa (Cezayirli) Trablusgarb vâlisi Haziran 1867-Mart 1870; Hüdavendigar vâlisi Mayıs Ekim 1871; 2. Ordu komutanı Kasım 1871-Nisan 1872; Trablusgarb vâlisi Nisan 1872-Mayıs 1873; Hüdavendigar vâlisi Ocak-Temmuz ^ Ali Rıza Paşa (Topçu) Tophane müşiri Temmuz 1908-Şubat 1909; Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Bahriye nâzın Şubat-Nisan ^ Ali Rıza Paşa Manastır vâlisi Şubat-Ağustos 1903; 2. Ordu komutanı Ağustos-Eylül 1908; M eclis-i â yân azası Aralık 1908; Harbiye nâzın Ağustos 1908-Nisan 1909 (11-16 Şubat hariç); Balkan Harbinde Garp Orduları komutanı Ekim Mayıs 1913; Bahriye nâzın Kasım Mart 1919; Sadrazam Ekim 1919-Mart 1920; Nafia nâzın Şubat 1921-Kasım 1922 ilaveten Dahiliye nâzın Haziran 1921-Haziran ^ Ali Rıza Paşa Basra vâlisi Şubat-Mart Ali Rıza Refik Bey Hazine-i hassa nâzırı Eylül-Kasım 1871; Sadâret müsteşarı Aralık 1871-Ocak 1872; Mâbeyn-i hüm âyûn başkâtibi Ekim 1872-Eylül 1873; Şehremini Ocak 1876; Sadâret müsteşarı Şubat-Mart Ali Rüşdii Efendi (Bosnalı) Adliye nâzırı Nısan-Ekim Y Ali Sâib Paşa (Gürcü) Zaptiye m üşiri Ekim-Kasjm 1872; Şkodra vâlisi Mart-Mayıs 1873; Tophane müşiri Mayıs-Ağustos 1873; 3. Ordu komutanı Ağustos 1873-Eylül 1874 ve Manastır vâlisi Temmuz 1874-Ocak 1875; Serasker Ocak-Ağustos 1875 ilaveten Tophane müşiri Haziran-Eylül 1875; Manastır vâlisi Eylül 1875-Mayıs 1876; 3. Ordu komutanı Nisan Mayıs 1878; Tophane müşiri Şubat 1879-Ağustos 1891 ilaveten Serasker Eylül 1885-Ağustös Ali Seydî Bey Adana vâlisi Kasım 1913-Şubat 1914; Mamuretülaziz vâlisi Temmuz Mayıs Ali Subhî Bey Şehremini Haziran 1910-Temmuz 1911; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Ekim Mayıs 1912; Konya vâlisi Ekim Mayıs Ali Sürûrî Paşa Trabzon vâlisi Mart 1886-Mart 1888; Sivas vâlisi Nisan 1888-Nisan 1889; Konya vâlisi Nisan 1889-Ekim Ali Şefik Paşa (T rabzonlu) Bolu vâlisi Mayıs 1842-Mart Ali Şefik Paşa M abeyn başkatibi Temmuz Temmuz 1848; Evkaf nâzın Eylül Ocak 1850; Hazine-i Hassa nâzırı Mart 1850-Nisan 1853; Maliye nâzın Aralık 1854-Mayıs 1855; M eclis-i Ahkam-ı Adliye reisi Mayıs 1855-Haziran 1857; Evkaf nâzın Haziran 1860-Ağustos 1861 ve Temmuz-Ağustos 1863.

101 ALİ ŞEFKATİ ÂRİF Ali Şefkatî Efendi Sadâret müsteşarı Ekim 1873-Şubat 1874 ve Ekim 1885-Ekim Ali Şevki Bey [Berker] Stokholm elçisi Kasım 1920-Haziran ^ Ali Yâver Paşa (Musullu) Yemen vâlisi Aralık 1862-Ağustos Ali bk Haşan Âli, Mehmed Emin Âli, Ömer Ân. Âli Bey (D irektör) Mamüretülaziz vâlisi Temmuz Mart 1890; Trabzon vâlisi Mart Nisan Âli Bey Van vâlisi Şubat 1906-Ekim Alizoti bk İbrahim Halil Paşa. Alpan bk Kâzım Paşa. Alpsar bk İsmail Kemal Bey. A ltunızâde bk İsmail Zühdü Paşa. A lyanak bk Mustafa Paşa. A m idâm iri bk Fahreddin Reşad Bey. Anılmış bk Nihat Paşa. A ntakyalı bk Hüseyin Hüsnü Paşa. Antimos IV Rum Ortodoks patriği Şubat 1840-Mayıs 1841 ve Ekim 1848-Kasım Antimos V Rum Ortodoks patriği Mayıs Haziran Antimos VI Rum Ortodoks patriği Aralık 1845-Ekim 1848 ve Eylül 1853-Eylül 1855 ve Eylül 1871-Kasım Antimos VII Rum Ortodoks patriği Ocak 1895-Nisan Antopulos Paşa (Kostaki) Meclis-i â yân azası Mart 1877; Girit vâlisi Ocak 1887-Mayıs 1888; Londra büyükelçisi Ocak 1896-Arahk Apostolidis bk Marko Paşa. Aram Efendi Meclis-i â yân azası Mart Arda bk Âdil Bey.  rif bk Ahmed Ârif Hikmet, Mahmud Ârif, Mehmed Ârif, Mustafa Ârif. A rif Hikmet bk Ahmed Ârif Hikmet. ^  r if Hikmet Paşa Bahriye nâzın Ağustos 1908-Şubat 1909 ve Mayıs cak 1910; Meclis-i â yân azası Aralık Ârif Hikmet Paşa (Dâmâd) [G erm iyanoğlu] Adliye nâzın Ekim 1912-Ocak 1913 ilaveten Şura-yı devlet reisi Ekim Ocak 1913; Meclis-i â yân azası Aralık 1918; Adliye nâzın Ocak-Şubat 1919; Adliye nâzın Ekim 1920-Ağustos ^ Ârif Paşa Şkodra vâlisi Kasım 1878-Kasım 1879; Hassa Ordusu komutanı Ocak 1881-Ocak İ882. Ârif Paşa (Yenişehirli) Bitlis vâlisi Kasım 1879-Mart 1884 ve Ağustos 1885-Aralık 1886; Diyarbakir vâlisi Aralık 1886-Mart 1888; Trabzon vâlisi Mart 1888-Mart 1890; Halep vâlisi Mart 1890-Aralık )( r if Paşa Musul vâlisi Temmuz 1898-Şubat Ârif Paşa (Hacı) Trabzon vâlisi Haziran 1906-Şubat  riff bk Ahmed Ârifî.

102 ÂRİF AZMİ Ârifî Paşa Trabzon vâlisi Ağustos 1908-Şubat 1909; Konya vâlisi Şubat cak Aristarki Bey (Ligor) Washington elçisi Temmuz 1873-Mart 1883; Lahey elçisi Kasım 1909-Mart Aristarki Bey (Miltiades) Sisam beyi Nisan 1859-Ocak Aristarki Bey (Stavraki) (Logofet Bey) Meclis-i â yân azası Mart Aristarki Bey (Yanko) Berlin mukim maslahatgüzarı Ağustos 1858-Nisan 1860; Berlin elçisi Nisan 1860-Nisan 1874; Berlin büyükelçisi Nisan 1874-Ağustos Aristidi Paşa [Yorgancıoğlu] Orman ve Maadin nâzın Mayıs-Kasım 1909; Meclis-i â yân azası Ocak 1911; Ticaret nâzın Ocak-Ekim A rn a vu d bk Ahmed Hamdî Paşa, Ahmed İzzet Paşa, Haşan Tahsin Paşa, Mazhar Osman Paşa, Mehmed Âkif Paşa, Mehmed Hurşid Paşa, Mustafa Naili Paşa, Süleyman Re'fet Paşa, Tahir Paşa, Veysel Hilmî Paşa. Arsebük bk Ali Haydar Efendi. Arslan bk Mustafa Rahmi Bey. A rtin bk Cemâl Bey. Asaf Paşa Rumeli vâlisi Eylül 1848-Ağustos Asaf Paşa Manastır vâlisi Haziran 1877-Mart ^ Asaf Paşa Ordu müşiri Aralık 1886-Haziran Asdvadzadur II Ermeni patriği Asım bk Mehmed Asım, Mustafa Âsim. Aşcıoğlu bk Ahmed Nâzım Paşa. A tâ bk Mehmed Atâ. Atatürk bk Mustafa Kemal Paşa. Atâullah bk Mehmed Atâullah. Atâullah Paşa Şkodra vâlisi Aralık 1855-Kasım Ateş bk Mehmed Sâlih Paşa. Â tıf bk Mehmed Âtıf, Mustafa Âtıf. Atıfzâde bk Ömer Hüsameddin Efendi. Avni bk Ahmed Avni, Hüseyin Avni. Avnürrefik Paşa bin Muhammed (Şerif) Mekke şerifi Ekim 1882-Ekim Avonyalı bk Mehmed Ferid Paşa. A y a şlı bk Es'ad Mehmed Muhlis Paşa, Nusret Sa'dullah Bey. A ydınoğlu bk Ahmed Fevzî Paşa. A.ynj'bk Mehmed Ali Bey. Azaryan Efendi (Manuk) Belgrad elçisi Eylül 1908-Eylül 1909; Meclis-i â yân azası Aralık Aziz bk Ahmed Aziz. Aziz Nurî Bey (Yeşilizâde) Hüdavendigar valisi Nisan-Eylül Aziz Paşa Tirhala vâlisi Ağustos 1858-Mayıs 1859; Şkodra vâlisi Nisan 1863-Aralık Azmi bk Cemâl Azmi, Mustafa Azmi. Azmi Bey (Sakallı) [Samurkaş] Suriye vâlisi Ekim 1915-Ağustos 1916; Ankara vâlisi Ağustos 1918-Mart Azm zâde bk Halil Şerif Paşa, Mehmed Fevzî Paşa, Mehmed Şerif Paşa, Sadık Müeyyed Paşa. Babanflı] bk Abdullah Musîb Paşa, Ahmed Naim Bey, Ahmed Paşa, Halil Hâlid Bey, İsmail Hakkı Bey, Mahmud Paşa, Mehmed Reşid Paşa, Mustafa Zihni Paşa.

103 BAHRİ CAFER B ağdadlı bk Abdurrahman Efendi, Hâdi Paşa, Haşan Rıza Paşa, Mehmed Emin Bey, Muhiyddin Efendi, Sami Faruki Paşa. Bahri bk Mahmud Bahri, Süleyman Bahri. Bahri Paşa Mamüretülaziz vâlisi Kasım 1894-Ocak Baki bk Abdülbaki. Balş (Theodore) Boğdan beylik kaymakamı Haziran Haziran Basarya Efendi (Nikola) Meclis-i â yân azası Aralık 1908-Kasım 1914; Nafıa nâzın Ocak-Haziran Battenberg bk Alexandre. Batum lu bk Haşan Fehmi Paşa. Bayındır bk Mustafa Atıf Bey. Baytar bk Mehmed Re'fet Paşa. Bayur bk Abdullah Lami Bey. Becerano bk Hayim Moşe Efendi. Bedri bk Haşan Bedri, Osman Bedri. Bedri Bey Diyarbakır vâlisi Şubat 1917-Ocak Bedros bk Kuyumcuyan Efendi. Behçet Yusuf Bey Manastır vâlisi Ağustos Behim bk Mehmed Behim. Bekir bk Ebûbekir. Bekir Sami Bey (Kunduh) Trabzon vâlisi Şubat-Temmuz 1909; Van vâlisi Ağustos 1909-Mart 1911; Trabzon vâlisi Ocak-Ağustos 1912; Hüdavendigar vâlisi Şubat-Eylül 1913; Beyrut vâlisi Eylül 1913-Haziran 1915; Halep vâlisi Haziran-Ekim Bel bk Yusuf Razi Bey. Berker bk Ali Şevki Bey. Berovic Paşa (Jorj) Sisam adası beyi Aralık 1894-Haziran 1896; Girit vâlisi Haziran 1896-Şubat Besim Bey Aydın vâlisi Şubat-Ağustos Besim bk Mehmed Besim. Bibescu (George) Eflak beyi Ekim 1842-Haziran Bilinski bk Ahmed Rüstem Bey, Nihat Paşa. Biren bk Mehmed Tevfik Bey. Blak Bey (Edouard) Vaşington elçisi Nisan 1867-Temmuz 1873; Bükreş elçisi Mayıs 1890-Kasım Bodrumlu bk Ömer Lütfî Efendi. Boğos II. Taktakyan Ermeni patriği Bohor Efendi [Eşkenazi] Meclis-i â yân azası Aralık Bolayır bk Ali Ekrem Bey. Bonaparta bk Mustafa Paşa. Bosnalı bk Ali Rüşdü Efendi. B o s ta n c ıb a ş ız â d e bk İbrahim Edhem Bey, Mehmed Reşid Paşa. B o şn a k (zâ d e ) bk Mehmed Reşid Paşa, Osman Paşa. B otgoriçeli bk İsmail Hakkı Paşa. Bozcaadalı bk Haşan Hüsnü Paşa. Bölükbaşı bk Rıza Tevfik Bey. Bronsart von Schellendorf (Fritz) Erkân-ı Harbiye-i Umumiye reisi Mayıs 1914-Şubat B u rsa lı bk Abdülkerim Paşa, Ali Rıza Efendi, Mehmed Emin Bey, Mehmed Redif Paşa, Vâsıf Paşa. Biilkat bk Es'ad Paşa. B ü y ü k bk Ahmed Cemâl Paşa, Fuad Bey, Hâlid Bey. Cafer Paşa (Şerif) Meclis-i â yân azası Ocak Cankardeş bk Ahmed Muammer Bey. Cavid bk Mehmed Cavid.

104 CAVİD 69 CHARLES ^ Cavid Paşa Bağdad vâlisi Şubat-Aralık Cebbarzâde bk Abbas Hilmî Paşa. C ebel-i aktarzâde bk Mehmed Sâdık Paşa. Celâlatzâde bk Yusuf Sıddık Mehmed Paşa. C elâl[eddin] bak Ahmed Celâl, Hüseyin Celâl, Mehmed Celâl. Celâleddin bk Mahmud Celâleddin. Cemâl bk Ahmed Cemâl, Cemâleddin. Cemâl Azmi Bey Trabzon vâlisi Haziran 1913-Nisan Cemâl Bey (Artin) [Keşmir] Konya vâlisi Kasım 1918-Mart 1919; Dahiliye nâzırı Mart 1919-Nisan 1919; Konya vâlisi Mayıs-Eylül 1919; Sadaret müsteşarı Nisan-Temmuz 1920; Ticaret nâzırı Temmuz-Eylül ^ Cemâl Paşa (Ağabeyzâde) Şkodra vâlisi Mayıs 1909-Eylül ^ Cemâl Paşa [Mersinli] Ordu komutanı Ocak-Ekim 1918; 2. Ordu komutam Mayıs 1919; Harbiye nâzın Ekim 1919-Ocak Cemâleddin bk Mehmed Cemâleddin. Cemâleddin Muhtar Bey İaşe nâzın Ekim -Kasım Cemil bk Hüseyin Cemil, Mehmed Cemil. Cemil Bey (Molla) [Uryani] Adliye nâzırı Şubat-Mart 1919 ilaveten Şura-yı devlet reisi Şubat-Mart 1919; Adliye nâzın Nisan-Haziran 1919; Şurayı devlet reisi Mart-Nisan Cemil Paşa [Topuzlu] İstanbul vâlisi ve şehremini Ağustos 1912-Ekim 1914 ve Mayıs 1919-Şubat 1920; Nafıa nâzırı Nisan-Temmuz Cenani bk Mehmed Kadrî Paşa. Cevad bk Ahmed Cevad, Ali Cevad, Hüseyin Cevad, Mehmed Cevad. ^ Cevad Şakir Paşa [Çobanlı] Ordu komutanı Aralık 1917-Ekim 1918; Erkân-ı Harbiye-i Umumiye reisi Kasım-Aralık 1918; Harbiye nâzın Aralık 1918-Ocak 1919; Erkân-ı Harbiyei Umumiye reisi Mayıs-Ağustos 1919 ve Ekim 1919-Şubat Cevdet bk Ahmed Cevdet. Cevdet Bey Van vâlisi Kasım 1914-Mart 1915; Ankara vâlisi Ekim 1917-Ocak C ezâyirli bk Ali Rıza Paşa. Charles de Hohenzollern Memleketeyn voyvodası Ekim Mayıs C ihan seraskeri bk Haşan Rıza Paşa. Ç akm ak bk Mustafa Fevzî Paşa. Ç apanzâde bk Ağah Efendi, Ahmed Şakir Paşa. Çavdarlıoğlu bk Mehmed Şerif Paşa. Çaycı bk İzzet Efendi. Çelebizâde bk Hüseyin Hüsnü Efendi. Ç engelköylü bk Mehmed Hamdî Paşa. Çengelzâde bk Mehmed Tâhir Paşa. Ç e rk e ş bk Abdî Paşa, Abdullah Paşa, Feyzullah Zaim Paşa, Hafız Mehmed Paşa, Hurşid Paşa, İsmail Paşa, Mehmed Sa'dullah Paşa, Nusret Paşa, Yâver Mehmed Paşa. Çırpanlı bk Abdülkerim Nadir Paşa. Çobanlı bk Cevad Paşa. Ç orluflu] bk Mahmud Celâleddin Paşa, Ne şet Bey, Sâlih Münir Paşa. Çürüksulu bk Mahmud Bahri Paşa, Mahmud Hamdî Paşa, Osman Paşa, Süleyman Bahri Paşa, Ziyâeddin Paşa. D ağıstanlı bk Mehmed Fazıl Paşa, Ömer Hulusi Efendi, Seyfullah Paşa. D a m a d bk Ahmed Fethi Paşa, Ali Gâlib Paşa, Ârif Hikmet Paşa, Hafız İsmail Hakkı Paşa, Hâlid Ali Paşa, Halil Rifat Paşa, Mahmud Celâleddin Paşa, Mahmud Edhem Paşa, Mehmed Ali Paşa, Mehmed Ferid Paşa, Mehmed Said Paşa Bey.

105 DANİLO EBÛBEKİR SAMİ Danilo II. [Petroviç Niegoş] Karadağ beyi Ekim 1851-Ağustos Daniş bk Ali Daniş. Darbhor bk Mehmed Reşid Paşa. Darendeli bk Mehmed İzzet Paşa. Daviçon Karmona Efendi Meclis-i â yân azası Mart Dâvud Garabet Paşa Berlin mukim maslahatgüzarı Aralık 1842; Cebel-i Lübnan mutasarrıfı Haziran 1861-Mayıs 1868; Nafia nâzın Mayıs 1868-Haziran Dâvud Paşa (Gürçü) Ankara vâlisi Ağustos 1839-Haziran Dede bk Mustafa Hıfzı Paşa. De Kastro Bey (Jak) Meclis-i â yân azası Nisan D eli bk Fuad Paşa, Hamid Bey, Mehmed İsmet Paşa. Dellalzâde bk Osman Paşa. Derman bk Mehmed Seyfeddin Bey. D erviş bk İbrahim Derviş, Mehmed Emin Derviş. D ırvana bk İbrahim Edhem Bey. Dilaver bk Mehmed Dilaver. Dilber Efendi (Zare) Meclis-i â yân azası Ocak Dino bk Abidin Paşa. Diran Bey (Aleksan) Brüksel elçisi Ekim 1857-Kasım Direktör bk Âli Bey. D ivitçi bk İsmail Hakkı Paşa. Diyonisiyos V (Haritonidis) Rum Ortodoks patriği Ocak 1887-Kasım Doroteos [Mamelis] Rum Ortodoks patriği Kasım 1918-Mart Dürrızâde bk Abdullah Bey. Düz Bey (Mihran) Meclis-i â yân azası Mart Ebûbekir Hazım Bey [Tepeyran] Musul vâlisi Şubat 1899-Haziran 1901; Manastır vâlisi Ağustos 1903-Arahk 1906; Bağdat vâlisi Aralık 1906-Temmuz 1908; Ankara vâlisi Eylül 1908-Mart 1909; İstanbul şehremini Mart-Temmuz 1909; Hicaz vâlisi Şubat-Eylül 1911; Beyrut vâlisi Eylül 1'911-Ağustos 1912 ve Ocak-Haziran 1913; Hüdavendigar vâlisi Aralık 1918-Mart 1919 ve Ekim 1919-Şubat 1920; Dahiliye nâzırı Şubat- Nisan Ebûbekir Mümtaz Efendi Evkaf nâzırı Ekim-Kasım 1861; Maliye nâzın Kasım 1861-Haziran 1862; Sadaret müsteşarı Haziran 1862-Mart E b û b e k ir p a ş a z â d e bk Mehmed Sâlih Paşa. ^ Ebûbekir Rüstem Paşa Ankara vâlisi Ocak-Temmuz 1843; Anadolu Ordusu komutanı Aralık Haziran 1846; Edime vâlisi Şubat Eylül 1848; Yanya vâlisi Eylül Şubat 1850; Trabzon vâlisi Şubat Ekim 1851; Yanya vâlisi Mart-Temmuz 1853; Selânik vâlisi Ağustos 1853-Şubat 1854; Edirne vâlisi Şubat 1854-Aralık 1855; Üskup vâlisi Ağustos 1859-Mart ^ Ebûbekir Sami Paşa (Eğribozlu) Erzurum vâlisi Şubat-Eylül 1845; Konya vâlisi Aralık 1845-Aralık 1846; Kastamonu vâlisi Eylül 1847-Eylül 1848; Selanik vâlisi Eylül 1848-Ağustos Edhem bk HaliL Edhem, İbrahim Edhem, Mahmud Edhem.

106 EDHEM ES'AD Edhem Efendi Serkurenâ Haziran-Eylül 1876 ve Aralık 1876-Ocak Edhem Paşa Erzurum vâlisi Ekim 1859-Nisan 1861; Ankara vâlisi Ocak 1863-Ocak ^ Edhem Paşa Kosova vâlisi Temmuz 1892-Aralık ^ Edhem Paşa (Gazi) Osmanlı-Yunan Harbi başkomutanı ve Alasonya Ordusu komutanı Nisan- Mayıs 1897; Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Harbiye nâzırı Nisan-Mayıs Edhem Paşa Hakkari vâlisi Mart 1884-Mayıs 1886; Bitlis vâlisi Temmuz 1887-Temmuz Edhem Pertev Paşa (Söylemezoğlu) Kastamonu vâlisi Eylül 1871-Ocak Edib bk Haşan Edib, İbrahim Edib. E ğinli bk Mehmed Said Paşa. Eğribozlu bk Ebûbekir Sami Paşa. Ekrem bk Mahmud Ekrem. Eldem bk Halil Edhem Bey. Emin bk Mehmed Emin, Mehmed Emin Ali, Mehmed Emin Derviş, Mehmed Emin Raûf. Emin Bey [Zincirkıran] İstanbul vâlisi Ekim 1911-Ocak 1912; Kastamonu vâlisi Ocak-Ağustos 1912; Adana vâlisi Ağustos 1912-Kasım Emin Muhlis Paşa (Müftîzâde) Şam vâlisi Kasım 1860-Şubat 1862; Trabzon vâlisi Şubat 1862-Temmuz 1865; Erzurum vâlisi Temmuz Haziran 1866; Trabzon vâlisi Ekim- Aralık ^ Emin Paşa (Hacı) Bahriye nâzın 14 Nisan-5 Mayıs Emrullah Efendi Maârif nâzın Ocak 1910-Mart 1911 ve Ocak-Temmuz Eneste bk Mehmed Selim Paşa. Enis bk Mehmed Enis. Enis Paşa Diyarbekir vâlisi Ekim 1895-Kasım 1896; Basra vâlisi Mart 1898-Nisan 1899; Halep vâlisi Temmuz 1900-Eylül ^ Enver İsmail Paşa Harbiye nâzın Ocak 1914-Ekim 1918 ve Erkân-ı Harbiye-i Umumiye reisi Ocak- Mayıs 1914 ve Başkomutan vekili Nisan 1915-Ekim 1918 ve 3. Ordu komutam Aralık 1914-Ocak 1915; Erkân -ı Harbiyei Umumiye reisi 7 Ekim-2 Kasım Erer bk Râşid Bey. Erzurumlu bk Hafız Mehmed Paşa. E s'a d bk Ahmed Es'ad, Mahmud Es'ad, Mehmed Es'ad, Mehmed Es'ad Safvet. Es'ad Mehmed M uhlis Paşa (Ayaşlı) Sivas vâlisi Ekim 1839-Temmuz 1840; Halep vâlisi Temmuz 1840-Ağustos 1842; Sayda vâlisi Temmuz 1842-Mart 1845; Erzurum vâlisi Eylül 1845-Haziran 1846; Sivas vâlisi Temmuz-Aralık 1846; Musul vâlisi Aralık 1846-Kasım 1847; Diyarbakır vâlisi Kasım 1847-Şubat Es'ad Muhlis Paşa (Sakızlı) Suriye vâlisi Eylül 1865-Temmuz 1866; Trabzon vâlisi Haziran 1867-Ekim 1871; Edirne vâlisi Mart 1872-Nisan 1873; Halep vâlisi Mart 1875-Haziran ^ Es'ad Paşa Musul vâlisi Temmuz-Eylül Eşref bk Mustafa Eşref.

107 EYYÛB SABRÎ FUAD Evrenoszâde bk Mustafa Rahmi Bey, Yusuf S iddik Mehmed Paşa. Eyyûb bk Ahmed Eyyûb. X Eyyûb Sabrî Paşa Konya vâlisi Temmuz 1840-Mayıs Fahreddin Bey Tahran büyükelçisi Şubat 1878-Aralık Fahreddin Reşad Bey (Rumbeyoğlu) [Amidâmiri] Petersburg sefir vekili Ocak-Kasım 1914; Maârif nâzın Nisan-Temmuz ^ Fahri Paşa Manastır vâlisi Kasım 1908-Ekim 1909 ve Şkodra vâlisi Aralık 1908-Mayıs 1909; Halep vâlisi Eylül 1909-Ağustos Faik bk İbrahim Faik, Mehmed Faik, Mustafa Faik. Faik Âli Bey [Ozansoy] Diyarbakır vâlisi Haziran 1919-Ocak Faik Nüzhet Bey [Terem] Maliye nâzın Mart-Nisan 1920 ve Ağustos 1921-Nisan ^ Falkenhayn (Erich von) Yıldınm Orduları Grubu komutam Mayıs 1917-Mart Fazıl bk Mehmed Fazıl, Mustafa Fazıl. Fazlı bk Mehmed Fazlı. Fehmi bk Abdurrahman Fehmi, Haşan Fehmi, Mazlum Mustafa Fehmi. Ferdinand de Saxe-Cobourg et Gotha Bulgaristan prensi Ağustos Ağustos 1908 ilaveten Şarkî Rumeli vâlisi Mart Ferid bk Abdülhamid Ferid, Ahmed Ferid, Ali Ferid, Mehmed Ferid. Ferid Paşa Bitlis vâlisi Ocak 1904-Temmuz 1907; Trabzon vâlisi Temmuz 1907-Ağustos Feridun bk Mehmed Feridun. Ferruh bk Ali Femıh. Fethi bk Ahmed Fethi, Ali Fethi, İbrahim Fethi. Fethi Bey (Franko Kusa) Meclis-i â yân azası Aralık Fevzi bk Ahmed Fevzî, Hüseyin Fevzî, Mehmed Fevzî, M ustafa Fevzî, Osman Fevzî, Ömer Fevzî, Süleyman Fevzî. Feyzi bk Abdullah Feyzî, Ahmed Feyzî. ^ Feyzullah Zaim Paşa (Çerkeş) Sivas vâlisi Mayıs 1854-Nisan Fikri bk Hüseyin Fikrî. Firarı bk Ahmed Fevzî Paşa. Fosfor bk Mustafa Sıdkı Paşa. Fotiadi Bey (Kostaki) Sisam beyi Mayıs 1874-Aralık 1878; Girit vâlisi Aralık 1878-Haziran Fotiadi Paşa (Yanko) Atina elçisi Mart 1861-Eylül 1870; Roma elçisi Eylül 1870-Eylül 1872; Atina elçisi Kasım 1874-Kasım 1878; Roma büyükelçisi Şubat 1886-Kasım Fratıko Kusa bk Fethi Bey, Nasri Paşa, Yusuf Paşa. Fresko bk Moşe Efendi. Fuad bk Ali Fuad, Ali Fuad Hikmet, İsmail Fuad, İzzet Fuad, Mehmed Fuad, Mustafa Fuad. Fuad Bey (Büyük) Serkurenâ Şubat 1869-Mayıs 1870 ve Mart-Nisan 1873.

108 FUAD GREGORİ Y ADİS ^ Fuad Paşa (Deli) Ordu komutanı Eylül 1878-Aralık 1882; Meclis-i â yân azası Kasım ^ Fuad Paşa Erkân-ı Harbiye-i Umumiye reisi Eylül- Ekim Fuad Selim Bey 1874-? Bern elçisi Kasım 1915-Haziran Furgaç bk Ahmed İzzet Paşa. Gâlib bk Abdullah Gâlib, Ali Gâlib, Mehmed Gâlib. Gâlib Kem alî Bey [Söylemezoğlu] Atina elçisi Ocak 1914-Ekim 1917; Moskova muvakkat elçisi Nisan-Ağustos 1918; Stokholm elçisi Haziran Kasım ^ Gâlib Paşa (San) Serkurenâ Hazıran-Ağustos 1861; Prizren vâlisi Kasım 1871-Ağustos ^ Gâlib Paşa [Pasiner] Hicaz vâlisi Şubat 1915-EyIül Gavril Paşa (Hristovic) Şarkî Rumeli vâlisi Mayıs 1884-Eylül G azi bk Ahmed Muhtar Paşa, Edhem Paşa, Osman Nurî Paşa. G elenbevioğlu bk Said Bey. G elenbevizâde bk Ahmed Tevfik Efendi. Germanios IV Rum Ortodoks patriği Haziran Nisan 1845 ve Kasım 1852-Eylül Germanios V Rum Ortodoks patriği Ocak 1913-Kasım G erm iya n o ğ lu bk Ali Paşa, Ârif Hikmet Paşa. Gika (Alesandre) Eflak beyi 1834-Ekim 1842 ve bey kaymakamı Haziran 1856-Ekim Gika Alexandre Gregory Boğdan beyi Haziran 1849-Haziran Gika Jan Sisam beyi Mart 1854-Nisan Giriti(lizâde) bk Ali Nusret Paşa, Mazlum Mustafa Fehmi Paşa, Mehmed İzzet Paşa, Mehmed Paşa, Mustafa Âsim Paşa, Mustafa Naili Paşa. Glavany (François) Brüksel mukim maslahatgüzarı Mayıs 1868-Temmuz Gobdan Efendi (Nikola) Bulgaristan komiseri Kasım 1885-Mart 1888; Atina elçisi Temmuz 1892-Nisan ^ Goltz Paşa von der (Colmar) Ordu komutam Mart-Kasım 1915; 6. Ordu komutanı Aralık 1915-Mart Göçen bk Hayreddin Nedim Bey. Gönç bk Mehmed Gâlib Bey. G özlüklü bk Mehmed Reşid Paşa. G özügüzel bk Mehmed İzzet Paşa. Gregorios VI (Furtuniadis) Rum Ortodoks patriği Şubat 1835-Şubat 1840 ve Şubat 1867-Eylül Gregoriyadis Bey (Mişel) 1841-? Sisam beyi Ağustos 1900-Mart Grigorios bk Ligor. Güley bk Ali Osman Bey. G üm rükçü bk Mehmed Salih Paşa. G üm ülcineli bk İsmail Hakkı Bey. Güranızâde bk Ahmed Şefik Paşa. G ürcü bk Ali Saip Paşa, Dâvud Paşa, Halil Rifat Paşa, Mehmed Tayyar Paşa, Mehmed Vâsıf Paşa, Yusuf Paşa.

109 HÂFIZ AHMED - 74 HALİL H acı bk Âdil Bey, Ahmed Efendi, Ahmed İzzet Paşa, Ahmed Paşa, Ahmed Muhtar Efendi, Ahmed Râşid Paşa, Ahmed Tâhir Efendi, Âkif Halil Paşa, Ali Paşa, Edhem Efendi, Emin Paşa, Hafız Mehmed Paşa, Halil Efendi, Hamdî Bey, Haşan Hilmî Paşa, Haşan Refik Paşa, Hayri Paşa, Hüsam Efendi, İbrahim Edhem Bey, İbrahim Saib Paşa, İzzet Efendi, Mehmed Âkif Paşa, Mehmed Emin Paşa, Mehmed Râşid Paşa, Mustafa Paşa, Osman Nurî Paşa, Rasim Paşa, Râşid Naşid Paşa, Râşid Paşa. Hâdi bk Mehmed Hâdi. Hâfız bk Mehmed Hafız, Said Efendi, Şevket Turgut Paşa. ^ Hâfız Ahmed Paşa (Mühendis) Edirne vâlisi Temmuz-Ekim 1843; Silistre vâlisi Ekim 1843-Eylül 1844; Niş vâlisi Eylül 1844-Kasım 1845; Yanya vâlisi Şubat 1846-Nisan ^ Hâfız Ahmed Paşa Zaptiye müşiri Mayıs 1879-Şubat Hâfız İsmail Hakkı Paşa (Damat) Ordu komutanı Ocak-Şubat Hâfız Mehmed Bey Serkurenâ Eylül 1874-Haziran ^ Hâfız Mehmed Paşa (Çerkeş) Erzurum vâlisi Ekim 1839-Şubat 1841; Zaptiye müşiri Ocak 1846-Şubat 1847; Yanya vâlisi Nisan 1847-Mart 1848; Üsküp vâlisi Mart 1848-Eylül 1850; Bosna vâlisi Mayıs-Eylül 1850; Edime vâlisi Eylül 1850-Haziran 1851; Konya. vâlisi Mayıs 1852-Temmuz 1854;. Trabzon vâlisi Nisan 1854-Kasım ^ Hâfız Mehmed Paşa (Hacı) Zabtiye nâzın Ocak-Aralık ^ Hâfız Mehmed Paşa (Erzurumlu) Basra vâlisi Mayıs 1892-Aralık 1893; Kosova vâlisi Aralık 1893-Nisan 1900; Trablusgarb vâlisi Haziran 1900-Şubat 1903; Kosova vâlisi Ocak-Nisan Hagop III. Ermeni patriği Hagopos III. Seropyan Ermeni patriği ve Hain bk Ahmed Fevzî Paşa. H akkakzâde bk Osman Bey.- H akkı bk Haşan. Hakkı, İbrahim Hakkı, İsmail Hakkı. H aleb li bk Ahmed Efendi, Ahmed Şefik Paşa, Ali Paşa, Zeki Paşa. Halet bk Mehmed Hâlet. Hâlid bk Halil Hâlid, Mehmed Hâlid. Hâlid Bey (Büyük) Serkurenâ Haziran Hâlid Bey (Kıbrıslı) Diyarbakır vâlisi Kasım 1896-Nisan 1902; Mamuretülaziz vâlisi Ekim Ekim Hâlid Ali Paşa (Damad) Meclis-i â yân azası Kasım Hâlidzâde bk Mehmed Cemaleddin Efendi. Hâlid Hurşid Bey Serkurenâ Nisan-Temmuz Hâlid Ziyâ Bey [Uşaklıgil] Mabeyn başkatibi Nisan 1909-Temmuz Halil bk Âkif Halil, İbrahim Halil. Halil Bey Manastır vâlisi Ekim 1909-Kasım 1910; Kosova vâlisi Kasım 1910-Kasım 1911; Hicaz vâlisi Kasım 1911-Ocak 1912; Edime vâlisi Ocak 1912-Temmuz 1913.

110 HALİL - 75 HALİL ŞERİF Halil Bey [Menteşe) Dahiliye nâzırı Şubat 1911-Ekim 1911; Şura-yı devlet reisi Haziran 1913-Mayıs 1914; Hariciye nâzın Ekim 1915-Şubat 1917; Adliye nâzın Şubat 1917-Ekim 1918 ilaveten Şura-yı devlet reisi Şubat 1917-Ekim Halil Edhem Bey [Eldem] Şehremini Temmuz cak u Halil Efendi (Kara) (Hacı) Meclis-i â yân azası Mart 1877; Şeyhülislâm Temmuz 1877-Mart Halil Hâlid Bey (Babanzâde) Çetine elçisi Ağustos 1879-Eylül 1880; Belgrad elçisi Eylül cak 1885; Tahran büyükelçisi Ocak 1885-Temmuz 1891; Adana vâlisi Temmuz 1891-Mart 1892; Beyrut vâlisi Temmuz Ağustos 1894; Kastamonu vâlisi Ağustos 1894-Haziran Halil Hamdî Hamada Paşa Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Evkaf nâzın Mart cak Halil Kâmili Paşa Aydın vâlisi Mayıs 1840-Mart 1841; Erzurum vâlisi Mart 1841-Şubat 1845; Bosna vâlisi Aralık 1845-Haziran 1847; Şam vâlisi Mart 1848-Ağustos 1848; Halep vâlisi Ağustos 1848-Ağustos 1849; Konya vâlisi Ağustos 1850-Eylül 1851; Aydın vâlisi Eylül 1851-Ocak 1853; Adana vâlisi Şubat 1854-Şubat 1858; Diyarbakır vâlisi Şubat-Aralık 1858; Şam vâlisi Aralık 1858-Mart 1859; Silistre vâlisi Haziran 1859-Mart 1861; Diyarbakır vâlisi Aralık Temmuz ^ Halil Paşa [Kut] Bagdad valisi Ocak 1916-Mart 1917 ilaveten 6. Ordu komutanı Mart Eylül 1918 ve Şark Orduları Grubu komutam Temmuz-Ekim ^ Halil Rifat Paşa (Damad/Gürcü) Serasker Temmuz 1839-Mayıs 1840; Meclis-i ahkâm-ı adliye reisi Ekim Şubat 1843; Kaptan-ı derya Mart Ağustos 1845; Ticaret nâzın Eylül- Aralık 1845; Trabzon vâlisi Şubat Ocak 1847; Kaptan-ı derya Temmuz 1847-Nisan 1848; Meclis-i ahkâm reisi Nisan-Haziran 1848; Aydın vâlisi Kasım 1848-Temmuz 1851; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Temmuz 1851-Ekim 1852; Hüdavendigar vâlisi Eylül 1852-Aralık 1853; Kaptan-ı derya Mayıs Ağustos Halil Rifat Paşa Tuna vâlisi Ekim 1876-Şubat 1877; Kosova vâlisi Şubat 1877-Haziran 1878; Selanik vâlisi Temmuz 1878-Mart 1880; Sivas vâlisi Ocak 1882-Eylul 1885; Aydın vâlisi Eylül 1885-Aralık 1886; Manastır vâlisi Ağustos 1887-Haziran 1889; Aydın vâlisi Haziran 1889-Kasım 1891; Dahiliye nâzın Kasım 1891-Kasım 1895 ilaveten Şura-yı devlet reisi Haziran 1895-Kasım 1895; Sadrazam Kasım 1895-Kasım Halil Şerif Paşa Atina elçisi Nisan 1856-Mart 1861; Petersburg elçisi Eylül 1861-Ocak 1864; Viyana büyükelçisi Ağustos 1870-Eylül 1872; Hariciye nâzın Eylül 1872-Mart 1873; Adliye nâzın Haziran-Ekim 1876; Paris büyükelçisi Mart-Eylül H alim bk Abbas Halim, Abdülhalim, Said Halim.

111 HALİMİ HİLMÎ HAŞAN HÜSNÜ Halimi Hilmî Bey Mabeyn başkatibi Eylül 1871-Ekim Halis bk Reşad Halis. Hâlit bk Hâlid. Hallaçyan Efendi (Bedros) Ticaret nâzın Ocak 1910-Ekım H am al bk Mazhar Şerif Paşa. Hamamciyan bk Serkiz Efendi. Hamdı bk Ahmed Hamdî, Mahmud Hamdî, Mehmed Hamdî, Salih Hamdî. Hamdî Bey Zaptiye nâzırı Temmuz ^ Hamdî Bey (Hacı) Trabzon vâlisi Nisan Hamid bk Abdülhakhamid, Abdülhamid. Ham id Bey (Deli) Trabzon vâlisi Ocak-Nisan Haşan bk Abdurrahman Haşan. Harutyun I. Vehabedyan Ermeni patriği Haşan Ali Efendi Posta ve Telegraf nâzırı Mayıs Kasım ^ Haşan Bedri(eddin) Paşa (M anastırlı) Şkodra vâlisi Eylül 1910-Mayıs ^ Haşan Edip Paşa Yemen vâlisi ve 7. Ordu komutanı Haziran-Aralık 1891; Şkodra vâlisi Haziran 1896-Temmuz 1898; Manastır vâlisi Aralık 1901-Şubat Haşan Fehmî Efendi Şeyhülislâm Nisan 1868-Eylül 1871 ve Temmuz 1874-Mayıs Haşan Fehmî Paşa (Batumlu) Hazine-i Hassa nâzırı Ocak-Temmuz 1879; Nafia nâzın Eylül 1879-Nisan 1884; Adliye nâzın Nisan 1884-Eylül 1885; Aydın vâlisi Haziran 1893-Kasım 1895; Selanik vâlisi Mayıs 1902-Eylül 1904; Şura-yı devlet reisi Ekim Ağustos 1908; Adliye nâzın Ağustos- Kasım 1908; Şura-yı devlet reisi Kasım 1908-Nisan 1909; Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Adliye nâzırı Nisan-Mayıs Haşan Hakkı Paşa Edime vâlisi Aralık 1845-Şubat ^ Haşan Hakkı Paşa (Kel) Adana vâlisi Ocak 1846-Temmuz 1847; Konya vâlisi Ağustos 1847-Nisan Haşan Hakkı Paşa Van vâlisi Şubat 1877-Mart 1884; Selânik vâlisi Eylül 1885-Ağustos 1886; Haleb vâlisi Ekim 1887-Mart 1890; Haleb vâlisi Haziran 1894-Kasım ^ Haşan Hayrî Paşa (Yozgatlı) Edime vâlisi Temmuz 1890-Mayıs u Haşan Hayrullah Efendi Şeyhülislam Haziran-Temmuz 1874 ve Mayis 1876-Temmuz Haşan Hilmî Paşa (Hacı) Mamuretülaziz vâtisi Temmuz Temmuz 1889; Konya vâlisi Ekim Mayıs 1894; Hicaz vâlisi Haziran Haziran 1895; Sivas vâlisi Eylül Şubat Y Haşan Hüsnü Paşa (Bozcaadalı) Bahriye nâzın Ocak 1881-Kasım 1882 ve Aralık 1882-Temmuz 1903.

112 HAŞAN İZZET 77 - HAŞAN TAHSİN ^ Haşan İzzet Paşa Ordu komutam Ağustos-Aralık Haşan Nâzım Bey [Akyürekl Ankara vâlisi Nisan-Ekim 1917; Adana vâlisi Ekim 1917-Kasım Haşan Paşa Şkodra vâlisi Ağustos 1883-Mayıs ^ Haşan Rami Paşa Bahriye nâzırı Aralık 1907-Temmuz Haşan Refik Paşa (Hacı) Serkurenâ Tem m uz-ekim 1862; Mamuretülaziz vâlisi Haziran Temmuz 1887; Adana vâlisi Temmuz 1887-Mart 1889; Diyarbakır vâlisi Mart 1889-Temmuz 1891; Bağdad vâlisi Temmuz 1891-Temmuz 1896; Suriye vâlisi Temmuz 1896-Temmuz 1897; Selanik vâlisi Ocak 1899-Mayıs ^ Haşan Rıza Paşa (Cihan Seraskeri) Hassa Ordusu komutanı Nisan Ocak 1843 ilaveten Hüdavendigâr vâlisi Mayıs 1841-Temmuz 1843; Serasker Temmuz 1843-Temmuz 1845 ilaveten Hassa Ordusu komutanı Eylül Aralık 1845; Ticaret nâzırı Temmuz 1846-Mayıs 1848; Serasker Mayıs Mart 1849; Hüdavendigar vâlisi Nisan- Ağustos 1849; Selanik vâlisi Ağustos 1849-Temmuz 1850; Kaptan-ı derya Aralık 1853-Ocak 1854; Serasker Ocak 1854-Haziran 1855 ve Aralık Temmuz 1857 ve Ekim 1857-Eylül 1861 ilaveten Tophane mü-şiri Ağustos Haziran 1861; Serasker Haziran 1866-Şubat 1867 ilaveten Tophane müşiri Mayıs 1866-Şubat 1867; Bahriye nâzırı Şubat-Haziran 1873 ve Eylül 1875; Serasker Eylül-Kasım 1875; Bahriye nâzırı Kasım 1875-Ocak 1876; Serasker Ocak-Nisan 1876; Tophane müşiri Haziran-Ekim 1876; Ticaret nâzırı 6-20 Ekim 1876; Meclis-i â yân azası Mart ^ Haşan Rıza Paşa (Bağdadlı) 1864-? Basra vâlisi Temmuz 1911-Arahk ^ Haşan Rıza Paşa Şkodra vâlisi Mart 1912-Nisan ^ Haşan Sâmih Paşa Zabtiye nâzırı Eylül-Kasım 1871; Bahriye nâzın Şubat-Mart 1872; 4. Ordu komutanı Nisan 1872-Mart 1873 ilaveten Erzurum vâlisi Ağustos 1872-Mart 1873; Trablusgarb vâlisi Mayıs 1873-Kasım 1874; Halep vâlisi Aralık 1874-Mart 1875; Girit vâlisi Mart 1875-Ocak 1876; Erzurum vâlisi Mayıs-Aralık 1876 ve 4. Ordu komutanı Mayıs 1876-Mart 1877; Girit vâlisi Mart 1877-Şubat 1878; Diyarbekir vâlisi Nisan 1882-Mayıs 1886; Erzurum vâlisi Şubat Ağustos Haşan Tahsin Bey [Üzer] Van vâlisi Mayıs 1913-Ekim 1914; Erzurum vâlisi Kasım 1914-Ağustos 1916; Suriye vâlisi Ağustos Temmuz 1917 ve Eylül-Ekim 1918; Aydın vâlisi Ekim-Kasım ^ Haşan Tahsin Paşa 7. Ordu komutanı Aralık 1886-Temmuz 1887; Bengazi vâlisi Temmuz Nisan 1888; Bitlis vâlisi Ekim Ocak 1895.

113 HAŞAN TAHSİN HOVHANNES Y. Haşan Tahsin Paşa (Arnavud) (V u lçitrinli) 1866-? Yemen vâlisi ve 7. Ordu komutanı Ağustos cak 1910; Yanya vâlisi Ağustos H aseki bk Mehmed Selim Paşa. Hasib bk Hüseyin Hasib, Mehmed Hasib. Haşim bk Hüseyin Haşim, Mustafa Haşim. Hatibzâde bk Ahmed Cemâl Bey. Hatunoğlu bk İsmail Hakkı Paşa. H aydar bk Ali Haydar, İbrahim Haydar, Mehmed Haydar. Haydar Hilmî Bey [Vaner] Musul vâlisi Şubat 1915-Ocak 1917; Bitlis vâlisi Ocak 1917-Ocak 1918; Van vâlisi Mart 1918-Ağustos ^ Haydar Paşa Şkodra vâlisi Mayıs 1903-Nisan Hayderizâde bk İbrahim Hakkı Efendi. Hayim Kohen Efendi Hahambaşı Hayim Moşe Becerano Efendi Hahambaşı Hayim Nahum Efendi Hahambaşı H ayreddin bk Mehmed Hayreddin, Tâhir Hayreddin. Hayreddin Nedim Bey [Göçen] Şehremini Mart-Nisan ^ Hayreddin Paşa (Tunuslu) Meclis-i â yân azası Aralık 1878; Sadrazam Aralık 1878-Temmuz Hayri bk Haşan Hayri, Mustafa Hayri. Hayri Bey Serkurenâ Nisan-Eylül ^ Hayri Paşa (Hacı) Ordu komutam Mayıs 1897-Haziran Hayri Paşa Şkodra vâlisi Ocak-Mart H ayrullah bk Haşan Hayrullah, İbrahim Hayrullah. Hayrullah Efendi _ Tahran büyükelçisi Ocak 1865-Aralık Hazım bk Ebûbekir Hazım. H azinedarzâde bk Abdullah Paşa, Ahmed Paşa, Osman Paşa. H ekim başı bk İsmail Paşa. Hıfzı bk Ahmed Hıfzı, Mustafa Hıfzı. Hıfzı Paşa Manastır vâlisi Şubat 1907-Kasım Hibab bk İsmail Hibab. ^ Hidâyet Paşa Ordu komutanı Eylül 1884-Aralık 1886; 6. Ordu komutam Aralık Eylül 1887; Basra vâlisi Ocak Mayıs Hikmet bk Ârif Hikmet. Hilmi bk Abbas Hilmî, Halimi Hilmî, Haşan Hilmî, Haydar Hilmî, Hüseyin Hilmî, Veysel Hilmî. Hilmî Paşa Hakkari vâlisi Kasım 1880-Mart ^ Hilm î Paşa Şkodra vâlisi Şubat-Arahk 1907; Yanya vâlisi Aralık 1907-Şubat Hilmî Paşa Evkaf nâzırı Temmuz-Ekim Hohenzollern bk Charles. Horen I. Aşıkyan Ermeni patriği Hovhannes XII. Arşaruni Ermeni patriği Hulusi bk Ömer Hulusi, Sâlih Hulusi.

114 HÜSEYİN AVNİ HÜSEYİN HASİB Hulusi Bey Nafia nâzırı Ekim 1911-Ocak 1912; Ankara vâlisi Haziran 1913-Şubat 1914; Suriye vâlisi Temmuz 1914-Ekim Hurşid. bk Hâlid Hurşid, Mehmed Hurşid. Hurşid Paşa (Kuşçubaşı/Çerkes) Serkurenâ Ocak-Ağustos Hurşid Paşa Selanik vâiisi Mayıs-Ağustos ^ Hurşid Paşa Tophane müşiri Mart 1909; Bahriye nâzırı Ekim 1911-Temmuz Husrev bk Mehmed Husrev. ^ Husrev Paşa (Samakulî) Bosna vâlisi Ocak 1841-Ekim 1843; Edirne vâlisi Kasım 1843-Mart 1844; Yanya vâlisi Mart 1844-Ekim 1845; Harput vâiisi Mart-Ekim Hüsam Efendi (Hacı) Şehremini Kasım 1855-Şubat Hüsameddin bk Ömer Hüsameddin. Hüsameddin Bey Serkurenâ Nisan Hüsameddin Bey Yanya vâlisi Kasım 1909-Aralık Hüseyin bk Ağa Hüseyin. ^ Hüseyin Avni Paşa Hassa Ordusu komutanı Eylül Aralık 1865 ilaveten Serasker Ağustos 1863-Aralık 1865; Girit vâlisi Aralık 1867-Ocak 1869; Serasker Ocak Temmuz 1871; Aydın vâlisi Kasım 1872-Ocak 1873; Bahriye nâzın Ocak- Şubat 1873; Serasker Şubat 1873-Şubat 1874; Sadrazam Şubat 1874-Nisan 1875; Serasker Ağustos-Eylül 1875; Hüdavendigar vâlisi Aralık 1875-Mayıs 1876; Serasker Mayıs-Haziran Hüseyin Bey Ticaret nâzın Şubat-Eylül Hüseyin Celâl Bey (Kavurzâde) Basra vâlisi Aralık 1910-Temmıız 1911; Diyarbakır vâlisi Temmuz 1911-Mayıs 1913; Bagdad vâlisi Mayıs 1913-Şubat 1914; Diyarbakır vâlisi Şubat-Ağustos 1914; Edirne vâlisi Ekim 1919-Nisan ^ Hüseyin Cemil Paşa Serkurenâ Mayıs 1867-Şubat 1869; Edirne vâlisi Aralık 1877-Ocak 1878; Haleb vâlisi Ocak 1881-Aralık 1886; Hicaz vâlisi Aralık 1886-Nisan Hüseyin Cevad Bey Belgrad elçisi Haziran-Arahlc 1914; Stokholm elçisi Kasım 1915-Mayıs 1917 ve Aralık 1917-Ağustos 1919; Bem elçisi Kasım 1920-Kasım Hüseyin Efendi Trablusgarb vâlisi Şubat 1903-Mayıs ^ Hüseyin Fevzî Paşa Ordu komutanı Nisan 1877-Şubat 1879; 5. Ordu komutanı Ağustos Nisan 1882; Bagdad vâlisi ve 6. Ordu komutanı Aralık 1882-Aralık 1886; 5. Ordu komutam Haziran 1889-Ocak 1892; 3. Ordu komutanı Ağustos 1893-Ekim Hüseyin Fikrî Paşa Kosova Aralık 1879-Ağustos 1880; Dersim vâlisi Kasım 1880-Nisan 1884; Bitlis vâlisi Mart 1884-Ağustos 1885; Hakkari vâlisi Mayıs 1886-Nisan Hüseyin Hasib Bey Şehremini Temmuz 1858-Eylül 1859 ve Eylül 1861-Mart 1868.

115 HÜSEYİN HASİB HÜSEYİN MAZHAR Hüseyin Hasib Bey Posta ve Telegraf nâzın Kasım Ağustos Hüseyin Hasib Bey Tahran büyükelçisi Haziran 1909-Kasım Hüseyin Haşim Bey [Sanver] Posta ve Telegraf nâzın Eylül Ekim Hüseyin Hilmî Paşa Adana vâlisi Nisan-Kasım 1897; Yemen ^valisi Mayıs 1898-bkjm İ902;xDahiliye nâzırı Kasım 1908-Nisan 1909 ve Sadrazam Şubat-Nisan 1909; Meclis-i â yân azası Kasım 1908; Sadrazam Mayıs cak 1910; Adliye nâzın Temmuz- Ekim 1912; Viyana büyükelçisi Ekim 1912-Mayıs Hüseyin Hüsnü Efendi (Köse) Maliye nâzın Şubat-Ağustos <w> Hüseyin Hüsnü Efendi (Çelebîzâde) Şeyhülislam Ocak 1910-Temmuz ^ Hüseyin Hüsnü Paşa Tirhala vâlisi Mayıs-Ağustos 1858; Yanya vâlisi Ağustos-Ekim 1858; Girit vâlisi Şubat 1859-Ocak 1860; Yanya vâlisi Ocak 1863-Ocak 1864; Rumeli vâlisi Ağustos 1864-Ocak 1865; Selânik vâlisi Ocak 1865-Aralık 1866; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Aralık 1866-Haziran 1867; Hüdavendigar vâlisi Haziran Şubat 1868; Zabtiye müşiri Mart Eylül 1871; Prizren vâlisi Mayıs Nisan 1874; Hüdavendigar vâlisi Temmuz-Kasım 1875; Yanya vâlisi Kasıml875-Nisan Hüseyin Hüsnü Paşa Harbiye nâzın Temmuz cak 1881 ve 30 Kasım-3 Aralık Hüseyin Hüsnü Paşa Çetine elçisi Ağustos 1888-Ağustos 1889; Petersburg büyükelçisi Ağustos 1889-Ağustos Y Hüseyin Hüsnü Paşa Bahriye nâzın 11 Şubat-17, Şubat ^ Hüseyin Hüsnü Paşa (Antakyalı) Harbiye nâzın Ağustos 1920-Ekim Hüseyin Hüsnü Paşa Kosova vâlisi Mayıs-Ağustos 1909; Trablusb vâlisi Ağustos 1909-Temmuz 1910; Meclis-i â yân azası Eylül Hüseyin Hüsnü Sermet Efendi Belgrad elçisi Mart 1879-Ağustos 1880; Madrid elçisi Eylül 1881-Ekim Hüseyin Kâzım Bey Bükreş elçisi Ocak 1896-Ağustos 1908; Washington büyükelçisi Ağustos Nisan 1910; Roma büyükelçisi Nisan 1910-EylüI Hüseyin Kâzım Bey (Kadrî) Babası Trabzon vâlisi Kadrî Bey Halep vâlisi Ağustos 1910-Temmuz 1911; İstanbul şehremini Temmuz- Ağustos 1911; Selanik vâlisi Ocak Ağustos 1912; Adliye nâzırı Şubat-Mart 1920; Ticaret nâzın Ekim 1920-Haziran 1921; Evkaf nâzırı Haziran-Ağustos 1921; Adliye nâzırı Ağustos Temmuz Hüseyin Mazhar Bey Diyarbakır vâlisi Ocak 1920.

116 HÜSEYİN MECİD İBRAHİM EDHEM Hüseyin Mecid Efendi Maliye nâzın Haziran-Temmuz 1862; Evkaf nâzın Ocak-Temmuz ^ Hüseyin Nâzım Paşa Ordu komutanı Ağustos-Eylül 1908; 2. Ordu komutanı Eylül cak 1909; Harbiye nâzın 6-11 Şubat 1909; Hassa Ordusu komutanı Nisan-Aralık 1909; Bağdat vâlisi ve 6. Ordu komutam Aralık 1909-Haziran 1911; Harbiye nâzın Temmuz 1912-Ocak 1913 ve Balkan Harbinde Başkomutan vekili Ekim Ocak Hüseyin Nâzım Paşa Zaptiye nazırı Temmuz 1890-Kasım 1896; Beyrut vâlisi Mart-Temmuz 1897; Suriye vâlisi Temmuz 1897-Mart 1906; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Mart Ağustos.1908; Suriye vâlisi Aralık 1908-Ekim 1910; Aydın vâlisi Ekim 1910-Aralık 1911 veocak-eylül Hüseyin Paşa (Şerif) Mekke şerifi Ekim 1908-Temmuz H üseyin Paşa bin M uham m ed (Şerif) Mekke şerifi Temmuz 1877-Haziran ^ Hüseyin Raûf Bey [Orbay] Bahriye nâzırı Ekim-Kasım ^ Hüseyin Remzi Paşa Ticaret nâzın Nisan-Haziran Hüseyin Rıza Paşa (Ramazanoğlu) Bulgaristan komiseri M art 1887-Mart 1888; Aydın vâlisi Mart 1888-Haziran 1889; Yanya vâlisi Haziran-Ağustos 1889; Hüdavendigâr vâlisi Ağustos Ocak 1890; Evfak nâzırı Ocak-Mayıs 1890; Adliye nâzın Mayıs 1890-Kasım 1895; Adana vâlisi Ocak 1896-Nisan 1897; Selanik vâlisi Ocak 1896-Ocak Hüseyin Sabrî Bey Maliye nâzın Kasım 1895-Ocak 1896; Posta ve Telefon ve Telegraf nâzın Ağustos-Ekim 1912; Maliye nâzırı Eylül-Ekim Hüseyin Tevfik Paşa (Yidinli) Maliye nâzın Ocak-Temmuz 1881; Washington elçisi Mart 1883-Aralık 1886; Ticaret nâzın Eylül 1891-Kasım 1895; Maliye nâzın Ekim 1897-Ağustos H üsnü bk Haşan Hüsnü, Hüseyin Hüsnü, Mehmed Hüsnü, Süleyman Hüsnü. Hüsnü Bey Bitlis vâlisi Nisan cak Jspanakçızâde bk Memdııh Sermed Bey. İbrahim Bey Bosna vâlisi Ocak-Haziran ^ İbrahim Derviş Paşa (Lofçalı) Yanya vâlisi Ekim 1858-Ocak 1863; 4. Ordu komutanı Şubat 1864-Ocak 1866; 5. Ordu komutanı Ocak 1866-Ekim 1867; Diyarbakır vâlisi Ekim Nisan 1868; 4. Ordu komutanı Nisan 1868-Ocak 1869; Halep vâlisi Ocak 1869-Ocak 1872; 3. Ordu komutanı Ocak 1872-Haziran 1873; Bosna vâlisi Şubat 1874-Ağustos 1875; 3. Ordu komutanı ile Manastır vâlisi Ağustos-Eylül 1875; Hassa Ordusu komutanı Eylül-Aralık 1875; Serasker Aralık 1875-Ocak 1876; Bahriye nâzın Ocak-Nisan 1876; Serasker Nisan-Mayıs 1876; 3. Ordu komutanı ve Manastır vâlisi Mayıs-Aralık 1876; Selanik vâlisi Ağustos cak İbrahim Edhem Bey (B ostancıbaşızâde/h acı) Sadâret müsteşarı Şubat 1847-Kasım 1849.

117 İBRAHİM EDHEM İBRAHİM HALİL İbrahim Edhem Bey [Dirvana] Beyrut vâlisi Aralık 1908-Mayıs 1910 ve Ağustos 1912-Ocak 1913; Aydın vâlisi Kasım-Aralık 1918; Posta ve Telegraf nâzırı Şubat-Mart 1919; Ticaret nâzırı Mart-Ağustos İbrahim Edhem Bey [Soysal] Şura-yı devlet reisi Mayıs-Ağustos 1920 ilâveten Ticaret nâzın Haziran-Temmuz İbrahim Edhem Paşa Hariciye nâzırı Kasım 1856-Nisan 1857; Ticaret nâzın Aralık 1859-Temmuz 1861; Ticaret ve Nafia nâzın Şubat- Mayıs 1863 ilâveten Maârif nâzın Mart- Mayıs 1863; Ticaret nâzın Mart Haziran 1866; Tirhala vâlisi Eylül Haziran 1867; Yanya vâlisi Haziran 1867-Mart 1868; Adliye nâzın Ağustos 1870-Haziran 1871; Nâfia nâzın Haziran 1871-Ocak 1873 ilaveten Ticaret nâzın Eylül 1871-Ağustos 1872; Nafia nâzın Şubat 1874-Haziran 1875; Berlin büyükelçisi Nisan-Aralık 1876; Şûrâ-yı devlet reisi Ocak-Şubat 1877; Sadrazam Şubat 1877-Ocak 1878; Viyana büyükelçisi Mart 1879-Mart 1882; Dâhiliye nâzın Mart 1883-Ekim ^ İbrahim Edhem Paşa Ordu komutanı Haziran-Ağustos 1908; Trablusgarb vâlisi Temmuz Temmuz İbrahim Edib Efendi Maliye nâzın Kasım 1879-Mayıs 1880 ve 3-6 Aralık İbrahim Faik Bey [İris] Konya vâlisi Mart cak 1907; Aydın vâlisi Ocak 1907-Ağustos 1908; Meclis-i â yân azası Aralık ^ İbrahim Fethi Paşa Belgrad elçisi Kasım 1897-Eylül İbrahim Hakkı Bey [Aktan] Kastamonu vâlisi Ekim 1918-Aeustos ^ İbrahim Hakkı Efendi (Hayderizâde) Şeyhülislam Kasım 1918-Mart 1919 ve Ekim 1919-Nisan İbrahim Hakkı Paşa M aârif nâzırı Temmuz-Eylül 1908 ilâveten Dahiliye nâzın Ağustos-Kasım 1908; Maârif nâzırı Aralık 1908; Roma büyükelçisi Aralık cak 1910; Sadrazam Ocak 1910-Eylül 1911 ilaveten Hariciye nâzın Ağustos-Eylül 1911; Berlin büyükelçisi Temmuz Temmuz 1918; Meclis-i â yân azası Şubat ^ İbrahim Halil Paşa Tophane müşiri Ocak 1863-Mayıs 1866 ilaveten Serasker Haziran-Ağustos 1863 ilaveten Kaptan-ı Derya Nisan Mayıs 1866; Nafıa nâzın ilaveten Ticaret nâzın Haziran 1866-Mayıs 1867; Tophane müşiri Şubat 1869-Ekim 1871 ve Kasım 1872-Mayıs 1873; Trabzon vâlisi Mayıs-Aralık 1877; Selanik vâlisi Aralık 1877-Temmuz X İbrahim Halil Paşa (M orali) Bahriye nâzırı Mart-Ağustos 1872; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Şubat Şubat 1877; Meclis-i â yân azası Mart 1877; Bahriye nâzın Nisan-Mayıs 1878.

118 İBRAHİM HALİL İSDEPANOS İbrahim Halil Paşa Van vâlisi Şubat 1887-Temmuz 1890; Sivas vâlisi Kasım 1892-Eylül 1897; Hüdavendigar vâlisi Eylül 1897-Eylül 1903; Beyrut vâlisi Eylül 1903-Aralık 1908; Hüdavendigar vâlisi Eylül-Kasım Y İbrahim Halil Paşa (Alizoti) Bahriye nâzın 28 Temmuz-5 Ağustos 1908 ve Ocak-Haziran İbrahim Haydar Efendi (Terzibaşızâde) Petersburg elçisi Ağustos 1858-Eylül 1859; Tahran büyükelçisi Aralık Aralık 1864; Viyana büyükelçisi Ocak 1865-Ağustos 1870; Şehremini Eylül 1870-Eylül 1871; Ankara vâlisi Kasım 1877-Aralık 1878; Posta ve Telegraf nâzın Ocak 1879-Haziran İbrahim Hayrullah Bey (Pirizâde) Selanik vâlisi Eylül cak 1912; İstanbul vâlisi Ocak-Ekim 1912; Adliye nâzın Ocak 1913-Şubat 1917 ilaveten Şura-yı devlet reisi Mayıs 1914-Temmuz 1918 ilaveten Evkaf nâzın Mayıs Şubat 1917; Meclis-i â yân azası Şubat İbrahim Kadrî Bey Trabzon vâlisi Nisan 1892-Şubat İbrahim Paşa (Sirozlu) Konya vâlisi Kasım 1841-Temmuz 1843; Selanik vâlisi Temmuz-Ekim İbrahim Paşa Mısır vâlisi Ağustos-Kasım İbrahim Paşa Vidin vâlisi Mart 1853-Temmuz İbrahim Sâib Paşa (Hacı) Maliye nâzın Eylül 1839-Şubat 1841; Meclis-i ahkam-ı adliye reisi Mart- Haziran 1841; Silistre vâlisi Aralık 1845-Temmuz İbrahim Sârim Paşa Sadaret müsteşarı Temmuz-Eylül 1839; Ticaret nâzın Haziran 1841-Aralık 1841; Hariciye nâzırı Ocak 1842-Mayıs 1843; Londra büyükelçisi Kasım 1844-Kasım 1845; Ticaret nâzırı Aralık Temmuz 1846; Sadaret müsteşarı Ekim 1846-Şubat 1847; Mâliye nâzın Şubat 1847-Şubat 1848; Meclis-i ahkâm-ı adliye reisi Şubat-Nisan 1848; Sadrazam Nisan-Ağustos 1848; Hüdavendigar vâlisi Eylül 1849-Ekim 1851; Trabzon vâlisi Şubat-Eylül İbrahim Selim Susa Efendi Cezâyir-i Bahr-i Sefıd vâlisi Aralık Ekim 1911; Posta ve Telegraf nâzın Ekim 1911-Şubat İbrahim Şükrü Paşa Suriye vâlisi Mart 1906-Aralık 1908; Meclis-i â yân azası Nisan İhsan bk Ali İhsan. İhsan Bey Berlin elçisi Temmuz 1857-Eylül İknadiyos Kakmajiyan Ermeni patriği İncebayraktar bk Mehmed Paşa. İngiliz bk Ali Rıza Bey, Mehmed Said Paşa, Mustafa Paşa. İrfan bk Ahmed İrfan. İris bk İbrahim Faik Bey. İrtem bk Süleyman Kâni Bey. İsdepanos III. Ermeni patriği

119 İSDEPANOS İSMAİL HAKKI İsdepanos IV. Mağakyan Ermeni patrik vekili İsmail bk Rıdvan İsmail. İsmail Afif Bey (Kiblelizâde) Sadaret müsteşarı Kasım 1860-Kasım İsmail Canbulat Bey İstanbul şehremini Şubat-Nisan 1916; İstanbul vâlisi Aralık 1915-Mayıs 1916; Stokholm elçisi Mayıs-Aralık 1917; Dahiliye nâzın Temmuz-Eylül İsmail Fuad Bey Kastamonu vâlisi Mart-Ağustos İsmail Hakkı bk Hâfız İsmail Hakkı. İsmail Hakkı Bey (Babanzâde) Maârif nâzın Mart-Ekim İsmail Hakkı Bey (Müftüzâde) Cebel-i Lübnan mütasamfı Nisan-Aralık 1917; Beyrut vâlisi Haziran-Eylül İsmail Hakkı Bey Van vâlisi Şubat-Ağustos 1912; Diyarbakır vâlisi Mayıs 1913-Şubat 1914; Adana vâlisi Şubat 1914-Şubat 1917; Hüdavendigar vâlisi Şubat Ekim İsmail Hakkı Bey (Gümülcineli) Hüdavendigar vâlisi Mart-Temmuz İsmail Hakkı Efendi (Manastırlı) Meclis-i â yân azası Aralık İsmail Hakkı Paşa Mabeyn başkatibi Ocak 1855-Kasım 1861; Sadaret müsteşarı Kasım Haziran 1862; Evkaf nâzın Haziran Temmuz 1863; Hazine-i Hassa nâzın Temmuz 1863-Mart 1868 ilâveten Bahriye nâzın Mart 1867-Mart İsmail Hakkı Paşa (Şehsüvarzâde/L eskovikli) Hakkari vâlisi Temmuz 1856-Aralık 1859; Haleb vâlisi Mayıs-Aralık 1860; Üsküp vâlisi Kasım 1865-Temmuz ^ İsmail Hakkı Paşa (D ivitçi/t rabzonlu) Şkodra vâlisi Aralık Mayıs 1868; Erzurum vâlisi Ekim 1868-Ocak 1869; Şkodra vâlisi Ağustos 1870-Eylül 1871; Yanya vâlisi Mayıs-Aralık İsmail Hakkı Paşa Sivas vâlisi Mart 1880-Şubat 1882; Selanik vâlisi Mart 1882-EylüI ^ İsmail Hakkı Paşa (Botgoriçeli) Yemen vâlisi ve 7. Ordu komutanı Aralık 1879-Aralık 1882 ve Mayıs Haziran İsmail Hakkı Paşa Babası Musullu Ali Yaver Paşa Ticaret nâzırı Aralık 1879-Haziran 1880; Ankara vâlisi Ağustos 1882-Mart 1884; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Mart Eylül 1885; Ticaret nâzın Eylül Aralık 1886; Hüdavendigar vâlisi; Mart 1887-Ocak 1889; Hicaz vâlisi Mart 1890-Haziran 1892; Erzurum vâlisi Ocak 1894-Eylül ^ İsm ail Hakkı Paşa (Hatunoğlu/ Kurt) Diyarbekir vâlisi Nisan 1868-Ekim 1875; 3. Ordu komutam Eylül Mayıs 1876; Erzurum vâlisi Aralık 1876-Mart 1879 ilaveten Osmanlı-Rus harbinde Anadolu Ordusu komutanı Aralık 1877-Şubat 1878 ilaveten 4. Ordu komutam Ocak-Haziran 1878; Hassa Ordusu komutanı Temmuz cak 1881.

120 İSMAİL HAKKI İSMET ^ İsmail Hakkı Faşa Ordu komutanı Temmuz 1900-Mart İsmail Hakkı Paşa Serkurenâ Aralık 1873-Ocak İsmail Hibâb Efendi Sadâret müsteşarı Ekim 1858-Kasım İsmail Kemal Bey (Vlora) Beyrut vâlisi Aralık 1891-Temmuz İsmail Kemal Bey [Alpsar] Sivas vâlisi Kasım 1918-Mart İsmail Paşa (Payaslı) Ankara vâlisi Mayıs 1841-Eylül 1842; Diyarbekir vâlisi Ağustos 1842-Eylül 1845; Üsküp vâlisi Mayıs 1850-Nisan 1851; Sivas vâlisi Eylül 1853-Mayıs 1854; Erzurum vâlisi Mayıs 1854-Nisan 1855; Harput vâlisi Nisan-Ekim 1855; Kastamonu vâlisi Temmuz 1856-Haziran 1859; Ankara vâlisi Haziran 1859-Kasım ^ İsmail Paşa (Ç erkeş) Anadolu Ordusu komutanı Eylül-Aralık 1854; 5. Ordusu komutanı Nisan Eylül 1859; 3 Ordusu komutanı Eylül 1859-Mayıs 1861 ilaveten Rumeli vâlisi Ocak 1860-Mayıs İsmail Paşa (Hekimbaşı) Nâfia nâzırı Ekim 1848-Mart 1849; Ticaret nâzın Nisan 1849-Eylül 1851; Aydın vâlisi Haziran 1853-Ocak-1855; Şkodra vâlisi Ocak-Mart 1855; Ticaret nâzın Aralık 1856-Mart 1858; Girit vâlisi Mayıs 1861-Şubat 1867; Zabtiye müşiri Şubat 1867-Mart 1868; Aydın vâlisi M art 1868-Temmuz 1869; Selânik vâlisi Eylül 1871-Mayıs 1872; Zabtiye müşiri Kasım 1872-Ocak 1873; Nâfia nâzın Ocak-Mart 1873; Şehremini Temmuz-Ekim 1873; Nâfia nâzın Ekim 1873-Şubat 1874; Şehremini Şubat-Mart İsmail Paşa Mısır Hidivi Ocak 1863-Haziran İsmail Rahmî Paşa (Tepedelenlizâde) Trabzon vâlisi Şubat 1847-Ağustos 1848; Edime vâlisi Eylül 1848-Şubat 1850; Yanya vâlisi Şubat 1850-Kasım 1851; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Ekim Ocak 1855; Haleb vâlisi Ocak 1855-Aralık 1855; Edime vâlisi Aralık 1856-Kasım 1857; Silistre vâlisi Kasım 1857-Mayıs 1858; Selânik vâlisi Ağustos 1859-Ocak 1860; Girit vâlisi Ocak 1860-Mayıs 1861; Tirhala vâlisi H aziran H aziran 1866; Hüdavendigar vâlisi Temmuz Haziran 1867; Prizren vâlisi Temmuz 1869-Ocak İsmail Sadık Kemal Paşa Meclis-i â yân azası Aralık İsmail Sıtkı Bey [Oğuzbeyoğlu] Adliye nâzın Mart-Nisan İsmail Zühdü Bey Sadaret müsteşarı Mart 1842-Ekim İsmail Zühdü Paşa (Altunizâde) Meclis-i â yân azası Nisan İsmet bk Mehmed İsmet. İsmetbeyzâde bk Ahmed Arif Hikmet Bey. İsmet Bey İstanbul vâlisi Ekim 1914-Aralık 1915 ilaveten şehremini Kasim 1914-Şubat 1916.

121 İSMET KARATODORİ İsmet Paşa Ankara vâlisi Temmuz 1843-Kasım İşaretçi bk Osman Paşa. İstanbullu bk Mehmed İzzet Paşa. Istanbulyan bk Stanbulyan Efendi. İzzet bk Ahmed İzzet, Haşan İzzet, Mehmed İzzet. X İzzet Bey Basra vâlisi Temmuz-Aralık İzzet Efendi Posta ve Telegraf nâzırı Mart 1876-Ocak 1880 ve Haziran 1880-Mayıs İzzet Efendi (Hacı/Çayçı) Basra vâlisi Ağustos 1886-Eylül 1887; Adana vâlisi Mart 1892-Ocak X İzzet Fuad Paşa (Keceçizâde) Madrid elçisi Mart 1900-Ağustos 1908; Meclis-i â yân azası Mart izzettin bk Yusuf İzzettin. K abaağaçlızâde bk Ahmed Cevad Paşa, Mehmed Şakir Paşa. KabûlC bk Mehmed Kabûlî. Kabzmalzâde bk Mehmed Said Efendi. Kacı bk Vehib Paşa. Kadir bk Abdülkadir. Kadri bk İbrahim Kadrî, Mehmed Kadrî. Kadrî Efendi Trabzon vâlisi Temmuz-Aralık Kahyazâde bk Ahmed Efendi. Kalenderpaşazâde bk Süleyman Paşa. Kalimaki Paşa (Alexandre) Londra elçisi Ekim 1846-Eylül 1848; Paris elçisi Eylül 1848-Ekim 1852; Sisam beyi Kasım ; Viyana büyükelçisi Aralık 1855-Ocak K a lk a n d e le n li bk Mehmed Âkif Paşa, Reşid Âkif Paşa. Kambur bk Ahmed İzzet Bey. Kâmil bk Mahmud Kâmil, Mehmed Kâmil, Y usuf Kâmil. Kâmil Bey (Midilli Mahşeri) Meclis-i â yân azası Eylül Kâmil Bey Yemen vâlisi Ocak-Nisan 1910; Sivas vâlisi Nisan cak 1911 ve Ağustos 1912-Şubat Kâmil Bey (Herzekli) Zaptiye nâzırı Temmuz 1886-Temmuz KânC bk Mehmed Kâni-, Mustafa Kâni, Süleyman Kâni. Kansu bk Ahmed Mazhar Müfid Bey. Kara bk Halil Efendi, Kemal Bey, Mehmed Said Paşa. Karaca Bey (Kostaki) Berlin elçisi Aralık 1847-Ekim 1852; Lahey elçisi Haziran 1854-Temmuz Karaca Paşa (Yanko) Lahey/Stokholm elçisi Ekim 1881-Mart Karakahya bk Abraham Paşa. Karamüftüzâde Mehmed Reşid Paşa. Karaosm anzâde bk Yakub Paşa. Karatodori Bey (Kostaki) Sisam beyi Temmuz 1906-Ağustos Karatodori Efendi (Stefanaki) Brüksel elçisi Mayıs 1875-Kasım Karatodori Paşa (Aleksandre) Roma elçisi Şubat 1874-Haziran 1876; Nafia nâzırı Haziran-Kasım 1878; Hariciye nâzın Aralık 1878-Temmuz 1879; Meclis-i â yân azası Mayıs 1878; Sisam adası beyi Mayıs 1885-Aralık 1894; Girit vâlisi Mart 1895-Mayıs Karavezir bk Mehmed Sadık Paşa. Kartallı bk Mehmed Emin Paşa. K astam onulu bk Tevfik Paşa.

122 KÂZIM KOPASİS Kastro bk De Kastro Bey. Kaşıkçızâde Mehmed Redif Paşa. K atırçıoğlu bk Ahmed Muhtar Paşa, Mahmud Muhtar Paşa. Kavurzâde bk Hüseyin Celâl Bey. Kayıkçıoğlu bk Sadık Vicdanî Bey. Kayserili bk Ahmed Paşa. K âzım bk Hüseyin Kâzım, Musa Kâzım, Osman Kâzım. Kâzım Bey Mamuretülaziz vâlisi Ocak 1911-Şubat Kâzım Bey Adliye nâzırı Şubat-Mart 1920 ve Ağustos 1921-Şubat ^ Kâzım Paşa [Alpan] Ordu komutanı Ekim 1896-Mayıs 1897; 5. Ordu komutanı Mayıs-Temmuz 1897; Şkodra vâlisi Temmuz Kasım 1901; Hicaz vâlisi Eylül Mayıs 1909; Aydın vâlisi Mayıs- Ağustos 1909; Suriye vâlisi Ağustos 1912-Ocak K eçecizâde bk İzzet Fuad Paşa, Mehmed Fuad Paşa. Kel bk Haşan Hakkı Paşa, Süleyman Kâni Bey. Kemal bk Ahmed Kemal, Ali Kemal, İsmail Kemal, İsmail Sadık Kemal, Mustafa Kemal. Kemal Bey Aydın vâlisi Ekim 1912-Ocak Kemal Bey (K ara) İaşe nâzın Ağustos-Ekim Kemali bk Abdükadir Kemalî, Ali Kemalî, Gâlib Kemalî. Kerim bk Abdülkerim. Kerkhove (Eugene, Vicomte de) Brüksel elçisi Haziran 1854-Ekim 1857; Madrid elçisi Ekim 1857-Şubat Keşfi bk Ahmed Keşfi. Keşmir bk Cemâl Bey. K e v a k ib iz â d e bk Mehmed Atâullah İbrahim Paşa. K evork K eresteciyan Ermeni patriği Kezrak bk Sâlih Hulusi Paşa. Kıbrıslı bk Hâlid Bey, Mehmed Emin Paşa Mehmed Kâmil Paşa. Kılıçoğlu bk Zeki Paşa. K ırım lı bk Musa Safveti Paşa. K ızılh isa rlı bk Ömer Paşa. Kızıllan bk Mehmed Ziyâeddin Bey. K iblelizâde bk İsmail Afif Bey. Killigil bk Nurî Paşa. K iril VII Rum Ortodoks patriği Eylül 1855-Ekim Koca bk Mustafa Reşid Paşa. Kocamemi bk Abdülvahab Subhî Bey. Kocataş bk Necmeddin Bey. Kohen bk Hayim Kohen. Kolaç bk Zeki Paşa. Konem enos Bey (George) Petersburg mukim maslahatgüzarı Şubat 1864-Ağustos Kongur bk Ali Kemal Bey. K onstantin V Rum Ortodoks patriği Nisan 1897-Mayıs Konyalı bk Mehmed Nâmık Paşa. K okona bk Ali Paşa. K opasis Efendi (A ndreas) Sisam beyi Aralık 1907-Şubat Kostaki bk Adosides Paşa, Antopulo Paşa, Fotiadis Bey, Karaca Bey, Karatodori Bey, Musurus Paşa.. K ölem en bk Abdullah Paşa. K öse bk Ahmed Zekeriya Paşa, Hüseyin Hüsnü Paşa, Mehmed Raîf Paşa. Köseraif bk Ragib Raîf Bey. ^ K ress von K ressenstein 8. Ordu komutanı Eylül-Aralık Kunduh bk Bekir Sami Bey. Kusa bk Franko.

123 KUYUMCUYAN MAHMUD EKREM Kuşçubaşı bk Hurşid Paşa. Kut bk Halil Paşa. Kuyumcuyan Efendi (Bedros) Orman ve Maadin nâzırı Eylül Haziran 1880; Ticaret nâzırı Haziran- Eylül Kuyumcuyan Paşa (Ohannes) Cebel-i Lübnan vâlisi Aralık Haziran Kuza (AIexandre) Boğdan beyi Ocak 1859-Aralık 1861 ve Eflak beyi Şubat 1859-Aralık 1861; Memleketeyn voyvodası Aralık Şubat K üçük bk Mehmed Said Paşa, Ömer Fevzî Paşa, Süleyman Nâmık Paşa. K ürt bk Mahmud Paşa, Mehmed Said Paşa, Reşid Paşa. Kütahyalı bk Ali Paşa. Lâmi bk Abdullah Lâmi. Lattas bk Ömer Lütfü Paşa. Lâz bk Ali Rıza Paşa. Lebib Bey Meclis-i â yân azası Ağustos 1877; Mabeyn başkatibi Ocak-Nisan L esko vikli bk İsmail Hakkı Paşa. Levi bk Moşe Efendi. Y Liman Paşa von der Sanders (Otto) Ordu komutanı Ağustos 1914-Mart 1915; 5. Ordu komutanı Mart Şubat 1916; Yıldırım Orduları Grubu komutam Mart-Ekim Lofçalı bk İbrahim Derviş Paşa. Logofet Bey bk Aristarki Bey (Stavraki). Lütfî Bey [Simavi] Serkurenâ Nisan 1909-Nisan 1912 ve Temmuz 1918-Mart M abeyinci bk Mustafa İzzet Paşa. M acar(lı) Mahmud Hamdî Paşa, Mehmed Ali Paşa. Macid Bey Aydın vâlisi Eylül 1920-Eylül Mağakya Ormanyan Ermeni patriği Mahmud Arif Paşa Diyarbekir vâlisi Aralık 1907-Ağustos ^ Mahmud Bahri Paşa (Çürüksulu) Bahriye nâzın Haziran 1913-Mart 1914; Meclis-i â yân azası Mart 1914; Nafia nâzın Mart-Kasım ^ Mahmud Celâleddin Paşa (Damad) Ticaret nâzırı Ağustos 1872-Temmuz 1874 ve Ekim 1875-EyIül 1876; Tophane müşiri Ekim 1876-Şubat 1878 ilaveten Serasker Temmuz 1877-Ağustos 1877 ve M ayıs-h aziran 1878; Trablusgarb vâlisi Ocak-Temmuz Mahmud Celâleddin Paşa (Çorlulu) Maliye nâzın Aralık 1887-Ağustos 1888; Hüdavendigar vâlisi Şubat 1890-Eylül 1891; Girit vâlisi Eylül 1891-Ağustos 1894; Ticaret nâzın Kasım 1895-Ocak Mahmud Celâleddin Paşa (Damad) Adliye nâzın Nisan-Ağustos Mahmud Edhem Paşa (Damad) Meclis-i â yân azası Mart Mahmud Ekrem Bey (Recaizâde) Maârif nâzın Temmuz 1908; Evkaf nâzın Ağustos-Eylül 1908; Maârif nâzın Eylül-Kasım 1908; Meclis-i â yân azası Aralık 1908.

124 MAHMUD ES'AD MAHMUD ŞEVKET Mahmud Es'ad Paşa Atina elçisi Eylül 1872-Ekim 1874; Roma elçisi Haziran 1876-Eylül 1877; Viyana büyükelçisi Eylül 1877-Mart 1879; Paris büyükelçisi Eylül 1880-Mart Mahmud Faiz Paşa Üsküb vâlisi Temmuz 1863-Ocak ^ Mahmud Hamdî Paşa (Macar/Freund) Ordu komutanı Haziran 1891-Aralık Mahmud Hamdî Paşa (Çürüksulu) Serkurenâ Ağustos 1842-Mayıs 1848; Kastamonu vâlisi Aralık cak 1855; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Ocak 1855-Aralık 1856; Konya vâlisi Aralık 1856-Ağustos 1859; Hüdavendigar vâlisi Ocak 1865-Temmuz 1866; Kastamonu vâlisi Temmuz 1866-Haziran 1867; Ankara vâlisi Temmuz 1869-Ağustos 1870; Hüdavendigar vâlisi Ekim Nisan 1873; Serkurenâ Haziran Ekim ^ Mahmud Kâmil Paşa Ordu komutanı Şubat 1915-Şubat 1916; 5. Ordu komutanı Şubat Şubat ^ Mahmud Muhtar Paşa [K atırcıoğlu] Ordu komutanı Ağustos 1908-Nisan 1909; Aydın vâlisi Ağustos 1909-Ekim 1910; Bahriye nâzın Kasım 1910-Eylül 1911 ve Temmuz-Ekim 1912; Berlin büyükelçisi Mart 1913-Temmuz Mahmud Nedim Bey [Akdilek] Yemen vâlisi Kasım 1911-Aralık Mahmud Nedim Paşa Sadaret müsteşarı Nisan-Mayıs 1854; Sayda vâlisi Mart-Aralık 1855; Şam vâlisi Aralık 1855-Eylül 1856; Aydın vâlisi Eylül 1856-Mayıs 1857; Ticaret nâzın Ağustos 1858-Kasım 1859; Trablusgarb vâlisi Temmuz 1860-Haziran 1867; Sadaret müsteşarı Mart 1868; Bahriye nâzın Mart 1868-Eylül 1871; Sadrazam Eylül 1871-Temmuz 1872; Kastamonu vâlisi Haziran-Ağustos 1873; Adana vâlisi Ekim 1873-Mayıs 1875; Şura-yı devlet reisi Ağustos 1875; Sadrazam Ağustos 1875-Mayıs 1876; Dahiliye nâzın Eylül 1879-Mart Mahmud Nedim Paşa Belgrad elçisi Aralık 1889-Mayıs 1890; Atina elçisi Mayıs 1890-Mart 1891; Roma büyükelçisi Mart 1891-Ocak 1896; Viyana büyükelçisi Ocak Eylül ^ Mahmud Paşa (Topçubaşızâde) Hassa Ordusu komutanı Mart 1849-Şubat 1852; Kaptan-ı deryâ Ekim 1852-Aralık ^ Mahmud Paşa (Kürt) Yemen vâlisi Eylül 1852-Mayıs 1856; Hicaz vâlisi Mayıs 1856-Temmuz 1857; Diyarbakır vâlisi Aralık 1858-Aralık Mahmud Paşa Üsküp vâlisi Temmuz 1863-Ocak V Mahmud Şevket Paşa Kosova vâlisi Nisan 1905-Ağustos 1908; 3. Ordu komutanı Ağustos 1908-Mayıs 1909; Harbiye nâzın Ocak 1910-Temmuz 1912; Meclis-i â yân azası Temmuz 1912; Sadrazam ve Harbiye nâzın Ocak- Haziran 1913.

125 MALİK MEHMED ALİ Malik Efendi Basra vâlisi Aralık 1912-Şubat M a n a s tır lı bk İsmail Hakkı Efendi, Mehmed Nazif Paşa. Manço bk Seyfeddin Bey. M ansurizâde bk Mustafa Nurî Paşa. M anyasizâde bk Refik Bey. Mardikyan bk Oskan Efendi. M ardinı bk Mehmed Ârif Bey. Marko Paşa [Apostolidis] Meclis-i â yân azası Mart Mateos II. Çuhaciyan Ermeni patriği Mateos III. İzmirliyan Ermeni patriği ve Mavrokordato Efendi (Dimitraki) Orman ve Maadin nâzın Ağustos Mayıs 1909 ve Kasım 1909-Ekim 1911; Meclis-i â yân azası Aralık Mavroyeni Bey (Alexandre) Washington elçisi Aralık 1886-Mayıs 1896; Sisam beyi Mart 1902-Temmuz 1904; Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Viyana büyükelçisi Kasım 1911-Ekim Mavroyeni Paşa (Spiridon) Meclis-i â yân azası Nisan M azhar bk Ahmed Mazhar, Ali Mazhar, Hüseyin Mazhar, Mustafa Mazhar. Mazhar Bey Kosova vâlisi Kasım 1911-Ağustos Mazhar Osman Paşa (Arnavud) Selanik vâlisi Temmuz 1854-Eylül 1855; Trablusgarb vâlisi Eylül Eylül 1858; Üsküp vâlisi Eylül Ağustos ^ Mazhar Şerif Paşa (Hamal) Hüdavendigar vâlisi Ekim 1843-Ocak 1844; Musul vâlisi Mart 1844-Aralık 1844; Sivas vâlisi Aralık 1844-Temmuz Mazlûm Mustafa Fehmi Paşa (G iritli) Hazine-i hassa nazırı Ağustos-Aralık Mecid bk Hüseyin Mecid. Mecid Efendi Bitlis vâlisi Ağustos 1889-Nisan 1900; Halep vâlisi Eylül 1902-Ağustos 1904; Bağdad vâlisi Ekim 1905-Aralık Medeni bk Mehmed Nurî Efendi. M edinizâde bk Ahmed İrfan Paşa. Mehmed bk Hâfız Mehmed, Sadık Mehmed Rifat. Mehmed Âkif Paşa (Hacı) Adana vâlisi Mayıs cak 1881; Ankara vâlisi Mayıs-Ağustos Mehmed Akif Paşa (Arnavud/Kalkandelenli) Selanik vâlisi Ocak cak 1865; Selanik vâlisi Haziran 1867-Şubat 1869; Tuna vâlisi Şubat 1869-Ekim 1870; Bosna vâlisi Ocak-Eylül 1871; Prizren vâlisi Nisan-Mayıs 1873; Selânik vâlisi Mayıs-Eylül 1873; Bosna vâlisi Aralık 1873-Mart 1874; Adliye nâzırı Mart 1874-Haziran 1875; Yanya vâlisi Temmuz-Kasım 1875; Edirne vâlisi Mart-Eylül 1876; Bağdad vâlisi Nisan 1877-Şubat 1878; Konya vâlisi Haziran 1878-Mart 1881; Şurâ-yı devlet reisi Mayıs-Kasım 1882 ve Aralık 1882-Eylül 1885; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Şubat 1886-Aralık Mehmed Ali Bey Şehremini Şubat-Temmuz 1921.

126 MEHMED ALİ MEHMED ÂRİF Mehmed Ali Bey [Gerede] Posta, Telefon ve Telegraf nâzın Mart- Nisan 1919; Dahiliye nâzın ilaveten Evkaf nâzır vekili Nisan-Mayıs Mehmed Ali Bey [Abid] Washington elçisi Eylül 1907-Ağustos Mehmed Ali Bey [Aynî] Mamuretülaziz vâlisi Ocak cak 1911; Bitlis vâlisi Ocak 1911-Ocak 1912; Yanya vâlisi Ocak 1912-Ağustos 1912; Trabzon vâlisi Ağustos Haziran Mehmed Ali Paşa Mısır vâlisi Haziran 1805-Ağustos ^ Mehmed Ali Paşa (Damad) Tophane müşiri Ocak 1844-Ağustos 1845; Kaptan-ı derya Ağustos Temmuz 1847 ve Nisan 1848-Mart 1849; Serasker Mart 1849-Mayıs 1851; Kaptan-ı deryâ Eylül 1851-Ekim 1852; Sadrazam Ekim 1852-Mayıs 1853; Serasker Mayıs 1853-Ocak 1854; Kaptan-ı deryâ Ağustos 1855-Ağustos 1858 ve Ekim 1858-Ocak 1863 ilâveten Tophane müşiri Eylül 1861-Ocak 1863 ve Hazine-i hassa nâzın Haziran Ocak 1863; Kaptan-ı deryâ Nisan Mart ^M ehm ed Ali Paşa (Macarlı/Prusyah) [Ludwig Cari Friedriech Detroit] Osmanlı-Rus harbinde Serdar-ı Ekrem Temmuz-Eylül Mehmed Ali Paşa Sadaret müsteşarı Şubat 1906-Ağustos 1908; Evkaf nâzırı 3-7 Ağustos Mehmed Ali Paşa Yemen vâlisi ve 7. Ordu komutanı Nisan 1910-Kasım Mehmed Ali Paşa (Prens) Meclis-i ji yân azası Aralık Mehmed Ârif Bey (Mardinî) Basra vâlisi Şubat-Eylül 1909; Suriye vâlisi Ocak J.913-Temmuz u Mehmed Ârif Efendi (Meşrebzâde) Şeyhülislam Mart 1854-Aralık Mehmed Ârif Efendi Viyana büyükelçisi Ocak 1851-Aralık İ855. Mehmed Ârif Efendi Meclis-i â yân azası Mart Mehmed Ârif Paşa (Ramazanoğlu) Sedâret müsteşarı Mart-Temmuz 1841; Meclis-i Ahkam-i adliye reisi Haziran 1840-Temmuz 1842 ve Nisan Ekim 1850; Evkaf nâzırı Haziran-Eylül İ848. u Mehmed Ârif Paşa Arabistan müşiri Ağustos 1854-Şubat 1855 ilaveten Şam vâlisi Ağustos Ekim 1855; Harput vâlisi Ekim Ocak 1857; Erzurum vâlisi Ocak Ekim 1859; Silistre vâlisi Mart Aralık 1864; Edime vâlisi Aralık Ocak Mehmed Ârif Paşa (Öküz) Zabtiye nâzırı Ocak-Mayıs 1879; Şehremini Mayıs-Temmuz V Mehmed Ârif Paşa Zaptiye müşiri Eylül 1871 ve Ağustos 1875; Basra vâlisi Eylül 1896-Mart 1898; Musul vâlisi Temmuz-Aralık 1898.

127 MEHMED ÂRİF MEHMED CEMÂLEDDİN ^ Mehmed Ârif Paşa Ordu komutanı ve Edime vâlisi Aralık 1895-Şubat Mehmed Âsim Bey Atina elçisi 1895 Aralık-1897 Şubat. Mehmed Asım Paşa Edime vâlisi Nisan 1869-Temmuz 1871; Bosna vâlisi Eylül 1871-Ağustos 1872; Kastamonu vâlisi Ocak-Mayıs 1873; Trabzon vâlisi Mayıs 1873-Nisan 1874; Tuna vâlisi Nisan 1874-Eylül 1876; Edirne vâlisi Eylül 1876-Ocak 1877; Adliye nâzın Ocak 1877-Ağustos 1877; Meclis-i â yân azası Ağustos 1877; Şurayı devlet reisi Şubat-Nisan 1878; Hariciye nâzırı Eylül 1880-Mayıs 1882; Evkaf nâzın M ayıs-kasım 1882; Hariciye nâzın Kasım 1882; Adliye Kasım 1882-Nisan 1884; Hariciye nâzırı Nisan 1884-Eylül 1885; Trabzon vâlisi Şubat-Mart Mehmed Atâ Bey Diyarbekir vâlisi Ocak-Nisan 1906; Erzurum vâlisi Nisan-Ekim 1906; Posta ve Telegraf nâzın Ağustos 1908; Maliye nâzın Şubat-Mart Mehmed Atâullah İbrahim Paşa (Kevakibizâde) Bağdad vâlisi Ağustos 1896-Şubat Mehmed Atıf Bey 1836-? Mabeyn başkatip Eylül 1873-Haziran Mehmed Behim Efendi Meclis-i â yân azası Ocak Mehmed Besim Bey Şehremini Mayıs-Ağustos ^ Mehmed Besim Paşa Yanya vâlisi Şubat 1854-Ocak 1855; Trabzon vâlisi Kasım 1855-Eylül 1856; Diyarbakır vâlisi Kasım 1856-Şubat Mehmed Bey Maraş vâlisi Ocak 1845-Ekim ^ Mehmed Bey Serkurenâ Ağustos-Ekim Mehmed Cavid Bey Maliye nâzın Temmuz 1909-Ekim 1911 ve Mart-Kasım 1914 ve Mart Kasım Mehmed Celâl Bey Erzurum vâlisi Mart 1910-Haziran 1911; Edirne vâlisi Temmuz-Ekim 1911; Dahiliye nâzın Ekim-Aralık 1911; Aydın vâlisi Aralık 1911-Ağustos 1912; Ticaret nâzın Ocak-Haziran 1913; Halep vâlisi Temmuz 1913-Haziran 1915; Konya vâlisi Haziran-Ekim 1915; Adana vâlisi Kasım 1919-Ağustos 1920; Şehremini Temmuz 1921-Mart Mehmed Celâl[eddin] Bey Adliye nâzırı 8-18 Mart Mehmed Celâl[eddin] Paşa Maârif nâzın Nisan 1902-Temmuz 1903; Bahriye nâzın Ağustos 1903-Aralık u Mehmed Cemâleddin Efendi (Hâlidzâde) Şeyhülislam Eylül 1891-Şubat 1909 ve Temmuz 1912-Ocak Mehmed Cemâleddin Paşa Tirhala vâlisi Şubat 1851-Şubat 1854; Harput vâlisi Ocak 1857-Mayıs 1859; Trabzon vâlisi Ağustos 1860-Şubat 1862; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Ocak 1864-Aralık 1866.

128 MEHMED CEMİL MEHMED EMİN Mehmed Cemil Paşa Paris büyükelçisi Haziran 1855-Aralık 1859 ve Mayıs 1862-Mart 1865 ve Eylül 1866-Temmuz 1872; Hariciye nâzırı Ağustos-Eylül Mehmed Cevad Bey 1865-? Ankara vâlisi Ocak 1902-Şubat 1907; Konya vâlisi Şubat 1907-Eylül 1908; Adana vâlisi Eylül 1908-Mart X Mehmed Dilaver Paşa Rumeli vâlisi Mayıs-Temmuz 1840; Hüdavendigar vâlisi Aralık 1840-Mayıs Mehmed Emin Ali Paşa Londra büyükelçisi Ocak 1842-Kasım 1844; Hariciye nâzırı Ekim 1846-Mayıs 1848; Meclis-i ahkam reisi Haziran- Ağustos 1848; Hariciye nâzın Ağustos 1848-Ağustos 1852; Sadrazam Ağustos 1852-Ekim 1852; Aydın vâlisi Ocak- Haziran 1853; Hüdavendigar vâlisi Mart- Eylül 1854; Tanzimat Meclisi reisi Eylül-Aralık 1854; Hariciye nâzın Aralık 1854-Mayıs 1855 ilaveten Tanzimat M eclisi reisi Ocak-Mayıs 1855; Sadrazam Mayıs 1855-Kasım 1856; Hariciye nâzırı Temmuz 1857-Ocak 1858; Sadrazam Ocak 1858-Ekim 1859; Tanzimat Meclisi reisi Aralık 1859; Hariciye nâzırı Haziran-Ağustos 1861; Sadrazam Ağustos-Kasım 1861; Hariciye nâzırı Aralık 1861-Şubat 1867; Sadrazam Şubat 1867-Eylül 1871 ilaveten Hariciye nâzın Şubat 1869-Eylül Mehmed Emin Bey (Bursalı) Mâbeyn-i hümâyûn başkâtibi Kasım 1861-Ocak 1863 ve Kasım 1863-Eylül 1871; Meclis-i â yân azası Mart 1877 Başvekâlet müsteşarı Şubat-Mart Mehmed Emin Bey [Yeniçay] Tahran büyükelçisi Kasım 1911-Nisan 1913; Sadaret müsteşarı Ağustos Nisan 1920; Hüdavendigar vâlisi Kasım cak Mehmed Emin Bey [Yurdakul] Hicaz vâlisi Mayıs 1909-Şubat 1911; Erzurum vâlisi Temmuz 1911-Ağustos Mehmed Emin Derviş Paşa (Kim yacı) Petersburg elçisi Eylül 1859-Eylül 1861; Maârif nâzın Ocak-Mayıs 1872; Ankara vâlisi Eylül 1873-Nisan 1874; Meclis-i â yân azası Mart Mehmed Emin Efendi (Bağdadlı) Meclis-i â yân azası Mart Mehmed Emin Paşa Selanik ve Tirhala vâlisi Şubat-Temmuz X Mehmed Emin Paşa (Mühendis) Rumeli müşiri Aralık 1847-Haziran 1849; Arabistan Ordusu komutanı Temmuz 1849-Eylül Mehmed Emin Paşa (Pepe) Bolu vâlisi Şubat-Mayıs 1842; Trablusgarb vâlisi Mayıs Şubat 1847; Zabtiye müşiri Şubat 1847-Eylül 1851; Sayda vâlisi Eylül 1851-Eylül 1852; Girit vâlisi Eylül 1852-Mart 1855; Tirhala vâlisi Mart 1855-Kasım 1857 ilaveten Yanya vâlisi Ocak 1856-Eylül 1857; Zabtiye müşiri Kasım 1857-Kasım 1861; Şam vâlisi Şubat 1862-Nisan 1863; Zabtiye müşiri Ekim 1863-Şubat 1867.

129 MEHMED EMİN MEHMED FAİK ^ Mehmed Emin Paşa (K ıbrıslı) Tirhala vâlisi Ocak 1847-Eylül 1848; Londra büyükelçisi Eylül 1848-Ekim 1850; Halep vâlisi Ekim 1850-Eylül 1851; Arabistan ordusu komutam Eylül 1851-Şubat 1853; Edirne vâlisi Mayıs 1853-Şubat 1854; Kaptan-ı Derya Şubat- Mayıs 1854; Sadrazam Mayıs-Kasım 1854; Tanzimat Meclis reisi Temmuz 1855-Temmuz 1857 ve Ocak-Ağustos 1858; Bahriye nâzın Ağustos 1858-Ekim 1858; Sadrazam Ekim-Aralık 1859 ve Mayıs 1860-Ağustos 1861; Edirne vâlisi Eylül 1861-Nisan 1864; Meclis-i ahkâmı adliye reisi Haziran 1866-Şubat Mehmed Emin Paşa (Hacı) Serkurenâ Ağustos 1861-Haziran 1862 ilâveten Hazine-i hassa nâzın Aralık 1861-Temmuz 1862; Hazine-i hassa nâzın Ocak 1863-Temmuz Mehmed Emin Paşa (Kartallı) Maliye nâzırı Mayıs-Ağustos 1872; Aydın vâlisi Ağustos-Ekim 1872; Halep vâlisi Haziran 1876-Şubat Mehmed Emin Raûf Paşa Meclis-i ahkâm-ı adliye reisi Temmuz 1839-Haziran 1840; Sadrazam Haziran 1840-Araİık 1841; Meclis-i ahkâm-ı adliye reisi Temmuz-Ağustos 1842; Sadrazam Ağustos 1842-Eylül 1846 ve Ocak-Mart Mehmed Enis Paşa (Çibukizâde) Mamuretülaziz vâlisi Ağustos Ağustos 1894; Kastamonu vâlisi Ağustos 1897-Nisan Mehmed Es'ad Efendi Şeyhülislam Ocak 1913-Mart ^ Mehmed Es'ad Paşa [Bülkat] Ordu komutam Haziran 1907-Haziran 1908; 1. Ordu komutanı Kasım Şubat 1918; 5. Ordu komutanı Şubat- Haziran 1918; 3. Ordu komütanı Haziran- Aralık 1918; Bahriye nâzın Mart Mehmed Es'ad Safvet Paşa Sadaret müsteşan Mart 1856-Ekim 1858; Ticaret nâzın Temmuz 1861-Şubat 1863; Meclis-i ahkâm-ı adliye reisi Şubat- Temmuz 1863 ve Ticaret nâzın Mayıs 1863-Mart 1865; Paris büyükelçisi Haziran 1865-Ağustos 1866; Ticaret nâzın Mayıs 1867-Mart 1868; Maârif nâzın Mart 1868-Ekim 1871; Sadaret müsteşarı Mayıs-Ağustos 1872; Adliye nâzın Ağustos 1872-Mart 1873; Hariciye nâzırı Mart-Mayıs 1873; Maârif nâzın Nisan 1874-Ocak 1875; Hariciye nâzırı Ocak-Kasım 1875; Maârif nâzın Aralık 1875-Nisan 1876; Adliye nâzırı Nisan- Haziran 1876; Hariciye nâzırı Aralık 1876-Haziran 1877; Nafıa nâzın Haziran- Ağustos 1877; Adliye nâzın Ağustos 1877-Şubat 1878; Şura-yı devlet reisi 7-21 Şubat 1878; Hariciye nâzın Şubat- Aralık 1878 ve Sadrazam Haziran-Aralık 1878; Paris büyükelçisi Aralık Temmuz 1879; Hariciye nâzın Temmuz- Ekim 1879 ve 30 Kasım-3 Aralık Mehmed Faik Memduh Paşa Konya vâlisi Temmuz 1887-Nisan 1889; Sivas vâlisi Nisan 1889-Aralık 1892; Ankara vâlisi Aralık 1893-Kasım 1895; Dahiliye nâzın Kasım 1895-Ağustos Mehmed Faik Paşa (Selanikli) Kosova vâlisi Ekim 1885-Ekim 1889; Manastır vâlisi Ekim 1889-Nisan 1895; Dıyarbekir vâlisi Nisan 1902-Şubat 1903.

130 MEHMED FAZIL MEHMED HÂLİD ^ Mehmed Fazıl Paşa (Dağıstanlı) Ordu komutam ilaveten Bağdad vâlisi Eylül 1908-Mart 1909; Musul vâlisi Ağustos-Aralık ^ Mehmed Fazlı Paşa Zaptiye müşiri Şubat 1883-Temmuz 1886; 3. Ordu komutanı Temmuz Ağustos Mehmed Ferid Paşa Van vâlisi Ekim 1908-Ağustos 1909; Ankara vâlisi Eylül 1909-Eylül Mehmed Ferid Paşa (Avonyalı) Konya vâlisi Şubat 1898-Kasım 1902; Sadrazam Ocak 1903-Temmuz 1908; Meclis-i â yân azası Mart 1909; Aydın, vâlisi Mart-Mayıs 1909; Dahiliye nâzın Mayıs-Ağustos 1909 ve Temmuz 1912; Meclis-i â yân reisi Temmuz 1912-Ocak Mehmed Ferid Paşa (Damad) Meclis-i â yân azası Kasım 1909; Sadrazam ilaveten Hariciye nâzın Mart 1919-Ekim 1919; Sadrazam ilaveten Hariciye nâzın Nisan-Ekim 1920 ilaveten Harbiye nâzın Nisan-Ağustos Mehmed Feridun Bey Atina elçisi Şubat 1886-Mayıs 1887; Bükreş elçisi Aralık 1888-Mayıs 1890; Belgrad elçisi Mayıs 1890-Mayıs 1893; Madrid elçisi Temmuz 1894-Aralık Mehmed Fevzî Paşa Evkaf nâzın Temmuz-Ekim Mehmed Fuad Paşa (Keçecizâde) Sadaret müsteşarı Aralık 1849-Ağustos 1852; Hariciye nâzın Ağustos 1852-Mart 1853 ve Mayıs 1855-Kasım 1856 ilaveten Tanzimat Meclisi reisi Mayıs- Temmuz 1855; Tanzimat Meclisi reisi Eylül 1857-Ocak 1858; Hariciye nâzın Ocak 1858-Haziran 1861 ve Ağustos- Kasım 1861; Sadrazam Kasım Ocak 1863; Meclis-i ahkam-ı adliye reisi Ocak-Mart 1863; Serasker Mart-Haziran 1863 ilaveten Sadrazam Haziran Haziran 1866; Hariciye nâzın Şubat 1867-Şubat Mehmed Gâlib Bey Meclis-i â yân azası Aralık Mehmed Gâlib Bey Kastamonu vâlisi Ağustos 1912-Mayıs 1913; Trabzon vâlisi Mart-Ekim ^ M ehm ed Hâdi Paşa (Bağdadlı) Kosova vâlisi Ağustos 1908-Mayıs 1909; 3. Ordu komutanı Mayıs Aralık 1910; Erkân-ı Harbiye-i Umumiye reisi Ağustos-Eylül 1919; Ticaret nâzın Eylül 1919-Şubat 1920; Meclis-i â yân azası Eylül 1919; Erkân-ı Harbiye-i Umumiye reisi 2-19 Mayıs 1920; Maârif nâzın Temmuz-Ekim 1920; Ticaret nâzın Eylül-Ekim Mehmed Hâlet Paşa Trablusgarb vâlisi Mart 1870-Temmuz 1871; Edirne vâlisi Temmuz-Kasım 1871; Sivas vâlisi Kasım 1871-Mayıs 1872; Konya vâlisi Ağustos 1872-Ocak 1873; Suriye vâlisi Ocak 1873-Eylül 1874; Şehremini Eylül 1875-Ocak 1876; Nâfia nâzın Ocak-Şubat 1876; Ticaret nâzın Ekim 1876-Ağustos 1877; Meclisi â yân azası Mart 1877; Hicaz vâlisi Ekim 1877-Haziran Mehmed Hâlid Efendi Maliye nâzın Haziran 1850-Ağustos 1851; Evkaf nâzın Ağustos 1851-Mart Mehmed Hamdı bak Muhammeti Hamdı.

131 MEHMED HAMDÎ MEHMED HUSREV Mehmed Hamdî Paşa (Nasuhzâde/Çengelköylü) Sivas vâlisi Temmuz Ekim 1843; Konya vâlisi Ocak-Aralık 1845; Erzurum vâlisi Kasım 1847-Mayıs 1851; Sivas vâlisi M ayıs Ey I ül 1853; Diyarbekir vâlisi Eylül 1853-Ocak 1855; Kastamonu vâlisi Ocak-Nisan 1855; Hüdavendigar vâlisi Nisan-Eylül 1855; Haleb vâlisi Aralık 1855-Ocak 1857; Hüdavendigar vâlisi Şubat 1861-Mayıs Mehmed Hamdî Paşa Basra vâlisi Aralık 1893-Eylül Mehmed Hasib Paşa Selanik vâlisi Eylül 1839-Şubat 1840; Meclis-i ahkâm-ı adliye reisi Haziran 1840-Mart 1841; Evkaf nâzın Aralık 1844-Haziran 1848; Hicaz vâlisi Eylül 1848-Mayıs 1850; Hazine-i Hassa nâzın Nisan 1853-EylüI 1854; Evkaf nâzırı Eylül 1854-Temmuz 1857; Maliye nâzın Temmuz 1857-Mart 1858; Evkaf nâzırı Mart 1858-Şubat 1859; Maliye nâzın Şubat 1859-Haziran 1860; Hazine-i hassa nâzın Nisan-Ağustos Mehmed Haydar Paşa Erzurum vâlisi Ağustos 1892-Ocak ^ Mehmed Hayreddin Paşa Vidin vâlisi Şubat 1845-Ekim 1846; Diyarbakır Ekim 1846-Kasım 1847; Trabzon vâlisi Ağustos 1848-Şubat 1850; Edirne vâlisi Şubat-Eylül 1850; Bosna vâlisi Eylül 1850-Ağustos 1851; Zaptiye müşiri Ağustos 1852-Ocak 1854; Ankara vâlisi Ocak 1858-Mayıs 1859; Sivas vâlisi Mayıs 1859-Mayıs 1861; Erzurum vâlisi Mayıs 1861-Şubat ^ M ehm ed Hurşid Paşa (Arnavud) Bosna vâlisi Temmuz 1852-Eylül 1856; Rumeli vâlisi Eylül 1856-Mayıs 1857; Sayda vâlisi Haziran 1857-Temmuz Mehmed Hurşid Paşa Adana vâlisi Haziran 1862-Şubat 1864; Sayda vâlisi Şubat 1864-Nisan 1865; Maliye nâzın Nisan-Aralık 1865; Edime vâlisi Ocak 1866-Nisan 1869; Evkaf nâzın Nisan 1869-Ağustos 1870; Hicaz vâlisi Ağustos 1870-Ağustos 1872; Sivas vâlisi Ağustos 1872-Mart 1873; Evkaf nâzırı Mart-Nisan 1873; Sadaret müsteşarı Mayıs-Eylül 1873; Adliye nâzırı Eylül 1873-Mart 1874; Edirne vâlisi Mart 1874-Ekim 1875; Aydın vâlisi Aralık 1875-Ağustos 1876; Sadaret müsteşarı Ocak-Şubat 1878; Adliye nâzın Mart-Nisan 1878 ve 30 Kasım-3 Aralık 1878; Meclis-i â yân azası Ekim 1878; Ankara vâlisi Aralık 1878-Şubat ^ Mehmed Husrev Paşa (Abaza/Koca) Sadrazam Temmuz 1839-Haziran 1840; Serasker ilaveten Hassa Ordusu komutanı Aralık 1845-AraLk Mehmed Hüsnü Bey [Zadil] Bitlis vâlisi Ocak-Temmuz 1909; Kastamonu vâlisi Temmuz 1909-Kasım 1910; Hüdavendigar vâlisi Kasım Mart 1915.

132 MEHMED İSMET MEHMED KÂMİL ^ Mehmed İsmet Paşa (R am azanoğlu/d eli) Trabzon vâlisi Eylül 1853-Mart 1854; Tirhala vâlisi Mayıs 1854-Mart 1855; Kastamonu vâlisi Nisan 1855-Ekim 1856; Silistre vâlisi Mart-Ekim 1857; Vidin vâlisi Ekim 1857-Kasım 1859; Halep vâlisi Aralık 1860-Şubat Mehmed İzzet Bey Serkurenâ Temmuz 1855-Mart Mehmed İzzet Paşa (Dârendeli- Topal) Ankara vâlisi Ocak 1834-Ağustos 1839; Edirne vâlisi Ekim 1840-Şubat 1841; Sadrazam Aralık 1841-Ağustos 1842; Edime vâlisi Ağustos 1842-Şubat 1843; Hüdavendigar vâlisi Ağustos-Eylül M ehmed İzzet Paşa (Gözügiize]) Serkurenâ Temmuz 1839-Ağustos 1842; Ticaret nâzın Eylül 1851-Eylül 1852; Zabtiye müşiri Aralık 1854-Kasım ^ Mehmed İzzet Paşa Şkodra vâlisi Kasım 1879-Ağustos Y Mehmed İzzet Paşa (Giridîzâde) Ordu komutanı Ocak 1880-Aralık 1882; Yemen vâlisi ve 7. Ordu komutanı Aralık 1882-Aralık ^ Mehmed İzzet Paşa (İstanbullu) Hassa Ordusu komutanı Kasım Ağustos 1870; 5. Ordu komutanı, Ağustos 1870-Kasım 1872; Zabtiye müşiri Şubat-Mayıs 1873; 5. Ordu komutanı Eylül 1873-Eylül 1874; 6. Ordu komutanı Ekim 1874-Ocak 1875; 5. Ordu komutanı Şubat 1875-Nisan 1878; Serasker Nisan-Mayıs 1878; Diyarbekir vâlisi Şubat 1879-Nisan 1882; 5. Ordu komutanı Nisan Aralık Mehmed Kabûlî Paşa Atina elçisi Aralık 1851-Aralık 1852; Sayda vâlisi Şubat 1863-Şubat 1864; Aydın vâlisi Şubat-Aralık 1864; Ticaret nâzın Mart 1868-Eylül 1871; Viyana büyükelçisi Mayıs 1873-Haziran 1874; Şehremini Haziran-Temmuz 1874; Ticaret nâzın Temmuz 1874-Ekim 1875; Petersburg büyükelçisi Ekim 1875-Eylül 1876; Meclis-i â yân azası Mart Mehmed Kadrî Paşa (Cenanî) İstanbul şehremini Ağustos 1874-Eylül 1875; Nafia nâzırı Eylül-Aralık 1875; İstanbul şehremini Şubat 1876-Şubat 1877; Şura-yı devlet reisi Şubat Şubat 1878; Bağdad vâlisi Şubat-Aralık 1878; Dahiliye nâzın Aralık 1878-Eylül 1879; Ticaret nâzırı Ekim-Aralık 1879; Sadrazam Haziran-Eylül 1880; Edirne vâlisi Ocak 1882-Şubat ^ Mehmed Kâmil Paşa (H acı/m ühendis) Berlin orta elçisi Aralık 1837-Eylül 1839; Bosna vâlisi Ekim 1843-Kasım 1844; Sayda vâlisi Ocak 1846-Eylül 1847; Ticaret nâzın Mayıs-Temmuz 1848; Musul vâlisi Kasım 1849-Ağustos 1850; Hicaz vâlisi Ocak 1855-Mayıs 1856; Serasker Ağustos 1857; Haleb vâlisi Ağustos 1857-Ağustos 1858; Aydın vâlisi Aralık 1858-Temmuz Mehmed Kâmil Paşa Sadâret müsteşarı Ağustos-Ekim 1872; Petersburg elçisi Nisan 1873-Ekim 1875.

133 MEHMED KÂMİL MEHMED NASIR Mehmed Kâmil Paşa (Kıbrıslı) Halep vâlisi Şubat 1877-Mart 1879; Evkaf nâzın Mayıs-Eylül 1880; Maârif nâzın Eylül 1880-Aralık 1881; Evkaf nâzın Kasım 1882-Eylül 1885; Sadrazam Eylül 1885-Eylül 1891 ve Ekim-Kasım 1895; Aydm vâlisi Kasım 1895-Ocak 1907; Sadrazam Ağustos 1908-Şubat 1909; Şura-yi devlet reisi Temmuz-Ekim 1912; Sadrazam Ekim 1912-Ocak Mehmed Kânî Paşa (Tatar) Bosna vâlisi Ağustos 1857-Haziran 1859; Maliye nâzırı Mart 1864-Nisan 1865; Nafıa nâzın Temmuz-Ekim 1873; Maliye nâzın Ocak-Ağustos 1878 ve Şubat-Mayıs 1879; Meclis-i â yân azası Ocak Mehmed Midhat Bey (Alam) [Şayiam ] Van vâlisi Ağustos 1919-Temmuz Mehmed Muammer Paşa Vidin vâlisi Temmuz 1855-Ekim 1857; Edirne vâlisi Kasım 1857-Şubat 1858; Aydın vâlisi Temmuz 1859-Haziran- 1860; Şam vâlisi Hazıran-Kasım 1860; Hicaz vâlisi Ağustos 1867-Ağustos 1870; Ankara vâlisi Ağustos 1870-Mayıs ^ Mehmed Muzaffer Paşa Meclis-i â yân azası Aralık Mehmed Münir Bey Maliye nâzın 30 Kasım Aralık Mehmed Nabi Bey (Menemenlizâde) Atina elçisi Nisan 1908-Ekim 1911; Sofya elçisi Ekim 1911-Ekim 1912; Roma büyükelçisi Ekim 1912-Kasım 1915; Hariciye nâzın Ekim-Kasım 1918; Paris mümessili Kasım 1920-Kasım V Mehmed Nâfiz Paşa (Mudurnulu) Serkurenâ Ocak 1877-Haziran 1878; 4. Ordu komutam Haziran 1878-Ocak 1884; Basra vâlisi ve 6. Ordu komutanı Eylül 1887-Nisan 1888; Hüdavendigar vâlisi Ocak-Ağustos ^ Mehmed Nâmık Paşa (Konyalı) Arabistan müşiri Kasım 1843-Haziran 1849; Irak müşiri Haziran 1849-Ağustos 1852 ilaveten Bağdad vâlisi Ekim Ağustos 1852; Tophane müşiri Eylül 1852-Mayıs 1853; Ticaret nâzın Mayıs 1853-Ağustos 1854; Hüdavendigar vâlisi Eylül 1855-Kasım 1856; Kastamonu vâlisi Aralık 1856-Temmuz 1857; Hicaz vâlisi Temmuz 1857-Kasım 1858; Hassa Ordusu komutam Mayıs 1860-Haziran 1861; Serasker Haziran-Eylül 1861; Bağdat vâlisi ilaveten 6. Ordu komutanı Eylül 1861-Mart 1868; Serasker Mart 1868-Ocak 1869; Şura-yı devlet reisi Ekim 1871-Ağustos 1872; Bahriye nâzın Kasım 1872-Ocak 1873 ve Ekim-Kasım 1875; Serasker Kasım-Aralık 1875; Şurayı devlet reisi Şubat-Nisan 1876; Meclisi â yân azası Mart 1877; Hazine-i hassa nâzın Ocak 1878; Tophane müşiri Şubat- Nisan Mehmed Nâsır Paşa (M üntefik) Basra vâlisi Ağustos 1875-Ekim 1877.

134 MEHMED NÂZIM MEHMED RÂŞİD Mehmed Nâzım Paşa Diyarbakır vâlisi Şubat 1903-Ağustos 1905; Halep vâlisi Ağustos 1905-EylüI 1908; Konya vâlisi Eylül 1908-Şubat 1909; Sivas vâlisi Şubat-Nisan 1910; Selanik vâlisi Eylül Mehmed Nazif Bey 1859-? Maliye nâzın Ağustos-Eylül ^ Mehmed Nazif Paşa (M anastırlı) Cezâyir-i Bahr-i Sefıd vâlisi Haziran- Aralık 1873; Bosna vâlisi Haziran Temmuz 1877; Yanya vâlisi Temmuz 1877-Haziran 1878; Kosova vâlisi Haziran 1878-Aralık 1879; Evkaf nâzırı Eylül-Aralık 1880; Trablusgarb vâlisi Mart-Kasım 1881; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Haziran 1883-Şubat 1884; Hüdavendigar vâlisi Şubat 1884-Aralık 1886; Aydın vâlisi Aralık 1886-Mart 1888; Suriye vâlisi Mart 1888-Kasım Mehmed Necib Paşa (Gürcü/Hacı) Şam vâlisi Ocak 1841-Mart 1842; Bağdad vâlisi Mart 1842-Haziran Mehmed Nevres Paşa Hüdavendigar vâlisi Mayıs-Haziran 1862; Serkurenâ Haziran-Temmuz 1862; Maliye nâzırı Temmuz 1862-Ocak 1863; Maârif nâzırı Ocak-Mart 1863 ve Mart- Nisan 1865; Serkurenâ Kasım Mayıs 1867 ve Mayıs 1870-Eylül Mehmed Nureddin Bey Beyrut vâlisi Mayıs 1910-Eylül Mehmed Nurî Efendi Paris büyükelçisi Aralık 1839-Kasım Mehmed Nurî Efendi (Mühürdarzâde) Sadâret müsteşarı Ekim-Aralık Mehmed Nurî Efendi (Medeni) Şeyhülislam Eylül 1920-Kasım 1922 ilaveten Evkaf nâzın Ekim 1920-Haziran ^ Mehmed Nurî Paşa Serkurenâ Ağustos 1908-Nisan Mehmed Paşa (İncebayraktar) Musul vâlisi Mart 1836-Mart Mehmed Paşa (Giridîzâde) Sivas vâlisi Mart-Aralık 1844; Musul vâlisi Ocak-Aralık Mehmed Paşa Tunus vâlisi Mayıs 1855-Eylül Mehmed Râgıb Bey Maliye nâzın 3-7 Ağustos Mehmed Râgıb Paşa (Saraylı) Trablusgarb vâlisi Şubat 1847-Eylül 1848; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Ağustos 1849-Temmuz 1851; Aydın vâlisi Temmuz-Eylül 1851; Harput vâlisi Eylül 1851-Ekim 1852; Diyarbakır vâlisi Ekim 1852-Eylül 1853; Şkodra vâlisi Eylül 1854-Ocak 1855; Kastamonu vâlisi Ekim-Aralık 1856; Trabzon vâlisi Aralık 1856-Ağustos 1858; Konya vâlisi Ağustos 1859-Haziran Mehmed Raîf Paşa (Köseraîf) Ticaret nâzın Eylül 1880-Mayıs 1882; Nafia nâzın Nisan 1884-Eylül 1885; Adana vâlisi Ekim 1885-Temmuz 1887; Ticaret nâzın Mayıs 1890-Eylül 1891; Halep vâlisi Ocak 1896-Temmuz 1900; Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Şura-yı devlet reisi Mayıs cak ^ Mehmed Râşid Paşa (Hacı) Serasker Ocak-Mart 1863; 5. Ordu komutanı Mart 1863-Şubat 1864.

135 MEHMED RAŞİD MEHMED REŞİD Mehmed Râşid Paşa Şkodra vâlisi Ekim 1861-Nisan 1862; Vidin vâlisi Nisan-Aralık 1864; Aydın vâlisi Aralık 1864-Temmuz 1866; Suriye vâlisi Temmuz 1866-Eyliil 1871; Nafıa nâzırı Mart-Mayıs 1873; Hariciye nâzın Mayıs 1873-Mayıs 1874; Viyana büyükelçisi Haziran 1874-Kasım 1875; Hariciye nâzın Kasım 1875-Aralık Mehmed Rauf Paşa Başvekâlet müsteşarı Mart-Aralık X Mehmed Raûf Paşa Girit vâlisi Ekim 1870-Ekim 1871; Bagdad vâlisi ilaveten 6. Ordu komutanı Kasım 1871-Mayıs 1873; Girit vâlisi Ağustos 1873-Mart 1875; Bahriye nâzırı Mayıs-Ağustos 1875; Bosna vâlisi Eylül-Aralık 1875; Girid vâlisi Ocak 1876-Ocak 1877; Bahriye nâzın Ocak- A ralık 1877 ilaveten Osmanh-Rus Harbinde Tuna Şark Ordusu komutanı Temmuz-Eylül 1877 ve Balkan Ordusu komutanı Eylül-Kasım 1877 ilaveten Serasker Aralık 1877-Nisan 1878; Tophane müşiri Haziran Şubat 1879; Edirne vâlisi Şubat Ocak 1882; Hassa Ordusu komutanı Ocak 1882-Ağustos X Mehmed Redif Paşa (Bursalı/K aşıkçızâde/topal) Yemen vâlisi Mayıs-Ağustos 1871; 3. Ordu komutanı Ağustos 1871-Ocak 1872; Girit vâlisi Temmuz-Eylül 1872; Yanya vâlisi Eylül 1872-Mayıs 1873; Bagdad vâlisi Mayıs 1873-Haziran 1875 ilaveten 6. Ordu komutanı Mayıs Ekim 1874; Manastır vâlisi ve 3. Ordu komutanı Haziran-Ağustos 1875; Hassa Ordusu komutanı Haziran 1876-Mart 1878; Serasker Eylül 1876-Temmuz X Mehmed Re'fet Paşa (Baytar) Ordu komutanı Temmuz Ağustos 1870; 3. Ordu komutanı Eylül 1874-Haziran 1875 ilaveten Manastır vâlisi Ocak-Haziran 1875; Selanik vâlisi Aralık 1875-Haziran o Mehmed Refik Efendi Şeyhülislam Ağustos 1866-Nisan Mehmed Reşad Bey Kosova vâlisi Nisan cak 1903; Trabzon vâlisi Şubat 1903-Haziran 1906; Edime vâlisi Şubat-Temmuz Mehmed Reşid Bey (Şahingiray) Diyarbakır vâlisi Ağustos 1914-Mart 1915; Ankara vâlisi Şubat-Nisan ^ Mehmed Reşid Paşa (Gözlüklü) Anadolu müşiri Aralık 1847-Mart 1852; Hassa Ordusu komutam Mart-Temmuz 1852; Tophane müşiri Ağustos-Eylül 1852; Bağdad vâlisi ilaveten Irak müşiri Eylül 1852-Temmuz X Mehmed Reşid Paşa (Darbhor) Serasker Şubat-Temmuz 1843 ilaveten Hassa Ordusu komutanı Ocak-Eylül 1843; Rumeli Ordusu komutanı Ocak- Aralık 1847; Hassa Ordusu komutanı Haziran 1848-Şubat 1849 ve Temmuz 1854-Mayıs 1855.

136 MEHMED REŞİD MEHMED RÜŞDÜ Mehmed Reşid Paşa (Bostancıbaşızâde/Öküz) Van vâlisi Eylül 1850-Aralık 1854; Harput vâlisi Aralık 1854-Nisan 1855; Erzurum vâlisi Nisan-Eylül 1855; Bosna vâlisi Eylül 1856-Ağustos 1857; Haleb vâlisi Ağustos 1858-Mayıs 1860; Konya vâlisi Haziran-Aralık 1861; Aydın vâlisi Eylül 1861-Şubat 1863; Sivas vâlisi Şubat 1863-Eylül 1864; Kastamonu vâlisi Temmuz 1865-Haziran 1866; Erzurum vâlisi Haziran 1866-Kasım 1867; Kastamonu vâlisi Aralık Ağustos 1871; Trablusgarb vâlisi Eylül 1871-Nisan 1872; Hicaz vâlisi Eylül 1872-Temmuz 1874; Haleb vâlisi Temmuz-Aralık 1874; Erzurum vâlisi Aralık 1875-Mayıs Mehmed Reşid Paşa (Boşnakzâde) Edirne vâlisi Haziran 1851-Mayıs 1853; Selânik vâlisi Şubat-Temmuz 1854; Rumeli vâlisi Ağustos 1854-Eylül 1855; Sivas vâlisi Nisan 1856-Mayıs 1859; Kastamonu vâlisi Haziran-Aralık 1859; Hüdavendigar vâlisi Haziran 1862-Şubat Mehmed Reşid Paşa (V anlı/kür t/karamüftüzâde)) Şehremini Nisan-Mayıs 1878; Dersim vâlisi Ağustos 1886-Ocak 1889; Musul vâlisi Ocak-Temmuz Mehmed Reşid Paşa (Babanlı) Bitlis vâlisi Aralık 1886-Temmuz Mehmed Reşid Paşa (Mektubîzâde) Edime vâlisi Ağustos 1908-Kasım 1910; Manastır vâlisi Kasım cak 1912; Ankara vâlisi Ocak 1912-Mayıs 1913; Kastamonu vâlisi Mayıs 1913-Ekim 1915; Sivas vâlisi Mayıs 1919-Eylül ^ Mehmed Rıza Paşa Serasker Eylül 1891-Ağustos Mehmed Rifat Bey (Menemenlizâde- Topal) Maliye nâzın Şubat 1909-Nisan 1909 ve Mayıs-Temmuz 1909 ve Ocak Şubat 1914; Meclis-i â yân azası Mart 1914 ve reisi Mart 1914-Ekim M ehmed Rifat Paşa (Özdemiroğlu) Rumeli Ordusu komutanı Temmuz Haziran 1859 ilaveten Yanya ve Tirhala vâlisi Eylül 1857-Mayıs 1858; Silistre vâlisi Mayıs 1858-Haziran Mehmed Rifat Paşa Atina elçisi Aralık 1897-Mart 1908; Londra büyükelçisi Mart 1908-Şubat 1909; Hariciye nâzın Şubat Ağustos 1911; Paris büyükelçisi Ekim 1911-Kasım 1914; Berlin büyükelçisi Ağustos 1918-Mart Mehmed Rüşdü Paşa (Şirvanizâde) Şam vâlisi Nisan 1863-Mart 1865; Suriye vâlisi Mart-Eylül 1865; Evkaf nâzın Ekim-Aralık 1865; Maliye nâzın Aralık 1865-Şubat 1869; Dahiliye nâzın Mart 1869-Ocak 1871; Maliye nâzırı Ocak-Haziran 1871; Nafia nâzın Haziran 1871; Adliye nâzın Temmuz- Eylül 1871; Evkaf nâzın Kasım Şubat 1873; Maliye nâzırı Şubat-Nisan 1873; Sadrazam Nisan 1873-Şubat 1874; Halep vâlisi Haziran-Temmuz 1874; Hicaz vâlisi Temmuz-Ekim 1874.

137 MEHMED RÜŞDÜ MEHMED SAİD MUHİP ^ Mehmed Rüşdü Paşa (Mütercim) Hassa Ordusu komutanı Aralık Haziran 1848; Serasker Mayıs Mayıs 1853; Hassa Ordusu komutam Mayıs 1853-Ocak 1854; Serasker Haziran 1855-Arahk 1856 ve Ağustos-Ekim 1857; Tophane müşiri Şubat-Ağustos 1858; Tanzimat Meclisi reisi Ağustos 1858-Aralık 1859; Sadrazam Aralık 1859-Mayıs 1860; Serasker Eylül Aralık 1862; Meclis-i ahkam reisi Mayıs-Haziran 1866; Sadrazam Haziran 1866-Şubat 1867; Serasker Şubat Mart 1868; Adliye nâzın Eylül-Ekim 1871; Sadrazam Ekim 1872-Şubat 1873 ve Mayıs 1876-Aralık 1876 ve Mayıs- Haziran Mehmed Sabrî Paşa Aydın vâlisi Haziran 1867-Mart 1868; Tuna vâlisi Mart-Aralık 1868; Selânik vâlisi Şubat 1869-Eylül 1871; Zabtiye müşiri Haziran-Ağustos 1876; Aydın vâlisi Ağustos 1876-Şubat 1878; Trablusgarb vâlisi Şubat 1878-Ocak Mehmed Sadeddin Efendi Şeyhülislam Aralık 1858-Kasım Mehmed Sadık Paşa (Cebel-i aktarzâde) Silistre vâlisi Temmuz 1847-Temmuz Mehmed Sadık Paşa Tunus vâlisi Eylül 1859-Ekim Mehmed Sadık Paşa (Karavezir) Maliye nâzın Şubat 1869-Ağustos 1870; Evkaf nâzm Ağustos-Ekim 1870; Aydın vâlisi Ekim 1870-Eylül 1871; Maliye nâzırı Ağustos-Kasım 1871; Aydın vâlisi Haziran-Ağustos 1872; Maliye nâzırı Ağustos 1872-Şubat 1873; Paris büyükelçisi Ekim 1875-Mart 1877; Tuna vâlisi Şubat-Mayıs 1877; Sadrazam Nisan-Mayıs 1878 ilaveten Dahiliye nâzın Nisan-Mayıs 1878; Cezâyir-i Bahri Sefîd vâlisi Mayıs 1878-Haziran Mehmed Sadreddin Bey [Seymen] Çetine elçisi Haziran 1910-Aralık 1911; Tahran büyükelçisi Haziran 1913-Ocak ^ M ehm ed Sa'dullah Paşa (Çerkeş) /56 Diyarbekir vâlisi Mayıs 1839-Temmuz 1840 ilaveten Sivas vâlisi Temmuz- Ekim 1839; Ankara vâlisi Temmuz 1840-Mayıs 1841; Aydın vâlisi Aralık 1845-Mayıs u Mehmed-Sahib Molla Bey Şeyhülislam Mayıs cak 1910; Meclis-i â yân azası Aralık Mehmed Said Efendi (Kabzmâl-zâde) Dahiliye nâzın Ocak-Ağustos 1871; Sadaret müsteşarı Eylül-Kasım 1871 ve Ekim 1875-Ocak 1876 ve Mart Ocak 1878; Dahiliye nâzırı Temmuz- Kasım Mehmed Said Halim Paşa (Prens) Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Şura-yi devlet reisi Ocak-Temmuz 1912 ve Ocak 1913; Hariciye nâzın Ocak Ekim 1915 ilaveten Sadrazam Haziran 1913-Şubat Mehmed Said Muhip Efendi Sadaret müsteşarı Eylül 1839-Eylül 1840 ve Temmuz 1841-Mart 1842.

138 MEHMED SAİD MEHMED SÂLİH Mehmed Said Paşa (Damad) Ticaret nâzırı Temmuz 1839-Ocak 1840; Bahriye nâzırı Ocak 1840-Mart 1841; Ticaret nâzırı Mart-Haziran 1841; Aydın vâlisi Haziran 1841-Şubat 1842; Edime vâlisi Mart-Ağustos 1842; Ankara vâlisi Ağustos 1842-Ocak 1843; Serasker Aralık 1846-Mayıs 1848; Şam vâlisi Eylül 1849-Temmuz ^ Mehmed Said Paşa (Mirza/Tatar) Silistre vâlisi Aralık 1833-Ekim 1839; Niş vâlisi Ekim 1839-Mart 1840; Yanya vâlisi Mayıs-Kasım 1840; Silistre vâlisi Nisan 1841-Ağustos 1843; Rumeli vâlisi Ağustos 1843-Eylül 1844; Silistre vâlisi Eylül 1844-Aralık 1845 ve Temmuz 1848-Nisan 1851 ve HazİTan 1853-Mart 1857; Selânik vâlisi Kasım Ağustos 1859; Vidin vâlisi Kasım Eylül ^ Mehmed Said Paşa (E ğin li/in g iliz) Bahriye nâzırı Aralık 1877-Nisan 1878; Ankara vâlisi Haziran-Kasım 1878; Kastamonu vâlisi Kasım 1878-Ağustos 1879; Haleb vâlisi Eylül 1879-Ocak 1881; Konya vâlisi Mart 1881-Temmuz Mehmed Said Paşa (K ürt/süleym aniyeli) Süleymaniyeli Hüseyin Paşa Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Haziran 1881-Nisan 1882; Hariciye nâzın Mayıs- Kasım 1882; Berlin büyükelçisi Mart 1883-Eylül 1885; Hariciye nâzın Eylül 1885-Haziran 1895 ve Ekim-Kasım 1895; Şura-yı devlet reisi Kasım Ekim Mehmed Said Paşa (Küçük/Şapur Ç elebi) Mabeyn başkatibi Ağustos 1876-Ocak 1878 ilaveten Hazine-i hassa nâzın Kasım 1877-Ocak 1878; Meclis-i â yân azası Nisan 1877; Dahiliye nâzırı Ocak- Şubat 1878; Hazine-i hassa nâzın Şubat- Nisan 1878; Meclis-i â yân reisi Nisan- Haziran 1878; Hüdavendigar vâlisi Haziran-Kasım 1878; Hazine-i hassa nâzın Kasım 1878-Ocak 1879 ilaveten Adliye nâzın Aralık 1878-Ekim 1879; Sadrazam Ekim 1879-Haziran 1880 ve Eylül 1880-Mayıs 1882 ve Haziran- Kasım 1882 ve Aralık 1882-Eylül 1885 ve Haziran-Ekim 1895 ve Kasım Ocak 1903 ve Temmuz-Ağustos 1908; Meclis-i â yân reisi Kasım 1908-Eylül 1911; Sadrazam Eylül 1911-Temmuz 1912; Şura-yı devlet reisi Ocak-Haziran 1913; Meclis-i â yân reisi Haziran Mart ^ Mehmed Said Paşa (Kara) Bahriye nâzırı Nisan-Temmuz 1920 ilaveten Harbiye nâzın 6-20 Nisan Mehmed Sâlih Paşa (G üm rükçü/alâiyeli/ebubekirpaşazâde) Aydın vâlisi Şubat 1842-Şubat 1843; Bolu vâlisi Mart 1843-Ocak 1844; Hüdavendigar vâlisi Ocak 1844-Eylül 1845; Selânik vâlisi Eylül 1845-Nisan 1846; Silistre vâlisi Nisan 1851-Haziran 1853; Selanik vâlisi Mayıs-Temmuz 1853; Yanya vâlisi Temmuz 1853-Şubat ^ Mehmed Sâlih Paşa (Ateş) Kaptan-ı Derya Ocak 1863-Ocak 1865.

139 MEHMED SÂLİH MEHMET ŞERİF RAUF Mehmed Sâlih Paşa Musul vâlisi Temmuz 1895-Ekim ^ Mehmed Selim Paşa (Eneste/H aseki) Sayda vâlisi Mart-Aralık 1841; Maraş vâlisi Mayıs 1842-Şubat 1843; Üsküp vâlisi Ağustos 1845-M art 1848; Kastamonu vâlisi Eylül 1848-Ekim 1849; Şehrizor Eylül 1850-Eylü) 1851; Konya vâlisi Ekim 1851-Mayıs 1852; Anadolu Ordusu komutanı Mart-Ağustos 1852; Hassa Ordusu komutanı Ağustos 1852-Mayıs 1853; Kırım Harbinde Batum Ordusu komutanı Aralık 1853 ilaveten Hassa Ordusu komutanı Ocak- Temmuz 1854 ve Mayıs 1855-Aralık 1856 ve Ağustos-Ekim 1857 ve Haziran- Eylül 1861; Konya vâlisi Ocak Ocak 1864; 4. Ordu komutanı Ocak 1866-Nisan Mehmed Seyfettin Bey [Derman] Brüksel elçisi Aralık 1912-Şubat Mehmed Sırrî Paşa Yemen vâlisi Mart-Ekim Mehmed Şakir Paşa Kosova vâlisi Haziran 1891-Temmuz 1892; Adana vâlisi Kasım 1897-Mart ^M ehm ed Şakir Paşa (Kabaağaçlızâde) Atina elçisi Mayıs 1894-Aralık ^ Mehmed Şakir Paşa Bahriye nâzırı Mart-Nisan 1919; Harbiye nâzın Nisan-Mayıs Mehmed Şekib Paşa Londra büyükelçisi Ocak cak 1842; Hariciye nâzın Aralık 1844-Aralık 1845; Londra büyükelçisi Aralık Ekim 1846; Viyana büyükelçisi Ekim 1846-Eylül 1848; Sadaret müsteşarı Şubat-Mart 1854; Meclis-i ahkam-ı adliye reisi Mart-Aralık Mehmed Şemseddin Paşa Atina elçisi Nisan 1887-Ağustos 1888; Bükreş elçisi Kasım 1892-Ağustos 1893; Tahran büyükelçisi Ocak 1895-Mayıs 1896; Van vâlisi Haziran 1896-Mayıs 1897; Tahran büyükelçisi Eylül Mayıs 1908; Evkaf nâzın Eylül Şubat Mehmed Şerif Paşa Hicaz vâlisi Ocak 1846-Eylül Mehmed Şerif Paşa Hüdavendigar vâlisi Ekim 1851-Nisan Mehmed Şerif Paşa [Çavdarlıoğlu] İstanbul vâlisi Ağustos 1909-Ekim 1911; Dahiliye nâzın Ağustos 1912; Maârif nâzırı Ekim 1912-Ocak 1913; Şura-yı devlet reisi Kasım Şubat 1919; Dahiliye nâzın Ekim Şubat Mehmed Şerif Raûf Paşa Beyrut vâlisi Nisan-Temmuz 1889; Bitlis vâlisi Temmuz 1889-Ekim 1891; Mamuretülaziz vâlisi Ocak-Haziran 1892; Suriye vâlisi Haziran 1892-Haziran 1894; Mamuretülaziz vâlisi Ocak-Eylül 1895; Erzurum vâlisi Eylül 1895-Eylül 1901; Selanik vâlisi Eylül 1904-Ağustos 1908; Şehremini 1-9 Ağustos 1908; Aydın vâlisi Ağustos 1908-Şubat 1909; Mısır Fevkâlade Komiseri Şubat ; Şura-yı devlet reisi Ağustos-Ekim 1919; Meclis-i â yân azası Eylül 1919.

140 MEHMED ŞEVKİ MEHMED TEVFİK Mehmed Şevki Efendi Evkaf nâzın Temmuz 1839-Eylül Mehmed Şükrü Paşa Meclis-i â yân azası Nisan Mehmed Tâhir Münif Paşa Tahran büyükelçisi Kasım 1872-Eylül 1877; Maârif nâzın Şubat-Kasım 1877; Ticaret nâzırı Kasım 1877-Ocak 1878; Maârif nâzırı Nisan 1878-Eylül 1880; Maârif nâzın Eylül 1884-Eylül 1891; Tahran büyükelçisi Mayıs 1896-Eylül Mehmed Tâhir Paşa Ticaret nâzın Aralık 1841-Şubat 1845 ilâveten Hazine-i hassa nâzırı Haziran 1842-Mart ^ Mehmed Tâhir Paşa (Çengelzâde) Kaptan-ı derya Mart 1841-Şubat 1843; Edirne vâlisi Kasım 1844-Aralık 1845; Bosna vâlisi Haziran 1847-Mayıs Mehmed Takiyeddin Paşa (Müderriszâde) Bağdad vâlisi ilaveten 6. Ordu komutanı Mayıs 1868-Mart 1869; Adana vâlisi Nisan 1869-Eylül 1871; Konya vâlisi Ocak-Nisan 1873; Sivas vâlisi Nisan 1873-Ekim 1874; Hicaz vâlisi Ekim 1874-Ekim 1877; Bağdad vâlisi Ocak 1880-Aralık Mehmed Tal at Efendi Berlin mukim maslahatgüzarı Aralık 1842-Temmuz Mehmed Tal'at Paşa Dahiliye nâzın Ağustos 1909-Şubat 1911; P.T.T. nâzın Şubat-Temmuz 1912; Dahiliye nâzırı Haziran Temmuz 1918 ve Eylül-Ekim 1918 ilaveten Maliye nâzın Kasım 1914-Şubat 1917 ilaveten Sadrazam Şubat Ekim ^ M ehm ed Tayyâr Paşa (Gürcü) Bolu vâlisi Eylül 1845-Ocak 1846; Musul vâlisi Ocak-Kasım Mehmed Tevfik Bey (Yazıcızâde) Mabeyn başkatibi Temmuz Temmuz 1842; Meclis-i â yân azası Mart Mehmed Tevfik Bey Serkurenâ Temmuz 1912-Temmuz Mehmed Tevfik Bey [Biren] Selanik vâlisi Mayıs 1901-Mayıs 1902; Konya vâlisi Kasım 1902-Mart 1903; Yemen vâlisi Ağustos 1904-Ağustos 1905; Hüdavendigar vâlisi Mart Ocak 1909; Ankara vâlisi Mart-Eylül 1909; Şehremini Ocak-Mayıs 1910; Maliye nâzın Mart 1919-Mart 1920; Meclis-i â yân azası Mart 1919; Nafia nâzın Mart-Nisan 1920; Şura-yı devlet reisi Ağustos 1921-Kasım 1922 ilaveten Maliye nâzın Nisan-Kasım Mehmed Tevfik Paşa Mısır Hidivi Ağustos 1879-Ocak Mehmed Tevfik Paşa (Taşcızâde) Maliye nâzın Kasım 1860-Kasım 1861; Hüdavendigar vâlisi Eylül 1863-Ocak 1865; Rumeli vâlisi Eylül 1866-Haziran 1867; Kastamonu vâlisi Haziran-Aralık 1867; Adana vâlisi Temmuz Haziran Mehmed Tevfik Paşa Sadaret müsteşarı Ekim 1890-Şubat 1906; Orman Maadin ve Ziraat nâzın 2-7 Ağustos 1908; Şura-yı devlet reisi Ağustos-Kasım 1908; Meclis-i â yân azası Aralık 1908.

141 MEHMED VÂSIF MEHMED ZİYÂEDDİN ^ Mehmed Vâsıf Paşa (Gürcü) Niş vâlisi Mayıs-Ekim 1839; Silistre vâlisi Ekim 1839-Nisan 1841; Selânik vâlisi Ekim 1843-Eylül 1845; Niş vâlisi Aralık 1845-Mayıs 1850; Trabzon vâlisi Nisan 1852-Şubat 1853; Arabistan Ordusu komutanı Şubat 1853-Ağustos 1854; Anadolu Ordusu kumandanı Aralık 1854-Aralık 1856; Hassa Ordusu komutanı Aralık 1856-Ağustos 1857; Tophane müşiri Eylül-Ekim 1857; Hassa Ordusu komutanı Ekim 1857-Mayıs Mehmed Vecihî Paşa (Yozgatlı) Bosna vâlisi 1836-Ocak 1841; Konya vâlisi Mayıs-Ekim 1841; Diyarbekir vâlisi Ekim 1841-Ağustos 1842; Haleb vâlisi Ağustos 1842-Ocak 1845; Sayda vâlisi Mart 1845-Ocak 1846; Musul vâlisi Kasım 1847-Ağustos 1848; Ankara vâlisi Ağustos 1848-Aralık 1850; Bağdad vâlisi Aralık 1850-Kasım 1851; Ankara vâlisi Haziran 1852-Nisan 1855; Erzurum vâlisi Aralık 1855-Ocak 1857; Selânik vâlisi Ekim 1857-Eylül 1858; Hicaz vâlisi Eylül 1864-Ağustos ^ Mehmed Vehib Paşa [Kaçi] Ordu komutanı Kasım 1914-Şubat 1915; 3. Ordu komutanı Şubat Mart 1918; Şark Orduları Grubu komutanı Haziran-Temmuz 1918; 1. Ordu komutanı Ekim 1918-Haziran ^M ehm ed Yâver Paşa (Çerkeş) Tophane müşiri Şubat 1867-Şubat 1869 ve Nisan-Temmuz 1872; Serasker Temmuz-Ekim 1872; Tophane müşiri Ek'ım-Kasım 1872; 5. Ordu komutanı Kasım 1872-Eylül 1873; 2. Ordu komutanı Eylül 1874-Aralık 1875; 4. Ordu komutanı Aralık 1875-Nisan 1876; Erzurum vâlisi Mayıs Mehmed Zeki Paşa Sivas vâlisi Aralık 1861-Şubat ^M ehm ed Zeki Paşa Ordu komutanı Haziran 1888-Ağustos 1908; Bağdad vâlisi Ağustos 1912-Mayıs Mehmed Ziyâ Paşa Maliye nâzırı Aralık Ağustos 1908; Ticaret nâzın 3-7 Ağustos 1908; Maliye nâzırı 7 Ağustos 1908-Şubat 1909 ve Temmuz 1912; Dahiliye nâzın 27 Temmuz-17 Ağustos 1912; Evkaf nâzırı Ekim 1912-Ocak 1913; Nafıa nâzırı Ekim 1918-Şubat Mehmed Ziyâ Paşa Bitlis vâlisi Mayıs-Ekim 1919; Ankara vâlisi Ekim 1919 (V azifeye başlayamadı). Mehmed Ziyâeddin Bey [Kızıltan] Ticaret ve Ziraat nâzın Mart-Nisan 1920; Şehremini Mart 1922-Nisan u Mehmed Ziyâeddin Efendi Şeyhülislam Şubat-Mayıs 1909; Meclis-i â yân azası Ocak Mehmed Ziyâeddin Paşa (Mezarcızâde) Rumeli vâlisi Eylül 1844-Ekim 1845 Yanya vâlisi Ekim 1845-Şubat 1846 Tirhala vâlisi Şubat 1846-Ocak 1847 Rumeli vâlisi Ocak 1847-Eylül 1848 Tirhala vâlisi Eylül 1848-Şubat 1849 Vidin vâlisi Mayıs 1849-Eylül 1850 Adana vâlisi Kasım 1851-Şubat 1854 Harput vâlisi Temmuz-Aralık 1854 Hakkari vâlisi Aralık 1854-Haziran 1856 Adana vâlisi Şubat 1858-Aralık 1859.

142 MELETİOS MUHİYDDİN M ekkelioğlu bk Ömer Rüşdü Paşa. M ekkızâde bk Mustafa Asım Efendi. M e k tu b iz â d e bk Mehmed Rifat Bey, Osman Râşid Paşa. Melhame bk Necib Paşa, Selim Paşa. Melekzâde bk Mustafa Şekib Bey. Meletios III Rum Ortodoks patriği Nisan-Aralık Meletios IV (Metaksakis) Rum Ortodoks patriği Kasım 1921-Eylül Memduh bk Mehmed Faik Memduh. Memduh Bey Adliye nâzırı Ocak-Temmuz Memduh Sermed Bey (Ispanakçızâde) Bitlis vâlisi Eylül 1915-Mart 1916; Musul vâlisi Eylül Menemençioğlu bk Mehmed Rifat Bey. M e n e m e r tli(z â d e ) bk Mustafa Tevfik Paşa, Mehmed Rifat Bey, Mehmed Nabi Bey. Menteşe bk Halil Bey. Mersinli bk Cemâl Paşa. Meşrebzâde bk Mehmed Arif Efendi. Mezarcızâde bk Mehmed Ziyâeddin Paşa. Mıgırdıc Hırimyan Ermeni patriği M idhat bk Ahmed Midhat, Ahmed Midhat Şefik, Mehmed Midhat. M idilli M ahşeri bk Kâmil Bey. Mihal Obrenoviç Sırbiye knezi Temmuz 1839-Eylül 1842 ve Eylül 1860-Haziran Mikail Portakalyan Paşa Hazine-i Hassa nâzın Ekim 1891-Kasım Miloş II. Obrenoviç Sırbiye knezi Ocak 1859-Eylül Milan IV. Obrenoviç Sırbiye knezi Haziran 1868-Mart M irza bk Mehmed Said Paşa. Misak Efendi (Yusuf) Lahey elçisi Şubat 1898-Kasım M olla bk Cemil Bey, Necmeddin Bey. M ollacık bk Ahmed Muhtar -Molla Bey. Mollaoğlu bk Ahmed Muhtar Bey. M orali bk İbrahim Halil Paşa. Möşe Fresko Efendi Hahambaşı Moşe Levi Efendi Hahambaşı M uam mer bk Ahmed Muammer, Mehmed Muammer. M udurnulu bk Mehmed Nâfiz Paşa. Muhammed bin Abdül Mu'in bin Avn (Şerif) Mekke şerifi Eylül 1827-Temmuz 1851 ve Ocak 1856-Mayıs u Muhammed Hamdî Bey (Küçük Hamdî) [Yazır] Evkaf nâzın Mayıs-Ekim 1919; Meclis-i â yân azası 1919 Eylül; Evkaf nâzın Ekim 1919-Mart Muharrem Mümtaz Bey Musul vâlisi Aralık 1912-Temmuz 1913; Mamuretülaziz vâlisi Eylül Temmuz Muharrem Efendi Basra vâlisi Ağustos 1908-Şubat Muhiyddin bk Ali Muhiyddin. Muhiyddin Efendi (Nakipzâde/Bağdadlı/El-Geylanî) Meclis-i â yân azası Ocak Muhiyddin Paşa (Emir Abdülkadirzâde) Meclis-i â yân azası Aralık M uhlis bk Emin Muhlis, Es ad Mehmed Muhlis, Es ad Muhlis, Yusuf Muhlis.

143 MUHSİN MUSTAFA AZMİ X Muhsin Paşa Basra vâlisi Ocak 1900-Eylül Muhtar bk Alııned Muhtar, Mahmud Muhtar. Murat Efendi (Franz von Werner) Lahey elçisi Nisan 1877-Eylül u Musa Kâzım Efendi Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Şeyhülislam Temmuz-Aralık 1911 ve Mayis 1916-Ekim 1918 ilaveten Evkaf nâzın Şubat 1917-Ekim X Musa Kâzım Paşa Bengazi vâlisi Temmuz 1885-Temmuz Mûsâ Safvetî Paşa (K ırım lı) Maliye nâzın Şubat 1841-Eylül 1845; Tirhala vâlisi Kasım 1845-Şubat 1846; Şam vâlisi Şubat 1846-Mart 1848; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Ocak- Ağustos 1849; Kastamonu vâlisi Ekim 1849-Aralık 1850; Ankara vâlisi Aralık 1850-Haziran 1852; Maliye nâzırı Kasım 1853-Kasım 1854; Ticaret nâzırı Aralık 1854-Aralık 1856; Maliye nâzın Aralık 1856-Temmuz 1857 ve Mart 1858-Şubat 1859; Evkaf nâzın Şubat-Kasım 1859; Meclis-i ahkâm-ı adliye reisi Kasım 1859-Temmuz Mustafa Abdiilhâlik Bey [Renda] Haleb vâlisi Ekim 1915-Nisan 1917 ve Eylül-Ekim Mustafa Arif Bey [Deymer] Dahiliye nâzırı Kasım 1918-Ocak 1919; Şura-yı devlet reisi Ekim 1920-Ağustos 1921 ilaveten Dahiliye nâzın Nisan 1921-Haziran 1921 ilaveten Maârif nâzırı Haziran-Ağustos Mustafa Âsim Bey [Turgut] Brüksel elçisi Nisan-Temmuz 1908; Stokholm elçisi Temmuz 1908-Şubat 1909; Sofya elçisi Haziran 1909-Ekim 1911; Hariciye nâzırı Ekim Temmuz 1912; Tahran büyükelçisi Ocak 1914-Şubat X Mustafa Âsim Efendi (Mekkîzâde) Şeyhülislam Şubat 1833-Kasım Mustafa Âsim Efendi [Yörük] Meclis-i â yân azası Mart X Mustafa Âsim Paşa (G iritli) Şkodra vâlisi Eylül 1871-Ocak 1872; Tophane müşiri Temmuz 1872; Zaptiye müşiri Ağustos-Ekim 1872; Bosna vâlisi Ekim 1872-Aralık 1873; Yanya vâlisi Aralık 1873-Kasım 1874; Trablusgarb vâlisi Kasım 1874-Şubat 1875; Yemen vâlisi ve 7. Ordu komutanı Nisan Nisan 1879; Yanya vâlisi Nisan Eylül 1883; Şkodra vâlisi Mayıs Ocak 1887; Bagdad vâlisi Ocak Kasım 1889; Suriye vâlisi Aralık Kasım Mustafa Âtıf Bey [Bayındır] Ankara vâlisi Temmuz-Ekim 1915; Kastamonu vâlisi Ekim 1915-Haziran 1918; Haleb vâlisi Haziran-Eylül Mustafa Azmi Bey (Akalın) Hüdavendigâr vâlisi Ocak 1909-Eylül 1912; Konya vâlisi Ağustos 1914-Mayıs 1915; Beyrut vâlisi Haziran 1915-Haziran 1918; Hüdavendigar vâlisi Temmuz- Eylül 1919.

144 MUSTAFA MUSTAFA NECİB azası Kasım 1916; Adliye nâzırı Ekim- Kasım Mustafa Hıfzî Paşa (Dede) Selânik vâlisi Mayıs 1847-Eylül Mustafa Kâni Bey Evkaf nâzın Haziran 1842-Aralık X Mustafa Kemal Paşa [Atatürk] Ordu komutanı Aralık 1916-Temmuz 1917; 7. Ordu komutanı Temmuz-Ekim 1917; Yıldırım Ordulan Grubu komutanı Ekim-Kasım 1918 ilaveten 7. Ordu komutanı Ağustos-Kasım ^ Mustafa Mazhar Paşa M us t af a Bey Musul, vâlisi Eylül 1905-Ağustos 1908; Trabzon vâlisi Eylül 1909-Temmuz X Mustafa Eşref Paşa Tahran elçisi Aralık 1871-Kasım 1872; Şkodra vâlisi Ekim 1874-Mayıs 1876; Selanik vâlisi Haziran 1876-Nisan Mustafa Faik Paşa Musul vâlisi Aralık 1887-Ocak 1889; Kastamonu vâlisi Mart 1892-Ağustos 1894; Adana vâlisi Ağustos 1894-Ocak Mustafa Fâzıl Paşa Maârif nâzın Aralık 1862-Ocak 1863; Maliye nâzırı Ocak 1863-Mart 1864; Adliye nâzın Nisan-Ağustos 1870; Maliye nâzın Ağustos cak 1871; Adliye nâzın Ekim 1871-Ocak X Mustafa Fevzî Paşa [Çakmak] Ordu komutanı Temmuz-Ekim 1917; 7. Ordu komutanı Ekim 1917-Ağustos 1918; Erkân-ı Harbiye-i Umumiye reisi Aralık 1918-Mayıs 1919; Harbiye nâzın Şubat-Nisan Mustafa Fuad Bey Posta ve Telegraf nâzın Mart-Temmuz Mustafa Haşim Paşa Trablusgarb vâlisi Şubat 1899-Nisan 1900; Maârif nâzırı Temmuz Temmuz ^ Mustafa Hayri Efendi (Ürgüplü) Evkaf nâzın Aralık 1910-Temmuz 1912 ilaveten Adliye nâzın Ekim 1911-Ocak 1912 ilaveten Şura-yı devlet reisi Ekim 1911-Ocak 1912; Evkaf nâzın Ocak 1913-Mayıs 1916 ilaveten Şeyhülislam Mart 1914-Mayıs 1916; Meclis-i â yân Haleb vâlisi Temmuz 1846-Ağustos 1848; Musul vâlisi Ağustos 1850-Mayıs 1851; Erzurum vâlisi Mayıs Haziran Mustafa Nâil Bey Maârif nâzın Mayıs cak 1910; Maliye nâzırı Ekim 1911-Temmuz 1912; Meclis-i â yân azası Ocak Mustafa Nâilî Paşa (Arnavud/Giridî) Girit vâlisi Ocak 1841-Ekim 1851; Meclis-i ahkam adliye reisi Mart Mayıs 1853; Sadrazam Mayıs Mayıs 1854 ve Ağustos 1857-Ekim Mustafa Nâzım Paşa (Yenişehirli) Musul vâlisi Haziran-Eylül 1901; Erzurum vâlisi Eylül 1901-Nisan 1906; Adliye nâzın Mart-Nisan ^ M u stafa Nâzım Paşa Harbiye nâzın Temmuz 1919-Ağustos Mustafa Necib Paşa (Selanikli) Suriye vâlisi Eylül 1872-Ocak 1873.

145 MUSTAFA NEDİM MUSTAFA REŞİD Mustafa Nedim Bey Şkodra vâlisi Mayıs 1911-Ocak 1912; Adana vâlisi Ocak-Ağustos Mustafa Neyyir Bey Diyarbekir vâlisi Ocak-Haziran Mustafa Nurî Bey Musul vâlisi Haziran 1902-Eylül 1905; Diyarbekir vâlisi Mayıs 1906-Ağustos 1906; Mamuretülaziz vâlisi Ağustos 1906-Ekim 1906; Erzurum vâlisi Ekim 1906-Ekim 1907; Ankara vâlisi Ekim 1907-Haziran 1908; Şkodra vâlisi Haziran-Eylül 1908; Sivas vâlisi Eylül- Ekim 1908; Adliye nâzın Temmuz Şubat 1920; Meclis-i â yân azası Eylül 1919; Adliye nâzırı Temmuz-Kasım ^ Mustafa Nurî Paşa (Sırkatibi) Yanya vâlisi Haziran 1837-Mayıs 1840; Serasker Mayıs 1840-Şubat 1843; Rumeli ve Edirne vâlisi Şubat-Temuz 1843; Vidin vâlisi Nisan 1844-Şubat 1845; Hüdavendigar vâlisi Eylül Nisan 1849; Trablusgarb vâlisi Ağustos 1852-Eylül 1855; Selanik vâlisi Eylül 1855-Mayıs 1856; Bağdat vâlisi ilaveten 6. Ordu komutanı Kasım 1859-Ocak 1861; Meclis-i â yân azası Mart Mustafa Nurî Paşa (Mansûrîzâde) Mâbeyn-i hümâyûn başkâtibi Ocak- Kasım 1863; Sadâret müsteşarı Kasım 1872-Mayıs 1873; Maârif nâzın Mayıs 1882-Eylül 1884; Evkaf nâzırı Ocak 1886-Ocak Mustafa Nurî Paşa Basra vâlisi Eylül 1902-Eylül ^ Mustafa Nurî Paşa 5. Ordu komutanı Mart 1906-Ağustos ^ Mustafa Paşa (Bonaparta) Yemen vâlisi Ekim 1851-Mayıs ^ Mustafa Paşa (Hacı/İngiliz) Kaptan-ı Detya Ocak ^ Mustafa Paşa (Alyanak) Aydın vâlisi Ağustos 1857-Şubat 1858; Edirne vâlisi Şubat 1858-Mart 1860; Üsküp vâlisi Mart 1860-Temmuz 1863; Diyarbakır vâlisi Temmuz 1863-Ekim 1867; 5. Ordu komutanı Kasım Temmuz 1868; Zaptiye müşiri Kasım 1871-Ağustos 1872; Şkodra vâlisi Ağustos 1876-Temmuz ^ Mustafa Paşa 5. Ordu komutanı Ocak 1892-Haziran ^ Mustafa Paşa (N em rut/süleym aniyeli] Hüdavendigar vâlisi Eylül-Ekim Mustafa Rahmi Bey (Evrenoszâde) [Arslan] Aydın vâlisi Ekim 1913-Ekim Mustafa Reşid Paşa (Koca) Hariciye nâzın Temmuz 1839-Mart 1841; Paris büyükelçisi Ağustos Aralık 1842 ve Ocak 1844-Kasım 1845; Hariciye nâzın Aralık 1845-Eylül 1846; Sadrazam Eylül 1846-Nisan 1848; Sadrazam Ağustos 1848-Ocak 1852; Meclis-i ahkam reisi Ocak-Mart 1852; Sadrazam Mart-Ağustos 1852; Hariciye nâzırı M ayıs 1853-Kasım 1854; Sadrazam Kasım 1854-Mayıs 1855 ve Kasım 1856-Temmuz 1857; Tanzimat Meclisi reisi Temmuz-Eylül 1857; Sadrazam Ekim 1857-Ocak 1858.

146 MUSTAFA REŞİD MUSTAFA TOSUN Mustafa Reşid Paşa Bükreş elçisi Mayıs 1894-Ocak 1896; Roma büyükelçisi Ocak 1896-Eylül 1908; Viyana büyükelçisi Eylül Ekim 1911; Ticaret nâzırı Ekim Haziran 1913; Hariciye nâzın Kasım 1918-Şubat 1919 ve Ekim 1919-Şubat 1920; Maârif nâzırı Ekim-Kasım 1920; Londra mümessili Aralık 1920-Kasım Mustafa Sabrî Efendi M eclis-i â yân azası Mart 1919; Şeyhülislam Mart-Ekim 1919; Meclisâ yân reisi Mart 1919-Ocak 1920; Şeyhülislam Temmuz-Eylül ^ Mustafa Sabrî Paşa Niş vâlisi Mayıs 1840-EyIül 1844; Harput vâlisi Kasım 1847-Mayıs 1849; Yemen vâlisi Mayıs 1850-Mart Mustafa Sami Efendi Berlin elçisi Eylül 1846-Aralık 1847; Tahran büyükelçisi Haziran 1849-Mayıs Y Mustafa Sıdkı Paşa (Fosfor) Erzurum vâlisi ilaveten 4. Ordu komutanı Ocak 1869-Ekim 1871; Tophane müşiri Ekim 1871-Nisan 1872 ilaveten Bahriye nâzın Aralık 1871-Ocak 1872; Tophane müşiri Ağustos-Ekim 1872; Bahriye nâzırı Ekim-Kasım 1872; Şkodra vâlisi Ocak-Mart 1873; Erzurum vâlisi Mart 1873-Ekim 1874 ilaveten 4. Ordu komutanı Mart 1873-Kasım 1874; Konya vâlisi Aralık 1874-Şubat 1875; Trablusgarb vâlisi Şubat 1875-Ağustos 1877; Serasker Ağustos-Aralık 1877 ve Haziran-Aralık 1878; Erzurum vâlisi Mart 1879-Şubat Mustafa Süreyyâ Paşa Haleb vâlisi Şubat 1863-Ocak 1866; Aydın vâlisi Temmuz 1866-Haziran 1867; Hüdavendigar vâlisi Mart-Ekim 1868; Haleb vâlisi Ocak-Haziran 1872; Aydın vâlisi Ocak 1873-Mart 1874; Ankara vâlisi Temmuz 1876-Kasım 1877; Sivas vâlisi Şubat 1878-Temmuz Mustafa Şekib Bey Bulgaristan komiseri Ağustos 1908; Stokholm elçisi Haziran 1909-Kasım Mustafa Şekib Bey (Melekzâde) Washington elçisi Ağustos 1900-Eylül Mustafa Şeref Bey [Özkan] Ticaret nâzın Şubat 1917-Ekim Mustafa Şerifi Paşa Kastamonu vâlisi Ocak 1845-Eylül 1847 ilaveten Bolu vâlisi Mayıs 1846-Eylül 1847; Sayda vâlisi Eylül 1847-Temmuz 1848; Adana ve Maraş vâlisi Temmuz 1848-Kasım 1851; Konya vâlisi Temmuz 1854-Aralık 1856; Haleb vâlisi Ocak-Ağustos 1857; Aydın vâlisi Şubat- Aralık Mustafa Tahsin Bey Washington elçisi Mayıs 1896-Eylül X Mustafa Tevfik Paşa (M enem enli) Anadolu Ordusu komutanı Ağustos 1861-Şubat ^ Mustafa Tosun Paşa Üsküp vâlisi Nisan 1851-Ekim 1853.

147 MUSTAFA VEFİK MUZAFFER Mustafa Vefik Bey Sivas vâlisi Kasım 1908-Şubat 1910; Halep vâlisi Ağustos-Aralık ^ Mustafa Zarif Paşa Konya vâlisi Nisan-Temmuz 1849; Haleb vâlisi Ağustos 1849-Ekim 1850; Vidin vâlisi Ekim 1851-Haziran 1852; Erzurum vâlisi Haziran 1852-Mart 1854; Anadolu Ordusu komutanı Mart-Eylül 1854 ilaveten Kırım harbinde Batum Ordusu komutanı Ağustos-Aralık ^ Mustafa Zeki Paşa Tophane müşiri Ağustos 1891-Temmuz Mustafa Zihni Paşa Sadaret müsteşarı Ocak 1879-Eylül 1885; Evkaf nâzın Eylül 1885; Maliye nâzın 30 Eylül 1885-Aralık 1886; Ticaret nâzın Aralık 1886-Mayıs 1890; Evkaf nâzın Mayıs 1890-Ekim 1891; Selanik vâlisi Ekim 1891-Kasım 1895; Halep vâlisi Kasım 1895-Ocak 1896; Hüdavendigar vâlisi Haziran 1896-Ocak 1897; Ticaret nâzın Ocak 1899-Ağustos 1908; Meclis-i â yân azası Aralık 1908; Şura-yı devlet reisi Nisan-Mayıs Mustafa Zihni Paşa (Babanlı) Adana vâlisi Mayıs-Ekim 1909; Hicaz vâlisi Ocak-Eylül Mustafa Ziver Bey Trabzon vâlisi Şubat-Temmuz 1907; Edirne vâlisi Temmuz 1907-Temmuz 1908; Zaptiye nâzırı 30 Temmuz-9 Ağustos ve Ağustos 1908; Şehremini Ağustos 1908-Mart M usullu bk Ali Yâver Paşa. Musurus-Gikis Bey (Vasileo) Posta ve Telegraf nâzın Ekim Haziran Musurus Bey (Pavlaki) Sisam beyi 1866-EylüI Musurus Bey (Yanko) Torino mukim maslahatgüzarı Temmuz 1855-Ocak Musurus Paşa (Kostaki) Atina elçisi Mayıs 1840-Eylül 1848; Viyana elçişi Eylül 1848-Eylül 1850; Londra büyükelçisi Mart 1851-Kasım 1885; Meclis-i â yân azası Mart Musurus Paşa (Stefanaki) Roma elçisi Şubat 1881-Şubat 1886; Sisam beyi Temmuz 1896-Şubat 1899; Londra büyükelçisi Aralık 1902-Kasım Muzaffer Bey İaşe nâzın Kasım Muzaffer Paşa (Comte Ladislas T chaikow ski) Cebellübnan sançağı mutasarrıfı Eylül 1902-Haziran Muzaffer bk Mehmed Muzaffer. M ü d e r ris zâ d e bk Mehmed Takiyeddin Paşa. M üeyyed bk Sadık Paşa. M ühendis bk Hâfız Ahmed Paşa, Mehmed Emin Paşa, Mehmed Kâmil Paşa. Mühürdarzâde bk Mehmed Nurî Efendi. M üm taz bk Ebûbekir Mümtaz, Muharrem Mümtaz, Reşid Mümtaz. M ünifbk Ali Münif, Mehmet Tâhir Münif. M ünir bk Ahmed Münir, Mehmed Münir, Sâlih Münir. M üntefik bk Mehmed Nâzır Paşa. M üstedam i bk Ali Gâlib Paşa. M ütercim bk Mehmed Rüşdü Paşa. Nabi bk Mehmed Nabi. Nâdir bk Abdülkerim Nâdir. Nâfi bkz Abdtinnafî Mehmed. Nafiz bk Abdurrahman Nâfız, Mehmed Nâfiz.

148 NÂFİZ 113 NİHAT Nâfiz Bey Hüdavendigar vâlisi Ağustos 1921-Nisan 1922 Nâil bk Mustafa Nâil. Naili bk Mustafa Naili. Naim bk Ahmed Naim. N akipzâde bk Muhiyddin Efendi. Nâmık bk Mehmed Nâmık, Süleyman Nâmık. Nâmık Paşa Tirhala vâlisi Temmuz 1840-Kasım Nâmık Paşa Meclis-i â yân azası Temmuz Nâsır Efendi (Şerif) Meclis-i â yân azası Kasım ^ Nâsır Paşa Ordu komutanı Şubat 1907-Ağustos Nâsır bk Mehmed Nâsır. Nasri Paşa (Franko Kusa) Cebel-i Lübnan mutasarrıfı Haziran 1868-Şubat Nasuhi bk Abdülhalik Nasuhi. Nasuhzâde bk Mehmed Hamdî Paşa. Naşid bk Râşid Naşid. Naurrı bk Hay im Efendi. Naum Nimetullah Paşa (Duhani) Cebel Lübnan mütessarıfı Ağustos Eylül 1902; Nafia nâzın 3-8 Ağustos 1908; Paris büyükelçisi Ağustos Eylül Nâzım bk Ahmed Nâzım, Ali Nâzım, Haşan Nâzım, Hüseyin Nâzım, Mehmed Nâzım, Mustafa Nâzım. Nâzım Bey Suriye vâlisi Ocak 1912-Ocak 1913; Aydın vâlisi Ocak-Ekim Nâzım Bey (Dr.) Maârif nâzın Temmuz-Ekim N âzır bk Ahmed Nâzır Paşa. Nazif bk Mehmed Nazif, Süleyman Nazif. ^ Nazif Paşa Erkân-ı Harbiye-i Umumiye reisi Nisan- Mayıs Necib bk Ali Necib, Mehmed Necib, Mustafa Necib. V Necib Paşa Madrid elçisi Ocak 1897-Kasım Necib Paşa (Melhame) Bulgaristan komiseri Eylül 1898-Mart ^ Necib Paşa Tophane müşiri Şubat-Mart o Necmeddin Bey (Molla) [Kocataş] Bağdad vâlisi Mayıs-Ekim 1908; Adliye nâzın Mayıs 1909-Ekim 1911 ilaveten Şura-yı devlet reisi Ocak 1910-Ekim Necmi bk Süleyman Necmi. Nedim bk Ahmed Nedim, Mahmud Nedim, Mustafa Nedim. N em rud bk Mustafa Paşa. Neofitos VIII Rum Ortodoks patriği Kasım 1891-Ocak Nerses II. Varjabedyan Ermeni patriği Nesimi bk Ahmed Nesimi. Neş'et Bey Serkurenâ Mart 1856-Haziran Neş'et Bey (Çorlulu) Atina elçisi Aralık 1852-Kasım ^ Neş'et Bey Trablusgarb vâlisi Kasım Nevres bk Mehmed Nevres. ^ Nihat Paşa (de Bilinski) Bulgaristan komiseri Temmuz Kasım 1885.

149 NİHAT OSMAN ^ Nihat Paşa [Anılmış] Ordu komutanı Ekim 1917-Mayıs Nikola I. [Petroviç Niegoş] Karadağ beyi Ağustos 1860-Ekim Niyazi Bey Bulgaristan komiseri Mart 1888-Kasım Nizamı bk Osman Nizamî. Noradonkyan Efendi (Gabriel) Ticaret ve Nafia nâzın Ağustos Ocak 1910; Meclis-i â yân azası Aralık 1908-Kasım 1916; Hariciye nâzırı Temmuz 1912-Ocak Numan Mahir Efendi Evkaf nâzırı Eylül 1840-Haziran Nureddin bk Abdurrahman Nureddin, Mehmed Nureddin. X Nureddin Paşa (Sakallı) Bagdad vâlisi Nisan 1915-Ocak 1916; 8. Ordu komutanı Ekim-Aralık 1918; Aydın vâlisi Aralık 1918-Mart N un bak Mehmed Nurî, Mustafa Nurî, Osman Nurî. Nurî Bey Hazine-i hassa nâzırı Ekim-Aralık 1908; Meclis-i â yân azası Aralık Nurî Bey Sadaret müsteşarı Ağustos-Ekim X Nurî Paşa [Killigil] Cihan Harbinde Kafkas İslâm Ordusu komutanı. Nusret bk Ali Nusret. ^ Nusret Paşa (Ç erkeş) Ankara vâlisi Mayıs 1872-Ocak 1873; Trabzon vâlisi Ocak-Temmuz 1875; Adana vâlisi Ocak-Temmuz 1876; Selanik vâlisi Haziran-Aralık 1877; 4. Ordu komutanı Ocak-Eylül 1884; 6. Ordu komutanı Haziran 1888-Aralık Nusret Sa'dullah Bey [Ayaşlı] Brüksel elçisi Şubat-Aralık 1914; Lahey elçisi Şubat 1915-Kasım Oğüzoğlu bk İsmail Sıtkı Bey. Ohanes Çamiç Efendi Nafia nâzın Ağustos 1877-Haziran 1878 ilaveten Ticaret nâzın Ağustos-Kasım 1877; Ticaret nâzırı Ocak-Aralık 1878 ilaveten Nafıa nâzın 30 Kasım-4 Aralık Ohanes Sakız Paşa Hazine-i hassa nâzın Kasım 1897-Ekim Okday bk Ahmed Tevfik Paşa. Oksanti Efendi Meclis-i â yân azası Aralık 1908-Aralık Okyar bk Ali Fethi Bey. Orbay bk Hüseyin Raûf Bey. Oskan Efendi [Mardikyan] Posta ve Telegraf nâzın Haziran Kasım Osman bk Ali Osman, Mazhar Osman. Osman Bedri Bey Şehremini Mayıs 1916-Temmuz 1917; Suriye vâlisi Temmuz 1917-Haziran Osman Bey Serkurenâ Haziran 1857-Nisan 1860.

150 OSMAN OSMAN Osman Efendi Atina mukim maslahatgüzarı Eylül 1848-Aralık Y Osman Fevzî Paşa (Tatar) Şkodra vâlisi Temmuz 1894-Haziran 1896; Yanya valisi Ekim 1897-Şubat 1906; 5. Ordu komutanı Eylül Mart 1909; Meclis-i â yân azası Kasım Osman Kâzım Bey Halep vâlisi Ağustos 1904-Ağustos 1905; Diyarbakır vâlisi Ağustos Ocak 1906; Kastamonu vâlisi Nisan 1906-Mart ^ Osman Nizami Paşa Berlin büyükelçisi Eylül cak 1913; Nafıa nâzın Haziran-Aralık 1913; Roma mümessili Aralık 1920-Kasım Osman Nurî Bey Maliye nâzın Nisan Osman Nurî Paşa Erzurum vâlisi Ekim 1837-Ekim 1839; Edirne vâlisi Mayıs-Ekim 1840; Yanya Kasım 1840-Mart 1844; Edirne vâlisi Mart-Kasım 1844; Bosna vâlisi Kasım 1844-Aralık 1845; Konya vâlisi Aralık 1846-Ağustos 1847; Adana vâlisi Temmuz 1847-Temmuz 1848; Şam vâlisi Ağustos 1848-Eylül 1849; Harput vâlisi Ağustos 1850-Eylül 1851; Haleb vâlisi Eylül 1851-Kasım Osman Nurî Paşa (Potirikli) Kosova vâlisi Ağustos 1880-Haziran 1881; Yemen vâlisi ilaveten 7. Ordu komutanı Haziran 1889-Mayıs 1890; Van vâlisi Temmuz cak ^ Osman Nurî Paşa (Hacı/Topal) Hicaz vâlisi Ağustos 1882-Temmuz 1886; Haleb vâlisi ve 5. Ordu komutanı Aralık 1886-Ekim 1887; Yemen vâlisi ve 7. Ordu komutanı Aralık Haziran 1889; 6. Ordu komutanı Aralık 1890-Kasım 1891; Suriye vâlisi Kasım 1891-Haziran 1892; Hicaz vâlisi Haziran- Aralık 1892; Haleb vâlisi Aralık Haziran 1894; Suriye vâlisi Haziran 1894-Temmuz ^ Osman Nurî Paşa (Gazi) Osmanlı-Rus Harbinde Tuna Garb Ordusu komutanı Nisan-Aralık 1877; Hassa Ordusu komutanı Mart 1878-Temmuz 1880 ilaveten Serasker Aralık 1878-Temmuz 1880 ve Ocak 1881-Kasım 1882 ve Aralık 1882-Eylül 1885 ve Ağustos-Eylül Osman Paşa (Hazinedarzâde) Trabzon vâlisi 1245-Haziran Osman Paşa Üsküp vâlisi Eylül 1844-Ağustos ^ Osman Paşa (Tatar) Hicaz vâlisi Ocak 1841-Ocak ^ Osman Paşa (Dellâlzâde/İşaretçi) Haleb vâlisi Şubat 1845-Haziran 1846; Anadolu müşiri Haziran 1846-Aralık Osman Paşa Konya vâlisi Temmuz 1849-Haziran 1850; Şkodra vâlisi Temmuz-Eylül Osman Paşa (Boşnak) Bosna vâlisi Haziran 1859-Ocak 1861.

151 OSMAN ÖMER SABRİ Osman Paşa (Raufpaşazâde) Niş vâlisi Mayıs 1860-Şubat 1861; Konya vâlisi Ağustos 1871-Ağustos Osman Paşa Dersim vâlisi Nisan 1884-Ağustos 1886; Musul vâlisi Temmuz 1892-Eylül X Osman Paşa 6. Ordu komutanı Ağustos-Eylül 1908; 4. Ordu komutanı Mayıs-Aralıkl910. Osman Râşid Paşa (Mektûbîzâde) Şehremini Mart 1856-Temmuz 1858; Aydın vâlisi Ağustos 1860-Eylül 1861; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Şubat Ocak Osman Rifat Paşa Evkaf nâzın Nisan-Temmuz Osman Şerif Paşa (Topal) Bosna vâlisi Ocak 1861-Haziran Osman Zeki Bey (Hakkâkzâde) Serkurenâ Ekim 1882-Mayıs Osman Ziyâ Paşa (Çürüksulu) Şkodra vâlisi Ağustos 1880-Nisan Ozansoy bk Faik Âli Bey. Ö küz bk Mehmed Ârif Paşa, Mehmed Reşid Paşa. Ömer Ali Bey (Paşabeyzâde) Kastamonu vâlisi Şubat-Kasım X Ömer Fevzî Paşa (Küçük) Şkodra vâlisi Mayıs-Aralık 1868; Girit vâlisi Şubat 1869-Ekim 1870; Tuna vâlisi Ekim 1870-Ekim 1871; Girit vâlisi Ekim 1871-Temmuz 1872; Selanik vâlisi Ağustos 1872-Mayıs 1873; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Aralık 1873-Şubat 1874; Selanik vâlisi Şubat 1874-Eylül 1875; Edirne vâlisi Ekim 1875-Mart 1876; Konya vâlisi Nisan 1876-Haziran 1877; Suriye vâlisi Haziran 1877-Şubat X Ömer Fevzî Paşa 6. Ordu komutanı Ocak 1875-Ağustos 1876; Zaptiye müşiri Ağustos 1876-Mart U Ömer Hulusi Efendi (Dağıstanlı) Şeyhülislam Ekim-Kasım 1918; Evkaf nâzın Mart-Nisan u Ömer Hüsamettin Efendi (Âtıfzâde) Şeyhülislam Kasım 1863-Ağustos vj Ömer Lütfî Efendi (Bodrumlu) Şeyhülislam Ocak 1889-Eylül X Ömer Lütfî Paşa (Michel Lattas) Rumeli müşiri Haziran 1849-Temmuz 1857 ilaveten Kırım harbinde Serdar-ı ekrem ve Kınm Ordusu komutam Aralık 1853-Mayıs 1856; Bağdad vâlisi ilaveten Irak ve Hicaz ordusu komutanı Ağustos 1857-Ağustos 1859; Rumeli Ordusu komutanı Mayıs 1861-Mayıs 1868; Hassa Ordusu komutanı Mayıs Kasım Ömer Paşa (Kızılhisarlı) Selanik vâlisi Temmuz 1840-Temmuz 1843; Konya vâlisi Temmuz 1843-Nisan 1844; Rumeli vâlisi Aralık 1845-Ocak 1847; Harput vâlisi Ağustos Temmuz 1854; Rumeli vâlisi Eylül 1855-Eylül X Ömer Rüşdü Paşa (Mekkelioğlu) Harbiye nâzın Temmuz-Ağustos 1908; Meclis-i â yân azası Aralık Ömer Sabrî Bey Bitlis vâlisi Ocak 1895-Ağustos 1898.

152 ÖMER YAVER REFİK ^ Ömer Yâver Paşa Serasker Ocak-Şubat 1919; Serkurenâ Mart 1919-Kasım Özkan bk Mustafa Şeref Bey. Özdemiroğlu bk Mehmed Rifat Paşa. Paksoy bk Abdurrahman Efendi. Pasiner bk Gâlib Paşa. Paspalzâde bk Sâlim Paşa. Pepe bk Mehmed Emin Paşa. Pertev bk Edhem Pertev. Petar II. [Petroviç Niegoş] Karadağ beyi Ekim 1830-Ekim Petroviç N iegoş bk Danilo, Nikola, Petar. Pirızâde bk İbrahim Hayrullah Bey. Popovic Efendi (Temko) Meclis-i â yân azası Kasım 1909-Kasım P otirikli bk Osman Nurî Paşa. Prusyah bk Mehmed Ali Paşa. Râgıb bk Mehmed Râgıb. Râgıb Raîf Bey [Köseraif] Madrid elçisi Aralık 1921-Kasım Rahmi bk İsmail Rahmi, Mustafa Rahmi. R aıf bk Mehmed Raîf, Râgıb Raîf. R am azanzâde bk Abdtinnâfi' İffet Efendi, Ahmed Muhtar İtisami Paşa, Hüseyin Rıza Paşa, Mehmed İsmet Paşa. Rasim bk Ahmed Rasim. ^ Rasim Paşa (Hacı) Bahriye nâzın Ocak 1879-Ocak Râşid Bey [Erer] İaşe nâzırı Kasım 1918-Ocak 1919; Maliye nâzın Ekim cak 1921; Maârif nâzın Ocak-Haziran 1921; Evkaf nâzın Ekim-Kasım Râşid bk Mehmed Râşid, Osman Râşid. Râşid Nâşid Paşa (Hacı) Adana vâlisi Nisan-Mayıs 1868; Haleb vâlisi Mayıs 1868-Ocak 1869; Adana vâlisi Eylül 1871-Eylül 1873; Kastamonu vâlisi Haziran 1874-Eylül 1875; Ankara vâlisi Eylül 1875-Temmuz 1876; Suriye vâlisi Aralık 1876-Ocak 1877; Hicaz vâlisi Haziran 1879-Mart 1880; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Nisan 1882-Haziran 1883; Aydın vâlisi Haziran 1883-Eylül 1885; Suriye vâlisi Eylül 1885-Mart ^ Râşid Paşa (Hacı) Bengazi vâlisi Haziran 1882-Temmuz Ratib bk Ahmed Ratib. R aûf bk Hüseyin Raûf, Mehmed Emin Raûf, Mehmed Raûf, Mehmed Şerif Raûf. Raûf Bey Mamuretülaziz vâlisi Kasım Ağustos Raufpaşazâde bk Osman Paşa, Rıza Bey. Razi bk Yusuf Razi. Recaizâde bk Mahmud Ekrem Bey. X Receb Paşa Ordu komutam Mart 1888-Haziran 1889; 6. Ordu komutanı Haziran Temmuz 1898; Trablusgarb vâlisi Ekim 1904-Ağustos 1908; Harbiye nâzın 7-21 Ağustos Redif bk Mehmed Redif. Re'fet bk Mehmed Re'fet, Süleyman Re'fet. Re'fet Bey Mamuretülaziz vâlisi Eylül 1917-Haziran 1918; Suriye vâlisi Haziran-Eylül R efik bk Ali Refik, Ali Rıza Refik, Haşan Refik, Mehmed Refik. Refik Bey (Manyasîzâde) Zaptiye nâzın 9-11 Ağustos 1908; Adliye nâzın Kasım 1908-Mart 1909.

153 REŞİD ÂKİF SADIK VİCDANİ Renda bk Mustafa Abdülhalik Bey. Resmor bk Ali Nâzım Bey. Reşad bk Ahmed Reşad, Mehmed Reşad. Reşad Halis bk Abdullah Reşad Halis. R eşid bk Abdullah Reşid, Ahmed Reşid, Mehmed Reşid, Mustafa Reşid. Reşid Âkif Paşa Sivas vâlisi Ocak 1902-Ağustos 1908; Dahiliye nâzın 6-25 Ağustos 1908; Meclis-i â yân azası Kasım 1909; Şura-yı devlet reisi Ekim-Kasım Reşid Mümtaz Paşa Beyrut vâlisi Temmuz 1897-Eylül 1903; Hüdavendigar vâlisi Eylül 1903-Mart 1906; İstanbul şehremini Mart Temmuz 1908; Dahiliye nâzın Temmuz 1920-Ekim Rey bk Ahmed Reşid Bey. Rıdvan İsmail Paşa Şehremini Eylül 1890-Haziran Rıza bk Ahmed Rıza, Ali Rıza, Haşan Rıza, Mehmed Rıza, Yusuf Rıza. Rıza Bey (Raufpaşazâde) 1851-? Çetine elçisi Mayıs 1881-AraIık 1883; Atina elçisi Ağustos 1888-Mayıs ^ Rıza Paşa Konya vâlisi Mart-Nisan Rıza Tevfik Bey [Bölükbaşı] Maârif nâzırı Kasım 1918-Ocak 1919; Meclis-i â yân azası Mart 1919; Şura-yı devlet reisi Mayıs-Ağustos 1919 ve Ağustos-Ekim Rifat bk Halil Rifat, Mehmed Rifat, Osman Rifat, Sadık Rifat Mehmed, Samih Rifat, Velîyeddin Rifat. Rifat Bey Mabeyn başkatibi Nisan 1920-Kasım Rodosfzâde bk Ahmed Fethi Paşa. Rum beyoğlu bk Fahreddin Reşad Bey. Rüstem bk Ahmed Rüstem. Rüstem Paşa Torino elçisi Ocak 1857-Ağustos 1870; Petersburg elçisi Ağustos 1870-Mart 1873; Cebellübnan mutasarrıfı Mart 1873-Mart 1882; Londra büyükelçisi Kasım 1885-Kasım Rüşdü bk Ali Rüşdü, Mehmed Rüşdü, Ömer Rüşdü. Sabis bk Ali İhsan Paşa. Sabit bk Süleyman Sabit Sabit Bey [Sağıroğlu] Mamuretülaziz vâlisi Temmuz Eylül 1917; Sivas vâlisi Ekim ^ Sabit Paşa Basra vâlisi Eylül 1879-Haziran S a b rı bk Eyyûb Sabrî, Hüseyin Sabrî, Mehmed Sabrî, Mustafa Sabrî, Ömer Sabrî. Sadık bk İsmail Sadık, Mehmed Sadık. ^ Sadık Paşa (Müeyyed) Bulgaristan komiseri Aralık Sâdık Rif'at Mehmed Paşa Viyana büyükelçisi Eylül 1837-Eylül 1840; Sadaret müsteşan Eylül 1840-Mart 1841; Hariciye nâzın Mart 1841-Ocak 1842; Viyana büyükelçisi Ekim Mayıs 1843; Hariciye nâzın Mayıs Aralık 1844; Meclis-i ahkâm-ı adliye reisi Ekim 1845-Şubat 1848; Maliye nâzın Mart-Nisan 1848; Hariciye nâzın Mayıs-Ağustos 1848; Meclis-i ahkam-ı adliye reisi Ağustos 1848-Nisan 1849 ve Ekim cak 1852; Hariciye nâzın Mart-Mayıs 1853; Meclis-i ahkam-ı adliye reisi Mayıs 1853-Mart Sâdık Vicdani Bey [Kayıkçıoğlu] Hüdavendigar vâlisi Temmuz-Ağustos Sadreddin bk Mehmed Sadreddin. S a'dullah bk Mehmed Sa'dullah, Nusret Sa'dullah.

154 SA'DULLAH RAMİ SAMİ Sa'dullah Rami Paşa Mabeyn başkatibi Haziran-Ağustos 1876; Ticaret nâzırı Eylül-Ekim 1876; Berlin büyükelçisi Mayıs 1877-Mart 1883; Viyana büyükelçisi Mart 1883-Şubat Safa bk Abdüllatif Safa. Safvet bk Mehmed Es'ad Safvet. ^ Safvet Paşa Osmanlı-Rus Harbinde Tuna Garb Ordusu komutanı Aralık 1877-Ocak 1878; Zaptiye nâzın Aralık 1878-Ocak ^ Safvet Paşa (Tatar) Bosna vâlisi Haziran 1869-Ocak 1871; Prizren vâlisi Ocak-Kasım 1871; Yanya vâlisi Kasım 1871-Eylül 1872; Girit vâlisi Ekim 1872-Temmuz 1873; Hüdâvendigâr vâlisi Temmuz 1873-Nisan 1874; Trabzon vâlisi Nisan 1874-Ocak 1875; Adana vâlisi Mart-Temmuz 1875; Hicaz vâlisi Mart 1880-Mart 1881 ve Nisan 1887-Mart Safveti bk Musa Safveti. Sağır bk Ahmed Şükrü Bey. Sağıroğlu bk Sabit Bey. Saib bk Ali Saib, İbrahim Saib. Said bk Mehmed Muhib Said, Mehmed Said, Mehmed Said Halim. Said Bey [Gelenbevioğlul Maârif nâzın Temmuz-Ekim 1912 ve Ekim-Kasım 1918 ve Mayıs 1919-Mart 1920; Evkaf nâzın 2-21 Ekim 1919 ve Ağustos 1921-Ekim 1922 ilaveten Maârif nâzırı Ağustos 1921-Kasım Said Efendi (Hâfız) Hazine-i hassa nâzın Nisan-Kasım 1878; Sadaret müsteşarı Aralık 1878-Ocak Said Paşa Mısır vâlisi Eylül 1854-Ocak Sakallı bk Ahmed Cemâl Paşa, Azmi Bey, Nureddin Paşa. Sakızlı bk Ahmed Es'ad Paşa, Es'ad Muhlis Paşa. Sâlih bk Mehmed Sâlih, Vamık Sâlih. )(s â lih Hamdî Paşa Basra vâlisi Nisan 1899-Ocak ^ Sâlih Hulusi Paşa [Kezrak] Ordu komutanı Ocak-Nisan 1909; Harbiye nâzırı Mayıs cak 1910; M eclis-i â yân azası Kasım 1909; Bahriye nâzırı Haziran-Kasım 1910 ve Ekim 1912-Ocak 1913 ve Temmuz 1919-Nisan 1920 ve Ekim 1920-Nisan 1921 ilaveten Sadrazam Mart-Nisan 1920; Bahriye nâzın Haziran 1921-Kasım 1922 ilaveten Dahiliye nâzın Haziran- Ekim Sâlih Münir Paşa [Çorlu[lu] Paris büyükelçisi Ocak 1896-Ağustos Sâlih Paşa Şehremini Temmuz-Kasım ^ Sâlih Zeki Paşa Şkodra vâlisi Nisan 1906-Şubat Sâlim Paşa (Paspaszâde) Bitlis vâlisi Temmuz 1909-Şubat 1910; Edirne vâlisi Ocak-Ekim 1919; Şehremini Nisan-Aralık Sami bk Abdurrahman Sami, Ebûbekir Sami, Mustafa Sami. Sam ipaşazâde bk Sezai Bey. Y Sami Paşa Farukizâde (Bağdadlı) Zaptiye nâzın Ağustos 1908-Ağustos 1909; Meclis-i â yân azası Aralık 1908.

155 SAMİH RİFAT SEYFETTİN Samih Rifat Bey Konya vâlisi Haziran-Ağustos 1912; Trabzon vâlisi Haziran-Ağustos 1913; Konya vâlisi Ekim 1915-Ocak Samueİ Hayim Efendi Hahambaşı Samurkaş bk Azmi Bey. Sanver bk Hüseyin Haşim Bey. Saraylı bk Mehmed Râgıb Paşa. Saraylızâde bk Ahmed Tevfik Paşa. Sarı bk Gâlib Paşa. Sârim bk İbrahim Sârim. Sarkis V. Kuyumciyan Ermeni patriği Sartinski Paşa (Nikola) Girit vâlisi Mayıs 1888-Ağustos Sava Paşa (Yanaki/Yoannis) Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Şubat Mayıs 1878; Şarkî Rumeli vâlisi Temmuz-Aralık 1878; Nafıa nâzın Aralık 1878-Temmuz 1879; Hariciye nâzın Ekim 1879-Haziran 1880; Girit vâlisi Haziran 1885-Ocak Sayın Bk Abdurrahman Vefik Bey. Şayiam bk Mehmed Midhat Bey. Sayman bk Ahmed Nesimi Bey. Saxe-Cobourg et Gotba bk Ferdinand. Seeckt von (Franz) Erkân-i Harbiye Umumiye reisi Şubat- Ekim Selâm î Bey Serkurenâ Eylül-Aralık Selanikli bk Faik Paşa. Selim bk Mehmed Selim. Selim Bey Serkurenâ Mayıs 1848-Ocak Selim Paşa (Melhame) Orman ve Maadin nâzın Şubat Ağustos Selim Sırrı Paşa (Giritli) Trabzon vâlisi Şubat-Temmuz 1879; Kastamonu vâlisi Ocak-Aralık 1882; Trabzon vâlisi Aralık 1882-Kasım 1884; Ankara vâlisi Kasım 1884-Temmuz 1886; Sivas vâlisi Temmuz 1886-Nisan 1888; Diyarbekir vâlisi Nisan 1888-Mart 1889; Adana vâlisi Mart-Kasım 1889; Bağdad vâlisi Kasım 1889-Temmuz 1891; Diyarbekir vâlisi Temmuz Ekim Selmen bk Süleyman Necmi Bey. Serezli bk Yusuf Muhlis Paşa. Serhalifezâde bk Vâmık Sâlih Paşa. Serkis Efendi (Hamamciyan) Roma elçisi Ekim 1872-Şubat Sermet bk Hüseyin Hüsnü Sermet, Memduh Sermet. Server Paşa İstanbul şehremini Mart 1868-Ağustos 1870; Hariciye nâzırı Eylül Ağustos 1872; Paris büyükelçisi Temmuz 1872-Temmuz 1873; Nafia nâzırı Haziran-Ağustos 1875; Şura-yı devlet reisi Ağustos 1875-Şubat 1876; Nafia nâzın Şubat 1876-Haziran 1877; Meclis-i â yân azası Mart 1877 ve reisi Mart-Haziran 1877; Hariciye nâzın Ağustos 1877-Şubat 1878; Adliye nâzın Ağustos-Kasım 1878; Dahiliye nâzın 30 Kasım-3 Aralık 1878; Şura-yı devlet reisi Eylül 1880-Mayıs 1882; Adliye nâzırı Eylül 1885-Haziran Serviçen Efendi (Dr.) Meclis-i â yân azası Mart Şeydi bk Ali Şeydi. Seyfettin bk Mehmed Seyfettin. Seyfettin Bey (Yenişehir Fenerli) [Manço] Şkodra vâlisi Eylül-Aralık 1908.

156 SEYFULLAH SÜLEYMAN HÜSNÜ ^ Seyfullah Paşa (Dağıstanlı) Yanya vâlisi Şubat 1906-Aralık 1907; Şkodra vâlisi Aralık 1907-Şubat Seymen bk Mehmed Sadreddin Bey. Seyyid bk Abdülkadir Efendi. Seyyid Bey Meclis-i â yân azası Kasım BSeyyid Mehmed Tevfik Paşa Tophane müşiri Ağustos 1873-Haziran 1875 ve Eylül 1875-Haziran Sezai Bey (Samipaşazâde) Madrid elçisi Ekim 1909-Ekim Sezai Bey Şehremini Temmuz 1917-Ağustos Sırrı bk Mehmed Sırrı, Selim Sırrı. Sıtkı bk İsmail Sıtkı, Mustafa Sıdkı. Sırkatibi bk Mustafa Nurî Paşa. Sinapyan Efendi (Kirkor) Orman ve Maaden nâzın Ekim Ocak 1912; Nafia nâzın Ocak-Kasım S iro zlu bk İbrahim Paşa, Yusuf Muhlis Paşa. Sofronius III Rum Ortodoks patriği Eylül 1863-Şubat Soysal bk İbrahim Edhem Bey. Söylem ezoğlu bk Ali Kemalî Paşa, Edhem Pertev Paşa, Gâlib Kemali Bey, Süleyman Şefik Paşa. Spitzer Dr. (Sigmund) Napoli mukim maslahatgüzarı Mayıs 1857-Ağustos Stanbulyan Efendi Posta ve Telefon nâzın Haziran-Ekim Stirbey Barbu Eflak beyi Haziran 1849-Haziran Stoyanoviç Efendi (Yorgaki) Meclis-i â yân azası Mart Sturdza Mihal Boğdan beyi S u b h î bk Abdüllatif Subhî, Ali Subhî, Abdülvahab Subhî. ^ Subhî Bey Basra vâlisi Temmuz-Kasım Sübaşı bk Yakub Şevki Paşa. ^ Süleyman Askeri Bey Basra vâlisi Kasım ^ Süleyman Bahri Paşa (Çerkeş) Erzurum vâlisi Haziran-Kasım ^ Süleyman Bahri Paşa (Çürüksulu) Şkodra vâlisi Ağustos 1888-Ocak 1891; Van vâlisi Ocak 1891-Temmuz 1895; Adana vâlisi Mart 1898-Eylül Süleyman El-Baruni Efendi Meclis-i â yân azası Ocak Süleyman el-bustani Efendi Meclis-i â yân azası Ocak 1911; Ticaret nâzın Haziran 1913-Kasım ^ Süleyman Fevzî Paşa 6. Ordu komutanı Ekim 1904-Ağustos 1908; 5. Ordu komutanı Ekim-Aralık ^ Süleyman Hüsnü Paşa Osmanlı-Rus Harbinde Balkan Ordusu komutam Temmuz-Eylül 1877; Serdar-ı ekrem Eylül 1877-Şubat 1878.

157 SÜLEYMAN KÂNİ ŞEMSİ Süleyman Kâni Bey (Kel) [İrtem] Ankara vâlisi Ocak-Ağustos 1918; İstanbul vâlisi ve şehremini Ağustos- Aralık Süleyman Nâmık Paşa 1843-? Trablusgarb vâlisi Haziran 1896-Şubat 1899; Bağdad vâlisi Şubat 1899-Ekim Süleyman Nazif Bey Basra vâlisi Eylül 1909-Kasım 1910; Kastamonu vâlisi Kasım 1910-Temmuz 1911; Trabzon vâlisi Temmuz Ocak 1912; Musul vâlisi Eylül Aralık 1914; Bağdad vâlisi Aralık Nisan Süleyman Necmî Bey [Selmen] Ankara vâlisi Ekim 1915-Ocak 1917; Diyarbakır vâlisi Ocak 1917; Sivas vâlisi Şubat 1917-Mart 1918; Trabzon vâlisi Mart 1918-Mart ^ S ü leym an Paşa (Kalenderpaşazâde) Diyarbakır vâlisi Temmuz 1840-Mart 1841 X Süleyman Paşa Meclis-i â yân azası Aralık ^ Süleyman Re'fet Paşa (Arnavud) Meclis-i ahkâm-ı adliye reisi Kasım 1884-Temmuz 1845; Serasker T emmuz- Aralık 1845; Paris büyükelçisi Nisan 1846-Temmuz 1848; Ticaret nâzın Temmuz 1848-Nisan 1849; Kaptan-ı derya M art 1849-Eylül 1851; Hüdavendigar vâlisi Nisan-Eylül 1852; Halep vâlisi Kasım 1852-Aralık 1854; Aydın vâlisi Ocak 1855-Eylül 1856; Şam vâlisi Eylül 1856; Hüdavendigar vâlisi Aralık 1856-Ocak 1861; Edirne vâlisi Ocak-Eylül 1861; Vidin vâlisi Eylül 1861-Nisan 1864; Edirne vâlisi Nisan-Aralık Süleyman Sabit Bey _ Bükreş elçisi Kasım 1878-Eylül ^ Süleyman Şefik Paşa [Söylem ezoğlu] Basra vâlisi Aralık 1913-Aralık 1914; Harbiye nâzın Ağustos-Ekim Süleyman Şevket Paşa Berlin elçisi Temmuz 1845-Eylül 1846; Sadâret müsteşarı Ağustos 1852-Şubat 1854 ve Mayıs 1854-Mart ^ Süleyman Şevket Paşa Diyarbakır vâlisi Ağustos 1908-Mayıs 1910 ilaveten 4. Ordu komutanı Eylül 1908-Mayıs S ü le y m a n iy e li bk Mustafa Paşa, Said Paşa. Süreyya bk Ahmed Süreyyâ, Mustafa Süreyya. Sürûrı bk Ali Sürûrî Paşa. ^ Şaban Paşa Basra vâlisi Nisan 1888-Ocak Şakir bk Ahmed Şakir, Mehmed Şakir. ^ Şakir Paşa Adana vâlisi Ocak 1890-Temmuz 1891; Şkodra vâlisi Kasım 1901-Nisan 1903; Kosova vâlisi Nisan 1903-Nisan Şaptır Çelebi bk Mehmed Said Paşa. Şarapçı bk Ali Paşa. Şefik bk Ahmed Şefik, Ali Şefik. Şefkati bk Ali Şefkatî. Şehsuvarzâde bk İsmail Hakkı Paşa. Şekib bk Mehmed Şekib, Mustafa Şekib. Şemseddin bk Mehmed Şemseddin. ^ Şemsi Paşa Van vâlisi Mayıs 1897-Mart Şeref bk Abdurrahman Şeref, Mustafa Şeref.

158 ŞERİF TAİB Şerif bk Halil Şerif, Mazhar Şerif, Mehmed Şerif. Ş e rifle r bk Abdullah Abdü'l-muttalib bin Gâlib bin Avn, Abdullah Paşa bin Muhammed, A bdullilah Paşa bin Muhammed, Ali Haydar Efendi, Avnürrefik Paşa bin Muhammed, Cafer Paşa, Hüseyin Paşa, Hüseyin Paşa bin Muhammed, Muhammed bin Abdül Mu'in bin Avn, Nasır Efendi. X Ş erif Paşa Stokholm elçisi Mart 1898-Temmuz ŞerifC bk Mustafa Şerifi. Şevket bk Ahmed Şevket, Süleyman Şevket. Şevket Bey Diyarbekir vâlisi Nisan 1918-Ocak X Şevket Paşa Şkodra vâlisi Nisan 1872-Ocak 1873 ve Mayıs-Kasım X Şevket T urgut Paşa (Hafız) Nafıa nâzın Şubat-Mart 1919 ve Nisan- Mayıs 1919; Harbiye nâzın Mayıs- Haziran 1919; Erkân-ı Harbiye-i Umumiye reisi Şubat-Nisan Şevki bk Ali Şevki, Mehmed Şevki, Yakub Şevki. Şirvanizâde bk Mehmed Rüşdü Paşa. Ş ü krü bk Ahmed Şükrü, İbrahim Şükrü, Mehmed Şükrü. X Ş ü k rü Paşa Ordu komutanı Ekim 1884-Temmuz Tâcirli bk Ahmed Paşa. Tâhir bk Ahmed Tâhir, Mehmed Tâhir. T âhir H ayreddin Paşa Ticaret nâzın Ağustos-Eylül X T âhir Paşa Meclis-i â yân azası Mart X T âhir Paşa Ordu komutanı Nisan-Eylül 1885; Şkodra vâlisi Ocak 1887-Ağustos 1888; 5. Ordu komutanı Haziran 1896-Mayıs T âhir Paşa (A rnavut) Musul vâlisi Temmuz 1889-Mart 1891; Van vâlisi Mart 1898-Aralık 1906; Bitlis vâlisi Temmuz 1907-Ağustos 1908; Erzurum vâlisi Ağustos 1908-Şubat 1910; Bitlis vâlisi Şubat cak Tahsin bk Haşan Tahsin, Mustafa Tahsin. Tahsin Bey İstanbul vâlisi Ekim-Kasım Tahsin Paşa Mabeyn Başkatibi Kasım 1894-Ağustos Tahsin Paşa Musul vâlisi Mayıs 1882-Aralık Taib Paşa Tirhala vâlisi Mayıs Takiyeddin bk Mehmed Takiyeddin. Tal'at bk Mehmed Tal'at. Tarhan bk Abdulhakhamid Bey. Taşcızûde bk Mehmed Tevfik Paşa. Tatar bk Ahmed Fevzî Paşa, Mehmed Kânî Paşa, Mehmed Said Paşa, Osman Paşa, Osman Fevzî Paşa, Safvet Paşa. Tayyar bk Mehmed Tayyar. Tchaikowski bk Muzaffer Paşa. Tek bk Ahmed Ferid Bey. Tepedelenlizâde bk İsmail Rahmi Paşa. Tepeyran bk Ebûbekir Hazım Bey. Terem bk Faik Nüzhet Bey. Terzibaşızâde bk İbrahim Haydar Efendi. Tevfik bk Ahmed Tevfik, Hüseyin Tevfik, Mehmed Tevfik, Mustafa Tevfik, Mustafa Tevfik, Rıza Tevfik.

159 TEVFİK VEHİB Tevfik Bey Halep vâlisi Nisan 1917-Haziran Tevfik Bey [Türegin] Şehremini Ağustos 1911-Ağustos Tevfik Paşa (Kastamonulu) Kastamonu vâlisi Şubat-Kasım ^ Tevfik Paşa 7. Ordu komutam Ekim 1904-Ağustos Tevhid bk Ahmed Tevhid. Tilkof Efendi (Ştoyan) Meclis-i â yân azası Nisan 1911-Kasım Tokçaer bk Ahmed Reşid Paşa. Topal bk Ali Rıza Paşa, Mehmed İzzet Paşa, Mehmed Redif Paşa, Mehmed Rifat Paşa, Osman Nurî Paşa, Osman Şerif Paşa. Topçu bk Ali Rıza Paşa. Topcubaşı bk Ahmed Ratıp Paşa, Mahmud Paşa. Topuzlu bk Cemil Paşa. Tosun bk Mustafa Tosun. Trabzonlu bk Ali Şefik Paşa, İsmail Hakkı Paşa. Tunuslu bk Hayreddın Paşa. T u r g u t bk Mustafa Âsim Bey, Şevket Turgut. Turhan Hüsnü Paşa Roma elçisi Eylül 1877-Aralık 1880; Madrit elçisi Aralık 1886-Temmuz 1894; Girit vâlisi Ağustos 1894-Haziran 1895; Hariciye nâzın Haziran-Ekim 1895; Girit vâlisi Mart-Haziran 1896; Evkaf nâzın Eylül 1904-Ağustos 1908; Şura-yı devlet reisi 2-7 Ağustos 1908; Petersburg büyükelçisi Ağustos cak Turşucuzâde bk Ahmed Muhtar Efendi. Türegin bk Tevfik Bey. Türkgeldi bk Ali Fuad Bey. Vahab bk Abdiilvahab. Uryani bk Cemil Bey. Uryanizâde bk Ahmed Es'ad Efendi. U şaklıgil bk Hâlid Ziyâ Bey. Üzer bk Haşan Tahsin Bey. Ürgüplü bk Mustafa Hayri Efendi. ^ V â m ık Sâlih Paşa (Serhalifezâde) Sayda vâlisi Ağustos 1848-Eylül 1851; Girit vâlisi Ekim Eylül 1852; Sayda vâlisi Eylül 1852-Mart 1855; Şam vâlisi Şubat-Aralık 1855; Sayda vâlisi Aralık 1855-Haziran 1857; Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vâlisi Haziran 1857-Mayıs Vaner bk Haydar Hilmî Bey. V anlı bk Reşid Paşa. Vasa Paşa (Pasko) Cebellübnan vâlisi Mart 1882-Haziran Vâsıf bk Mehmed Vâsıf. Vâsıf Paşa (Bursalı) Ankara vâlisi Kasım 1844-Ağustos u Vasfi Efendi Evkaf nâzın Mart-Nisan 1919; Adliye nâzın Haziran-Temmuz 1919; Meclis-i â yân azası Eylül Vayanis Efendi (Kostaki) Sisam beyi Şubat 1899-Ağustos 1900; Ticaret nâzın Kasım 1918-Şubat 1919; Meclis-i â yân azası Mart Vecihfbk Mehmed Vecihî. Vefik bk Abdurrahman Vefik, Ahmed Vefik, Mustafa Vefik. Vegleris Bey (Ligoraki) Sisam beyi Mart 1912-Mart 1913; Meclis-i â yân azası Aralık Vehib bk Mehmed Vehib. )(V eh ib Bey Hicaz vâlisi Ocak 1914-Şubat 1915.

160 VELÎYEDDİN RİFAT YORGİADİS Velîyeddin R ifat Paşa Bosna vâlisi Eylül 1851-Temmuz 1852; Paris büyükelçisi Ekim 1852-Haziran 1855; Hüdavendigar vâlisi Ocak-Mart 1855; Girit vâlisi Mart 1855-Haziran 1858; Edime vâlisi Ağustos cak 1861; Paris büyükelçisi Ocak Mayıs 1862; Konya vâlisi Ocak Ağustos 1865; Aydın vâlisi Temmuz 1869-Kasım Hüdavendigar vâlisi Mayis 1876-Ekim Vesim bk Ahmed Vesim. ^ Veysel Hilmî Paşa (A rn av u d ) Osmanlı-Rus Harbinde Tuna Ordusu komutanı Aralık 1877-Ocak 1878; 2. Ordu komutanı Eylül Haziran Vidinli bk Hüseyin Tevfik Paşa. Vitinos Bey (Yanko) Sisam beyi Temmuz 1904-Temmuz Vlora bk İsmail Kemal Bey. Vogorides Bey (Stefanaki) Sisam beyi Eylül Kasım V ogorides (N ikola) Boğdan beylik kaymakamı Mart Ocak Vogorides Paşa (Aleko) Viyana büyükelçisi Mayıs 1876-Eylül 1877; Şarkî Rumeli vâlisi Ocak Mayıs V u lfitrin li bk Haşan Tahsin Paşa. VVasa bk Vasa Paşa. Wemer bk Murad Efendi. Yakalı bk Ali Paşa. Yakir Geron Efendi Hahambaşı Y akub Avigdor Efendi Hahambaşı Yakub Behar David Efendi Hahambaşı Y a'ku b Paşa (K ara Osmanzâde) Aydın vâlisi 1833-Mayıs 1840; Edime vâlisi Şubat 1841-Şubat 1842; Rumeli vâlisi Şubat 1842-Şübat 1843; Aydın vâlisi Şubat 1843-Aralık 1845; Selanik vâlisi Nisan 1846-Mayıs 1847; Aydın vâlisi Haziran 1847-Kasım 1848; Selanik vâlisi Temmuz 1850-Kasım ^ Y akub Şevki Paşa [Sübaşı] Ordu komutam Mart-Haziran 1918; 9. Ordu komutanı Haziran 1918-Nisan Yaver bk Ali Yâver, Mehmed Yaver, Ömer Yaver. Yâver Bey Serkurenâ Ekim 1862-Şubat ^ Y âver Paşa 1. Ordu komutam Nisan Yazıcızâde bk Mehmed Tevfik Paşa. Yazır bk Muhammed Hamdî Bey. Yediç bk Ahmed Reşad Bey. Yeğenağa bk Ali Münif Bey. Yeğişe T uryan Ermeni patriği Yeniçay bk Mehmed Emin Bey. Yenişehir Fenerli bk Seyfettin Bey. Y en işeh irli bk Ârif Paşa, Mustafa Nâzım Paşa. Yeşilizâde bk Aziz Nurî Bey. Yorgancıoğlu bk Aristidi Paşa. Y orgiadis Efendi (Yorgo) Sisam beyi Ağustos-Aralık 1907; Meclis-i â yân azası Aralık Y o zg a tlı bk Haşan Hayri Paşa, Mehmed Vecihî Paşa. Yörük bk Mustafa Âsim Bey.

161 YUAKİM YUSUF ZİYÂ Yuakim II Rum Ortodoks patriği Ekim 1860-Eylül 1863 ve Kasım 1873-Ekim Yuakim III Rum Ortodoks patriği Ekim 1878-Ekim 1884 ve Mayıs 1901-Kasım Yuakim IV Rum Ortodoks patriği Ekim 1884-Ocak Yurdakul bk Mehmed Emin Bey. Yusuf Efendi Serkurenâ Eylül-Aralık Yusuf İzzedin Efendi Hassa Ordusu komutanı Nisan Eylül Yusuf Kâmil Paşa Ticaret nâzırı Eylül 1852-Mart 1853 ve Ağustos-Aralık 1854; Tanzimat Meclisi reisi Aralık 1854-Ocak 1855; Meclis-i ahkam reisi Ocak-Mayıs 1855 ve Haziran 1857-Kasım 1859 ve Temmuz Ocak 1863; Sadrazam Ocak-Haziran 1863; Meclis-i ahkam reisi Temmuz 1863-Mayıs 1866 ve Şubat 1867-Mart 1868; Şura-yı devlet reisi Mart Ekim 1871; Adliye nâzın Ocak-Ağustos 1872; Şura-yi devlet reisi Ağustos Ağustos 1875 ve Nisan-Haziran Yusuf Muhlis Paşa (Serezli/Sirozî) Rumeli vâlisi Temmuz 1840-Şubat ^ Yusuf Paşa (Gürcü) Maraş vâlisi Mart 1843-Ocak 1845 ve Ekim 1846-Kasım 1847; Harput vâlisi Mayıs 1849-Ağustos Yusuf Paşa (Franko Kusa) Cebellübnan vâlisi Temmuz 1907-Aralık 1912; P.T.T. nâzırı Aralık 1918-Şubat 1919; Hariciye nâzın Şubat 1919-Mart Yusuf Razi -Bey [Bel] Şehremini Aralık 1920-Şubat Yusuf Rıza Paşa Atina elçisi Kasım 1855-Nisan 1856; Petersburg elçisi Mart 1857-Ağustos 1858; Tahran büyükelçisi Mart aralık 1868; Şehremini Kasım Mayıs 1879 ve Temmuz 1879-Nisan Yusuf Sıddık Mehmed Paşa (Celâlatzâde/Evrenoszâde) Selanik vâlisi Kasım 1851-Mayıs Yusuf Sursok Efendi Meclis-i â yân azası Ocak Yusuf Ziyâ Bey İstanbul vâlisi ve şehremini Aralık Mayıs Yusuf Ziyâ Paşa Maliye nâzın Kasım 1871-Şubat 1872; Maârif nâzırı Ekim 1876-Şubat 1877; Maliye nâzın Mart 1874-Nisan 1876 ve Ocak 1877-Ocak 1878; Trabzon vâlisi Ocak 1878-Şubat 1879 ve Aralık Kasım Yusuf Ziyâ Paşa Belgrad elçisi Ekim 1885-Aralık 1889; Roma büyükelçisi Aralık 1889-Mart 1891; Viyana büyükelçisi Mart Eylül 1894; Paris büyükelçisi Eylül 1894-Aralık 1895; Maârif nâzırı Şubat 1909; Washington büyükelçisi Haziran 1910-Nisan 1914; Meclis-i â yân azası Aralık 1918; Maârif nâzırı Ocak- Mart 1919.

162 ZAVEN ZÜHDÜ Yücebaş bk Ali Haydar Bey. Zadil bk Mehmed Hüsnü Bey. Zaven Der-Yeğyayan Ermeni patriği Zarif bk Mustafa Zarif. Zekeriya bk Ahmed Zekeriya. Zekeriya Zihni Bey Edime vâlisi Ekim 1915-Kasım Zeki bk Mehmed Zeki, Mustafa Zeki, Osman Zeki, Sâlih Zeki. ^ Z eki P aşa (H alepli/k ılıçoğlu) [K olaç] 1864-? Musul vâlisi Ağustos cak 1909; 4. Ordu komutam Ağustos-Kasım ^ Zeki Paşa 1. Ordu komutam Ocak-Aralık ^ Zeki Paşa Nafia nâzırı Temmuz-Ekim Zeynelabidin bk Abidin. Z eynelabidin Efendi Meclis-i â yân azası Mart Zihni bk. Mustafa Zihni, Zekeriya Zihni. Zincirkıran bk Emin Bey. Ziver bk Ahmed Sadık Ziver, Mustafa Ziver. Ziver Bey Serkurenâ Eylül 1871-Ocak 1872 ve Ekim 1872-Mart Ziver Bey Hüdavendigar vâlisi Ağustos cak Ziyâ bk Ahmed Ziyâ, Hâlid Ziyâ, Mehmed Ziyâ, Yusuf Ziyâ. Ziyâ Bey Sadaret müsteşarı Ağustos 1908-Ekim 1909 ilaveten Evkaf nâzın Şubat-Mart 1909; Nafia nâzırı Kasım 1912-Ocak Ziyâeddin bk Abdülhamid Ziyâeddin, Ahmed Ziyâeddin, Mehmed Ziyâeddin. ^ Ziyâeddin Paşa [Ç ürüksulu] Nafia nâzın ve Ticaret nâzın Ekim- Kasım 1918; Harbiye nâzırı Ekim Kasım 1922 ve Bahriye nâzın Nisan- Haziran Zühdü bk Ahmed Zühdü, İsmail Zühdü. Zühdü Bey Musul vâlisi Ekim 1896-Ekim 1897.