2010 Yılı Hazine İşlemleri Raporu

Transkript

1 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 2010 Yılı Hazine İşlemleri Raporu Eylül 2011

2 2010 Yılı Hazine İşlemleri Raporu, Sayıştay Genel Kurulunun tarih ve 5319/1 sayılı kararı ile kabul edilmiş ve Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulması uygun bulunmuştur. Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevlidir. T.C. Anayasası 160. Madde 1. Fıkra T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI, ANKARA, Eylül

3 SUNUŞ Sayıştaylar, kamu idarelerinin tüm mali iş ve işlemlerinde mali saydamlığın ve hesap verme sorumluluğunun gelişmesine katkıda bulunmak amacıyla, objektif ve güvenilir bulgular ve öneriler içeren raporlarıyla kamu mali yönetiminin gelişimine katkıda bulunmaktadırlar. Demokratik ülkelerde parlamento, kamu idarelerine gelir toplama ve harcama yapma yetkisi vermekte; kamu idarelerinin kendilerine verilen gelir toplama ve harcama yapma yetkilerinin mevzuata uygun olarak uygulayıp uygulamadıklarını Sayıştaylar aracılığıyla denetlemektedir. Sayıştaylar denetim sonuçlarını raporları ile parlamentoya ve kamuoyuna açıklayarak, vatandaşın menfaatini korumaya matuf görev ifa etmektedirler. Türkiye Cumhuriyeti Sayıştay ı, 1995 yılından bu yana, bütçe açıklarının finansmanı amacıyla sürdürülen kamu borç yönetimi işlemleri ve çeşitli kanunlarla Hazine Müsteşarlığı na tevdi edilen mali işlemlere ait denetim bulguları ve önerilerini, Hazine İşlemleri Raporları ile her yıl düzenli olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi nin ve kamuoyunun bilgisine sunmaktadır. Bu çerçevede hazırlanan 2010 yılı Hazine İşlemleri Raporunda, hazine işlemleri hakkında kapsamlı bulgular ve öneriler ile Türkiye Büyük Millet Meclisi nin bilgisine sunulmasında fayda görülen konular yer almaktadır yılı Hazine İşlemleri Raporunun hazırlanmasında emeği geçen mensuplarımıza teşekkür eder; raporun, kamu mali sistemimizin geliştirilmesinde uygulayıcılara yol gösterici olmasını temenni ederim. Dr. Recai AKYEL Sayıştay Başkanı 3

4 4

5 İÇİNDEKİLER SUNUŞ... 3 TABLOLAR... 7 GRAFİKLER... 8 ÖNERİLER DENETİM ALANI İLE İLGİLİ GENEL TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER Hazine Müsteşarlığının Organizasyon Yapısı ve Denetimin Kapsamı Denetimi Etkileyen Faktörler Mali Raporlama Sorunu Muhasebeleştirme İlke ve Kurallarına Aykırı Uygulamalar Muhasebe İşlemlerine Dönük Eleştiriler BÜTÇE LİMİTLERİ Borçlanma Limiti İkraz Limiti Garantili İmkan ve Dış Borcun İkrazı Limiti BORÇLANMA İŞLEMLERİ Yılı Dış Borçlanma İşlemleri Dış Borç Kullanım-Geri Ödeme-Stok Yılı Dış Borçlanma İşlemlerine İlişkin Açıklamalar Dış Borç Stokuna İlişkin İstatistikler Yılı İç Borçlanma İşlemleri Yılı Devlet Tahvili İşlemleri Yılı Hazine Bonosu İşlemleri İç Borçlarla İlgili Diğer Açıklamalar İç Borçlanma ve Stok Bilgilerine İlişkin İstatistikler Borçlanma Faizleri Risk Hesabı ve Risk Hesabı Alacakları İşlemleri Risk Hesabı Risk Hesabı Alacakları HAZİNE ALACAKLARI Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Takipteki Kurum Alacakları Hesabı Diğer Kurum Alacakları Hesabı DÖNEN VARLIKLAR Banka Proje Özel Hesabı Döviz Hesabı Kişilerden Alacaklar Hesabı Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar Hesabı DURAN VARLIKLAR Menkul Varlıklar Hesabı Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı

6 6.5 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR Emanetler Hesabı ÖZKAYNAKLAR Nakit Hareketleri Değer Hareketleri Sonuç Hesabı NAZIM HESAPLAR Verilen Garantiler Verilen Taahhüt Belgeleri Hesabı Genel Bütçe Dışı İdareler Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları BÜTÇE GİDERLERİ Görev Zararı ve Gelir Kaybı Ödemeleri BÜTÇE GELİRLERİ İşsizlik Sigortası Fonu Nema Geliri Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabı DİĞER KONULAR TTA ya Yapılan Ödemeler (Tütün, Tütün Mamülleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Anonim Şirketi Tarafından Hazine Adına Tütün Alımı) Garantisiz Ticari Borçların Tasfiyesi Düzenleyici ve Denetleyici Kurumların Genel Bütçeye Aktarması Gereken Tutarlar YILI HAZİNE İŞLEMLERİ RAPORUNDA YER VERİLEN HUSUSLARLA İLGİLİ DEĞERLENDİRMELER TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunca İzlenmesi ve Raporlanması Kararlaştırılan Hususlar Geliştirme ve Destekleme Fonu Tarafından Kullandırılan ve Toplu Konut Fonu Tarafından Takibi Gereken Kredilerden Doğan Hazine Alacakları Geliştirme ve Destekleme Fonu Kaynağından Eximbank Tarafından Kullandırılan Kredilerden Doğan Alacaklar Yılı Hazine İşlemleri Raporunda Yer Verilen Hususlarla İlgili Gelişmeler Diğer Hazır Değerler Hesabı Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Görev Zararı ve Gelir Kaybı Ödemeleri Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) Sokak ve Caddelerin Aydınlatılması Giderleri Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Kullanılacak Dış Krediler Hesabı ve Kredi Anlaşmaları Hesabı EK TABLOLAR

7 TABLOLAR Tablo 1 : 2010 Yılı Net İç Borçlanma Tablo 2 : 2010 Yılı Net Dış Borçlanma Tablo 3 : 2010 Yılı Borçlanma Limiti ve Net Borçlanma Hesaplama Tablosu Tablo 4 : 2010 Yılı Dış Borç İşlemleri Tablo 5 : 2010 Yılı Dış Borç Stoku Detayı Tablo 6 : 2010 Yılı Dış Borçlanma İşlemlerinin Detayı (Nakit) Tablo 7 : 2010 Yılı Doğrudan Dış Proje Kredisi Kullanımlarının Detayı Tablo 8 : 4749 Sayılı Kan. Geç. 11 ve 12 nci Madde Ger. Tahsis Yapılan Kuruluşlar Tablo 9 : 2010 Yılı Net İç Borçlanma ve Stok Durumu Tablo 10 : 2011 Yılına Devreden İç Borç Stokunun Hesap Bazında Ayrıntısı Tablo 11 : 2010 Yılı Tahvil İşlemleri Tablo 12 : 2010 Yılı Nakit Tahvil Borçlanması (Detay) Tablo 13 : 2010 Yılı Devlet Tahvili Geri Ödemeleri (Nakit) Tablo 14 : 2010 Yılı Hazine Bonosu İşlemleri Tablo 15 : 2010 Yılı Nakit İç Borçlanmanın Senet Türlerine Göre Dağılımı Tablo 16: 2010 Yılında Gerçekleştirilen En Yüksek Tutarlı TL Cinsi İskontolu (kuponsuz) 10 İhaledeki Yıllık Bileşik Faiz Oranları Tablo 17 : İç Borç Stokunun Reel Faizi (%) Tablo 18 : 2010 Yılında Ödenen Faiz Giderleri Tablo 19 : Risk Hesabı Tablo 20 : Risk Hesabı Alacak işlemleri Tablo 21 : Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Tablo 22 : Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Tablo 23 : Takipteki Kurum Alacakları Tablo 24 : Diğer Kurum Alacakları Tablo 25 : Banka İşlemleri Tablo 26 : Proje Özel Hesabı İşlemleri Tablo 27 : Döviz İşlemleri Tablo 28 : Kişilerden Alacaklar Hesabı İşlemleri Tablo 29 : Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Tablo 30 : Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredileri Kullanımları Tablo 31 : Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar Tablo 32 : Menkul Varlıklar Tablo 33 : Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Tablo 34 : Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Tablo 35 : Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermaye İşlemleri Tablo 36 : Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Tablosu ( ) Tablo 37 : Birikmiş Amortismanlar Hesabı Tablo 38 : Emanetler Hesabı Tablo 39 : Nakit Hareketleri Tablo 40 : Nakit Hareketleri Karşılaştırmalı Veriler Tablo 41 : Değer Hareketleri Sonuç Hesabı Tablo 42: Verilen Garantiler Tablo 43 : 2010 Yılında Verilen Hazine Garantileri Tablo 44 : Kuruluş Bazında 2010 Yılı Üstlenimleri Tablo 45 : Verilen Taahhüt Belgeleri Tablo 46 : Genel Bütçe Dışı İdareler Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanım İşlemleri Tablo 47 : Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredileri Kullanımları Tablo 48 : 2010 Yılı Görev Zararları ve Gelir Kaybı Ödemeleri Tablosu Tablo 49 : 2010 Yılında Genel Bütçeye Aktarılan Tutar

8 GRAFİKLER Grafik 1: Yıllar İtibarıyla ABD Doları Cinsinden Dış Borç Stoku Grafik 2: Yıllar İtibarıyla Dış Borç Stokunun Döviz Bileşimi Grafik 3: Yıllar İtibarıyla Dış Borç Stokunun Faiz Kompozisyonu Grafik 4: Yıllara Göre İç Borç Stokunun Bileşimi Grafik 5: Yıllar İtibarıyla İç Borç Stokunun Yapısı Grafik 6: 2010 Yılı İç Borç Stok Yapısı Grafik 7: Stokun Vadeye Kalan Ay Ortalaması Grafik 8: Yıllar İtibarıyla İç Borç Stokunun Para Birimlerine Göre Değişimi Grafik 9: Yıllarında Borç Faizlerinin Bütçe Gelir ve Giderine Oranı Grafik 10: Verilen Hazine Garantileri ( ) Grafik 11: Hazine Garantileri Nedeniyle Yapılan Üstlenimler ( )

9 ÖNERİLER ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ : ÖNERİ :

10 1. DENETİM ALANI İLE İLGİLİ GENEL TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER 1.1 Hazine Müsteşarlığının Organizasyon Yapısı ve Denetimin Kapsamı Hazine Müsteşarlığının görevleri 4059 sayılı Hazine Müsteşarlığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun 1 ile belirlenmiştir. Söz konusu Kanun a göre Müsteşarlığın görevleri; ekonomi politikalarının tespitine yardımcı olmak, hazine işlemleri ve kamu finansmanına ilişkin faaliyetleri yürütmek, kamu iktisadi teşebbüsleri ve devlet iştiraklerine ilişkin pay sahipliğinin gerektirdiği faaliyetleri yürütmek, ikili ve çok taraflı dış ekonomik ilişkileri düzenlemek, uluslararası ve bölgesel ekonomik ve malî kuruluşlarla ilişkileri yürütmek, yabancı ülke ve kuruluşlardan borç ve hibe alınması ve verilmesine ilişkin işlemleri yürütmek, ülkenin finansman politikaları çerçevesinde sermaye akımlarına ilişkin düzenlemeleri yapmak ve kambiyo rejimine ilişkin faaliyetleri yürütmek, sigortacılık sektörüne ilişkin izleme ve düzenleme faaliyetlerini yürütmek, yatırım ve yatırım teşvikleri ile doğrudan yabancı sermaye yatırım faaliyetlerini 2 düzenlemek, uygulamak, uygulamanın izlenmesi ve geliştirilmesine ilişkin esasları tespit etmek olarak sıralanmıştır. Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğü, Kamu İktisadi Teşebbüsleri Genel Müdürlüğü, Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü, Banka ve Kambiyo Genel Müdürlüğü, Sigortacılık Genel Müdürlüğü, Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü, Teşvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü 3, Ekonomik Araştırmalar Genel Müdürlüğü ve Devlet Destekleri Genel Müdürlüğü 4 ile bağlı kuruluş olarak Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü, Müsteşarlığın organizasyon yapısında hizmet birimlerini oluşturmaktadır. Hazine Müsteşarlığının muhasebeye yönelik iş ve işlemleri Devlet Borçları Muhasebe Birimi, İç Ödemeler Muhasebe Birimi, Dış Ödemeler Muhasebe Birimi, Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimi ve Başbakanlık Merkez Muhasebe Birimi olmak üzere beş muhasebe birimi tarafından yürütülmektedir. Müsteşarlığın taşrada bulunan dört kambiyo müdürlüğünün muhasebe iş ve işlemleri ise, bulundukları illerdeki defterdarlık muhasebe müdürlükleri aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. 1 3/6/2011 tarihli ve 637 sayılı KHK nın 38 inci maddesi ile bu Kanunun adı, Hazine Müsteşarlığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun iken Hazine Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun şeklinde değiştirilmiştir. 2 3/6/2011 tarihli ve 637 sayılı KHK nın 38 inci maddesi ile bu maddede yer alan, yatırım ve yatırım teşvikleri ile doğrudan yabancı sermaye yatırımları ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. 3 3/6/2011 tarihli ve 637 sayılı KHK nın 38 inci maddesi ile bu maddede yer alan, Yabancı Sermaye, Teşvik ve Uygulama ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır. 4 Bu genel müdürlük 13/10/2010 tarihli ve 6015 sayılı Kanunun 15 inci maddesi ile kurulmuştur. 10

11 Bu rapor, 2010 mali yılına ilişkin olarak Hazine Müsteşarlığının 4059 sayılı Kanun ve diğer kanunlar çerçevesinde yürütmekte olduğu mali iş ve işlemlerden Devlet Borçları (DB) Muhasebe Birimi ile İç Ödemeler (İÖ) Muhasebe Birimi ne intikal eden hususları kapsamaktadır (Ek Tablo 1). Müsteşarlığın diğer muhasebe birimleri tarafından yürütülen işlemleri raporun konusu dışındadır. Rapora esas teşkil eden denetimlerde, 2010 mali yılı yönetim dönemi hesabı ile yönetim dönemi hesabının eki niteliğinde olan yılı işlemlerine ilişkin ödeme belgeleri, eki dokümanlar ve diğer muhasebe belgeleri; tamlık, tutarlılık ve doğruluk açısından incelenmiştir. Ayrıca gerekli görülen hususlarda yetkililerden bilgi alınmış ve işlem dosyalarının detaylarına ilişkin görüşmeler yapılmıştır. Bu çalışmalar sırasında muhasebe verileri, gerçekleştirme birimi kayıtları ve bilgi sistemi kayıtları ile karşılaştırılmış, tespit edilen hususlar rapora alınmıştır. 1.2 Denetimi Etkileyen Faktörler Mali Raporlama Sorunu Hazine Müsteşarlığı kamu idaresi bazında tüm mali iş ve işlemleri kapsayan bir mali rapor üretememektedir. Bu durum esas itibariyle mevzuatın imkan vermemesine dayanmakla birlikte, Müsteşarlığın muhasebe birimlerinin yapılanmasından kaynaklanan problemler de bulunmaktadır. - Mevzuattan Kaynaklanan Problemler: 5018 sayılı Kanunun 68 inci maddesi gereğince kamu idarelerinin Sayıştayın dış denetimine tabi tutulabilmesi, her kamu idaresinin bir mali yıl itibarıyla mali raporlarını düzenlemesi ve Sayıştaya sunmasıyla mümkündür. Hazine Müsteşarlığı 5018 sayılı Kanunda öngörülen Stratejik Plan, Performans Programı ve Yıllık Faaliyet Raporlarını düzenlemektedir. Ancak bahsedilen bu plan, program ve raporlar mali rapor niteliğinde değildir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin maddeleri ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin maddelerine göre mali raporlar; a) Mizan Cetveli, b) Bilanço, c) Faaliyet Sonuçları Tablosu, d) Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosu, e) Nakit Akım Tablosu, f) Mali Varlık ve Yükümlülükler Değişim Tablosu, g) İç Borç Değişim Tablosu, h) Dış Borç Değişim Tablosu, i) Şarta Bağlı Varlık ve Yükümlülükler Tablosu, j) Gelirlerin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu, 11

12 k) Giderlerin Kurumsal Sınıflandırılması Tablosu, l) Giderlerin Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu, m) Giderlerin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu, n)bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu, o) Bütçe Giderlerinin Kurumsal Sınıflandırılması Tablosu, p) Bütçe Giderlerinin Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu, r) Bütçe Giderlerinin Finansal Sınıflandırılması Tablosu, s) Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu, t) Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu, olmak üzere 19 adet tablo ve cetvelden oluşmaktadır. Bahsedilen bu raporlar yerine Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 510 uncu maddesindeki yönetim dönemi hesabı cetvel ve tabloları düzenlenmektedir. Sunulan yönetim dönemi tablo ve cetvelleri ise her bir muhasebe birimi tarafından kendi kayıtlarına intikal eden işlemlerle sınırlı olarak düzenlenmekte, konsolide edilmemektedir. ÖNERİ : 1 Hazine Müsteşarlığının bir mali yıl içerisinde gerçekleştirdiği mali iş ve işlemlerinin bütün olarak raporlanabilmesi için; 1- Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 113 üncü maddesindeki Kapsama dahil her kurumsal birim bir raporlama birimidir. Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri bu yönetmeliğin uygulanmasında tek bir raporlama birimi sayılır. Ancak bu durum genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin her biri için ayrı raporlar veya il ve muhasebe birimi düzeyinde raporlar hazırlamasına engel değildir şeklindeki genel bütçe kapsamındaki idarelerin tümünü tek bir raporlama birimi kabul eden yaklaşımın terk edilerek, her bir kamu idaresini bir raporlama birimi kabul eden bir yaklaşımın benimsenmesi, 2- Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 114 üncü maddesindeki; Merkezi Yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali tabloları Bakanlıkça (Maliye Bakanlığı) üretilir. şeklindeki hükmün değiştirilerek, her bir kamu idaresinin mali tablolarını düzenleyerek hesap verme sorumluluğunun sağlanması, 3- Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 115 inci maddesindeki Kapsama dahil kamu idarelerinin hazırladıkları mali tablolar Bakanlıkça konsolide edilir ve bu yönetmeliğin 136 ncı maddesinde belirtilen süreler içinde kamuoyuna sunulur. şeklindeki, kamu idaresi mali tablolarının Sayıştaya sunulmaması ve dolayısıyla 5018 sayılı Kanunun 68 inci maddesine göre yapılacak olan mali denetiminin zımni olarak devre dışı bırakılmasına neden olacak hükümlerin değişikliğinin sağlanması, uygun olacaktır. 12

13 - Muhasebe Birimlerinin Yapılanmasından Kaynaklanan Problemler: Mali işlemlerin yürütülmesinde muhasebe birimlerinin çokluğu, muhasebe yetkililerinin atanmasındaki farklılıklar ve muhasebeleştirmede kullanılan muhasebe otomasyon sistemlerinin farklılıkları Hazine Müsteşarlığı tarafından kamu idaresi bazında tüm mali iş ve işlemleri kapsayan bir mali rapor üretilememesinin diğer nedenleri olarak sayılabilir. Yukarıda bahsedildiği üzere Hazine Müsteşarlığının mali iş ve işlemlerini yürüten Devlet Borçları Muhasebe Birimi, İç Ödemeler Muhasebe Birimi ve Dış Ödemeler Muhasebe Birimi nin personelleri Hazine Müsteşarlığının kendi personelidir. Merkezdeki diğer muhasebe birimleri ile taşradaki muhasebe birimlerinin işlemleri ise Maliye Bakanlığınca atanan muhasebe yetkilileri tarafından yürütülmektedir. Hazine Müsteşarlığının iş ve işlemlerini yürüten 9 adet muhasebe biriminden 8 adedi Say2000i Otomasyon Sistemi üzerinden muhasebeleştirme işlemlerini gerçekleştirir iken, Devlet Borçları Muhasebe Birimi Say2000i Sisteminin dışında Hazine Müsteşarlığı Bilgi Sistemleri içerisinde İç Borç, Dış Borç ve Alacak Bilgi Sistemleri ile kısmen entegre olarak oluşturulan Muhasebe Bilgi Sistemi ile yürütülmektedir. Bu durum mali işlemlerin bir bütün olarak muhasebeleştirilmesini, kamu idaresine (Hazine Müsteşarlığı) ait mali raporların düzenlenmesini zorlaştırmaktadır. ÖNERİ : sayılı kanunun 60 ıncı maddesi uyarınca Strateji Daire Başkanlıklarınca; bütçe kayıtlarının tutulması, bütçe uygulama sonuçlarına ilişkin verilerin toplanması, değerlendirilmesi ve bütçe kesin hesabı ile malî istatistiklerin hazırlanması suretiyle Hazine Müsteşarlığı na ait mali raporların üretilmesinin sağlanması gerekir Muhasebeleştirme İlke ve Kurallarına Aykırı Uygulamalar 2009 Yılı Kapanış Kayıtları İle 2010 Yılı Açılış Kayıtları Arasındaki Tutarsızlıklar ve Açılış İşlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin, yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtlarını düzenleyen 5 inci maddesine göre, mali yılın başında, bir önceki hesap dönemi kapanış bilançosu ve dipnotları esas alınarak açılış bilançosu düzenlenmeli ve açılış bilançosuna dayanılarak, açılış yevmiyesinin kayıtlarını sağlamak üzere bilançodaki tutarlar, düzenlenecek 1 yevmiye numaralı muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara borç ve alacak kaydedilmelidir. Ancak, yapılan incelemelerde 2009 yılı kapanış bilançosu kayıtları ile 2010 yılı açılış bilançosu kayıtları arasında farklılık olduğu görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği nde açıkça ifade edildiği gibi, muhasebenin temel ilkelerinden olan süreklilik kavramı gereği kapanış bilançosu kayıtları ile açılış bilançosu kayıtları birbiriyle aynı olmalıdır. 13

14 Dönem sonu işlemlerini düzenleyen 507 nci maddenin 1 inci ve 2 nci fıkrasında, malî yılın sonunda geçici mizanın çıkarılmasının ardından yapılacak bütçe ve ödenek hesapları ve bunlar dışındaki bilanço hesaplarına ilişkin dönem sonu işlemleri sıralanmakta ve ardından 3 üncü ve 4 üncü fıkralarında ise; (3) Her faaliyet döneminin sonunda, muhasebe yetkilileri dönem sonu işlemlerini yaparak yeni faaliyet döneminin açılış kaydına esas alınacak kesin mizanı çıkarırlar. Hazırlanan kesin mizanda borç ve alacak kalanı veren hesaplar yeni faaliyet döneminin açılış kaydına esas teşkil eder. (4) Kesin mizanın düzenlenmesini takiben, dönem sonunda son yevmiye olarak borç ve alacak bakiyesi veren hesapların kapatılmasını sağlamak için kesin mizanda borç bakiyesi veren hesaplar alacak; alacak bakiyesi veren hesaplar ise borç kaydı yapılarak muhasebe dönemi kapatılır. denilmektedir. Söz konusu Yönetmeliğin dönem başı işlemlerini düzenleyen 508 inci maddesine göre, mali yılın başında muhasebe kayıtlarının açılmasını sağlamak üzere önceki faaliyet döneminin son yevmiyesinde borç kaydedilerek kapatılan hesaplara ilişkin tutarlar alacak kaydı yapılarak, alacak kaydedilerek kapatılan hesaplara ilişkin tutarlar ise borç kaydı yapılarak dönem başlatılmalıdır. Devlet Borçları Muhasebe Birimi açılış ve kapanış bilançoları arasında yukarıda belirtilen Yönetmelik hükümlerine uyulmaması sonucu kapanış ve açılış hesaplarının tutarları arasında birebir tutarlılık sağlanamamaktadır. Kesin mizanda borç/alacak bakiyesi veren hesaplara ilişkin kapanış kayıtları yapılmadığı için, bu hesaplarda yer alan rakamlar olduğu gibi açılış kaydına yansıtılmakta, bazı hesapların hem alacağına hem borcuna kayıt yapılmaktadır. Bunun yanında rakamsal tutarsızlıklar için ise olması gereken rakam/hesap kırılımına göre açılış yapıldığı ya da sehven hatalı işlem yapıldığı belirtilmektedir. Açılış ve kapanış bilançoları arasında fark olması hesapların birbirini takip eden iki mali yıl arasındaki sürekliliği sekteye uğratmaktadır. Halbuki kapanıştaki hesaplarda yer alan tutarlarla ilgili yapılması gereken düzeltmeler ise, 532 nci maddede yer alan, Yevmiye kayıtlarında meydana gelebilecek her türlü yanlışlık ancak muhasebe kaydıyla düzeltilir hükmüne uyularak yapılmalıdır. Devlet Borçları Muhasebe Birimi Devlet Borçları Muhasebe Biriminde aşağıda belirtilen hesapların açılış ve kapanış tutarları arasında farklılıklar bulunmaktadır. Hesap Adı 2009 kapanış 2010 açılış Fark 104. Proje Özel Hesabı , ,78 0, Döviz Hesabı , , , Dış Borçlar Hesabı , , ,90 Aşağıda belirtilen hesaplarda ise, açılış kaydı 2009 yılı kapanış bakiyesi ile değil, hem borç hem alacak kaydı ile yapılmıştır. Yapılan tüm borç ve alacak kayıtları netleştirildiğinde, rakamın 2009 kapanışıyla tutarlı olduğu görülmektedir. 14

15 Hesap Adı Borç kayıtları Alacak kayıtları Fark 137- Takipteki Kurum Alacakları , , , Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar , , , Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar , , , Emanetler , , , Gider Tahakkukları , , , Verilen Garantiler , , , Verilen Garantiler Karşılığı , , , Verilen Taahhüt Belgeleri , , , Verilen Taahhüt Belgeleri Karşılığı 4.746, , , Risk Hesabı Alacakları , , , Risk Hesabı Alacakları Karşılığı , , , Genel Bütçe Dışı İdareler Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredileri , , , Genel Bütçe Dışı İdareler Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları , , , Net Değer Hesabında ise yukarıda bahsedilen iki husus birden yer almaktadır. Borç kayıtları Alacak kayıtları Fark , , ,09 Açılış kaydı (net): ,09 Kapanış kaydı (net) : ,74 Fark: ,65 İç Ödemeler Muhasebe Birimi İç Ödemeler Muhasebe Biriminde 500 ve 519 no.lu hesapların 2009 yılı kapanış ve 2010 yılı açılış bakiyeleri tutarlı olmakla birlikte borç ve alacak kayıtları aşağıdaki tabloda yer aldığı üzere farklıdır. Bu durum kapanış ve açılış kayıtlarını otomatik olarak gerçekleştiren say2000i sisteminden kaynaklanmaktadır. Hesap Adı Borç kayıtları Alacak kayıtları 500-Net Değer Hesabı (2009 Kapanış) , , Net Değer Hesabı (2010 Açılış) , , Değer Hareketleri Sonuç Hesabı (2009 Kapanış) , , Değer Hareketleri Sonuç Hesabı (2010 Açılış) , ,52 ÖNERİ : 3 Dönem başı ve dönem sonu işlemlerinin muhasebe ilke ve kurallarına uygun şekilde gerçekleştirilerek açılış ve kapanış kayıtlarının gerçek durumu yansıtmasının sağlanması gerekir. 15

16 1.2.3 Muhasebe İşlemlerine Dönük Eleştiriler Yevmiye Sisteminin Sıra Takip Etmemesi Sorunu Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 5 inci maddesi hükmü uyarınca; muhasebe işlemlerinin yevmiye tarihi ve müteselsil sıra numarasına göre maddeler halinde yevmiye defterine işlenmesi, bu sıralamanın, hesap dönemi başında 1 den başlatılması ve hesap döneminin sonuna kadar devam eden her işleme birer numara verilmesi gerekirken, yevmiye sisteminde çeşitli tarihlerde boş numaralar bırakılmaktadır (Ek Tablo 2 ve Ek Tablo 3). Bu sorun, İç Ödemeler Muhasebe Biriminde, Say2000i sisteminde yıl sonunda yapılan kapanış kayıtlarının mahsup döneminde iptalinden kaynaklanmaktadır. Devlet Borçları Muhasebe Birimi nde ise aynı sorun, ay sonlarında kur farkı işlemlerinde kullanılmak üzere boş yevmiye ayrılmasından kaynaklanmaktadır. Yevmiye sisteminin sıra takip etmemesi sorunu, mali işlemlerin zaman zaman gerçekleştikleri anda muhasebeleştirilmediklerini ve geriye dönük kayıt yapılabildiğini göstermektedir. Mahsup Döneminde Yapılan İşlemler Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği nin Yönetim Dönemi başlıklı 509 uncu maddesine göre; yönetim dönemi, bir mali yılın başından sonuna kadar yapılan bütün işlemler ile mali yıl geçtikten sonra, mahsup dönemi içinde önceki mali yıla ilişkin olarak yapılan mahsup işlemlerini kapsamaktadır. Ancak İç Ödemeler Muhasebe Birimi nde; GSM Şirketlerinin, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu nun Ek 36 ve Ek 37 nci maddeleri ve İmtiyaz Sözleşmelerinin 8 inci madde hükmü gereğince ödemeleri gereken Hazine payının, gerek Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu gerekse Hazine Kontrolörleri tarafından eksik ödendiğinin tespit edilmesi ve buna ilişkin tebligatların 2011 yılının Ocak ayında yapılmasına rağmen, alacak kayıtları tarihinde yapılmıştır. Mahsup işlemleri aynı Yönetmeliğin 506 ncı maddesine göre, faaliyet gelir ve giderleri için yapılabilir. Bu nedenle, söz konusu alacak kaydı, mahsup işlemi niteliğini haiz değildir. Yönetim Dönemi Hesabı Verildikten Sonra Değişiklik Yapılan Kayıtlar Çalışanların Tasarrufunu Teşvik Hesabı (ÇTTH) ile ilgili olarak açılan davalar sonucu ödenen avukatlık ücretlerinin takip edildiği 998-Diğer Nazım Hesaplar ile 999- Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı hesaplarında, yönetim dönemi hesabı teslim edildikten sonra Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü nün talebi ile değişiklik yapılmıştır. 16

17 2010 yılı yönetim dönemi hesabı verildikten sonra 2009 yılı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü nün talebi ile doğrudan kayıt yapılmıştır. ÖNERİ : 4 Önceki yıllar Hazine İşlemleri Raporlarında da özellikle ve vurgulanarak belirtildiği üzere, geriye dönük kayıt yapılması uygulamalarına son verilmeli, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği nin gerek yukarıda yer verilen ve gerekse ilgili diğer maddelerine, azami düzeyde riayet edilmelidir. 17

18 2. BÜTÇE LİMİTLERİ 2.1 Borçlanma Limiti sayılı 2010 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine TL ödenek verilmiş, genel bütçenin gelirleri ise TL olarak tahmin edilmiştir. Aynı kanunun "Denge" başlıklı 3 üncü maddesinde; ödenekler toplamı ile tahmin edilen gelirler toplamı arasındaki farkın, net borçlanma hasılatı ile karşılanacağı hüküm altına alınmıştır Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu nun ilgili hükümleri uyarınca, 2010 yılı net borçlanma limitine esas denge rakamı TL olarak hesaplanmıştır. Diğer taraftan; 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun Borçlanma, İkraz ve Garanti Limiti başlıklı 5 inci maddesinde; Malî yıl içinde 1 inci maddede belirtilen ilkeler ve malî sürdürülebilirlik de dikkate alınarak yılı bütçe kanununda belirtilen başlangıç ödenekleri toplamı ile tahmin edilen gelirler arasındaki fark miktarı kadar net borç kullanımı yapılabilir. Borçlanma limiti değiştirilemez. Ancak borç yönetiminin ihtiyaçları ve gelişimi dikkate alınarak, bu limit yıl içinde en fazla yüzde beş oranında artırılabilir. Bu miktarın da yeterli olmadığı durumlarda, ilave yüzde beş oranında bir tutar, ancak Müsteşarlığın görüşü ve Bakanın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile artırılabilir. Bütçenin denk olması durumunda da borçlanma, anapara ödemesinin en fazla yüzde beşine kadar artırılabilir. Vadesinde nakden ödenenler hariç, çeşitli kanunlara dayanılarak ikrazen ihraç olunan özel tertip Devlet iç borçlanma senetleri bu limitin hesaplanmasında dikkate alınmaz. Malî yıl içerisinde ikrazen ihraç edilecek özel tertip Devlet iç borçlanma senetlerinin limiti her yıl bütçe kanunlarıyla belirlenir. Mali yıl içinde sağlanacak garantili imkân ve dış borcun ikrazı limiti, yılı bütçe kanunuyla belirlenir. hükümlerine yer verilmiştir. Bu hükümler dikkate alındığında; 5944 sayılı 2010 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun ilgili hükümleri uyarınca hesaplanan 2010 yılı net borçlanma limiti yüzde beş oranındaki artırımla TL olmaktadır. 5 Bu bölümde yer alan borçlanma rakamları 2010 yılı Devlet Borçları Muhasebe Birimi kayıtları esas alınarak hesaplanmıştır. 18

19 Tablo 1 : 2010 Yılı Net İç Borçlanma TL TAHVİL Tahvil Borçlanma Tutarı (1) ,37 Borçlanma ,76 Kur farkı (-) ,39 İkrazen Verilen Özel Tertip - Senetlerle Borçlanma (-) Tahvil Geri Ödeme Tutarı ,07 (2) Ödeme ,14 Kur Farkı (-) ,07 A) Net Tahvil Borçlanması ,30 ( 1-2) BONO Bono Borçlanma Tutarı (3) ,65 Bono Geri Ödeme Tutarı (4) ,45 B) Net Bono Borçlanması (3-4) ,80 NET İÇ BORÇLANMA (A+B) , yılında ,76 TL tutarında tahvil, ,65 TL tutarında bono olmak üzere toplam ,41 TL tutarında iç borçlanma ve ,14 TL tutarında tahvil ve ,45 TL tutarında bono olmak üzere toplam ,59 TL tutarında iç borca ilişkin anapara geri ödemesi yapılmıştır ,41 TL olan borçlanma tutarından, aleyhte kur farkı olan (borcu artıran) ,39 TL düşüldüğünde, borçlanma tutarı ,02 TL olmaktadır ,59 TL olan iç borç anapara ödemesi tutarından da, lehte kur farkı olan (borcu azaltan) ,07 TL düşüldüğünde, ödeme tutarı ,52 TL olarak gerçekleşmektedir ,02 TL lik borçlanma ve ,52 TL lik ödeme sonucunda, net iç borçlanma ,50 TL olmuştur. Tablo 2 : 2010 Yılı Net Dış Borçlanma TL Dış Borçlanma Tutarı ,33 Borçlanma ,81 Kur Farkı (-) ,48 Dış Borç Geri Ödeme Tutarı ,97 Ödeme ,88 Kur farkı (-) ,91 Net Dış Borçlanma , yılında ,81 TL tutarında dış borçlanma ve ,88 TL tutarında dış borca ilişkin anapara ödemesi yapılmıştır ,81 TL olan borçlanma tutarından aleyhte kur farkı olan (borcu artıran) ,48 TL düşüldüğünde borçlanma tutarı ,33 TL olarak hesaplanmaktadır ,88 TL olan dış borç anapara ödemesi tutarından, lehte kur farkı olan (borcu azaltan) ,91 TL düşüldüğünde ise geri ödeme tutarı ,97 TL olmaktadır. 19

20 ,33 TL lik borçlanma ve ,97 TL lik geri ödeme sonucunda, kur etkisinden arındırılmış net dış borçlanma ,36 TL olmuştur ,50 TL tutarındaki net iç borçlanma ve ,36 TL tutarındaki net dış borçlanma sonucunda, toplam net borçlanma ,86 TL olup, TL tutarındaki 2010 yılı net borçlanma limiti aşılmamıştır. Tablo 3 : 2010 Yılı Borçlanma Limiti ve Net Borçlanma Hesaplama Tablosu TL Verilen Ödenek Toplamı ,00 Tahmin edilen gelir toplamı ,00 Denge , inci madde uyarınca %5 ilâve , yılı net borçlanma limiti ,50 Net Dış Borçlanma ,36 Net İç Borçlanma ,50 Net Borçlanma ,86 Kaynak:2010 Yılı Bütçe Kanunu ve Devlet Borçları Muhasebe Birimi Yönetim Dönemi Kayıtları 2.2 İkraz Limiti 5944 sayılı 2010 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu nun Hazine garantili imkân ve dış borcun ikrazı limiti ve borçlanmaya ilişkin işlemler başlıklı 19 uncu maddesinin 3 numaralı bendine göre, bu Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile belirlenen başlangıç ödeneklerinin yüzde 1 ine kadar ikrazen özel tertip Devlet iç borçlanma senedi ihraç edilebilmektedir yılında, ikrazen Özel Tertip Devlet Tahvili ihraç edilmemiştir. 2.3 Garantili İmkan ve Dış Borcun İkrazı Limiti 5944 sayılı 2010 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu nun Hazine garantili imkân ve dış borcun ikrazı limiti ve borçlanmaya ilişkin işlemler başlıklı 19 uncu maddesinin 1 ve 2 numaralı bentlerine göre: (1) 2010 yılında, 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanuna göre sağlanacak; a) Garantili imkân ve dış borcun ikrazı limiti 3 milyar ABD Dolarını, b) Hazine Müsteşarlığınca belirlenecek koşullar çerçevesinde ve elde edilecek kaynaklar Hazineye aktarılacak şekilde kamu kurum ve kuruluşlarınca ihraç edilecek sertifika, senet ve benzeri finansman enstrümanlarına sağlanacak garanti tutarı 2 milyar ABD Dolarını, aşamaz. (2) Birinci fıkranın (b) bendinde yer alan tutarı bir katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. 20

21 2010 yılında, Hazinece verilen garantilere ilişkin olarak yapılan incelemeler sonucunda; Bütçe Kanunu nun 19 uncu maddesinin 1/a fıkrası kapsamında, 2010 yılında ,44 ABD Doları tutarında Hazine garantili kredi ve ikraz sağlandığı, dolayısıyla 2010 yılında, Bütçe Kanunu ile belirlenen 3 milyar ABD Dolarlık garanti limitinin aşılmadığı, Bütçe Kanunu nun 19 uncu maddesinin 1/b fıkrası kapsamında, 2010 yılında herhangi bir garanti verilmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, TBMM nin Bütçe Kanunu ile verdiği garantili imkan ve dış borcun ikrazı limiti aşılmamıştır. 21

22 3. BORÇLANMA İŞLEMLERİ Bu bölümde; dış borçlanma ve iç borçlanma işlemleri nakit ve mahsup ayrımıyla ele alınmakta, dış borç ve iç borç stoku, borçlanma işlemlerine ilişkin istatistikler, borçlanma faizleri ile risk hesabına ait işlemlere yer verilmektedir Yılı Dış Borçlanma İşlemleri Hazine tarafından herhangi bir dış finansman kaynağından sağlanan finansman imkânları ile bunlardan tahsis, ikraz ve devir yoluyla kullandırılan kredilere ilişkin anapara geri ödeme tutarları ile kur farkları, Dış Borçlar Hesabına kaydedilmektedir Dış Borç Kullanım-Geri Ödeme-Stok Bu bölümde nakden ve mahsuben gerçekleştirilen dış borçlanma ve dış borç geri ödemelerinin detayı verilmektedir. Tablo 4 : 2010 Yılı Dış Borç İşlemleri TL 2009 Yılı Stoku 2010 Yılı Borçlanma 2010 Yılı Geri Ödeme Net Borçlanma Nakit , , ,85 Mahsup , , , 'e Devir Toplam ,96* , , , ,89 * 2009 yılı stoku olan ,86 TL, 2010 yılı başında ,90 TL eksik açılmıştır yılı içinde yapılan dış borçlanma, milyon TL nakit, milyon TL mahsuben olmak üzere toplam milyon TL dir yılında yapılan dış borç ödemeleri, milyon TL nakit, milyon TL mahsup olmak üzere toplam milyon TL olarak gerçekleşmiştir yılı dış borç stoku toplam milyon TL dir. Tablo 4 te gösterildiği üzere 2009 yılı dış borç stoku olan milyon TL, 2010 yılında milyon TL artışla, milyon TL olarak 2011 yılına devretmiştir yılına devreden dış borç stokunun hesaplar itibarıyla dağılımı Tablo 5 te gösterilmektedir. 22

23 Tablo 5 : 2010 Yılı Dış Borç Stoku Detayı 310-Cari Yılda Ödenecek Dış Borçlar Hesabı Program Finansmanı Tahvil , Kredi , Proje Finansmanı Tahsis , İkraz , Karma , Karma Finansman ,24 Toplam , Uzun Vadeli Dış Mali Borçlar Hesabı Program Finansmanı Tahvil , Kredi , Proje Finansmanı Tahsis , İkraz , Karma , Karma Finansman ,22 Toplam ,98 Genel Toplam ,89 TL Yılı Dış Borçlanma İşlemlerine İlişkin Açıklamalar Nakit Borçlanma 2010 yılında ,10 TL tutarında nakit dış borçlanma gerçekleştirilmiştir. Hazinenin döviz hesaplarına giren bu tutarın detayları Tablo 6 da yer almaktadır. Tablo 6 : 2010 Yılı Dış Borçlanma İşlemlerinin Detayı (Nakit) Milyon TL Dış Proje Kredisi ( Karayolları Gn.Md. ) Tahvil İhracı Dünya Bankası (IBRD) Kredileri Avrupa Yatırım Bankası (EIB) 922 Toplam yılında dış piyasalarda tahvil ihracından milyon TL, Dünya Bankası ndan milyon TL, Avrupa Yatırım Bankası ndan 922 milyon TL tutarında borçlanma yapılmıştır. Karayolları otoyol projeleri için ise milyon TL karşılığı döviz Hazine hesaplarına girmiştir. Mahsup Borçlanma Mahsup borçlanma; karşılığında Hazine hesaplarına nakit girişi sağlamayan aşağıda detayı yer alan işlemlerden oluşmaktadır. a - Yıl içinde gerçekleştirilen borçlanmanın ,98 TL si genel bütçe kapsamındaki kuruluşların proje özel hesabından yaptığı kullanımlardan oluşmaktadır yılında genel bütçeye dahil kuruluşlar adına T.C. Merkez Bankası nezdindeki Proje Özel Hesabına bu tutar kadar aktarım yapılmış, ayrıca dış proje kredisi kullanıcısı kuruluşlar tarafından Proje Özel Hesabı ve doğrudan dış proje kredisi kullanımlarından toplam ,13 TL tutarında kreditöre iade gerçekleşmiştir. Bu tutar kadar dış borçlarda azalma olmuştur. 23

24 b yılında genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince, Tablo 7 de görüleceği üzere dış finansman kaynağından ,95 TL tutarında doğrudan (mal ve hizmet karşılığı olarak) dış proje kredisi kullanılmıştır. Doğrudan kullanımlar kapsamında iptal edilen kullanım tutarı ise ,28 TL dir. Bu tutar kadar dış borçlarda azalma olmuştur. Tablo 7 : 2010 Yılı Doğrudan Dış Proje Kredisi Kullanımlarının Detayı Kullanım Miktarı Kullanıcı Kuruluş (milyon TL) Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü 891 Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 477 Sahil Güvenlik Komutanlığı 239 Karayolları Genel Müdürlüğü 62 Sağlık Bakanlığı 3 Milli Eğitim Bakanlığı 1 Toplam c - Yıl içinde ,07 TL lik dış borçlanma sonucunda elde edilen kaynak, karşılığında alacak yaratılarak genel bütçe dışındaki kuruluşlara aktarılmıştır ,60 TL ise iade/ iptal işlemi gerçekleştirilmiş, bu tutar dış borç stokundan düşülmüştür. ç - Devlet borçlanma senetlerinin uluslararası piyasalarda iskontolu satılması durumunda, senetlerin brüt tutarları Dış Borçlar Hesabında izlenmekte, karşılığında Hazinece elde edilen net borçlanma hasılatı ise banka veya ilgili hesaplara kaydedilmektedir. Brüt borçlanma tutarı (nominal değer) ile net borçlanma hasılatı arasındaki fark bütçe gideri yapılmaktadır yılında iskontolu satışlardan kaynaklanan bütçe gideri ,00 TL dir. d yılında, borçlanma işlemlerinden dolayı ,00 TL lik gider doğmuştur. Bu gider kaynakta kesilmiş, net tutar banka veya ilgili hesaba, brüt tutar Dış Borçlar Hesabına, aradaki fark ise Bütçe Giderleri Hesabına kaydedilmiştir. Bu tutar, ödenen bütçe giderine karşılık olarak yapılan dış borçlanmayı göstermektedir. e - Yıl içinde döviz kurlarının yükselmesi nedeniyle dış borçlarda ,48 TL tutarında artış meydana gelmiştir. f - Bütçe Dışı Dış Borç Tahsis İşlemleri: 2010 yılı içerisinde, 4749 sayılı Kanunun geçici 10, geçici 11 ve geçici 12 nci maddeleri hükümleri uyarınca, bütçe finansmanı amacı dışında, karşılığında giderler hesabı çalıştırılarak ,72 TL tutarında dış borçlanma gerçekleştirilmiştir. Sermayeye Mahsup Edilen Dış Borçlar: 4749 sayılı Kanuna 5538 sayılı Kanunla eklenen geçici 10 uncu madde hükmüne göre; TCDD nin sermayesine mahsuben ,69 TL dış borç kullandırılmıştır. Dış finansman kaynağından sağlanan bu imkân, karşılığında, bütçe gideri de yapılmaksızın TCDD yatırım programında yer alan 24

25 projelerin finansmanında kullanılmak üzere, kuruluşun ödenmemiş sermayesine mahsuben tahsis edilmiştir sayılı Kanun un tahsise ilişkin tanımında dış borcun ancak genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine, Yükseköğretim Kuruluna, üniversitelere ve yüksek teknoloji enstitülerine tahsis edilebileceği öngörülmektedir. Ancak, KİT statüsünde olan TCDD ye, geçici 10 uncu madde ile getirilen değişiklikle 2006 yılından bu yana bütçe gelir ve gider kalemleri ile ilişkilendirilmeksizin dış borcun karşılıksız tahsisine devam edilmektedir. Ödenek Şartı Aranmaksızın Tahsis Edilen Dış Borçlar: tarihinde 5568 sayılı Kanun la, 4749 sayılı Kanun a eklenen geçici 11, 12 ve 13 üncü maddelerle; bazı kuruluşlara bütçe giderleri ile ilişkilendirilmeksizin ve ikraz yapılmaksızın dış finansman kaynaklarının kullandırılması mümkün hale getirilmiştir. Geçici 11 inci madde ile Marmara depremi, olası İstanbul depremine hazırlık çalışmaları kapsamında alınan krediler ile bazı kentsel ve sosyal altyapıya ilişkin projelerin finansmanı amacıyla sağlanan kredilerin ilgili kuruluşlara bütçe hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin karşılıksız tahsisine imkân sağlanmıştır sayılı Kanun un 5436 sayılı Kanun la değiştirilen hükümleri gereğince Devlet üniversiteleri II/A sayılı cetvel kapsamına alınmış, özel bütçeli kuruluşlar olarak sınıflandırılmıştır. Devlet üniversitelerinin katma bütçeli kuruluş olma niteliğinin kaldırılarak, özel bütçeli kuruluş olarak sınıflandırılması neticesinde 4749 sayılı Kanun hükümleri uyarınca adı geçen kurumlara dış borcun tahsisi yoluyla kredi kullandırılması imkânı ortadan kalkmıştır sayılı Kanun da yapılan değişiklik, üniversitelerce tarihinden itibaren yapılan kullanımların Hazine Müsteşarlığı tarafından uygulayıcı Devlet üniversitelerine ikraz edilmesi sonucunu doğurmuştur. Bu itibarla, sadece tarihine kadar imzalanmış anlaşmalarla sınırlı kalmak üzere, Devlet üniversitelerine dış proje kapsamında sağlanmış kredilerden tarihinden itibaren yapılacak dış kredi kullanımlarının dış borcun tahsisi şeklinde düzenlenmesini teminen 4749 sayılı Kanun a geçici 12 nci madde eklenmiştir. Böylece Hazine hesaplarına giren dış borçlar karşılığında giderler hesabı çalıştırılarak söz konusu tutarların üniversitelerce kullanılması sağlanmıştır yılında geçici 11 ve geçici 12 nci maddeler kapsamında ,03 TL dış borç, ödenek şartı aranmaksızın aşağıda ayrıntısı gösterilen kuruluşlara tahsis edilmiştir. 25

26 Tablo 8 : 4749 Sayılı Kan. Geç. 11 ve 12 nci Madde Ger. Tahsis Yapılan Kuruluşlar Kullanıcı Kuruluş Milyon TL Kocaeli Üniversitesi 2 İller Bankası Genel Müdürlüğü 14 İstanbul İl Özel İdaresi 270 TOPLAM 286 Geçici 13 üncü madde ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu (SYDT) tarafından kullanılacak kredilerin bütçe gider ve gelirleriyle ilişkilendirilmeksizin tahsisine yetki verilmiştir yılında bu kapsamda SYDT Fonuna herhangi bir dış borç tahsisi gerçekleşmemiştir. g - Borç stokunu arttıran yukarıdaki işlemler dışında 2010 yılında net ,51 TL hesaplar arasında düzeltme nitelikli işlem yapılmıştır. Bu tutarlar yapılan envanter çalışması sırasında yanlış alt hesap kodlarında ya da tutarlarda kayıtlı olduğu anlaşılan stok rakamlarının ya da anlaşma döviz cinsi ile kullanım döviz cinsinin farklı olduğu kredilere ilişkin düzeltme işlemlerinden kaynaklanmaktadır. Dış Borç Ödemeleri ve Dış Borcu Azaltan İşlemlere İlişkin Açıklamalar (Nakit-Mahsup) Nakit Ödeme Yılı içerisinde dış borçlar hesabından yapılan nakit geri ödeme tutarı ,25 TL dir. Mahsup Ödemeler Dış borç stokunun azalmasına yol açan diğer işlemler toplamı ise, ,63 TL dir. Bu tutarın ayrıntısı aşağıda açıklamıştır. a- Dış borç stokunun azalmasına yol açan lehte kur farkı tutarı ,91 TL olarak gerçekleşmiştir. b- İade iptal ve diğer işlemlerden dolayı borç stoku azalışı toplamı ise, ,72 TL dir. Dış Borç Hesapları ile İlgili Diğer Hususlar; Uzun Vadeli Dış Mali Borçlar Hesabının 2009 yılı kapanış kaydında yer alan ,90 TL lik tutar 2010 yılı açılış kaydında yer almamaktadır. Kapanış ve açılış kayıtları arasındaki tutarsızlıklar önceki yıl raporlarına konu edilmesine rağmen 2010 yılında da devam etmiştir. Kapanışta hatalı kur ile değerlendiği tespit edilen rakamların açılış kayıtlarında otomatik olarak doğru kur ile açılması iki yıl arasında farklılık olmasına yol açmaktadır. Birbirini takip eden iki yılın kapanış ve açılış kayıtlarının birbiriyle uyumlu olması gerekmektedir. Stok rakamlarında değişiklik yapılması gerekiyor ise bu değişiklik, açılış kaydından sonra muhasebe işlem fişiyle yapılmalıdır. 26

27 ÖNERİ : 5 1- Düzeltme / İptal işlemleri yapılırken yeniden değerlenmiş tutarların dikkate alınarak kayıt yapılması gerekmektedir. 2- Bilgi sisteminin birbirini takip eden yılların açılış ve kapanış tutarları arasında fark yaratmasını önleyecek tedbirler alınmalıdır Dış Borç Stokuna İlişkin İstatistikler Bu bölümde 2010 yılı dış borç stokunun, döviz bileşimi ve faiz kompozisyonu ele alınacaktır. Grafik 1 de dış borç stokunun yıllar itibarıyla ABD doları cinsinden seyri gösterilmiştir yılında 56,8 milyar ABD doları olan toplam dış borç stoku, 2004 yılında 68,6 milyar ABD dolarına ulaşmış, 2005 yılındaki düşüşün ardından tekrar artma eğilimine girerek, 2010 yılında 78,1 milyar ABD doları seviyesine yükselmiştir. Grafik 1: Yıllar İtibarıyla ABD Doları Cinsinden Dış Borç Stoku Milyar ABD Doları Yıllar İtibarıyla Dış Borç Stokunun Döviz Bileşimi Grafik 2 de, yıllar itibarıyla dış borç stokunun döviz bileşimi ABD Doları, Japon Yeni, EURO, SDR ve diğer para birimleri cinsinden gösterilmiştir. 27

28 Grafik 2: Yıllar İtibarıyla Dış Borç Stokunun Döviz Bileşimi milyar ABD Doları USD JPY EUR SDR Diğer Grafik 2 incelendiğinde, dış borç stoku döviz bileşimindeki en büyük payın ABD doları cinsinden olduğu ve bu payın 2002 yılından itibaren düzenli olarak arttığı görülmektedir yılı için ABD doları cinsinden borçların stok içindeki oranı % 54,8 olarak gerçekleşmiştir. EURO cinsinden dış borç stoku ise, 2002 yılından 2004 yılına kadar artmış, 2005 yılındaki azalmadan sonra, tekrar artma eğilimine girerek, 2010 yılında stokun % 30 unu oluşturmuştur. SDR cinsinden ise; stok ise 2009 yılındaki artışın ardından 2010 yılında yeniden azalma eğilimine girmiş, 2010 yılı sonu itibarıyla da stok içindeki payı % 9,1 olarak gerçekleşmiştir. Dış Borç Stokunun Faiz Kompozisyonu Grafik 3 te, sabit faizli ve değişken faizli borçların dış borç stokundaki ağırlıkları, ABD Doları cinsinden gösterilmektedir yılında dış borç stokunun % 74 ü sabit, % 26 sı ise değişken faiz yapısına sahiptir. 28

29 Grafik 3: Yıllar İtibarıyla Dış Borç Stokunun Faiz Kompozisyonu 70 Milyar ABD Doları Sabit Değişken Yılı İç Borçlanma İşlemleri Tablo 9 : 2010 Yılı Net İç Borçlanma ve Stok Durumu 2009 Yılı Stoku İç borçlanma işlemleri, 304-Cari Yılda Ödenecek Tahviller Hesabı, 305-Bonolar Hesabı ve 404-Tahviller Hesabında izlenmekte olup, Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) ihracı yoluyla gerçekleştirilen borçlanma işlemlerinden oluşmaktadır yılı net iç borçlanma tutarları ile 2011 yılına devreden iç borç stoku Tablo 9 da yer almaktadır Yılında Yapılan İç Borçlanma 2010 Yılı İç Borç Geri Ödemeleri 2010 Yılı Net İç Borçlanma 2011 Yılına Devreden İç Borç Stoku Tahvil , , , , Bono , , , , ,74 Toplam , , , , ,74 TL Tablo 9 daki verilere göre, 2009 yılı sonunda milyon TL olan iç borç stoku, 2010 yılında yapılan borçlanma ve ödemeler sonucunda milyon TL artmış ve 2011 yılına milyon TL olarak devretmiştir yılına devreden iç borç stokunun hesap bazında ayrıntısı aşağıda yer almaktadır. Tablo 10 : 2011 Yılına Devreden İç Borç Stokunun Hesap Bazında Ayrıntısı TL 304-Cari Yılda Ödenecek Tahviller Hesabı , Nakit İmkanı Sağlayan Devlet Tahvilleri , Özel Tertip Devlet Tahvilleri , Bonolar Hesabı , Nakit İmkanı Sağlayan H.B , Tahviller Hesabı , Nakit İmkanı Sağlayan Devlet Tahvilleri , Özel Tertip D.T ,00 TOPLAM İÇ BORÇ STOKU ,74 Kaynak: 2010 yılı Yönetim Dönemi Hesabı ayrıntılı mizanı 29

30 Yılı Devlet Tahvili İşlemleri Devlet tahvilleri, bir yıldan daha uzun vadeye sahip Devlet iç borçlanma senetleridir. Bu senetlere ilişkin olarak gerçekleştirilen işlemler Devlet Tahvilleri hesabında izlenmektedir. Bu başlık altında 2010 yılında Devlet tahvillerinin borçlanma ve geri ödeme işlemlerine yer verilecektir. Tablo 11 : 2010 Yılı Tahvil İşlemleri 2009Yılı Stoku 2010 Yılı Borçlanma 2010 Yılı Geri Ödeme Net Borçlanma Hasılatı Nakit , , ,08 Mahsup , , , 'e Devir Toplam , , , , ,00 TL 2010 yılında milyon TL nakit, milyon TL mahsuben olmak üzere toplam milyon TL lik tahvil borçlanması yapılmıştır. Bu borçlanmaya karşılık milyon TL nakit, milyon TL de mahsuben olmak üzere toplam milyon TL lik tahvil geri ödemesi yapılmıştır. Bu işlemler sonucunda 2010 yılında milyon TL lik net tahvil borçlanması yapılmış olup 2011 yılına devreden tahvil stoku da milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Tahvil Borçlanması 2010 yılında nakit işlemler sonucunda gerçekleşen milyon TL lik tahvil borçlanmasının milyon TL si TL cinsinden, milyon TL si döviz cinsindendir. Tablo 12 : 2010 Yılı Nakit Tahvil Borçlanması (Detay) milyon TL TL Cinsinden Nakit İmkânı Sağlayan Devlet Tahvilleri Döviz Cinsinden Nakit İmkânı Sağlayan Devlet Tahvilleri Toplam Mahsuben yapılan tahvil borçlanması; senet değişimi, değerleme işlemleri ile EGYO ya ait özel tertip DİBS lerin giderlerinden oluşmaktadır. Tahvil Geri Ödemeleri 2010 yılında Devlet Tahvilleri Hesabından milyon TL nakit, milyon TL tutarında mahsup olmak üzere toplam milyon TL geri ödeme yapılmıştır yılında nakden yapılan tahvil geri ödemelerinin detayı aşağıda yer almaktadır. 30

31 Tablo 13 : 2010 Yılı Devlet Tahvili Geri Ödemeleri (Nakit) milyon TL 1. TL Cinsinden Tahviller Döviz Cinsinden Tahviller Özel Tertip Devlet Tahvilleri (TL) Toplam yılında yapılan tahvil geri ödemelerinin milyon TL si TL cinsinden, milyon TL si karşılığı döviz cinsinden, milyon TL si ise TL cinsinden özel tertip devlet tahvillerine ilişkin olarak yapılmıştır. Mahsuben yapılan tahvil geri ödemeleri; değerleme, senet değişimi işlemleri ile TMO ya ait senet iadelerinden kaynaklanmaktadır Yılı Hazine Bonosu İşlemleri Hazine bonoları, vadeleri bir yıldan kısa olan devlet iç borçlanma senetleridir. Bu senetlere ilişkin olarak gerçekleştirilen işlemler Hazine Bonoları Hesabında izlenmektedir. Bu başlık altında 2010 yılında hazine bonosu borçlanma ve geri ödeme işlemlerine yer verilecektir. Tablo 14 : 2010 Yılı Hazine Bonosu İşlemleri TL 2009Yılı Stoku 2010 Yılı Borçlanma 2010 Yılı Geri Ödeme Net Borçlanma 2011 e Devir , , , , , yılında milyon TL lik bono borçlanması yapılmıştır. Bu borçlanmaya karşılık milyon TL lik bono geri ödemesi yapılmıştır. Bunun sonucunda 2010 yılında milyon TL lik net bono borçlanması yapılmış olup, 2011 yılına devreden bono stoku milyon TL olarak gerçekleşmiştir İç Borçlarla İlgili Diğer Açıklamalar İç borç hesapları ile ilgili olarak mahiyetlerinin açıklanmasında ve anlaşılmasında ihtiyaç duyulabilecek açıklamalar ile tespit edilen hususlar aşağıda özetlenmektedir. 1- Devlet İç Borçlanma Senedi Anaparaları Aynı Usulle Muhasebeleştirilmemektedir. DİBS anaparaları muhasebeleştirilirken, iskontolu (kuponsuz) senetler satış bedeliyle, kuponlu senetler itibari (nominal) değeriyle muhasebeleştirilmektedir. İskontolu senetlerde nominal değerin kayıtlarda esas alınmaması, iskonto gideri tutarı kadar iç borç stokunun eksik olmasına yol açmaktadır yılı Devlet Borçları Muhasebe Birimi kayıtları incelendiğinde, değişim hariç iç borç stoku içerisinde 31

32 muhasebeleştirilmeyen iskonto giderleri toplamı ,11 TL dir. (Ek Tablo 4) İskonto giderlerinin muhasebeleştirilmemesi, yükümlülük tutarının kayıtlarda tam olarak gösterilmemesine neden olmaktadır. ESA 95 standardına ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine de aykırı olan bu durum sebebiyle bono ve tahvil biçiminde borçlanılan tutar, kayıtlarda iskonto gideri tutarı kadar eksik gözükmektedir. 2- DİBS İhalelerine İlişkin Teminatlar Hesaplarda İzlenmemektedir. Devlet iç borçlanma senedi ihracına ilişkin ihale yönteminde süreç, Hazine Müsteşarlığı tarafından yürütülmekte olup, Merkez Bankası ile yapılan Mali Ajanlık Sözleşmesi gereği ihale teminatları Merkez Bankasına yatırılmaktadır. Bu durumun sonucu olarak teminatlar, 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı nda izlenememekte ve Devlet Borçları Muhasebe Birimi kayıtlarında yer almamaktadır. Her ne kadar Mali Ajanlık Sözleşmesi gereği, ihale teminatları Merkez Bankasına yatırılsa da bu teminatların Müsteşarlık tarafından takibinin yapılması gerekmektedir. 3- Muhasebe Yönetmeliğinde Hesap Planı Oluşturulurken Faaliyet Dönemi Esas Alınmamıştır Yılı Hazine İşlemleri Raporu nda belirtildiği üzere, hesap planının, yükümlülüklerin vadesinin faaliyet döneminde veya daha sonraki dönemlerde gelecek olması esasına göre oluşturulması gerektiği halde; uygulamada, Hazine Müsteşarlığı tarafından ihracındaki vadesi dikkate alınarak, 304-Cari Yılda Ödenecek Tahviller, 305-Bonolar ve 404-Tahviller Hesaplarının ihdas edildiği görülmektedir. Bu durumda, vadesi bir yıldan kısa olan senetlerde, (muhasebeleştirilmede esas faaliyet dönemi arası dönemdir) faaliyet döneminden sonraki dönemlerde geri ödemenin yapılması mümkün hale gelmektedir. Bu sakınca, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde ihdas edilen hesapların ve hesap planının faaliyet dönemi esasına göre tanımlanması, izleme amaçlı olarak ihtiyaç duyulması halinde de bunların ihraç özelliklerine göre yardımcı hesaplarda izlenmesi durumunda giderilebilecektir. 4- Gelecek Yıllarda Vadesi Dolacak Olan Devlet İç Borçlanma Senedi Kuponlarına Ait Yükümlülük Tutarları Tam Olarak Muhasebeleştirilmemektedir. Borç stokunun işlemiş faiz tutarlarının dönem sonlarında (31 Aralık) muhasebeleştirilmesinde, vadesi gelecek olan ilk kupon için işlemiş faiz tutarı hesaplanarak, 381 nolu Gider Tahakkukları Hesabına kaydedilmektedir. Ancak senede ait müteakip kuponlar ile ilgili doğacak faiz tutarı tahakkuk ettirilmemektedir. DİBS kuponlarının, senede bağlı olarak ihraç edilmelerine rağmen, ihraçtan sonra senetten ayrı olarak alınıp satılabilmeleri ve vadesi gelecek yıllarda dolacak olsa bile Hazine Müsteşarlığı tarafından vadesinden önce satın alınabilmeleri bu kuponlar ile ilgili işlemiş faiz tutarı tahakkukunun yapılmasını zorunlu hale getirmektedir. Kuponlara ait işlemiş faiz tutarlarının bilançoda yükümlülük hesaplarında, işlememiş kupon tutarlarının ise nazım hesaplarda takip edilmesi gerekmektedir. 32

33 5- Vadesi Dolan DİBS lerden Hak Sahipleri Gelmediği İçin Ödenmeyenler Devlet Hesaplarında İzlenmemektedir. Vadesi dolan senetler hak sahibinin müracaat edip etmediğine bakılmaksızın anaparası borç stokundan itfa edilerek, faizleri ise bütçeye gider yazılarak Merkez Bankasına ödenmektedir. Merkez Bankası DİBS'lerin alacaklıları müracaat edene kadar kayıtlarda tutmakta, müracaat edildiğinde ödemede bulunmakta, müracaat edilmediği durumda da anaparaları 10 yıl, faizleri ise 5 yıl geçtikten sonra Hazine hesaplarına aktarmaktadır. Bu tutarlar Hazine Müsteşarlığı nca bütçeye gelir kaydedilmektedir. Halbuki bu nevi ödemeler hak sahipleri gelmeden Hazine hesaplarından çıkarılmamalı ve DİBS ler mahiyetlerine uygun hesaplarda izlenmeye devam edilmelidir. 6- Zamanaşımına Uğrayan Senetlerin Takibi Hazine Müsteşarlığı Tarafından Yapılmamaktadır. 818 sayılı Borçlar Kanunu na göre, anapara için 10, faiz için 5 yıllık zamanaşımı süreleri söz konusudur. Zamanaşımı sürelerinin farklı olması; bunların ayrı ayrı takibini zorunlu kılmaktadır. Uygulamada bu takip Merkez Bankası tarafından yapılmaktadır. Oysa ki bu takibin Hazine Müsteşarlığı Devlet Borçları Muhasebe Birimi tarafından yapılarak zamanaşımına uğrayan senetlerin anapara ve faizlerinin gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Hazine Müsteşarlığı İç Borç Bilgi Sistemi nde yıl sonunda vadesi dolduğu halde ödenmeyen senetler ve bu senetlerin ödenmeme nedeni (hak sahiplerince talep edilmeme/senet üzerinde ödeme yasağı bulunması) hakkında bilgi bulunmamaktadır. Bu bilgiler Merkez Bankasından temin edilebilmektedir. Vadesi dolduğu halde ödenmeyen senetlerin, zamanaşımı süresinin sonunda gelir kaydedilmesi gerektiğinden, bu takibin Hazine Müsteşarlığı Devlet Borçları Muhasebe Birimince yapılması gerekmektedir. Ancak uygulamada, Merkez Bankası tarafından; Müsteşarlığınızca ihraç edilen... hafta vadeli,... itfa tarihli devlet tahvillerinin/hazine bonolarının zamanaşımı süresini doldurmuş olan anapara/faiz tutarı... TL,... tarihinde Ankara Şubemiz nezdindeki... sayılı hesabınıza aktarılmıştır. biçiminde bir yazının gönderilmesi ardından Hazinece gelir kaydı yapılmaktadır. Zamanaşımına uğrayan DİBS lerin Hazine Müsteşarlığı tarafından takip edilmemesi ve bu konudaki insiyatifin tamamıyla Merkez Bankası na bırakılması; 2007, 2008 ve 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporlarında eleştirilmişti. Söz konusu husus, 2010 yılında, farklı tarihlerde farklı fiyatlardan aynı vade ve tanımlı olarak ihraç edilen senetlerde gelir kaydının zamanında yapılmaması sonucunu doğurmuştur. Zamanaşımına uğrayan DİBS lere ilişkin gelir rakamına ait Merkez Bankası ndan gelen Haziran 2010 tarihli yazıda; Müsteşarlığınızca farklı tarihlerde farklı fiyatlardan aynı vade ve tanımlı olarak ihraç edilen DİBS lerin vade tarihinden itibaren 5 yıllık süre sonunda zamanaşımına uğrayan faizleri, ihraç tarihleri bazında ayrıştırılamamaları nedeniyle, ilgide kayıtlı yazınızda (Haziran 2002 tarihli) 33

34 belirtilen mutabakat kapsamında, Bankamız nezdinde Hazine adına DİBS ödemelerinin gerçekleştirilmesi amacıyla tutulan 43 numaralı provizyon hesaplarında bekletilmekte ve anapara zamanaşımı süresi olan 10 uncu yıl sonunda Hazine hesabına devredilmektedir. Konuya ilişkin olarak, Bankamız kayıtlarının bugünkü olanaklarla yeniden incelenmesi sonucunda, söz konusu DİBS lerden (Ek Tablo 5) numaralı listede yer alanlar ihraç bazında ayrıştırılabilmiş, her bir ihraç için ortalama birim fiyat dikkate alınarak hesaplanan ,64 TL faiz,... hesabınıza aktarılmıştır. Yeniden ihracı yapılan DİBS lerden (Ek Tablo 5) numaralı listede yer alanların zamanaşımına uğrayan faizleri ise henüz ihraç bazında ayrıştırılmaları sağlanamadığından, en geç ilgide kayıtlı yazınız kapsamında anaparaları ile birlikte Hazine hesabına devredilmek üzere provizyon hesaplarında bekletilmektedir. denilmektedir. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere; farklı tarihlerde farklı fiyatlardan aynı vade ve tanımlı olarak ihraç edilen senetlerin zamanaşımına uğrayan faizlerine ilişkin gelir kaydı, senetlerin ihraç tarihi bazında ayrıştırılabildiği tarihte, ayrıştırılamıyorsa 10 uncu yıl sonunda yapılabilmekte; dolayısıyla Borçlar Kanunu nda yer alan 5 yıllık zamanaşımı süresine riayet edilmemektedir yılı haziran ayı itibarıyla faizleri zamanaşımına uğradığı halde hala provizyon hesabında bekletilen ,82 TL tutarında DİBS bulunmaktadır. Vadesi dolduğu halde ödenmeyen senetlerden zamanaşımına uğrayıp 2010 yılında gelir kaydedilenler toplam ,15 TL olup, ayrıntısı ek tablo 6 da yer almaktadır. Zamanaşımına uğrayan senetlere ilişkin senedin ihraç tarihini de gösteren ek tablo 6 incelenirse; TRT070600T15 ISIN kodlu, itfa tarihi olan senede ait faiz tutarının 2005 yılında, anapara tutarının ise 2010 yılında gelir kaydedilmesi gerekirken, anapara ve faiz tutarının 2010 yılında gelir kaydedildiği tespit edilmiştir. Aynı durum, TRT230800T13 ISIN kodlu senet için de aynen geçerlidir. ÖNERİ : 6 Zamanaşımına uğrayan senetlerin anapara ve faizleri bazında takibinin Hazine Müsteşarlığı tarafından yapılması ve Borçlar Kanunu ndaki zamanaşımı sürelerine uyulması gerekmektedir. 7- Senet Değişimine İlişkin İç Borçlanma İşlemlerinin Muhasebeleştirilen Tutarlarının Muhasebe İşlem Fişi ve Eklerinden Teyit Edilememesine İlişkin Sorun Çözülmüştür. Senet değişimine ilişkin ödeme emri belgelerinin eklerinde, geri alınan senet ile satılan senede ilişkin çeşitli bilgiler yer almakla birlikte; geri alınan senede ilişkin işlemiş faiz tutarı ve bu tutarın hesaplanma biçimi, kalan kupon adedi gibi unsurlara yer verilmemektedir. Bu durum değişim işlemlerinin tam olarak anlaşılmasını 34

35 engellemektedir. Bu sakıncaları gidermek için 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporunda senet değişimine ilişkin olarak muhasebeleştirilen tutarlara esas tüm senet bilgilerinin ödeme emri belgelerine eklenmesi önerilmişti. Öneriler çerçevesinde; değişim işlemlerine ilişkin bir tablo formatı belirlenmiş olup ekte yer almaktadır. (Ek tablo 7) İç Borçlanma ve Stok Bilgilerine İlişkin İstatistikler Bu bölümde; 2010 yılında yapılan iç borçlanma ve 2010 yılsonu stok durumuna ilişkin istatistiklere yer verilmektedir İç Borçlanma İşlemlerine İlişkin İstatistikler Senet Türlerine Göre Devlet İç Borçlanma İşlemleri 2010 yılında, Devlet iç borçlanma senetleri ihraç yöntemi olarak ihale ve doğrudan satış kullanılmıştır. İhale yönteminde, yatırımcıların Merkez Bankasına verdikleri teklifler Hazine Müsteşarlığına iletilip değerlendirilmektedir. Bu yöntemde vade Hazine Müsteşarlığı tarafından önceden belirlenirken, fiyat ve miktarı yatırımcılar teklif etmektedir. Doğrudan satış yönteminde, ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin kime ve ne kadar satılacağı önceden bellidir. Bu yöntemde genellikle, talepleri üzerine kamu kurum ve kuruluşlarına senet satılmaktadır yılında yapılan nakit borçlanma, ,6 milyon TL tahvil, ,6 milyon TL bono olmak üzere toplam ,2 milyon TL dir. Nakit borçlanmanın % 98 i TL, % 2 si döviz cinsindendir. 35

36 Tablo 15 : 2010 Yılı Nakit İç Borçlanmanın Senet Türlerine Göre Dağılımı* Tutar (Milyon TL) DEVLET TAHVİLLERİ ,6 1. TL Cinsinden Nakit İmkanı Sağlayanlar ,5 1.a. İhale ,0 1.a.a. İskontolu ,2 1.a.b. Kuponlu ,8 1.b. Doğrudan Satış 1.423,5 1.b.a. İskontolu 0,0 1.b.b. Kuponlu 1.423,5 2. Döviz Cinsinden Nakit İmkanı Sağlayanlar 2.809,2 2.a. İhale 2.809,2 2.a.a. İskontolu 0,0 2.a.b. Kuponlu 2.809,2 2.b. Doğrudan Satış 0,0 2.b.a. İskontolu 0,0 2.b.b. Kuponlu 0,0 HAZİNE BONOSU ,6 1. TL Cinsinden Nakit İmkanı Sağlayanlar ,6 1.a. İhale ,6 1.a.a. İskontolu ,6 1.a.b. Kuponlu 0,0 1.b. Doğrudan Satış 0,0 1.b.a. İskontolu 0,0 1.b.b. Kuponlu 0,0 Toplam ,2 *Değişimler ve kur farkları dahil değildir. Nakit tahvil borçlanması rakamı finansman kısmında milyon TL dir. Aradaki fark, milyon TL tutarında olup, bu tutar borçlanma senetlerine ilişkin prim tutarını göstermektedir yılında yapılan nakit borçlanmanın % 99,94 ünün TL, % 0,06 sınin döviz cinsinden olduğu göz önüne alındığında, 2010 yılında döviz cinsinden yapılan nakit borçlanmanın arttığı görülmektedir yılında yapılan nakit iç borçlanmanın % 53 ü TL cinsi kuponlu senetlerle, % 45 i TL cinsi iskontolu (kuponsuz) senetlerle, % 2 si ise döviz cinsi kuponlu senetlerle yapılmıştır. İhalelerdeki Yıllık Bileşik Faiz Oranları 2010 yılında gerçekleştirilen en yüksek tutarlı TL cinsi iskontolu (kuponsuz) 10 ihaledeki yıllık bileşik faiz oranları Tablo 16 da görüleceği üzere en düşük % 7,55 ile en yüksek % 8,95 arasında gerçekleşmiştir. Tablo 16: 2010 Yılında Gerçekleştirilen En Yüksek Tutarlı TL Cinsi İskontolu (kuponsuz) 10 İhaledeki Yıllık Bileşik Faiz Oranları İhale Tarihi Senet Türü Vade Net Tutar BİN TL Yıllık Bileşik Faiz Oranları (%) AY TAHVİL (651 gün) , AY TAHVİL(644 gün) , AY TAHVİL(616 gün) , AY TAHVİL(609 gün) , AY TAHVİL(595 gün) , AY TAHVİL(581 gün) , AY TAHVİL(420 gün) , AY TAHVİL(651 gün) , AY TAHVİL(623 gün) , AY TAHVİL(427 gün) ,11 Toplam

37 İç Borç Stokuna İlişkin İstatistikler İç Borç Stokunun Reel Faizi 2010 yılında iç borç stokunun reel faizi, aşağıdaki tablodan da görülebileceği üzere % 0,71 ile % 2,23 oranları arasında değişmektedir. Aylar itibarıyla incelendiğinde reel faizin mayıs ayında en yüksek düzeyine ulaştığı ve 2010 yılı sonu itibarıyla da % 1,64 olarak gerçekleştiği görülmektedir. Tablo 17 : İç Borç Stokunun Reel Faizi (%) TOPLAM KAMU PİYASA İç Borç Stoku TL Döviz ve Dövize End. Toplam TL Döviz ve Dövize End. Toplam 2010 Ocak 1,54 1,63 2,92 1,71 1,67-2,51 1,50 Şubat 1,54 1,44 5,83 1,69 1,61-1,11 1,51 Mart 1,77 2,21 4,93 2,36 1,70 0,04 1,64 Nisan 1,81 2,67 2,47 2,66 1,80-3,11 1,62 Mayıs 2,23 3,02 9,06 3,39 2,04 0,95 2,00 Haziran 2,21 2,68 11,77 3,24 1,91 4,29 2,00 Temmuz 1,76 0,34 0,21 0,34 2,11 0,50 2,05 Ağustos 1,86 0,32 0,82 0,34 2,25-0,02 2,17 Eylül 1,26 0,86-10,06 0,21 1,54-2,40 1,46 Ekim 0,75 0,84-0,38 0,80 0,80-4,42 0,74 Kasım 0,71 0,66 6,00 0,84 0,69 0,32 0,69 Aralık 1,64 1,52 13,51 1,95 1,56 4,22 1,59 Yıllara Göre İç Borç Stokunun Bileşimi 2010 yılı sonu itibarıyla milyon TL olan iç borç stokunun milyon TL si tahvile, milyon TL si ise bonoya ilişkindir. Grafik 4 de, yıllar itibarıyla iç borç stokunun bileşimi gösterilmektedir. 37

38 Grafik 4: Yıllara Göre İç Borç Stokunun Bileşimi Yıllara Göre İç Borç Stokunun Bileşimi Milyar TL Bono Tahvil Grafik 4 incelendiğinde, yıllar itibarıyla iç borç stoku artarken bononun toplam stok içerisindeki payının 2007 yılı sonuna kadar azaldığı, 2008 yılında artarak % 5 düzeyine yükseldiği, 2009 yılında ise tekrar azalmaya başladığı ve bu azalmanın 2010 yılında da devam ederek yıl sonunda % 2,7 olarak gerçekleştiği görülmektedir. Yıllar İtibarıyla İç Borç Stokunun Yapısı Grafik 5 de sabit faizli, değişken faizli TL cinsi senetler ile döviz cinsinden ve dövize endeksli senetlerin yıllar itibarıyla iç borç stoku içerisindeki ağırlıkları gösterilmektedir. Grafik 5: Yıllar İtibarıyla İç Borç Stokunun Yapısı Yıllar İtibarıyla İç Borç Stokunun Yapısı milyar TL Sabit Faizli TL Değişken Faizli TL Döviz Cinsinden ve Dövize Endeksli Döviz cinsi ve dövize endeksli senetlerin iç borç stoku içerisindeki payları toplamının 2002 yılından itibaren azalarak, 2010 yılında en düşük seviyeye indiği görülmektedir. 38

39 2002 yılında döviz cinsi ve dövize endeksli senetlerin iç borç stoku içerisindeki payı % 32 olarak gerçekleşirken, 2010 yılında bu oran % 1,56 ya gerilemiştir. Stok artışına paralel olarak, 2002 yılından itibaren sabit faizli TL cinsi senetlerin iç borç stoku içerisindeki ağırlığının arttığı, ancak 2009 yılında, bir önceki yıla göre azalarak % 43,9 düzeyine düştüğü görülmektedir yılında ise sabit faizli TL cinsi senetlerin iç borç stoku içindeki payı artarak % 48,27 düzeyine ulaşmıştır. Değişken faizli TL cinsi senetlerin stok içerisindeki payı ise 2006 yılından itibaren sürekli artmış ve % 50,89 ile 2009 yılında en yüksek düzeyine ulaşmıştır yılında ise bu pay % 50,17 olarak gerçekleşmiştir Yılı İç Borç Stok Yapısı 2010 yılında, toplam stokun % 50 si değişken faizli TL cinsi senetlerden, % 48 i sabit faizli TL cinsi senetlerden ve % 2 si döviz cinsi ve dövize endeksli senetlerden oluşmaktadır. Grafik 6: 2010 Yılı İç Borç Stok Yapısı Döviz Cinsinden ve Dövize Endeksli 2% Değişken Faizli TL 50% Sabit Faizli TL 48% Stokun Vade Yapısı Grafik 7 de görüleceği üzere, iç borç stokunun ortalama vadesi 2004 yılına kadar azalmış, sonraki üç yılda artış trendine girmiş, 2008 yılında azalarak 23,9 ay olarak gerçekleştikten sonra 2010 yılında artarak 31 ay olarak gerçekleşmiştir. 39

40 Grafik 7: Stokun Vadeye Kalan Ay Ortalaması 40 32,1 31 Ay 20 25,1 20,6 23, ,7 23,9 24, Yıllar İtibarıyla Toplam İç Borç Stokunun Para Birimlerine Göre Değişimi İç borç stoku içerisindeki TL cinsi kağıtların payı 2002 yılından itibaren artarak 2010 yılında % 98 seviyesine ulaşmış; buna karşılık döviz cinsi ve dövize endeksli kağıtların payı ise % 32 seviyesinden % 2 seviyesine kadar düşmüştür. Grafik 8: Yıllar İtibarıyla İç Borç Stokunun Para Birimlerine Göre Değişimi milyar TL TL Döviz Cinsinden ve Dövize Endeksli 3.3 Borçlanma Faizleri Bu başlık altında; 2010 yılında ödenen faiz, iskonto gideri ve genel giderlere ilişkin bilgilere yer verilerek, faiz yükünün ve bunun içerisinde tahvil, bono ve dış borçların payının ne yönde değiştiği anlatılacaktır. 40

41 Tablo 18 : 2010 Yılında Ödenen Faiz Giderleri TL Faiz Giderleri ,91 Devlet Tahvilleri Faizi ,81 Hazine Bonoları Faizi ,55 Dış Borç Faizi ,55 İskonto Giderleri ,28 Devlet Tahvilleri ,28 Dış Borç ,00 Genel Giderler ,12 Devlet Tahvilleri 4.479,12 Hazine Bonoları 15,92 Dış Borç ,08 Toplam , yılında toplam milyon TL faiz ödemesi, 168 milyon TL iskonto gideri ve 26 milyon TL borçlanma genel gideri yapılmış, bu tutarların tamamı bütçeleştirilmiştir milyon TL lik faiz ödemesinin milyon TL si Devlet tahvillerine, milyon TL si hazine bonolarına, milyon TL si ise dış borçlara ilişkindir. Grafik 9 da, yılları arasında faiz ödemelerinin bütçe gelirlerine ve giderlerine oranı verilmektedir. Grafik 9: Yıllarında Borç Faizlerinin Bütçe Gelir ve Giderine Oranı % Faiz Giderleri/Bütçe Gelirleri Faiz Giderleri/Bütçe Giderleri Grafik 9 incelendiğinde, 2002 yılında, faiz ödemelerinin bütçe gelir ve giderine oranının sırasıyla % 65 ve % 43 olarak gerçekleştiği ve bu yıldan itibaren azalarak 2005 yılında % 29 ile birbirine en yakın seviyelerde gerçekleştiği ve bu yıldan itibaren de azalmaya devam ederek 2010 yılında % 19 ve % 16 seviyelerinde gerçekleştiği görülmektedir. 41

42 3.4 Risk Hesabı ve Risk Hesabı Alacakları İşlemleri Risk Hesabı Tablo 19 : Risk Hesabı 2009 Yılı Devir 2010 Yılı Artış 2010 Yılı Azalış 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir 339 Risk Hesabı , , , , ,58 Toplam , , , , ,58 Hazine garantileri kapsamında Müsteşarlık tarafından ödenen bütün tutarlar ile risk yönetimi kapsamında önceden öngörülmesi mümkün bulunmayan ödemeler, T.C. Merkez Bankası nezdinde oluşturulan Risk Hesabından karşılanmaktadır. Risk Hesabı kendi özel geliri olan bir hesap olup, kaynakları şunlardır: İkraz ücretleri, Garanti ücretleri, Hesaptan yapılan ödemeler karşılığında ilgili kuruluşlardan yapılan geri ödemeler ve gecikme zammı dahil tahsil edilen her türlü ödemeler, Hesapta bulunan tutarlar karşılığı sağlanan nemalar, Bütçe Kanunlarıyla Risk Hesabına aktarılması öngörülen ödenekler yılında, Devlet Borçları Muhasebe Birimi kayıtlarına göre Risk Hesabı gelirleri toplamı ,93 TL olup, bu tutarın ,48 TL si tahsilat ve nema gelirlerinden, kalan tutar ise düzeltme nitelikli işlemlerden oluşmaktadır yılı azalışı olan ,73 TL nin ,62 TL si hesaptan yapılan ödemelerdir. Kalan tutar ise sehven bu hesaba yatırılan tutarların iadesi ve düzeltme nitelikli işlemlerden oluşmaktadır yılında bütçeden risk hesabına herhangi bir transfer yapılmamıştır Risk Hesabı Alacakları Tablo 20 : Risk Hesabı Alacak işlemleri 2009 Yılı Stoku 2010 Yılında Doğan Alacaklar 2010 Yılı Tahsil ve Azalma 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir 954 Risk Hesabı Alacakları (DB) , , , , ,25 Toplam , , , , , Risk Hesabı Alacakları Hesabında, Hazine garantileri ve risk yönetimi kapsamında kuruluşlar adına Risk Hesabından ödenen tutarlar ve bu tutarlardan ilgili kurumlarca yapılan geri ödemeler ile ertelenen tutarlar izlenmektedir. Bu hesapta yer alan tutarlardan, ikraz anlaşmalarında öngörülen sürelerde kurumlarca Risk Hesabına geri ödenmeyen tutarlar, bu hesaba alacak ve borç kaydedilerek takibe alınmaktadır. 42

43 2010 yılı sonu itibariyle, Devlet Borçları Muhasebe Biriminde tutulan 954 nolu Risk Hesabı Alacakları Hesabında izlenen hazine alacaklarının tutarı ,25 TL dir yılında yeniden değerleme işlemleri kapsamında yapılan kayıtlar neticesinde 954 Risk Hesabı Alacakları Hesabında net ,14 TL lik azalma meydana gelmiştir. Açılış ve kapanış kayıtlarında, alacak bakiyesi vermemesi gereken bu hesabın, alt hesaplar bazında alacak bakiye verdiği tespit edilmiştir. Açılış kaydındaki ,09 TL lik hatalı kayıt, alacak stokunu değiştirmemekle birlikte 2010 yılı işlemlerinin bu tutar kadar farklı görünmesine neden olmaktadır. 43

44 4. HAZİNE ALACAKLARI Bu bölümde; Hazine Alacak Stokunu oluşturan muhasebe hesaplarında kayıtlı tutarlar ile bu hesaplarla ilgili denetim bulguları, diğer tespit ve önerilere yer verilmektedir Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Hesabı, Devlet nam ve hesabına dış finansman kaynaklarından sağlanıp, dış borcun ikrazı suretiyle genel bütçe dışı idare veya kuruluşlara kullandırılan tutarlardan doğan alacaklar ile hazine garantileri kapsamında tarihinden önce Hazine Müsteşarlığınca üstlenilen tutarlardan kaynaklanan hazine alacaklarını göstermektedir. Dış borcun ikrazından doğan alacaklar, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde vade yapılarına göre iki ayrı hesapta düzenlenmiştir. 130 nolu hesapta vadesi bir yılın altına düşen alacaklar, 230 nolu hesapta ise bir yıldan uzun vadeli alacaklar izlenmektedir. Tablo 21 : Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar 2009 Yılı Stoku 2010 Yılında Doğan Alacaklar 2010 Yılı Tahsil ve Azalma 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir 130 Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar(DB) , , , , , Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar (DB) , , , , ,45 Toplam , , , , , tarihi itibarıyla kısa vadeli alacak tutarı ,90 TL, uzun vadeli alacak tutarı ,45 TL olmak üzere toplam ,35 TL dış borcun ikrazından doğan alacak 2011 yılına devretmiştir Yılında Doğan Alacaklar (Artışlar) TL Bu hesaba borç kaydı yapılan tutarlar; kullanım, kapitalize edilme, yapılandırma ve kur değerlemeleri işlemlerinden oluşmaktadır. Ancak Hazine Müsteşarlığı tahakkuk dairesi kayıtlarından alınan alacak numarası bazlı raporlamalardan, 2010 yılındaki ,87 TL artışın hangi alacak işlemlerinden, örneğin ne kadarının kullanım, ne kadarının yapılandırma vs. işlemlerinden kaynaklandığı ayrıntılı olarak tespit edilememektedir. 6 Hazine Müsteşarlığı Devlet Borçları ve İç Ödemeler Muhasebe Birimlerinde kayıtlı 2010 yılı alacak stoku borçlu kuruluşlar bazında Ek Tablo 8 de gösterilmiştir. 44

45 2010 Yılında Tahsil ve Azalma (Azalışlar) Bu hesaba alacak kaydı yapılan tutarlar; tahsil, ertelenerek uzun vadeye dönüşme, takibe alınma, kur değerlemeleri işlemlerinden oluşmaktadır. Ancak Hazine Müsteşarlığı tahakkuk dairesi kayıtlarından alınan alacak numarası bazlı raporlamalardan, 2010 yılındaki ,20 TL azalışın nedeni de ayrıntılı olarak tespit edilememektedir. Yıl içi artış ve azalış tutarının, ayrıntılı olarak raporlanamamasının nedenleri aşağıda açıklanmaktadır: 1. Alacak Bilgi Sistemi yardımcı defter niteliğini haiz değildir. Bu husus, Alacak Bilgi Sistemi kayıtlarının muhasebe bilgi sistemi ile direkt bir bağının kurulmaması, başka bir deyişle tahsiller, ertelemeler, ay sonu kur değerlemeleri vb. alacağı artıran ve azaltan bütün işlemlerin muhasebeleştirilmesinde yevmiye kayıtlarından bağımsız çalışmasından kaynaklanmaktadır. Bunun nedeni tahakkuk dairesinde tutulan Alacak Bilgi Sisteminin, muhasebedeki yevmiye kaydını açıklayıcı mahiyette olması gereken yardımcı defter niteliğinde olmamasıdır yılında da mevcut olan bu durum ile ilgili olarak, 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporunda yer alan Alacak Bilgi Sisteminin yardımcı defter niteliğine kavuşturulması gerektiği önerisi konusunda çalışmaların devam ettiği bildirilmiştir. ÖNERİ : 7 Alacak Bilgi Sisteminin yardımcı defter niteliğine kavuşturularak, tahakkuk dairesi kayıtlarından alınan alacak numarası bazında alacak stokunu artıran ve azaltan tüm işlemlerin yevmiye kayıtları ile bağlantılı olarak takip edilmesinin sağlanması gerekir. 2. Açılış ve kapanış kayıtlarında, alacak bakiyesi vermemesi gereken bu hesabın, yardımcı hesaplar bazında ,69 TL lik hatalı alacak bakiyesi verdiği tespit edilmiştir. ÖNERİ : 8 Dönem başı ve dönem sonu işlemlerinin muhasebe ilke ve kurallarına uygun şekilde gerçekleştirilerek açılış ve kapanış kayıtlarının gerçek durumu yansıtmasının sağlanması gerekir. 4.2 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Bu hesap, yılı bütçe kanunu veya ilgili mevzuatına dayanılarak nakit olarak veya özel tertip Devlet iç borçlanma senedi ihracı suretiyle ikrazen verilen borçlardan kaynaklanan alacakları göstermektedir. Kurumca verilen borçlardan doğan alacaklar, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde vade yapılarına göre aynı isim altında iki hesapta düzenlenmiştir. 132 nolu hesapta vadesi bir yılın altına düşen alacaklar, 232 nolu hesapta ise bir yıldan uzun vadeli alacaklar izlenmektedir. 45

46 Tablo 22 : Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar TL 2010 Yılında Doğan Alacaklar 2010 Yılı Tahsil ve Azalma 2010 Yılı Net Değişim 2009 Yılı Stoku 2011'e Devir 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı (DB) , , , , , Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı (İÖ) , , , , , Kur. Ver. Borç. Alac Hesabı (Toplam) , , , , , Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı (DB) , , , , , Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı (İÖ) , , , , , Kur. Ver. Borç. Alac Hesabı (Toplam) , , , , ,82 Toplam , , , , , tarihi itibariyle kısa vadeli alacak tutarı ,58 TL, uzun vadeli alacak tutarı ,82 TL olmak üzere toplam ,40 TL kurumca verilen borçlardan alacak 2011 yılına devretmiştir. Alacak stokunda 2009 yılına göre ,97 TL azalış gerçekleşmiştir. Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesapları İle İlgili Diğer Tespitler Bu hesaptaki artış ve azalışların hangi alacak işlemlerinden kaynaklandığı tahakkuk dairesi kayıtlarından alınan alacak numarası bazlı raporlamalardan tespit edilememektedir. Bunun nedeni, tahakkuk dairesinde tutulan Alacak Bilgi Sisteminin, muhasebedeki yevmiye kaydını açıklayıcı mahiyette olması gereken yardımcı defter niteliğinde olmamasıdır yılında da mevcut olan bu durum ile ilgili olarak, 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporunda yer alan Alacak Bilgi Sisteminin yardımcı defter niteliğine kavuşturulması önerisi konusunda çalışmaların devam ettiği bildirilmiştir. ÖNERİ : 9 Alacak Bilgi Sisteminin yardımcı defter niteliğine kavuşturularak, tahakkuk dairesi kayıtlarından alınan alacak numarası bazında alacak stokunu artıran ve azaltan tüm işlemlerin yevmiye kayıtları ile bağlantılı olarak takip edilmesinin sağlanması gerekir. Geliştirme Destekleme Fonu (GDF) tarafından kullandırılıp, Fon un tasfiyesi sonucu Hazine alacağına dönüşen kredi alacakları ile GDF kaynaklarından Eximbank aracılığıyla kullandırılan kredilerden doğan alacaklar Hazine Müsteşarlığı İç Ödemeler Muhasebe Birimince tutulan 132 ve 232 no.lu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesaplarında takip edilip izlenmediği için, tam ve doğruyu göstermediğinden, bu hesaplara Sayıştay Genel Kurulunun tarihli ve 5286/1 sayılı Kararıyla uygunluk verilmemişti. 46

47 Ayrıntısı raporun izleme bölümünde belirtildiği üzere GDF tarafından kullandırılıp fonun tasfiyesi sonucu Hazine alacağına dönüşen ve tahsil ve takibini TOKİ nin yaptığı kredi alacaklarının İç Ödemeler Muhasebe Birimince tutulan 132 ve 232 no.lu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesaplarına kaydedilip izlendiği ancak kaydedilen tutarın içerisinde faiz alacaklarının da olduğu dolayısıyla anaparanın izlenmesi için oluşturulan bu hesaba hatalı kayıt yapıldığı, kaydedilen bu tutarın ne kadarının faiz ne kadarının anapara olduğunun bilinmediği, dolayısıyla sağlıklı bir envanterinin çıkarılmadığı, TOKİ tarafından etkili bir takip sisteminin kurulmadığı anlaşılmıştır. GDF kaynaklarından Eximbank aracılığıyla kullandırılan kredilerden doğan alacakların Hazine Müsteşarlığı İç Ödemeler Muhasebe Birimince tutulan 132 ve 232 no.lu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesaplarına kaydedilip izlenmesinden dolayı uygunluk verilmesi ancak; GDF nin tasfiyesi sonucu hazine alacağına dönüşen kredilerden henüz tahsil edilmeyenlerin sağlıklı bir envanterinin çıkarılmaması ve kredilerin takipsiz kalmasının önlenmesi için TOKİ tarafından etkili bir takip sisteminin henüz kurulmaması nedenleriyle Hazine İç Ödemeler Muhasebe Biriminin 2010 yılı hesabında 132 ve 232 nolu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesaplarına Sayıştay Genel Kurulunun tarihli ve 5319/1 sayılı Kararıyla uygunluk verilmemiştir.. ÖNERİ : 10 GDF kaynaklı kredilerden doğan alacak tutarlarının doğru bir şekilde tespiti için Hazine Müsteşarlığı denetim elemanlarınca konunun incelenmesi gerekmektedir. 4.3 Takipteki Kurum Alacakları Hesabı Tablo 23 : Takipteki Kurum Alacakları Takipteki Kurum Alacakları Hesabı; Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar, Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar ve Para Piyasası Nakit İşlemleri Alacakları Hesaplarında kayıtlı kurum alacaklarından vadesinde tahsil edilemeyenlerin takibe alınarak izlenmesi amacıyla ihdas edilmiştir. Hesabın bakiyesi Hazinenin takibe aldığı alacakları göstermesi açısından önemlidir Yılında Doğan Alacaklar 2010 Yılı Tahsil ve Azalma 2010 Yılı Net Değişim 2009 Yılı Stoku 2011'e Devir 137 Takipteki Kurum Alacakları (DB) , , , , , Takipteki Kurum Alacakları (İÖ) , , , , ,00 Toplam , , , , tarihi itibariyle takipli alacak tutarı ,30 TL dir. TL 2009 yılından devreden takipli alacaklara göre 2010 yılında ,40 TL azalış gerçekleşmiştir. 47

48 Takipteki Kurum Alacakları Hesabı İle İlgili Tespitler Açılış ve kapanış kayıtlarında, alacak bakiyesi vermemesi gereken bu hesabın, alt hesaplar bazında alacak bakiyesi verdiği tespit edilmiştir. Açılış kaydındaki ,86 TL lik hatalı kayıt, alacak stokunu değiştirmemekle birlikte 2010 yılı işlemlerinin bu tutar kadar farklı görünmesine neden olmaktadır. ÖNERİ : 11 Dönem başı ve dönem sonu işlemlerinin muhasebe ilke ve kurallarına uygun şekilde gerçekleştirilerek açılış ve kapanış kayıtlarının gerçek durumu yansıtmasının sağlanması gerekir. GDF tarafından kullandırılıp fonun tasfiyesi sonucu Hazine alacağına dönüşen kredi alacakları Hazine Müsteşarlığı İç Ödemeler Muhasebe Birimince tutulan 132 ve 232 no.lu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesapları ile 137 no.lu Takipteki Kurum Alacakları Hesaplarında takip edilip izlenmediği için tam ve doğruyu göstermeyen bu hesaplara, Sayıştay Genel Kurulunun tarihli ve 5286/1 sayılı Kararıyla uygunluk verilmemişti. Ayrıntısı raporun izleme bölümünde bahsedildiği üzere; bu kredi alacakları için bir vade planı oluşturulmadığı, dolayısıyla vadesinde ödenmeyen alacakların 137 no lu Takipteki Kurum Alacakları Hesabına kaydedilip izlenmediği anlaşılmıştır. Bu nedenle; GDF tarafından kullandırılıp Fon un tasfiyesi sonucu Hazine alacağına dönüşen kredi alacaklarının tamamı için bir vade planının oluşturulmaması, dolayısıyla vadesinde ödenmeyen alacakların Hazine Müsteşarlığı İç Ödemeler Muhasebe Birimince tutulan 137 no.lu Takipteki Kurum Alacakları Hesabına kaydedilip izlenmemesi nedeniyle tam ve doğruyu göstermediğinden, bu hesaba Sayıştay Genel Kurulunun tarihli ve 5319/1 sayılı Kararıyla uygunluk verilmemiştir. 48

49 4.4 Diğer Kurum Alacakları Hesabı Diğer Kurum Alacakları Hesabı, yukarıdaki hesaplar kapsamına girmeyen ve içinde bulunulan faaliyet döneminden sonraki dönemlerde tahsili gereken diğer kurum alacaklarının izlenmesi için kullanılır. Tablo 24 : Diğer Kurum Alacakları TL 2010 Yılında Doğan Alacaklar 2010 Yılı Tahsil ve Azalma 2010 Yılı Net Değişim 2009 Yılı Stoku 2011'e Devir 139 Diğer Kurum - Alacakları (İÖ) , ,42 0,00 0, Diğer Kurum Alacakları (DB) ,00 0,00 0,00 0, , Diğer Kurum Alacakları (İÖ) , , , , ,30 Toplam , , , , , tarihi itibariyle diğer kurum alacakları ,30 TL dir. Diğer kurum alacaklarında 2009 yılına göre ,86 TL artış gerçekleşmiştir. Diğer Kurum Alacakları Hesapları İle İlgili Tespitler Hesabın incelenmesinde 239 No.lu hesaba ait tahakkuk dairesi kayıtlarından alınan ALN (Alacak Numarası) bazlı stok tutarının Muhasebe Biriminde kayıtlı tutardan ,00 TL eksik olduğu tespit edilmiştir. Bu durum; Müflis Türkiye İmar Bankası T.A.Ş. ye ikrazen DİBS verilmesine karşın, alacak bilgi sisteminde sadece ihraç edilen senet tutarlarından erken itfa edilen kısmın alacak olarak takip edilmesinden kaynaklanmıştır. ÖNERİ : 12 Tahakkuk Dairesi ile Devlet Borçları Muhasebe Biriminde kayıtlı tutarlar arasındaki farklılığın giderilmesi için Alacak Bilgi Sisteminin, yardımcı defter niteliğine kavuşturulması gerekmektedir. 49

50 5. DÖNEN VARLIKLAR Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine göre; (1) Dönen varlıklar ana hesap grubu, nakit olarak veznede veya bankada tutulan değerler ile normal koşullarda en fazla bir yıl veya faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi, tüketilmesi veya tahsil edilmesi öngörülen varlık ve alacak unsurlarını kapsar. (2) Dönen varlıklar ana hesap grubu; hazır değerler, menkul kıymet ve varlıklar, faaliyet alacakları, kurum alacakları, diğer alacaklar, stoklar, ön ödemeler, gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları ile diğer dönen varlıklar hesap gruplarından oluşur. 5.1 Banka Tablo 25 : Banka İşlemleri TL 2009 Yılı Devir 2010 Yılı (Artış) 2010 Yılı (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir 102 Banka (DB) , , , , , Banka (İÖ) , , , , ,90 Toplam , , , , ,80 Banka mevcudu 2009 yılından ,36 TL devretmiş olup, yılı işlemleri sonucunda ,44 TL artışla 2011 yılına ,80 TL bakiye devretmiştir. Vergi ve Vergi Dışı Bazı Tahsilatların İç Ödemeler Muhasebe Birimi nden İade Edilmesi Kamu idarelerince ve vergi tahsiline yetkili özel bankalar ve finans kurumları tarafından yapılan vergi ve vergi dışı tahsilatlar, İç Ödemeler Muhasebe Birimi hesaplarına aktarılmaktadır. Ancak, tahsilat tutarlarının İç Ödemeler Muhasebe Birimi hesaplarına aktarılması aşamasında; mükerrer aktarım yapılması, banka hesap numarasının yanlış yazılması veya aktarılması gereken meblağdan daha fazlasının aktarılması ve benzeri nedenlerle vergi daireleri, merkez muhasebe birimleri, defterdarlık muhasebe birimleri, kurum saymanlıkları, mal müdürlükleri ve gümrük saymanlıklarının Hazine Müsteşarlığı na (İç Ödemeler Muhasebe Birimi ne) iade talebinde bulundukları tespit edilmiştir. Kamu gelirlerinden bir iade talebi söz konusu olduğunda, iade talebinin haklı ve kabul edilebilir gerekçelere dayandırıldığının ispat hak ve yükümlülüğü, geliri tarh ve tahakkuk ettiren vergi dairesinde/muhasebe biriminde olmalıdır. Zira İç Ödemeler Muhasebe Birimi, söz konusu kamu gelirlerinin tarh ve tahakkuku aşamasında bulunmamaktadır. Bu nedenle, iadeyi yapması gereken, geliri tarh ve tahakkuk ettiren vergi dairesi/muhasebe birimidir. Bu bağlamda da, yapılan iade işlemlerinde 50

51 ortaya çıkabilecek suistimal veya yanlışlıkların sorumluluğu, ilgili vergi dairesinde/muhasebe birimindedir. Konu ile ilgili olarak, Hazine Müsteşarlığı nın (Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğü), Maliye Bakanlığı na (Muhasebat Genel Müdürlüğü ne) ve Gelir İdaresi Başkanlığı na tarihinde yazı gönderdiği anlaşılmış olup, Muhasebat Genel Müdürlüğü, tarihli yazı ile Bakanlıkların Merkez Saymanlık Müdürlüklerini ve (Valilikler aracılığı ile) tüm saymanlıkları uyararak; gelirlerden iadelerin, ilgili muhasebe birimlerince ve Nakit Talep ve Tahsisleri hesabının kullanılarak ve Nakde Dayalı Ödeme Sistemi ile yapılmasını sağlamıştır. Ancak, Gelir İdaresi Başkanlığı bu konuda herhangi bir adım atmamıştır. Üstelik, tarihinde TCMB ye gönderdiği yazı sebebi ile TCMB Şubeleri iade taleplerini reddetmekte ve hesap sahibi vergi daireleri de hatalı işleme dair başvuruları kabul etmeyerek, bu başvuruları Hazine Müsteşarlığı na (İç Ödemeler Muhasebe Birimi ne) yönlendirmektedir. Bu uygulama nedeni ile vergi tahsiline yetkili olan özel bankalara ve finans kurumlarına, tahsil edilen vergi tutarından iade işlemi gerçekleştiren birim, verginin tarh ve tahakkuk aşaması ile hiç ilgisi olmayan İç Ödemeler Muhasebe Birimidir. ÖNERİ : 13 Gelir İdaresi Başkanlığı tüm vergi dairelerini uyararak ve özel banka ve finans kurumlarına vergi tahsil etme yetkisi veren protokollere hüküm koyarak, gelirlerden iadelerin, ilgili vergi dairesince ve VEDOP üzerinden de görülebilecek şekilde yapılmasını sağlamalıdır. 5.2 Proje Özel Hesabı Tablo 26 : Proje Özel Hesabı İşlemleri TL 2010 Yılı (Artış) 2010 Yılı (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2009 Yılı Devir 2011'e Devir 104 Proje Özel Hesabı (DB) , , , , ,82 Toplam , , , , ,82 Bu hesap Dış Finansman kaynağından dış proje kredisi olarak (genel bütçeli) kamu idareleri adına Merkez Bankası veya diğer uygun bulunan bankalar nezdinde açılan hesaplara aktarılan tutarlar ile bu hesaptan yapılan ödeme ve geri alma işlemleri ile kur farklarının izlenmesi amacıyla kullanılmaktadır. Bu hesapla ilgili yapılan incelemede; TCMB Ankara Şubesi nin tarih sayılı yazısı ekinde yer alan ve tarihi itibariyle Proje Özel Hesaplarının bakiyelerini gösteren tablo ile Hazine kayıtlarında yer alan Proje Özel Hesabı bakiyelerinin aynı tarih itibarıyla karşılaştırılması sonucunda ,79 Euro fark tespit edilmiş olup, bu farkın Merkez Bankası nezdinde tutulan no lu 51

52 hesaba kayıtlı tutarların Hazinece tutulan Proje Özel Hesabına işlenmemesinden kaynaklandığı anlaşılmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği gereği; ikrazen kullandırılan Proje kredileri kullanıcı idareye ait Proje Özel Hesabında muhasebeleştirilmelidir. Yukarıda bahsedilen ,79 Euro luk tutar Sosyal Güvenlik Kurumuna ikrazen kullandırılan Proje kredisine ait olduğundan, Yönetmelik gereği Devlet Borçları Muhasebe Biriminde tutulan Proje Özel Hesabında takip edilmediği anlaşılmıştır. 5.3 Döviz Hesabı Tablo 27 : Döviz İşlemleri TL 2010 Yılı (Artış) 2010 Yılı (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2009 Yılı Devir 2011'e Devir 105 Döviz Hesabı (DB) , , , , ,43 Toplam , , , , ,43 Döviz Hesabı mevcudu 2009 yılından ,02 TL bakiye devretmiş olup, 2010 yılı işlemleri sonucunda ,59 TL azalışla 2011 yılına ,43 TL bakiye devretmiştir. Ancak muhasebe kayıtlarında 2011 yılına devreden tutar ,17 TL olarak görülmektedir. Söz konusu tutarsızlık; 105 Döviz Hesabının 2009 yılı bakiyesinin düzeltme kaydı yapılmaksızın, 2010 yılı açılış kaydına doğrudan ,82 TL farkın ilave edilmesinden kaynaklanmaktadır. Bahse konu ,82 7 TL tutarındaki fark 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporunda tespit edilmiştir. Raporda banka ekstrelerinin döviz cinsleri itibariyle birbirleriyle tutarlı olduğu halde, TL karşılıklarında bir uyumsuzluk olduğu belirtilmiştir. Bu uyumsuzluğun nedeninin; dış borçlanmaya ilişkin kayıtların sonraki tarihlerde düzeltilmesi amacıyla (ters kayıtla) yapılan iptal işlemlerinde; ilk borçlanma işlemlerine ilişkin geçen süre zarfında muhasebedeki döviz kuru değerleme farklarının iptal edilmemesinden kaynaklandığı ifade edilmiştir. Bunun sonucunda da muhasebe kayıtlarında 2010 yılına devreden tutar ,02 TL olmasına rağmen, buna ilişkin banka ekstrelerinin ,75 TL olduğu görülmüştür. Muhasebenin temel ilkelerinden olan dönemsellik ilkesi gereği, muhasebe kayıtlarının yıl sonlarında kapatılması; süreklilik ilkesi gereği de muhasebe kayıtlarının kapanış kaydındaki tutar ile yıl başında açılması gerekmektedir. 105 Döviz Hesabının 2010 yılında 2009 yılı kapanış kaydı ile açılmamış olması, söz konusu iki temel muhasebe ilkesine aykırılık teşkil etmektedir. ÖNERİ : 14 Dönem başı ve dönem sonu işlemlerinin muhasebe ilke ve kurallarına uygun şekilde gerçekleştirilerek açılış ve kapanış kayıtlarının birbiriyle tutarlı olması ve muhasebe hatalarının, muhasebe kayıtları ile düzeltilmesinin sağlanması gereklidir Muhasebeleştirme İlke ve Kurallarına Aykırı Uygulamalar Bölümünde aynı rakam ,74 TL olup ile tarihli yevmiyelerdeki 105- Döviz Hesabına kayıtlı tutarlar arasındaki farkı göstermektedir. 52

53 5.4 Kişilerden Alacaklar Hesabı Tablo 28 : Kişilerden Alacaklar Hesabı İşlemleri 2009 Yılından Devreden 2010 Yılı (Artış) 2010 Yılı (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2011 e Devir 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı (İÖ) , , ,82 0, ,20 TOPLAM , , ,82 0, ,20 TL Kişilerden Alacaklar hesabı, kamu idarelerinin faaliyet ve kurum alacakları dışında kalan ve kamu idarelerince tespit edilen kamu zararından doğan alacaklar ile diğer alacakların izlenmesi için kullanılır. Bu hesaba, 2009 yılından ,20 TL devretmiş olup, 2010 yılı işlemleri ,82 TL artmış ve aynı tutarda azalmıştır yılından devreden tutar da aynı şekilde 2011 yılına devretmiştir yılındaki işlem tutarının ,54 TL, ,37 TL ve 1.417,50 TL lık kısımları, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Şubeleri arasında, gönderme emri olmaksızın Hazine hesaplarından yersiz ödeme yapılmış olmasından kaynaklanmaktadır ,19 TL lık kısmı da bir Şube nin sehven fazla göndermiş olduğu miktardır. Bu işlemler üzerine İç Ödemeler Muhasebe Birimi, bu tutarları 140 Kişilerden Alacaklar hesabına kaydetmiştir. Söz konusu tutarlar, Şubelerin kendi aralarındaki düzeltme işlemleri sonrasında, Hazine hesaplarına aktarılmış ve 140- Kişilerden Alacaklar hesabından düşülmüştür. İç Ödemeler Muhasebe Birimi nce de, tarihinde Halkbankası na gönderilecek ,00 TL tutar sehven Ziraat Bankası hesabına gönderilmiştir. Ayrıca, tarihinde de ,00 TL tutar, Ziraat Bankası na gönderilmesi gerekirken IBAN numarasının yanlış yazımı dolayısı ile Türkiye Taşkömürü İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü hesabına gönderilmiştir. Bu işlemler üzerine de İç Ödemeler Muhasebe Birimi, bu tutarları 140 Kişilerden Alacaklar hesabına kaydetmiştir. Hazine Müsteşarlığı nın adı geçen kurumlarla yaptığı görüşmeler sonrasında söz konusu tutarlar, doğru hesaplara aktarılarak, 140 Kişilerden Alacaklar hesabından düşülmüştür. Kişilerden Alacaklar hesabına kaydedilen bu işlemler ve tutarlar, hesabın Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği nin 82 nci maddesi hükmünde yazılı niteliğine ve diğer paragraflarda açıklanan işleyiş biçimine uymasa da, Muhasebe Birimi tarafından yapılabilecek başka bir işlem veya kayıt da bulunmamaktadır ,20 TL devreden tutar, İç Ödemeler Muhasebe Birimi nin 2006 yılı hesabının denetimi sonrasında Sayıştay İlamı ile kişi borcuna alınan tutardır. 9 TCMB Şubelerince ayrıca; EFT kodunda, IBAN numarasında, Kurum/Kuruluş adlarında yapılan hatalar ve (muhasebeleştirme belgeleri eklerinde yer alan yazışmalarda sehven olduğu belirtilen) diğer tür yanlışlıklar dolayısı ile Şubelerce, Hazine den (İç Ödemeler Muhasebe Birimi nden) yüksek tutarlarda ve çok sayıda iade talebinde bulunulduğu ve bu taleplere binaen, Şubelere geri aktarma işlemi yapıldığı görülmüştür. 53

54 ÖNERİ : 15 Hazine Müsteşarlığı (Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğü) ve özellikle TCMB nin, bu nevi hatalı işlemlerin yinelenmemesi için daha etkili ön kontrol mekanizmalarını oluşturmaları, teyitleşme ve benzeri gerekli tedbirleri almaları gerekmektedir. 5.5 Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Tablo 29 : Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları TL 2009 Yılı Devir 2010 Yılı (Artış) 2010 Yılı (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir 194-Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabı (DB) , , , , , , , , , ,06 Teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabı; dış finansman kaynağından, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri tarafından yapılan doğrudan dış proje kredi kullanımlarına ait kullanım bilgisi geldiği hâlde, kullanıcı idare muhasebe biriminden kullanıma ilişkin teyit bilgisi gelmeyen kullanımlar ile bu kullanımlardan ilgili muhasebe birimince teyit edildiği bildirilen tutarların Devlet Borçları Muhasebe Birimince izlenmesi için kullanılmaktadır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri doğrudan dış proje kredi kullanımlarına ait teyit bilgisinin kullanıcı idarelerin muhasebe birimlerince Hazine Müsteşarlığına gönderilmemesi sonucu; 194- Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları hesabı, borç bakiyesi vererek kümülatif artışla ,06 TL olarak 2011 yılına devretmiştir yılında, 2010 ve önceki yıllara ait teyitsiz doğrudan dış proje kredilerinden ,94 TL lik teyit işlemi yapılmıştır. Bu tutarın ,79 TL si kullanıcı idarelerce yapılan bildirimlerden, geriye kalan tutar ise kullanım tarihindeki kur ile muhasebeleştirmeye esas kur arasındaki farklılık neticesi oluşan kur farkından kaynaklanmaktadır yılı azalışı kapsamında kalan tutarın, ,52 TL si kullanım iade/iptal işlemlerinden, TL si ise dış borç kayıtlarındaki düzeltme nitelikli muhasebe kayıtlarından kaynaklanmaktadır Yılı sonu itibariyle teyitsiz doğrudan dış proje kredilerinin detayı aşağıdaki tabloda yer almaktadır Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabına ilişkin 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporunda yer alan tespitler 2010 yılı sonu itibarıyla da geçerliliğini korumaktadır. Bu tespit ve önerilerin 2010 yılındaki durumuna ilişkin açıklamalar Raporumuzun 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporunda Yer Verilen Hususlarla İlgili Değerlendirmeler bölümünde yer almaktadır. 54

55 Tablo 30 : Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredileri Kullanımları KURUM TL Bayındırlık ve İskân Bakanlığı ,55 Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ,07 Hazine Müsteşarlığı (Tarım Bakanlığı) ,67 Karayolları Genel Müdürlüğü ,27 Millî Eğitim Bakanlığı ,55 Sahil Güvenlik Komutanlığı ,04 Sağlık Bakanlığı ,73 Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ,45 Ulaştırma Bakanlığı ,73 TOPLAM , Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar Hesabı Tablo 31 : Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar 2009 Yılı Devir 2010 Yılı (Artış) 2010 Yılı (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir 198 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar (DB) , , , , ,00 Toplam , , , , ,00 TL Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine göre; Dönen varlıklar ana hesap grubu, nakit olarak veznede veya bankada tutulan değerler ile normal koşullarda en fazla bir yıl veya faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi, tüketilmesi veya tahsil edilmesi öngörülen varlık ve alacak unsurlarını kapsar. Diğer çeşitli dönen varlıklar hesabı, dönen varlıklar arasında izlenmeyen diğer çeşitli dönen varlıkların kaydedilip izlenmesi için kullanılır yılına devreden ,00 TL nin herhangi bir nakde çevrilebilir varlığı veya alacağı göstermediği, bu nedenle de dönem sonunda bu hesaba kayıtlı hazır değerlerin yıl sonu sayım ve/veya tespit tutanağına bağlanamadığı, - Türkiye Cumhuriyeti ile KKTC arasında imzalanan Ekonomik ve Mali İşbirliği Protokolleri kapsamında her yıl bütçe ödenekleri çerçevesinde Türkiye Cumhuriyeti tarafından KKTC ye sağlanan kredi ödemeleri için tahsis edilen bütçe ödeneğinin yıl sonunda 320 nolu Bütçe Emanetleri ne alınırken 198 nolu Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar Hesabının da birlikte çalıştırıldığı anlaşılmıştır. Ayrıca ödenek gönderilmediği halde Bütçe Gideri olarak kaydedildiği tespit edilmiştir Yılı Hazine İşlemleri Raporunda da yer alan bu eleştiriye ilişkin olarak sorunun giderilmesi amacıyla 2012 Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu na madde teklif edildiği bildirilmiştir. ÖNERİ : 16 KKTC ye yapılacak olan ödemelerin, ancak kesinleştiği zamanda bütçe gideri yapılması ve hesap planında yer alan hesapların Yönetmelikte belirlenen amaçlar dışında kullanılmaması gerekmektedir. 55

56 6. DURAN VARLIKLAR Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ne göre; Duran Varlıklar ana hesap grubu, faaliyet döneminden daha uzun sürelerle kamu idaresi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için kullanılmak amacıyla edinilen ve ilke olarak faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi ve tüketilmesi öngörülmeyen varlık ve alacak unsurlarını kapsar. 6.1 Menkul Varlıklar Hesabı Tablo 32 : Menkul Varlıklar Duran varlıklar ana hesap grubu; menkul kıymet ve varlıklar, faaliyet alacakları, kurum alacakları, mali duran varlıklar, maddi duran varlıklar, maddi olmayan duran varlıklar, gelecek yıllara ait giderler ve gelir tahakkukları ile diğer duran varlıklar hesap grupları şeklinde bölümlenir Yılı (Artış) 2010 Yılı (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2009 Yılı Stoku 2011'e Devir 217 Menkul Varlıklar Hesabı (İÖ) , , , , ,27 Toplam , , , , ,27 Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine göre; bu hesap, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri muhasebe birimlerinden Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimi veya Hazine Müsteşarlığına bağlı İç Ödemeler Muhasebe Birimine intikal eden altın, gümüş, pırlanta ve benzeri kıymetli madenler, antika niteliğindeki eşya, para, pul gibi menkul varlıklar ve konvertibl olmayan yabancı paralar ile diğer çeşitli menkul kıymet ve varlıkların izlenmesi için kullanılır. TL Hesapta işlem gören konvertibl olmayan yabancı paralar ile hisse senedi ve tahviller iz bedeli üzerinden, altınlar Merkez Bankası fiyatları üzerinden muhasebeleştirilmektedir mali yılı sonu itibarıyla, bu hesapta izlenen menkul varlık tutarları toplamı ,27 TL dir. 56

57 6.2 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı Tablo 33 : Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler TL 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı (İÖ) 2009 Yılı Stoku 2010 Yılı Artışlar 2010 Yılı Azalışlar 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir , , , , ,25 Toplam , , , , ,25 Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine göre; bu hesap, kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşların sermayesine iştirak edilen tutarlar ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kurumlara ikrazen verilen özel tertip iç borçlanma senetleri bedelinden bu kurumların ödenmemiş sermayelerine mahsup edilen tutarların izlenmesi için kullanılır mali yılı sonu itibarıyla, bu hesapta izlenen sermaye tutarları toplamı, ,25 TL dir. 6.3 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı Tablo 34 : Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler TL 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı (İÖ) 2009 Yılı Stoku 2010 Yılı (Artış) 2010 Yılı (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir , , , , ,46 Toplam , , , , ,46 Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine göre; bu hesap mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayeler ile bu kurumlara ikrazen verilen özel tertip iç borçlanma senetleri bedelinden, bu kurumların ödenmemiş sermayelerine mahsup edilenlerin izlenmesi için kullanılır mali yılı sonu itibarıyla, bu hesapta izlenen sermaye tutarları toplamı, ,46 TL dir. 57

58 6.4 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı Tablo 35 : Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermaye İşlemleri TL 2009 Yılı Stoku 2010 Yılı (Artış) 2010 Yılı (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler (İÖ) , ,02 0, , ,01 Toplam , ,02 0, , ,01 Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine göre, Döner sermayeli kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı; kamu idarelerinin bütçelerine konulan ödeneklere dayanarak, döner sermayeli kuruluşlara verdikleri ayni ve nakdi sermayelerin, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde Hazine İç Ödemeler Muhasebe Birimince, kapsama dâhil diğer kamu idareleri için muhasebe birimlerince izlenmesi için kullanılmaktadır yılı sonu itibariyle, bu hesapta izlenen sermaye tutarları toplamı ,01 TL dir. Bu tutar 29 adet genel bütçeli kamu idaresi ile özel bütçeli idarelere bağlı döner sermayeli kuruluşlara tahsis edilen sermaye tutarlarından oluşmaktadır. 58

59 Tablo 36 : Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Tablosu ( ) Döner Sermaye İşletmesinin Adı Kayıtlı Sermaye Tutarı (TL) Başbakanlık Basımevi Döner Sermaye İşletmesi ,00 Darphane ve Damga Matbaası Döner Sermaye İşletmesi ,60 Dini Yayınlar Döner Sermaye İşletmesi ,00 Türkiye İstatistik Kurumu Döner Sermaye İşletmesi ,30 Devlet Personel Başkanlığı Döner Sermaye İşletmesi ,00 SHÇEK Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi ,87 Dış Ticaret Müsteşarlığı Döner Sermaye İşletmesi ,00 Yargıtay Yayınları Döner Sermaye İşletmesi ,00 Adli Tıp Kurumu Döner Sermaye İşletmesi ,00 Ana Depo, Tamirhane ve Fabrikalar Döner Sermaye İşletmesi ,33 Gülhane Askeri Tıp Akademisi Döner Sermaye İşletmesi 202,00 Askeri Hastaneler Döner Sermaye İşletmesi ,00 Özel Bakım Merkezi Döner Sermaye İşletmesi ,00 Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Döner Sermaye İşletmesi ,00 Devlet Konukevi Döner Sermaye İşletmeleri ,49 Tasfiye İşleri Döner Sermaye İşletmesi ,00 Yapı İşleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmeleri ,28 Teknik Araştırma ve Uygulama Döner Sermaye İşletmesi ,72 Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi ,76 Denizcilik Müsteşarlığı Döner Sermaye İşletmesi ,22 Teknik Ziraat Döner Sermaye İşletmeleri ,93 İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Merkezi Döner Sermaye İşletmesi ,61 Yakın ve Ortadoğu Çalışma Merkezi Döner Sermaye İşletmesi ,93 Çevre ve Orman Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi ,00 Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi ,08 Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi ,07 Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri ,08 Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri ,07 Sağlık Kurumları Döner Sermaye İşletmeleri ,84 Özel Bütçe Kapsamındaki İdarelere Ait Diğer Döner Sermaye İşletmeleri ,35 Toplam ,01 59

60 6.5 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) Tablo 37 : Birikmiş Amortismanlar Hesabı TL 2009 Yılı Devir 2010 Yılını İşlem (Artış) 2010 Yılı İşlem (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı (İÖ) , , ,974, , , , , ,974, , , Birikmiş Amortismanlar hesabı, maddi duran varlık bedellerinin yararlanma süresi içinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılmaktadır. Bu hesapta yıl sonunda maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarları, yıl sonunda maddi duran varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu amortisman tutarlarındaki artış ve azalışlar izlenmektedir. İç Ödemeler Muhasebe Birimi kayıtlarında 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı, 2005 yılında 252 Binalar hesabına yapılan kayıt ile bağlantılı olarak kullanılmaya başlanmıştır tarih ve 8926 sayılı Devlet Bakanlığı onayı ile, tarihli Yurtiçi Saklama Payı ve Reasürans Kapasitesini Arttırma sisteminin Milli Reasürans T.A.Ş nce İşletilmesi ne ilişkin sözleşmenin 4. maddesinde yer alan, sözleşmenin süresinin sonunda yenilenmemesi halinde Şirketin aktif ve pasifi arasındaki net fazlalığın %58 inin hesaplanarak Hazine payı olarak Hazineye ödeneceği yönündeki hükme istinaden hesaplanan hazine payının bir kısmı için şirketin mülkiyetinde ve kamunun kullanımında olan iki adet binanın hazineye devri ve kamu adına tescil edilmesi sağlanmıştır. Söz konusu taşınmazlardan biri İstanbul ilinde Adliye binası, diğeri ise İzmir ilinde Defterdarlık binası olarak kullanılmakta olup, Hazine adına devir ve tescil işlemleri tarihi itibariyle yapılmıştır. Bunun üzerine Hazine adına tescil edilen iki adet gayrimenkul, 2005 yılında İç Ödemeler Muhasebe birimince 252 Binalar hesabında kayıt altına alınmıştır. Genel Yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde amortisman ayırma işlemi ilk kez, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine dayanılarak çıkartılan Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Uygulanacak Amortisman ve Tükenme Payı Süre, Yöntem ve Oranlarına İlişkin Genel Tebliğ (2006/1) ile başlatılmıştır. Tebliğin 3 üncü maddesine göre binalar amortismana tabi duran varlıklar içerisinde yer almaktadır. Uygulanacak amortisman yöntemi olan normal amortisman yöntemine göre, amortisman ve tükenme payı varlığın yararlanma süresine belirlenen oranlarda göre her yıl eşit olarak ayrılması gerekmektedir. 60

61 Ancak, Tebliğin 2006 yılı Sonunda Amortisman ve Tükenme Payı Uygulaması başlıklı 7 nci maddesine göre; Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde amortismana tabi tüm duran varlıklar için 2006 mali yılı dönem sonu işlemleri sırasında %100 oranında amortisman uygulaması yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda İç Ödemeler Muhasebe Birimince 2006 Yılında Binalar hesabında yer alan tutar için yüzde 100 oranında amortisman uygulaması yapılarak 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına kayıt yapılmıştır. Bu kayıt sonucu binalar hesabı ve birikmiş amortismanlar hesabı karşılaştırıldığında varlığın değeri sıfırlanmıştır. Ancak, yıllarında 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabına kayıtlar yapılmaya devam edilmiştir yılından sonra yapılan kayıtların nedeni araştırıldığında, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünce, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına yapılan kayıtların, say2000i sistemine bağlı olarak yıl sonu işlemleri kapsamında yapıldığı belirtilmiştir yılında yıl sonu işlemleri nedeniyle, say2000i sistemindeki Amortisman butonunun çalıştırılması sonucu hesaba giriş çıkış yapıldığı, bu kayıtları yapmayan muhasebe birimleri için bu kaydın otomatik olarak oluşturulduğu görülmektedir. Ancak bu durum 2006 yılında %100 oranında amorti edilen binalar için yeniden amortisman kaydı yapılmasına, giriş-çıkış nedeniyle bakiye amortisman tutarı değişmese de fazladan gider yazılmasına yol açmaktadır. -Yıl sonu işlemlerinin tamamlanabilmesi için eğer bu butonun çalıştırılması gerekiyorsa, 2008 yılında hesabın sadece açılış kapanış kaydında işlem görmesinin ve bununla birlikte yeni kayıt yapılmamasının nedeni, anlaşılamamaktadır yılında Binalar Hesabı için tekrar amortisman ayrılmasının nedeni, yıl sonu amortisman işlemlerindeki programsal hata olarak açıklanmıştır. Tekrar amortisman ayrılması, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının 252 Binalar hesabının iki katı tutara çıkmasına neden olmuştur yılında bu hatalı tutarı düzeltici nitelikli kayıtlar yapılarak hesabın devir bakiyesi düzeltilmiştir. Bu işlemlerden görüleceği üzere, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının yıllar itibarıyla çalışma sistematiğinde aksaklıklar bulunmaktadır. %100 oranında amortisman ayrılan binalar için ertesi yıllarda da amortisman ayrılmaya devam edilmekte, ancak bu uygulama da yıldan yıla değişmektedir. Yapılan amortisman kayıtlarının bir kısmında Muhasebe İşlem Fişlerinde Maliye Bakanlığına ait kurumsal kod yer almaktadır. %100 oranında amortisman ayrılması, bir duran varlığın değerinin tamamının amorti edildiği anlamına gelmektedir. Dolayısıyla tekrar amortisman kaydı yapılması, hem Birikmiş Amortismanlar Hesabının hem de Giderler hesabının hatalı çalışmasına yol açmaktadır. 61

62 Ayrıca, bazı muhasebe kayıtlarının yönetim dönemi hesabı teslim edildikten (Nisan 2011) sonra eklendiği ya da çıkarıldığı görülmüştür. Bu durumda Say2000i sisteminden Sayıştay a aktarılan kayıtlar ile Kurum tarafından verilen kayıtların arasında ya da yönetim dönemi hesabının verildiği tarih ile daha ileriki bir tarihte Say2000i den alınan kayıtlar arasında farklılıklar oluşmasına yol açmaktadır. Üzerinde denetim yapılan verilerin bu şekilde değişiklik göstermesi denetimin sağlıklı şekilde yürütülebilmesini engellemekte ve denetime tabi verilerin güvenilirliği hususunda kuşku uyandırmaktadır. ÖNERİ : Say2000i sisteminin %100 oranında amorti edilmiş varlıklara yıl sonu işlemleri kapsamında tekrar amortisman işlemi uygulamasını önleyici tedbirler alınması gerekir. 2- Yönetim Dönemi Hesabı Sayıştay a teslim edildikten sonra kayıtlarda Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından ya da aracılığıyla değişiklik yapılması, yeni muhasebe işlem fişi oluşturulması ya da iptal edilmesinin önüne geçilmelidir. 62

63 7. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 7.1 Emanetler Hesabı Tablo 38 : Emanetler Hesabı 2009 Yılı Stoku 2010 Yılı (Artış) 2010 Yılı (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2011 e Devir 333 Emanetler Hesabı (DB) 333 Emanetler Hesabı (İÖ) , , , , , , , , , ,50 Toplam , , , , ,79 TL Emanetler hesabı, emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılır yılı sonu itibariyle Devlet Borçları muhasebe birimi kayıtlarına göre emanetler hesabında kayıtlı tutar ,29 TL dir yılında yapılan incelemeler sonucunda emanetler hesabına ilişkin olarak aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir: 1- Devlet borçları muhasebe biriminde emanet olarak kaydedilen tutarların içerisinde kuruluşlarca alacak karşılığı olarak yatırılan miktarlar olabileceğinden, bu alacakların ayrıştırılıp ilgili alacak hesaplarından düşülmemesi nedeniyle Hazineye borçlu olan kurumlara hatalı takip uygulanması sonucuna yol açabilecektir. 2- İç Ödemeler Muhasebe Biriminde bir döviz hesabı bulunmamaktadır. İç Ödemeler Muhasebe Birimine yatırılması gereken döviz tutarları da devlet borçlarındaki döviz hesabına yatırılmaktadır. Dolayısıyla iç ödemeler kayıtlarında izlenmesi gereken tutarlar Devlet Borçları muhasebe birimindeki hesapta izlenmektedir. 3- Emanetler hesabının tam olarak takip edilebilmesi için gerekli olan ve emanetin ait olduğu kişi/kurum bilgileri, emanete alınış tarihi gibi önemli ayrıntıların kaydedildiği yardımcı defterlerin usulüne uygun olarak tutulmadığı görülmüştür yılı ve öncesine ilişkin emanet hesaplarının elektronik ortamda izlenmediği, yalnızca 2006 yılından sonraki hesapların elektronik olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu bağlamda, hesapların izlenmesi konusunda parçalı bir yapı mevcuttur. 4- Yardımcı defterler sağlıklı olarak izlenmediğinden zamanaşımı konusunda herhangi bir çalışma yapılmamıştır yılından beri hesaplarda bekletilen ve gelir kaydedilmemiş tutarlar tespit edilmiştir. Bu tarihten itibaren hesaplarda kayıtlı tutarlara ilişkin zamanaşımı takibinin yapılmamasının yanı sıra, kurumların birleşme, ayrılma veya devir suretiyle unvan değiştirmesi sonucu alacağın muhatabının izlenmesi zorlaşmaktadır. 63

64 ÖNERİ : 18 Söz konusu hususlara ilişkin olarak; 1. Emanetler hesabında takip edilmekte olan alacak karşılığı olarak yatırılan tutarların ayrıştırılması suretiyle ilgili alacak hesaplarından düşülmesi, 2. İç Ödemeler Muhasebe Biriminde bir döviz hesabı açtırılarak, bu birime ait alacakların gereksiz yere Devlet Borçları muhasebe hesaplarına alınmasının önlenmesi, 3. Yardımcı defterlere ilişkin olarak, manuel olarak tutulan defterler ile elektronik ortamda tutulan defterlerin birleştirilmesi ve kayıtlardaki kopukluğun giderilerek tüm kayıtların elektronik ortama aktarılmasının sağlanması, 4. Emanetlerin mahiyetine göre zamanaşımı sürelerinin tespit edilerek süresi dolan alacakların irat kaydedilmesi ve birleşme, ayrılma veya devir suretiyle başka alacaklıya dönüştüğü için muhatabı tespit edilemeyen emanetlerin mahiyeti değiştirilerek yeni alacaklı namına kaydedilmesinin sağlanması, Bu bağlamda her yıl sonunda emanetler hesabında kayıtlı tutarların alacaklının kimliği, niteliği ve zamanaşımı gibi hususlar yönünden irdelenerek ve yardımcı defterler ile mutabık kalınarak gerekli dönem sonu envanter işlemlerinin (irat kaydetme gibi) yapılması ve yeni döneme sağlıklı bir şekilde aktarılmasının sağlanması, hususlarında gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir yılı sonu itibariyle, İç Ödemeler Muhasebe Birimi kayıtlarına göre emanetler hesabında kayıtlı tutar ,50 TL dir. Muhasebe birimlerince tahsil edilerek emanetler hesabına kaydedilen paralar için çeşitli yasal düzenlemelerle genel olarak 10 yıllık, 5 yıllık, 2 yıllık, 1 yıllık ve 6 aylık zamanaşımı süreleri belirlenmiştir. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, İç Ödemeler Muhasebe Birimince söz konusu zaman aşımı süreleriyle ilgili olarak ayrıntılı kayıt tutulmadığı, emanetler hesabına kaydedilen tutarların büyük bölümünün Diğer Çeşitli Emanetler koduyla kaydedildiği ve zamanaşımı sürelerinin ayrım gözetilmeksizin 10 yıl olarak takip edildiği görülmüştür. Ayrıca emanetler hesabına kaydedilen söz konusu tutarlar yine yasal zamanaşımı süreleri gözetilmeksizin tarihinde bütçeye gelir kaydedilmiştir. Yapılan bu işlemler Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve zamanaşımı sürelerinin belirlendiği diğer yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir. ÖNERİ : 19 İç ödemeler muhasebe biriminde kayıtlı emanetler için yardımcı defterlerin usulüne uygun olarak oluşturulması ve emanetin niteliğine göre zamanaşımı sürelerinin ayrı ayrı tespit edilmesi gerekmektedir. 64

65 8. ÖZKAYNAKLAR 8.1 Nakit Hareketleri Tablo 39 : Nakit Hareketleri TL 2009 Yılı Stoku 2010 Yılı (Artış) 2010 Yılı (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2011 e Devir 510 Nakit Hareketleri Hesabı (İ.Ö.) 0, , ,51 0,00 0,00 0, , ,51 0,00 0, Nakit Hareketleri Hesabı; gerek tek hazine hesabı sistemine dahil gerekse tek hazine hesabı sistemi dışında kalan aynı bütçeli kamu idarelerinin muhasebe birimlerince, nakit fazlası olarak veya diğer muhasebe birimlerine nakit ihtiyacı olarak gönderilen veya bu mahiyette alınan paraların izlenmesi için kullanılır. Bu hesapta yıl sonunda bakiye kalması durumunda, bu miktar Değer Hareketleri Sonuç Hesabı na aktarılarak kapatılır. Bu hesaba ilişkin olarak, Hazine Müsteşarlığı İç Ödemeler Muhasebe Birimi ve işlem hacimlerine göre seçilen; Maliye Bakanlığı Merkez Saymanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Merkez Saymanlığı, Başbakanlık Merkez Saymanlığı, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Merkez Saymanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü Merkez Saymanlığı, Diyarbakır Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğü, Van Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğü Muhasebe birimleri arasında gerçekleşen nakit hareketlerinin say2000i sistemi üzerinde tutulan kayıtlarında; 510 Nakit Hareketleri Hesabı nın alacak kaydı aldığı hiçbir muhasebe işlem fişinde (say2000i sisteminde Rezerv2 sütunu altında bulunması gereken) Karşı Saymanlık Kodu nun girilmediği anlaşılmış olup, bunun sonucunda yukarıda yer verilen muhasebe birimleri ve Hazine Müsteşarlığı İç Ödemeler Saymanlığı kayıtları arasında; Kayıt sayıları, Borç tutarları, Alacak tutarları, Yönlerinden tutarsızlıklar oluştuğu tespit edilmiştir. 65

66 Tablo 40 : Nakit Hareketleri Karşılaştırmalı Veriler İlgili Kurum Kayıtları Borç Alacak İç Ödemeler Muhasebe Birimi Kayıt Sayısı Borç Alacak Kayıt Sayısı Maliye Bakanlığı ,51 0, ,22 0, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ,81 0, ,88 0, Başbakanlık Merkez Saymanlığı ,63 0, ,70 0, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ,42 0, ,69 0, Karayolları Genel Müdürlüğü ,00 0, ,04 0, Diyarbakır Defterdarlığı ,16 0, ,22 0, Van Defterdarlığı ,81 0, ,13 0, Buna ek olarak, yine say2000i sisteminin Rezerv sütunlarında bulunması gereken, Karşı saymanlık muhasebe işlem fişi numarası, Karşı saymanlık işlem tarihi, Bilgilerine çoğu kez yer verilmediği tespit edilmiştir. Bu eksiklikler ve tutarsızlıklar, kayıtların birbirleriyle eşleştirilmesini ve çapraz kontrolünü imkânsız hale getirmektedir. Buna bağlı olarak, nakit hareketlerinin sağlıklı bir şekilde takip edilip edilmediği hususunda ciddi kuşkular uyandırmaktadır. ÖNERİ : Say2000i sisteminin verimli, etkin ve denetimi kolaylaştırıcı bir şekilde kullanılabilmesini sağlamak maksadı ile, Rezerv sütunlarında yer alması gereken bilgilerin doğru ve tam olmasına özen gösterilmesi gerekmektedir. 2 - Kayıtların çapraz kontrolünü ve eşleştirilmesini kolaylaştıracak ve gerekirse karşı saymanlıktan mutabakat alındığında, karşı saymanlık verilerinin otomatik olarak sisteme girilmesini sağlayacak, dolayısıyla da manuel veri girişinin yol açtığı mevcut aksaklıklardan arındırılmış bir veri giriş sisteminin kurulması gerekmektedir. 66

67 8.2 Değer Hareketleri Sonuç Hesabı Tablo 41 : Değer Hareketleri Sonuç Hesabı TL 2009 Yılı Devir 2010 Yılı (Artış) 2010 Yılı (Azalış) 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir 519 Değer Hareketleri Sonuç Hesabı (İ.Ö.) , , , , , , , , , ,58 Değer Hareketleri Sonuç Hesabı, 51 Değer Hareketleri Hesap grubu içindeki hesapların yıl sonunda kalan bakiyeleri ve bu bakiyelere ilişkin daha sonraki yıllarda yapılan kayıtların izlenmesi için kullanılır. Hazine Müsteşarlığı İç Ödemeler Muhasebe Birimi 2010 Yılı Hesabının say2000i sistemi üzerinde tutulan kayıtlarında, (2010 yılı sonu itibariyle) (N-5) yılından, yani 2006 yılı ve öncesinden devirle, bu hesapta takibine devam edilen miktarın, ,30 TL, (N-4) yılından, yani 2007 yılına ait olup bu hesapta takibine devam edilen miktarın, ,02 TL, (N-3) yılından, yani 2008 yılına ait olup bu hesapta takibine devam edilen miktarın, ,77 TL, (N-2) yılından, yani 2009 yılına ait olup bu hesapta takibine devam edilen miktarın ,84 TL olduğu tespit edilmiştir Değer Hareketleri Sonuç hesabına aktarılan bakiyeler, temelde karşı muhasebe birimlerinden mutabakat alınamadığı için açık tutulan miktarları temsil etmektedir. Bir başka deyişle, 2001 yılından başlayarak çeşitli tarihlerden bugüne kadar sonuçlandırılamamış işlemler bu hesapta izlenmektedir. İç Ödemeler Muhasebe Birimine göre, bu paraların büyük bir kısmı, sehven bu muhasebe birimine gönderilen miktarlar olup, bu miktarları ilgili yıllarda gönderen muhasebe birimlerince, bu hataların üzerlerinden 10 yıla varan süreler geçmesine rağmen düzeltilememiş oldukları görülmüştür. 510 Nakit Hareketleri Hesabıyla ilgili değerlendirmelerde de belirtildiği üzere, muhasebe birimlerine gelen paraların niteliği ve ayrıntıları sistemdeki verilerle değil, ancak karşı muhasebe birimi ile yazışma yapılarak anlaşılmaktadır. Düzgün işleyen bir mutabakat sisteminin yokluğu, bu hesapta izlenmesi zorunlu hale gelen ve miktarı yıllar geçtikçe artan hatalara yol açmaktadır. Devredilen bu miktarları oluşturan işlemlerin icmalleri bir yardımcı defterde izlenmemekte, dolayısıyla hataların düzeltilmesi ya uzun bir süre almakta ya da hiç mümkün olmamaktadır. Örneğin, Bodrum Vergi Dairesi Müdürlüğü nün tarih ve 7454 yevmiye numarasıyla sehven Hazine 67

68 İç Ödemeler Muhasebe Birimine gönderdiği miktarın iadesine ilişkin aynı idareden talep, tarihinde gelmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin Değer Hareketleri Sonuç Hesabı nın açıklandığı 360 ncı maddesinde Değer hareketleri sonuç hesabı, bu grup içindeki hesapların yıl sonunda kalan bakiyeleri ve bu bakiyelere ilişkin olarak daha sonraki yıllarda yapılan kayıtların izlenmesi için kullanılır. Denilmektedir. ÖNERİ : Değer Hareketleri Hesap grubunun yıl sonu bakiyeleri 519 Değer Hareketleri Sonuç Hesabına aktarılırken, bu bakiyeleri oluşturan işlemlerin detayları, bu işlemlerin ileride takibini kolaylaştıracak şekilde, yardımcı deftere kaydedilmelidir Değer Hareketleri Sonuç Hesabında uzun süredir izlenmekte olan miktarların, bu hesapta izlenme nedenlerinin ve kapatılma olanaklarının tespitini sağlayacak bir kontrol sistemi kurulmalıdır 68

69 9. NAZIM HESAPLAR 9.1 Verilen Garantiler Tablo 42: Verilen Garantiler 2009 Yılı Stoku 2010 Yılında Verilen Garantiler 2010 Yılı Garantilerinden Azalış 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir 930 Verilen Garantiler (DB) , , , , ,09 Toplam , , , , ,09 TL Verilen Garantiler Hesabına, 4749 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak Hazine Müsteşarlığı nca genel bütçe dışı idare veya kuruluşlar lehine verilen garanti tutarları ile bunlardan iptal edilen, ilgili kurumca ödemesi yapılan, ikraza dönüştürülen veya idare ve kuruluşlarca üstlenilen tutarlar kaydedilmektedir. Hazine garantili dış borçlardan kaynaklanan yükümlülüklerin izlendiği Verilen Garantiler Hesabının borç bakiyesi, Hazinenin taahhüt bazında koşullu yükümlülüklerinin toplamını göstermektedir. Hazine garantisi kapsamında Risk Hesabından ödenerek gerçekleşen tutarlar Hazine alacağına dönüştüğü için bu hesaptan çıkartılarak, faiziyle birlikte Risk Hesabı Alacakları Hesabında takip edilir. Ayrıca iptal olunan garanti tutarları ile kurum tarafından geri ödendiği bildirilen tutarlar da bu hesabın borcundan düşülmektedir. Devlet Borçları Muhasebe Birimi kayıtlarına göre Verilen Garantiler Hesabının 2010 yılı Yönetim Dönemi Hesabı na yansıyan tutarları yukarıda yer almaktadır. Açılış ve kapanış kayıtlarında, alacak bakiyesi vermemesi gereken bu hesabın, alt hesaplar bazında alacak bakiyesi ile açıldığı tespit edilmiştir. Açılış kaydındaki ,18 TL lik hatalı kayıt, garanti stokunu değiştirmemekle birlikte 2010 yılı işlemlerinin bu tutar kadar farklı görünmesine neden olmaktadır yılında verilen garantiler tutarının ,00 TL si 2009 yılında T. Halk Bankası lehine verilen EURO tutarındaki garantinin EURO tutarında eksik ile kaydedilmesi işleminin düzeltilmesine ilişkin olup, bu nedenle 2010 yılı garanti limiti kapsamında değerlendirilmemektedir tarihinde Türkiye Sınai Kalkınma Bankası na (TSKB) verilen ,05 TL tutarındaki garanti, garanti limiti kapsamında dikkate alınmıştır ancak muhasebeleştirilmesi 2011 yılına sarktığı için yukarıda yer alan 2010 yılında verilen garantiler tutarına dahil değildir. Ayrıca, tarihinde imzalanan kredi garanti anlaşmaları ile sağlanan ABD Doları tutarındaki TSKB 69

70 Yenilenebilir Enerji Kredisi ile ilgili olarak, kredinin vergilendirilmesi ve muhasebeleştirilmesi ile ilgili sorunlar nedeniyle garanti protokolü imzalanmamış olup bu nedenle anlaşma yürürlüğe girmemiştir. Verilen garantiler hesabının borç bakiyesinin ay sonlarında TCMB döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan lehte kur farkları toplamı ,21 TL, aleyhte kur farkları toplamı ise ,24 TL dir. Bu kapsamda 2010 yılında kur farkından kaynaklı azalış tutarı ,97 TL dir yılında verilen hazine garantilerinin kuruluş bazında detayı aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Tablo 43 : 2010 Yılında Verilen Hazine Garantileri Kuruluş ABD Doları Buski - Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi ,00 Samsun Büyükşehir Belediyesi ,00 İstanbul Büyükşehir Belediyesi ,00 T. Halk Bankası ,00 T. Kalkınma Bankası A.Ş ,00 T. Kalkınma Bankası A.Ş ,00 T. Vakıflar Bankası T.A.O ,00 T.C. Ziraat Bankası ,00 İller Bankası Genel Müdürlüğü ,00 TSKB ,44 Toplam ,44 Verilen hazine garantilerinin yıllar itibarıyla dağılımı ise aşağıdaki grafikte yer almaktadır. Grafik 10: Verilen Hazine Garantileri ( ) 11 Verilen Hazine Garantileri Milyar ABD Doları 3 2,5 2 1,5 1 0, Taahhüt bazında verilen hazine garantilerini göstermektedir. 70

71 Verilen Hazine Garantilerinden Yapılan Üstlenimler Hazinenin garanti verdiği kredilere ilişkin olarak, anapara, faiz ve her türlü ücret geri ödemelerinin borçlu kuruluş tarafından yapılması gerekmektedir. Bununla birlikte kuruluşun mali imkânları ödemekle mükellef olduğu garantili borç taksitinin geri ödenmesinde yetersiz olursa, borçlu kuruluş Hazine tarafından borcun tamamen veya kısmen üstlenilmesini talep edebilir. Hazine bu tutarlara ilişkin üstlenim yaptığında üstlenim tutarı kadar asıl borçlu kuruluşu Kredi Devralma ve İkraz Anlaşması ile borçlandırmakta, bu tutarları alacak hesaplarında takip etmekte ve bu alacakları mevzuat hükümleri çerçevesinde tahsil etmektedir. Grafik 11: Hazine Garantileri Nedeniyle Yapılan Üstlenimler ( ) Milyon ABD Dolar YİD Garantili Dış Borç Grafik 11 de, son yıllarda hazine garantileri nedeniyle yapılan üstlenimlerin azalmakta olduğu görülmektedir yılında Hazine garantilerinden yapılan üstlenim tutarı, 62 milyon ABD Doları garantili dış borç, 78 milyon ABD Doları Yap İşlet Devret Ürün Satış garantileri olmak üzere toplam 140 milyon ABD Dolarıdır. Aşağıdaki tabloda 2010 yılında borçlu kuruluş bazında Hazinece yapılan garanti üstlenimleri verilmektedir. Tablo 44 : Kuruluş Bazında 2010 Yılı Üstlenimleri Kuruluş ABD Doları Üstlenilen Adana Büyükşehir Belediyesi ,87 Asat - Antalya Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi ,31 Bandırma Belediyesi ,43 Milas Belediyesi ,08 TCDD - TC Devlet Demiryolları ,53 İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu ,46 İzmit Büyükşehir Belediyesi ,15 İzmit Büyükşehir Belediyesi (YİD) ,19 Genel Toplam ,03 71

72 9.2 Verilen Taahhüt Belgeleri Hesabı Tablo 45 : Verilen Taahhüt Belgeleri 2009 Yılı Stoku 2010 Yılında Verilen Taahhütler 2010 Yılı Taahhütlerinden Azalış 2010 Yılı Net Değişim 2011'e Devir TL 932 Verilen Taahhüt Belgeleri (DB) , , , , , Verilen Taahhüt Belgeleri (İÖ) , , , , ,02 Toplam , , , , ,02 Devlet Borçları Muhasebe Biriminde tutulmakta olan 932 no.lu Verilen Taahhüt Belgeleri Hesabının 2009 yılı stoku ,27 TL olup; açılış kaydında ,00 TL borç; 4.746,73 TL alacak olarak gözükmektedir. Bu rakamlar netleştirildiğinde 2009 yılından devreden stokun doğru olduğu görülmektedir. Verilen taahhüt belgeleri hesabına, uluslararası kuruluşlara yapılacak ödemeler ile sağlanacak krediler karşılığı olarak verilen taahhüt belgeleri tutarları kaydedilmektedir. Uluslararası kuruluşlara sermaye karşılığı veya değer koruma karşılığı olarak verilen taahhüt belgeleri Hazine İç Ödemeler Muhasebe Birimince, kredi veya gider karşılığı olarak verilen taahhüt belgeleri ise Devlet Borçları Muhasebe Birimince izlenmektedir yılı sonu itibariyle, Devlet Borçları Muhasebe Biriminde ,00 TL, Hazine İç Ödemeler Muhasebe Biriminde ,02 TL tutarında taahhüt belgesi izlenmektedir Yılı Hazine İşlemleri Raporu nda yapılan tespite istinaden ihdas edilen Verilen Taahhüt Belgeleri Hesabının Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde yer almaması hususu eleştirilmiş; söz konusu hesap ve işlemlerin Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine taşınmasının uygun olacağı ifade edilmiştir. Müsteşarlığın talepleri üzerine, Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından eleştiri konusu yapılan hususlara ilişkin yönetmelik değişiklikleri yapılarak söz konusu hesaplar yönetmeliğe eklenmiştir. 72

73 9.3 Genel Bütçe Dışı İdareler Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Tablo 46 : Genel Bütçe Dışı İdareler Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanım İşlemleri 956 Genel Bütçe Dışı İdareler Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabı (DB) 2009 Yılı Stoku 2010 Yılında Verilen Sermayeler 2010 Yılı Tahsil ve Azalış 2010 Yılı Net Değişim TL 2011'e Devir* , , , , ,86 Toplam , , , , ,86 *Teyitsiz kalan tutar ,10 TL olmakla birlikte hatalı işlemler nedeni ile mizanda ,86 TL olarak görülmektedir. Genel bütçe dışı idare veya kuruluşlar teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabı; genel bütçe dışı idare veya kuruluşlarca, hazine hesaplarına intikal ettirilmeksizin dış finansman kaynağından doğrudan mal ve hizmet karşılığı olarak kullanılan dış proje kredilerine ilişkin dış finansman kaynağı kullanım bilgisi tutarları ve bu kullanımlardan kullanıcı idare veya kuruluşlarca teyit edildiği bildirilen tutarların Devlet Borçları Muhasebe Birimince izlenmesi için kullanılır ve 957 nolu genel bütçe dışı idareler doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabıyla karşılıklı çalışmaktadır yılı sonu itibariyle, genel bütçe dışı idare veya kuruluşlar teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabında takip edilen ve teyitsiz kalan kullanımların tutarı Bursa Büyükşehir Belediyesi ile Konya Su ve Kanalizasyon İdaresi ne ilişkin hatalı işlemler nedeni ile ,86 TL olarak görülmektedir Yılı içerisinde Hazine Müsteşarlığı tarafından tüm ilgili kuruluşlarla teyit işlemlerini tamamlamaları konusunda yazışmalar yapılmış, eksik kalan formlarını göndermemeleri durumunda kuruluşlara idari para cezası uygulanacağı bildirilmiştir. Teyit yapılamama nedenleri araştırılmış ve büyük oranda ödenek yokluğu nedeniyle bu tutarların teyitsiz kaldığı tespit edilmiştir. Ancak, 2010 yılında ilgili kuruluşlardan dönüş olmadığı için hesapta bekleyen tutarlar devam etmektedir yılında ödenek ve bütçeleştirme aranmaksızın yapılacak muhasebeleştirme işlemleri ile teyidin sağlanması amacıyla 6111 Sayılı Torba Kanun un Geçici 7 nci maddesi yasalaştırılmıştır. Bu madde hükmünde, 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 14 üncü ve 16 ncı maddelerine istinaden çıkarılan Dış Proje Kredilerinin Dış Borç Kaydına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesinde, Merkezi Yönetim Bütçesine dâhil kurumların 1/1/ /12/2009 tarihleri arasında yapmış oldukları doğrudan kullanımlardan ödenek yokluğu nedeniyle bütçeleştirilemeyen ve muhasebeleştirilemediği için Hazine Müsteşarlığı kayıtlarına göre teyitsiz kalan kullanımlar, ilgili yıllar bütçe ödeneği ile ilişkilendirilmeksizin, kullanıma 73

74 ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılarak Hazine Müsteşarlığına bildirilmesi şartıyla teyit edilmiş sayılır. Bu idarelere ilgili yıllara ilişkin olarak ilave ödenek tahsis edilemez. Bu madde kapsamında gerçekleştirilecek teyit işlemleri, ilgili kredi kullanımlarından doğan muhasebeleştirme ve hesap verme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. denilmektedir. Bu kapsamda Hazine Müsteşarlığınca ilgili kuruluşlardan resmi yazı ile 6111 Sayılı Torba Kanun un Geçici 7 nci maddesi çerçevesinde muhasebe kayıtlarının yapılarak, hazırlanan formların gönderilmesi talep edilmiştir. Henüz bildirimde bulunmamış olan Boğaziçi Üniversitesi ve Karadeniz Teknik Üniversitesi ne idari para cezası uygulanmıştır. Tablo 47 : Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredileri Kullanımları KURUM Abant İzzet Baysal Üniversitesi ,08 Başbakanlık ,41 Batman Belediyesi ,71 Boğaziçi Üniversitesi ,87 Diyarbakır Su ve Kanalizasyon İdaresi ,00 Erzurum Su ve Kanalizasyon İdaresi ,06 EÜAŞ ,68 Fethiye Belediyesi 0,21 İller Bankası Genel Müdürlüğü ,24 İstanbul Teknik Üniversitesi ,60 İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Rektörlüğü ,05 Karadeniz Teknik Üniversitesi ,85 Kayseri Su ve Kanalizasyon İdaresi ,00 Kocaeli Üniversitesi ,48 Konya Selçuk Üniversitesi ,21 Malatya Belediyesi 0,02 Marmara Üniversitesi ,45 Samsun Büyükşehir Belediyesi ,87 Sivas Belediyesi ,59 Sosyal Güvenlik Kurumu ,85 Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Genel Müdürlüğü ,05 T.C. Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü ,69 TÜBİTAK- Marmara Araştırma Enstitüsü ,22 TÜBİTAK ,55 TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü ,88 Türk Patent Enstitüsü ,44 Türkiye Atom Enerjisi Kurumu ,68 Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi ,75 Zonguldak Belediyesi ,61 TOPLAM ,10 TL 74

75 10. BÜTÇE GİDERLERİ Bu bölümde 2010 yılında İç Ödemeler Muhasebe Birimince gerçekleştirilen görev zararları ve gelir kaybı ödemelerine ait açıklamalara yer verilmektedir Görev Zararı ve Gelir Kaybı Ödemeleri 2010 Hazine Müsteşarlığı bütçesinden görev zararı ve gelir kaybı kapsamında ,99 TL gider yapılmış olup kuruluşlar itibariyle yapılan ödemeler aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Tablo 48 : 2010 Yılı Görev Zararları ve Gelir Kaybı Ödemeleri Tablosu 12 İlgili Kuruluş T.C.D.D. İşletmesi Genel Müdürlüğü T.C. Ziraat Bankası Genel Müdürlüğü Görev Veren Mevzuat 86/11076 Ekonomik Olmayan Hatlar; Vangölü Feribot; Doğu, Güney ve Vangölü Ekspreslerinin İşletilmesi, 89/14558 Ekonomik Olmayan Hatlar; Vangölü Feribot; Doğu, Güney ve Vangölü Ekspreslerinin İşletilmesi. 2005/8378 sayılı, 2005/9839 sayılı, 2006/9994 sayılı, 2006/11201 sayılı, 2006/11199 sayılı, 2007/11934 sayılı, 2007/12012 sayılı, 2007/13045 sayılı, 2007/12339 sayılı, 2008/13881 sayılı, 2008/14489 sayılı ve 2009/14804 sayılı Gelir Kaybının karşılanması Kararları. Görev Zararı Tutarı (TL) , ,81 T. Halk Bankası Genel Müdürlüğü 2008/14564 sayılı Gelir Kaybının Karşılanması Kararı ,40 Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş sayılı Kanun Geçici 17.md ,80 T. Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü 2007/13048 sayılı, 2008/14488 sayılı ve 2009/15760 sayılı Fakir Ailelere Kömür Yardımı Yapılmasına Dair Kararlar ,69 T. Taşkömürü Kurumu Toprak Mahsülleri Ofisi Genel Müdürlüğü Tarım ve Kredi Kooperatifleri (Aciz Vesikaları Dahil) 2007/13048 sayılı, 2008/14488 sayılı ve 2009/15760 sayılı Fakir Ailelere Kömür Yardımı yapılmasına dair Kararlar 2006/10506 Hububat Alım Kararı-2006, 2007/12634 sayılı Haşhaş Kapsulü ve Tohumu Alımı ve Satımı Hakkında Karar, 2007/12757 Fiskobirlik ten Fındık Alımı 2009/ tarihli ve 2007/12757 sayılı Kararnamenin eki Kararda değişiklik yapılması Hk. Karar. 2008/13760 Kırmızı Mercimek (Kabuklu/Kabuksuz) İthalatı Hakkında Karar. 2008/13879 Toprak Mahsulleri Ofisi Tarafından Yağlık Olarak Değerlendirilecek Fındıktan Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliğine Satış Yapılmasına İlişkin Karar. 2009/15095 Hububat Alım Kararı /14668 Sayılı BKK Değişiklik Yapılmasına Dair Karar. 2009/15195 Haşhaş Destekleme Kararı , , sayılı Kanun ,05 Görev Zararı ve Gelir Kaybı Ödemeleri Toplamı ,99 1- Görev Zararı Uygulaması 2010 yılında, 233 sayılı KHK nın tarih ve 6111 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 35 inci maddesi ve Görev Zararlarının Tespiti Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre; görev zararı ödemelerinde bütçe gideri yapılabilmesi için zarar tutarlarının ilgili Bakanlık Müfettişi ve Hazine Kontrolörünce yapılacak inceleme sonucunda kesinleştirilmesi, zarar tutarının 12 Tablo, 2010 yılı içinde yapılan görev zararı ve gelir kaybı ödemelerine ilişkin tahakkuk kayıtları esas alınarak hazırlanmıştır. 13 Sokak ve caddelerin aydınlatma gideri olarak TEDAŞ a yapılan ödemeler bölümünde (sf. 113) ayrıntılı olarak ele alınmıştır. 75

76 raporda gösterilmesi ve tutanağa bağlanması gerekmektedir. Uygulamada ise, zarar tutarları kesinleşmeden avans mahiyetinde ödeme yapıldığı, ancak avans şeklinde muhasebeleştirilmeyip doğrudan bütçeye gider kaydedildiği ve bu ödemelerin kontrolör raporu sonrası kesinleşen görev zararlarına mahsup edildiği görülmektedir yılında Hazine Kontrolörleri Kurulu Raporu ile kesinleşen ,73 TL görev zararı ödemesi yanında, ,00 TL tutarında kesinleşmemiş görev zararı ödemesi yapılmış ve bütçeye doğrudan gider yazılmıştır. 2- Gelir Kaybı Uygulaması tarih ve 6111 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki haliyle; 5570 sayılı Kanun da, gelir kayıplarının, bu amaçla ilgili yıl Merkezî Yönetim Bütçesinde öngörülecek ödenekle sınırlı olmak üzere, Hazinece avans olarak ödenmesi öngörülmüştür. 2010/5 ve 2010/6 sayılı Bakanlar Kurulu Kararlarında bu kapsamda yapılan ödemelerin Hazine Kontrolörleri Kurulunca incelenmesi neticesinde kesin gelir kaybının tespit edileceği, kesin gelir kaybı ile yapılan ödemeler arasında fark olması halinde raporun intikalini takip eden aylarda yapılacak ödemelerde bu fark dikkate alınarak mahsuplaşılacağı belirtilmiştir. 2010/916 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yukarıda sözü edilen Kararda değişiklik yapılmış ve her ay Banka kayıtlarına göre kesinleşmiş aylık gelir kaybı tutarlarının Hazineye bildirilmesini müteakiben Hazine Müsteşarlığınca ödeneceği belirtilmiştir. Nisan 2010 a kadar gelir kaybı uygulaması, ay sonu itibariyle oluşacak tahmini rakamların bankalar tarafından Hazine Müsteşarlığına bildirilmesi ve bu rakamlar üzerinden bankalara ödeme yapılması şeklindedir. Bu tarihten sonra yapılan gelir kaybı ödemeleri aylık olarak banka kayıtlarında gerçekleşen tutarlar üzerinden gerçekleştirilmiştir yılı Nisan ayına kadar, banka kayıtlarına göre gelir kaybı olarak tahmin edilen ,00 TL gelir kaybı, emanet hesaplarından ödenmiş olup bu tahakkukları 2009 yılına aittir. Kitlerin Görev Zararlarının Hazine Hesaplarında Yer Almaması Hazine Müsteşarlığı tarafından ilgili mevzuatları nedeniyle KİT lere ödenmesi gereken görev zararı tutarlarının, ödeme işlemi gerçekleştirilmeden Hazine hesaplarında gösterilmediği görülmüştür. Bu nedenle Hazinenin KİT lere ödemek zorunda olduğu görev zararları tutarları Hazinenin yükümlülükleri arasında yer almamakta dolayısıyla hazinenin borç yükü olduğundan az görünmektedir. 76

77 2009 yılı faaliyet raporlarında; Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri (TTA) A.Ş nin ,10 TL tutarındaki görev zararını, Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü nün ise ,00 TL tutarındaki görev zararını hazineden alacaklar olarak muhasebeleştirdiği görülmüştür. Buna rağmen söz konusu tutarlar Hazine hesaplarında yer almamaktadır. ÖNERİ : 22 Hazine Müsteşarlığı hesaplarının muhasebe ilke ve standartları çerçevesinde tam, doğru, tutarlı ve saydam bir şekilde tutulmasını sağlamak için KİT lerin görev zararı alacaklarının, Hazine Müsteşarlığı tarafından yeni bir nazım hesap kodu açılması sağlanarak, nazım hesaplarda takip edilmesi gerekmektedir. 77

78 11. BÜTÇE GELİRLERİ Genel Değerlendirmeler Bütçe kanunu veya özel kanunları gereğince bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan tahsilatın izlenmesi için kullanılan Bütçe Gelirleri Hesabı, Hazine Müsteşarlığına bağlı Devlet Borçları Muhasebe Birimi (DB) ve İç Ödemeler (İÖ) Muhasebe Birimlerince ayrı ayrı izlenmektedir yılı gerçekleşen bütçe gelirleri alt ekonomik kodları itibariyle Ek Tablo 9 dadır. Devlet Borçları ve İç Ödemeler Muhasebe Birimleri Konsolide Bütçe Gelirlerine ise Ek Tablo 10 da yer verilmiştir. Hazine Müsteşarlığına bağlı İç Ödemeler Muhasebe Birimince kaydedilen 2010 yılı bütçe gelirleri toplamı ,22-TL dir. Bu bölümde bütçe gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsil ve takip işlemleri ile ilgili genel tespit ve değerlendirmeler ile İşsizlik Sigortası Fonu Nema Gelirleri ve Çalışanların Tasarrufunu Teşvik Hesabına ilişkin tespit ve açıklamalara yer verilmektedir. Bütçe Gelirlerinin Muhasebeleştirilmesi ve Belgeleme Sorunu Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği nin (MYMY) 7 nci maddesinde, muhasebe birimlerince yapılacak tahsilat karşılığında kullanılacak alındılar sayılmıştır. Bunlar; alındı belgesi ve emanet tutarları için mahsup alındısıdır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği nin gerek 7 nci ve gerekse 17 nci maddelerinde bankalarca yapılan tahsilatlarda kullanılacak alındılar hakkında hükümler bulunmaktadır. Buna karşın, İç Ödemeler Muhasebe Birimince kaydedilen gelirlere ilişkin muhasebeleştirme belgeleri olarak çoğunlukla banka dekontları kullanılmaktadır. İç Ödemeler Muhasebe Birimince muhasebeleştirme belgelerinin ekine, tahsilatlar karşılığında bankaca verilen dekontlar ve banka hesap özet cetvelleri dışında gelirlere ilişkin açıklayıcı nitelikte herhangi bir bilgi veya belge konulmamaktadır. Bu husus, 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporu nda da yer almış ve tahakkuku tahsiline bağlı gelirlerin, mahiyetlerine göre ve doğru miktarda doğru hesaplara kaydedilebilmesi için, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği nde belirtilen alındılarla gerçekleştirilmesi, alındıların; gelirlerin tarh, tahakkuk ve tahsilinde görevli olanların hesap verme sorumluluklarını gösterecek şekilde noksansız düzenlenmesinde titizlik gösterilmesi önerisinde bulunulmuştur. Eleştiri konusu yapılan hususlar 2010 yılında da devam etmiştir sayılı Kanunun 38 inci maddesi gereğince, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, bu işlemlerin eksiksiz yapılmasından sorumlu bulunmaktadır. İç Ödemeler Muhasebe Biriminin muhasebe kayıtlarına esas belgeler incelendiğinde; - Kanıtlayıcı belge olarak kullanılan dekontlardan bazılarında borçlu mükellefin kimliğinin net olarak belirlenemediği, hangi alacağına veya mükellefiyetine mahsup edileceği hususunun net olarak ayrıştırılamadığı, tahsilat tarihinde alacak veya 78

79 mükellefiyetin niteliğine göre idarece hesaplanması (tarh) gereken faiz, gecikme faizi, gecikme zammı gibi ferilerin net olarak hesaplanamadığı, - Para farklarına ilişkin olarak düzenlenen muhasebe işlem fişlerine MYMY gereğince eklenmesi gereken yabancı para cinsinden yapılan ödemeye esas talimat ve ilgili hesap özet cetvelinin eklenmediği, - Muhasebe kaydına alınan gelirlere ilişkin muhasebeleştirme belgelerinin Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği nde belirlenen alındılara dayanmadığı, anlaşılmıştır. Bu eksikliklerin sonucu olarak da, İç ödemeler Muhasebe Birimi hesaplarına intikal eden gelirlerden niteliği anlaşılamayan bir çok gelir 333 nolu Emanetler Hesabında bekletilmektedir. ÖNERİ : 23 İç Ödemeler Muhasebe Birimi hesaplarına intikal eden gelirlerin Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği nde belirtilen alındılarla gerçekleştirilmesi, alındıların borçlu mükellefin kimliği, borcun nevi, faiz vb. ferilere ilişkin bilgileri içerecek şekilde noksansız düzenlenmesi gerekmektedir. Bütçe Gelirlerine İlişkin Muhasebe Kayıt Hataları Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin bütçe gelirleri hesabının işleyişine ilişkin 402 nci maddesinde, 800 Bütçe Gelirleri hesabının borç tarafına hangi durumlarda kayıt yapılması gerektiği sayılmıştır. Bunlar kısaca; - Tahakkuklu veya tahakkuku tahsiline bağlı bütçe geliri karşılığı alınan çeklerden bankaca karşılığı olmadığı için yılı içinde iade edilenler, - Yılı içinde başka bir hesaba alacak kaydedilmesi gerekirken yanlışlıkla bu hesaba alacak kaydedilen tutarlar, - Yılı bütçesine gelir, ilgili idare bütçesine özel ödenek kaydedilen tutarların yıl sonuna kadar harcanamayan kısmı, - İdare bütçelerine hem özel gelir, hem de özel ödenek kaydedilen tutarlardan şartların oluşması nedeniyle ilgili mevzuatına göre iptal edilerek bütçeye gelir kaydedilmesi gerekenler, - Bütçe gelirleri hesabının yardımcı hesaplarında yapılan hataların düzeltme kayıtlarıdır. Devlet Borçları Muhasebe Birimince yapılan Bütçe Gelirleri Hesabına ilişkin kayıtlar incelendiğinde, 800- Bütçe Gelirleri Hesabına 2009 yılında 3 adet muhasebe işlem fişi ile alacak olarak kaydedilen ,39 TL tutarın, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine aykırı olarak, 2010 yılında bu hesabın borç tarafına kayıt yapılmak suretiyle düzeltildiği anlaşılmıştır. ÖNERİ : 24 Yılı içinde bütçe geliri olarak kaydedilen tutarların yılından sonra iadesi durumunda, 830 Bütçe Giderleri çalıştırılarak muhasebe kaydı yapılması gerekmektedir. 79

80 11.1 İşsizlik Sigortası Fonu Nema Geliri 2010 yılı bütçe gelirleri toplamı içinde en yüksek gelir kalemini oluşturan İşsizlik Sigortası Fonu nema gelirleri, Yukarıda Tanımlanmayan Diğer Çeşitli Gelirler yardımcı hesap kodunda takip edilmekte ve bu yardımcı hesabın % 99 unu oluşturmaktadır. Önemlilik ilkesi gereği bu gelirin ayrı bir yardımcı kodda takip edilmesi gerekmektedir. Bu husus, 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporunda da yer almış ve İç Ödemeler Muhasebe Biriminde kayıtlı gelir çeşitlerinin önemlilik ilkesine uygun olarak tanımlanmasının sağlanması önerisinde bulunulmuştur. Söz konusu öneriyle ilgili olarak, Hazine Müsteşarlığınca Maliye Bakanlığına görüş sorulduğu ve Muhasebat Genel Müdürlüğünün tarihli görüşü doğrultusunda İşsizlik Sigortası Fonu nema gelirlerinin Yukarıda Tanımlanmayan Diğer Çeşitli Gelirler yardımcı hesap kodunda takip edildiği belirtilmiştir. Bu uygulama 2010 yılında da devam etmiştir. Bu hesapta takip edilen diğer gelir kalemlerinin nispi olarak çok daha düşük tutarda oldukları düşünüldüğünde, muhasebede önemlilik ilkesi gereğince, bu gelirin ayrı bir yardımcı hesap kodunda kaydedilmesi ve takip edilmesi gerekir. Bu şekilde, bu hesabın yer aldığı mali tabloların yeterli, açık ve anlaşılır olmasına da katkı sağlanacaktır. ÖNERİ : 25 İşsizlik Sigortası Fonu nema gelirlerinin İşsizlik Sigortası Nema Gelirleri adıyla ayrı bir yardımcı hesap kodunda izlenmesi için Maliye Bakanlığınca gerekli değişiklik yapılmalıdır Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabı Tasarrufu Teşvik Hesabı, çalışanların aylık ve ücretlerinden tasarruf kesintisi yapılmasını, tasarruflara Devlet ve ilgili işverenlerin katkıda bulunmasını temin etmek ve bu tasarrufların en iyi şekilde nemalandırılmasını sağlamak suretiyle çalışanların tasarruf yapmalarını teşvik etmek amacıyla tarih ve 3417 sayılı Kanunla yürürlüğe girmiştir. Kanunun 7 nci maddesinde, işverenlerin çalışanların aylık ve ücretlerinden yapacakları tasarruf kesintisi ile sağlanacak Devlet katkılarını T.C. Ziraat Bankasında personeli adına açtıracakları "Tasarrufu Teşvik Hesabı"na yatıracakları, işverenlerin bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde yatırılması gereken miktarların resen veya ilgililerin başvurusu halinde Sosyal Sigortalar Kurumunca (bugünkü haliyle Sosyal Güvenlik Kurumu) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri dairesinde tahsil olunarak alınacak gecikme zammı ile birlikte ilgili banka hesabına yatırılacağı hüküm altına alınmıştı tarihli 4853 sayılı Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabının Tasfiyesi ve Bu Hesaptan Yapılacak Ödemelere Dair Kanun la 3417 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmış, yeni kanunun 8 inci maddesiyle mülga 3417 sayılı Kanunun yukarıda bahsedilen 7 nci maddesi hükmü korunmuştur. Son olarak tarih ve 5568 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesiyle 3417 sayılı Kanunla kurulan ve bu kapsamda 80

81 hak sahiplerine yapılacak ödemelere ilişkin usûl ve esasları belirlemek üzere 4853 sayılı Kanunla tasfiye edilen Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabına ait tüm varlık ve yükümlülüklerin, 31/12/2007 tarihine kadar Hazineye devrolunacağı hükmü getirilmiştir. Yapılan incelemede; - Hesaplarına tasarruf teşvik kesintisi ve devlet katkısı yatırılmayan çalışanların, Hazine Müsteşarlığı aleyhine dava açtıkları ve Müsteşarlığın bu davalar sonucu ödeme yapmak zorunda kaldığı, - Yasadan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmeyen işverenlerden söz konusu kesintilerin tahsil edilerek ilgili banka hesaplarına yatırılması görevi Sosyal Güvenlik Kurumuna ait olduğu halde, kurumun yasalardan kaynaklanan bu görevini tam anlamıyla yerine getirememesi nedeniyle işverenlerden tahsil edilen meblağların şahıs bazında ayrıştırılamadığı için ilgili banka hesaplarına yatırılamadığı, - Bu kapsamdaki tutarın tarihi itibariyle TL olduğu ve bunun Sosyal Güvenlik Kurumunun muhasebe hesabında tutulduğu, kayıtlarında emanetler anlaşılmaktadır. ÖNERİ : 26 Sosyal Güvenlik Kurumunun muhasebe kayıtlarında emanetler hesabında tutulan TL nin bu kurumca şahıs icmallerinin çıkarılarak hazine hesaplarına intikalinin sağlanması gerekmektedir. 81

82 12. DİĞER KONULAR 12.1 TTA ya Yapılan Ödemeler (Tütün, Tütün Mamülleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Anonim Şirketi Tarafından Hazine Adına Tütün Alımı) 4046 sayılı Kanunda ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesi ile 4733 sayılı Kanuna eklenen Geçici Madde 6 da; Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Anonim Şirketi, ülke genelinde ürün arzının devamlılığını sağlamayı ve yerli tütünden yapılan sigaraların harman reçetelerinde kullanılan tütün çeşitlerinin geleceğini güvence altına almayı teminen, 2007 ürün yılı için sözleşme imzalanan üreticiler ile anılan yılda sözleşme yapılan miktarları aşmamak koşuluyla 2008 ürün yılı için Tütün Üretim ve Alım-Satım Sözleşmesi imzalar. Satın alınacak tütün miktarı, her bir üretici ile imzalanan sözleşme miktarının % 10 fazlasını aşamaz. Şirketin, Tütün Üretim ve Alım-Satım Sözleşmesi imzalayacak olduğu tütünlerin satın alınabilmesi ve satın alınan tütünler için işleme, nakliye, ilaçlama, bakım ve depolama gibi giderler Hazine Müsteşarlığının 2009 yılı bütçesine bu amaçla konulacak ödenekten karşılanır. Bu kapsamda satın alınan tütünlerin 2009 yılı sonuna kadar kullanılamaması veya satılamaması durumunda bu tütünlerin işleme, nakliye, ilaçlama, bakım ve depolama hizmetleri için ihtiyaç duyacağı kaynak müteakip yıllarda Hazine Müsteşarlığı bütçesine bu amaçla tefrik edilen ödenekten karşılanır. Bu tütünlerin satışından elde edilecek hâsılat, Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Anonim Şirketince tahsilatı takip eden ayın on beşine kadar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere hazine hesaplarına aktarılır ürünü olarak satın alınacak tütünler, destekleme stoku tütünlerin satışında uygulanan usul ve esaslar dâhilinde satılabilir. Bu madde kapsamında şirket tarafından yapılacak alımlar ile alınan tütünlere ve yapılan giderlere ilişkin denetim Yüksek Denetleme Kurulunca yapılır. hükmü yer almaktadır. Bu kapsamda tarihinde 150 milyon TL avans Hazine Müsteşarlığı tarafından, Hazine adına tütün alınması için TTA nın banka hesabına yatırılmıştır. TTA dan alınan bilgiler çerçevesinde, Hazine Müsteşarlığı tarafından gönderilen 150 milyon TL avans ile ton tütün alındığı, ancak oluşan fireler sonucunda ton tütünün satılabilir durumda olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu tütün alımı için TTA 133,1 milyon TL ( ton tütün alımı karşılığı 93,6 milyon TL, nakliye, işleme, bakım ve sair 82

83 harcamalar için ise 39,5 milyon TL) harcadığını bildirmiş kalan 19,4 milyon TL lik (150 Milyon TL nin mal alımına kadar banka hesaplarında beklemesinden kaynaklanan 2,5 milyon TL dahil) tutarı tarihinde hazine hesaplarına aktarmıştır. Söz konusu tütünlere ilişkin olarak 2009 yılında herhangi bir satış yapılmamış olup Hazine Müsteşarlığı hesaplarına aktarılan bir tutar bulunmamaktadır yılında ise Hazine adına alınan tütünlerin satış hasılatı ile protokole bağlanan satışlara ilişkin alınan avans tutarları olmak üzere toplam 13,8 milyon TL hazine hesaplarına aktarılmıştır. Özetle; - TTA tarafından Hazine adına 93,6 milyon TL karşılığında ton tütün alındığı (fire sonucu satılabilir durumda olan ton tütün), buna karşılık söz konusu tütünler için 39,5 milyon TL gider yapıldığı dolayısıyla ton satılabilir durumda tütün için Hazine adına toplam 133,1 milyon TL harcama yapıldığı, yılında hazine tütünlerinden herhangi bir satış işlemi gerçekleşmediği, tarihi itibariyle TTA stoklarında ton Hazine tütünü bulunduğu ton ( =9561) tütünün fireler düşüldükten sonra satılan kısmından elde edilen satış hasılatı ve protokole bağlı avans tutarları toplamı olarak Hazine hesaplarına 13,8 milyon TL yatırıldığı, ancak yine aynı dönemde anılan tütünlere yapılan masraf karşılığında (nakliye, işleme, bakım ve sair harcamalar için) Hazine adına 11,7 milyon TL borç kaydı yapıldığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla TTA tarafından tütün üreticisinden Hazine adına 93,6 milyon TL tutarında 2008 yılı tütünü alınmış, bu tütünler için 2009 ve 2010 yıllarında nakliye, işleme, bakım ve sair giderler nedeniyle ise toplam 51,2 milyon TL (2009 yılı için 39,5 milyon TL, 2010 yılı için 11,7 milyon TL) harcama yapılmıştır. Ayrıca, Hazine Müsteşarlığı adına 4733 sayılı Kanunun Geçici 6 ncı maddesi uyarınca alınan tütünler yine aynı madde de belirtildiği üzere, destekleme stoku tütünlerinin satışında uygulanan esas ve usuller dahilinde satılabilir. Destekleme Alımı Tütün Stoklarında Bulunan Tütünlere İlişkin Kararın İç ve Dış Satış başlıklı 4 üncü maddesinde; (1) İşlenmiş tütünlerde, işlenmemiş tütünlerin alıcılara veya üçüncü şahıslar tarafından standardına uygun olarak yurt içinde işlenmesi kaydıyla dış alıcılara, Türkiye'deki Tütün tüccarlarına veya sigara imalatçılarına satışı piyasa koşullarına göre, TEKEL sigara fabrikaları ve markalarının özelleştirilmesinde ise alıcıya TEKEL tarafından tespit edilen piyasa fiyatları üzerinden en çok yüzde yetmiş oranında indirim uygulanmak suretiyle satışı, 83

84 TEKEL Yönetim Kurulu Kararı ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığının bağlı olduğu Bakan onayı ile yapılır. (2) Destekleme Alımı Tütün Stoklarındaki Tütünlerin gerektiği takdirde maliyetin altında ihraç edilmesi mümkündür. Bu durumda satış, TEKEL Yönetim Kurulu Kararı ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığının bağlı olduğu Bakan onayı ile yapılır. Satışı müteakip Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlığa bilgi verilir. TEKEL'den satın alınarak ihraç edilen Tütünler, 4 ABD Doları/kg fiyat farkının TEKEL'e ödendiği belgelendirilmeden yurt içine tekrar ithal edilemez. hükmü yer almaktadır. TTA tarafından satış işlemi gerçekleştirilen Hazine tütünlerine ilişkin satış protokollerinin incelenmesi sonucunda, TTA satış işlemlerinin, kamu kaynaklarının etkili ve verimli bir şekilde kullanılmasına imkan vermediği gibi alıcılar arasında rekabeti arttırıcı şekilde yapılmadığı görülmüştür. TTA hazine adına almış olduğu tütünlerinin satışını, satış işlemini ilan ile piyasaya duyurmadan ve alıcılar arasında rekabeti arttırmaya yönelik ihale vs. sistemi uygulanmadan gerçekleştirmektedir. TTA nın Hazine adına alınan tütünleri satış usulü, alıcıların kendiliğinden TTA ya teklif fiyatlarını içeren başvuru yapması ve buna bağlı olarak TTA ile alıcı arasında, başvuru teklifinde belirtilen fiyatlar üzerinden protokol yapılması şeklinde gerçekleşmektedir. TTA nın alıcılar arasında rekabeti artırmak suretiyle piyasa fiyatı üzerinden tütün satışı yapılabilmesi için, ilgili satışın tüm alıcıların haberdar olabileceği şekilde ilan edilmesi ve ihale yoluyla satış işleminin gerçekleştirilmesi veya ilan yolu ile duyurulan satışa katılan olmaması halinde dahi durumun, tutanağa bağlanması suretiyle belgelendirilerek tespit edilmesi gerekirdi. Bununla birlikte, Destekleme Stoklarında Bulunan Tütünlere İlişkin Karardan da anlaşılacağı üzere, maliyetin altında satış yapılabilmesi ancak tütünlerin ihraç edilmesi durumunda TEKEL Yönetim Kurulu Kararı ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığının bağlı olduğu Bakan onayı ile yapılabilir. Ancak satış protokolleri üzerinde yapılan incelemede, yurtiçine yapılan satışlarda, maliyetin altında satışlar yapıldığı tespit edilmiştir. ÖNERİ : Hazine Müsteşarlığı adına TTA tarafından alınan ve satış işlemi gerçekleştirilen tütünlere ilişkin faaliyetler, her ne kadar sosyal devlet anlayışının gereği bir faaliyet olarak tütün üreticisini desteklemek amacıyla gerçekleştirilmiş olsa dahi belirtilen hasılat, maliyet ve satış geliri tutarları göz önünde bulundurulduğunda; üreticiden alınan bir kısım tütünün çok yüksek maliyetlerle ve düşük hasılatlar elde edilerek satıldığı görülmektedir. Dolayısıyla tütün üreticilerinin desteklenmesi amacıyla tercih edilecek olan politikaların belirlenmesinde uygulama sonucu ortaya çıkan toplam maliyet ve getirilerin de dikkate alınması uygun olacaktır. 2- Tütün üreticilerinin desteklenmesi, üreticinin başka ürün türlerine yönlendirilmesi tamamen Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı nın yetki, görev ve uzmanlık alanında olduğundan bu tür desteklerin doğrudan anılan Bakanlıkça yerine getirilmesi uygun olacaktır. 3- TTA tarafından yapılan tütün satış işlemlerinde alıcılar arasında rekabeti artırmaya yönelik düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. 84

85 12.2 Garantisiz Ticari Borçların Tasfiyesi Kambiyo kontrol sistemini esas alan 17 sayılı Karar ın ithalat işlemlerini düzenleyen ve tarihine kadar uygulanan hükümlerine göre, Türkiye de yerleşik kişilerce yapılacak ithalat işlemlerinde ithalat bedeli ithalatçı tarafından Türk Lirası olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası na (TCMB) yatırılmakta, TCMB de ithalat bedelini kendi döviz rezervlerinden yurt dışında bulunan alacaklılara ödemekteydi. Diğer bir ifadeyle, ithalatçı firmalar mal bedeli karşılığı Türk Lirasını TCMB ye ödemekle yükümlü tutulurken, TCMB de mal bedeli karşılığı olan dövizleri yurt dışına transfer etmekle görevliydi. Söz konusu dönemde, Türkiye ye yapılan ithalat işlemleri sırasında mal bedellerinin ödenmesi konusunda sigortası bulunmayan ve fiilen Türkiye ye ithalatı yapılmış ancak, transferi ve ödemesi gerçekleştirilmemiş mallara ve işlemlere ilişkin olarak ortaya çıkan borçlar garantisiz ticari borçlar olarak adlandırılmaktadır. Bu borçların tasfiye edilmesi amacıyla 30 Mayıs 1980 tarih ve sayılı Resmi Gazete de Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 17 sayılı Karara Ek 8/911 sayılı Garantisiz Ticari Borçların Tasfiyesi Kararı yayımlanmıştır. Bahsi geçen Karar ın 3 üncü maddesinin a bendinde, yurt dışındaki alacaklılara Türk Lirası ile Ödeme ve b bendinde Döviz ile Ödeme başlıklarıyla iki seçenek sunulmuş ve alacaklı firmalara bu ödeme şekillerinden birini seçmeleri için 30 Ağustos 1980 tarihine kadar verilen süre, muhtelif ek kararlarla uzatılmış ve 21 Şubat 1984 tarihinde sona ermiştir. 21 Şubat 1984 tarihine kadar hiçbir alternatifi seçmemiş alacaklılara ait mal bedeli ve teminatlar 8/911 sayılı Karar ın 14 üncü maddesinde belirtildiği üzere TCMB nezdinde Hiçbir alternatifi seçmeyenler adı altında bir hesapta bekletilmektedir. 8/911 sayılı Kararın 14 üncü maddesi (Hiçbir alternatifi seçmeyenler) ve 3A (TL ile ödeme) alternatifi çerçevesinde TCMB hesaplarında 4.207,16 TL beklemektedir. 3B (Döviz ile ödeme) maddesi çerçevesinde bekletilen tutarlar ise; ,15 ABD Doları, ,17 İsviçre Frangı, ,08 Euro ve ,65 İngiliz Sterlini dir. Ayrıca, Garantisiz Ticari Borçlardan kalan ve komisyon ödenmek üzere eksik belge nedeniyle bekleyen tutarlar ise; ,07 ABD Doları, 85

86 34.452,01 Euro ve ,08 İngiliz Sterlini dir. 8/911 sayılı Karar ın 17 nci maddesinde; Bu Kararın uygulanmasında çıkacak sorunları halletmeye ve açık olmayan hususları belirlemeye Maliye Bakanlığı ve Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası yetkilidir. Bu Kararın uygulaması ile ilgili olarak Maliye Bakanlığı Tebliğler yayımlayabilir. hükmü yer almaktadır sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun un verdiği yetkiler tarih ve 188 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Hazine Müsteşarlığına intikal ettiğinden, madde metnindeki Maliye Bakanlığı ifadesinin Hazine Müsteşarlığı nın bağlı olduğu Bakanlık olarak anlaşılması gerekmektedir. Yani, Kararın uygulamasında çıkacak sorunları halletmeye ve açık olmayan hususları belirlemeye Hazine Müsteşarlığı yetkilidir. Tespitimiz üzerine, Hazine Müsteşarlığı tarafından 32 sayılı Kararda değişiklik yapılmasına yönelik gerekli çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiş ise de henüz bu değişiklik gerçekleşmemiştir. ÖNERİ : 28 8/911 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve eki kararlar gereği tasfiyesi öngörülmekle birlikte tasfiyesi gerçekleştirilemeyen TCMB nezdindeki hesapların Hazine Müsteşarlığınca gerekli düzenleme yapılarak tasfiye edilmesi, yükümlülüklerin kapatılması, varlıkların hazine hesaplarına intikal ettirilmesi gerekmektedir Düzenleyici ve Denetleyici Kurumların Genel Bütçeye Aktarması Gereken Tutarlar 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu nun ( tarih ve 5436 sayılı Kanun un 10 uncu maddesi ile değişen) 78 inci maddesi 2 nci paragrafı hükmü gereği, düzenleyici ve denetleyici kurumların üçer aylık dönemler itibarıyla oluşacak gelir fazlaları 14, her üç ayda bir izleyen ayın on beşine kadar genel bütçeye aktarılır. Bu fıkra hükmü İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) hakkında da uygulanır. Söz konusu tutarların süresi içinde ödenmemesi halinde, ödenmeyen tutarlar 6183 sayılı Kanun a göre gecikme zammı da uygulanmak suretiyle takip ve tahsil edilir. Uygulamada düzenleyici ve denetleyici kurumlar üçer aylık dönemler itibari ile oluşacak gelir fazlalarını Maliye Bakanlığı Merkez Saymanlığı na yatırmaktadır, sonraki aşamada söz konusu nakit bu saymanlıkça, Hazine İç Ödemeler Muhasebe Birimi ne gönderilmektedir tarih ve 5398 sayılı Kanun un Geçici 2 nci maddesi hükmünde, bu Kurumların elde ettikleri her türlü gelirlerinin tarihine kadar birikmiş tutarlarından, (kasalarında oluşacak nakit fazlaları da dahil), Maliye Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğünün TCMB nezdindeki hesabına yatırılacağı, hükme bağlanmıştır. Görüldüğü üzere, yasa koyucu Kurumların gelirlerini ayrıştırmamıştır, tamamını Kanun kapsamında değerlendirmiştir ve bu yöndeki iradesi, Kanun hükmünde tarihinde yapılan değişiklikte de aynı kalmıştır. Üstelik tarihinde yapılan değişiklikte, aktarılacak tutarla ilgili olarak Maliye Bakanı nın teklifte bulunma ve Başbakanın belirleme yapma yetkisi de kaldırılmıştır. 86

87 İMKB ile birlikte, bu madde kapsamında yer alan kurumlar; Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Kamu İhale Kurumu (KİK), Rekabet Kurumu (RK), Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK), Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) olup, bu kurumların 2010 yılında genel bütçeye aktardıkları tutar, aşağıdaki Tablo 49 da ayrıntıları gösterildiği üzere, ,46 TL dır. 15 Söz konusu kurumların gelir fazlalarını aktarmada, uygulamada tespit edilen bir kısım hususlar aşağıda belirtilmiştir. Tablo 49 : 2010 Yılında Genel Bütçeye Aktarılan Tutar Kurum 2010 Yılında Aktardığı Gelir Fazlası (TL) B.T.K ,07 K.İ.K ,43 R.K ,37 T.A.P.D.K ,00 R.T.Ü.K. 0,00 E.P.D.K ,00 İ.M.K.B ,59 B.D.D.K 0,00 S.P.K. 0,00 TOPLAM ,46 Uygulamada Tespit Edilen Sorunlar 1- SPK, 2010 yılında gelir fazlası aktarımı yapmamıştır. SPK bu duruma gerekçe olarak; Kurum gelirlerinin piyasa şartları ve ekonomideki gelişmelere bağlı dönemler itibari ile istikrarlı bir seyir izlemediğini, başta cari giderler olmak üzere muhtelif giderlerin belirli bir düzeyin altına indirilemediğini, giderlerden daha fazla gelir tahsilatı yapılan üç aylık dönemdeki gelir fazlasının, giderlerin daha fazla gerçekleştiği dönemlerde harcandığını, göstermiştir. Ayrıca bu konuda, Maliye Bakanlığı na (BÜMKO ya) 2006 yılında görüş sorulduğunu belirtmektedir. Oysa Bakanlığın (BÜMKO nun) gönderdiği görüş yazısında özet olarak, kurumların sonraki dönemlerde yapacakları zorunlu harcamalar ile gelir tahsilatında olabilecek dalgalanmaları da dikkate alarak finansman sıkıntısına düşmeyecek şekilde, üçer aylık gelir fazlalarını hesaplamaları ve genel bütçeye aktarmalarının uygun olacağı, belirtilmektedir. Yani Bakanlık SPK ya, gelir fazlası aktarımı yapmayabileceği yönünde onay vermiş değildir. Bakanlığın yazısından, gelir fazlasının oluşması halinde, Kurumların bu fazlalığı genel bütçeye aktarmaları gerektiği açıkça anlaşılmaktadır. Ayrıca, SPK nın Sayıştay a ibraz etmiş olduğu 2010 yılı yönetim dönemi hesaplarına göre, gelirleri ,23 TL, giderleri de ,42 TL tutarında gerçekleşmiştir. 16 Bu durumda da toplam, ,81 TL gelir fazlası oluşmuştur. 15 Kaynak: Maliye Bakanlığı (Merkez Saymanlık Müdürlüğü). Bu tutara, 2010 Ocak ayında aktarılan yani 2009 yılında elde edilen gelirler dahil değildir yılının Kasım ve Aralık aylarında elde edilen ancak 2011 yılı Ocak ayında aktarılan tutar ise dahildir. 16 Aynı rakamsal veriler, Kurum un 2010 yılı Faaliyet Raporu nda da (s. 8) açıklanmıştır. 87

88 2- RTÜK, 2010 yılında oluşan gelir fazlasının aktarım işlemini, yanlışlıkla Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu hesabına aktarmıştır. Aktarılan tutar ,04 TL dir. 17 Ancak gelir fazlası, Kurul tarafından genel bütçeye aktarılmamış olmaktadır. Bu durum Maliye Bakanlığı nca da (Merkez Saymanlık Müdürlüğü) ifade edilmektedir (Bakanlık tarafından Hazine Müsteşarlığı na gönderilen tarih ve 505 sayılı yazı). Ancak, yine Maliye Bakanlığı nın (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü nün-bümko) bu durumdan haberdar olmadığı anlaşılmıştır. BÜMKO, 5018 sayılı Kanuna ekli (III) sayılı cetvelde yer alan Kurumlardan, bütçe kanunları ile tahsis edilen ödenekler çerçevesinde yıllık harcama ve gelir tahminlerini aylar itibari ile tespit ederek e-bütçe sistemine ayrıntı bazında girilmesini ve Ayrıntılı Finansman Programını ivedilikle oluşturulmasını ve Kurumlardan aylık gelir ve gider gerçekleşmelerini gösteren tablolarını ise üç ayda bir, izleyen ayın 7 nci gününe kadar BÜMKO ya göndermelerini istemiştir. BÜMKO nun bu konuda, bu kadar detaylı izleme ve kayıt sistematiği oluşturma iradesi son derece olumlu olsa da, bir düzenleyici ve denetleyici kurumun bir yıl boyunca hiç gelir fazlası aktarımı yapmamış olmasına rağmen, bu durumun sebeplerinin BÜMKO tarafından ilgili Kuruma sorulmaması ve yanlış hesaba aktarımın fark edilmemesi de kabul edilebilir bir durum değildir. 3- İMKB nin, 2010 yılında oluşan gelir fazlası aktarım tutarı ile 2010 yılı Faaliyet Raporu nda açıklanan gelir-gider rakamları arasında uyum yoktur yılının Ocak ayında aktarılan gelir fazlası tutar hariç tutulduğunda (çünkü bu tutar 2009 yılında elde edilen gelirlerdir), İMKB tarafından toplam aktarılan gelir fazlası ,59 TL dir. 18 Kurumun 2010 yılı Faaliyet Raporu na göre ise, vergi tutarı da düşüldükten sonra gelir fazlası TL dir. 19 Sonuç olarak yukarıda tespit edilen bulgulardan anlaşılacağı üzere, düzenleyici ve denetleyici kurumların oluşan gelir fazlalarını, zamanında veya tam olarak genel bütçeye aktarmaması/aktaramaması gibi durumlar söz konusu olabilmektedir. Bu durum, bahse konu kurumların gelir fazlalarının genel bütçeye aktarılması ile ilgili tarh, tahakkuk ve tahsil aşamalarının hangi idare ve birimler tarafından yerine getirileceğinin açıkça tanımlanmadığı göstermektedir. Ayrıca, gelir fazlalarının zamanında ve tam olarak genel bütçeye gönderilmemesi; Hazine nin nakit planlamasını, özellikle de borçlanma programını ve hatta borçlanma maliyetlerini de etkileyebilecektir. ÖNERİ : yılında tahsil edilmemiş, eksik tahsil edilmiş veya yanlışlıkla başka kurumların hesaplarına aktarılmış tutarların da, genel bütçe hesaplarına aktarılması/ödettirilmesi sağlanmalıdır. 17 Hazine Müsteşarlığı nca tarafımıza gönderilen tarih ve 1302 sayılı yazıda yer verilen tutardır. Aynı tutar, RTÜK tarafından Hazine Müsteşarlığı na gönderilen tarih ve 4117 sayılı yazıda da yer almaktadır. Öneri 32 de genel bütçeye aktarılması gerektiği belirtilen bu tutar, Maliye Bakanlığı Merkez Saymanlığına tarihinde aktarılabilmiştir. 18 Kaynak: Maliye Bakanlığı (Merkez Saymanlık Müdürlüğü). Bu tutara, 2010 Ocak ayında aktarılan yani 2009 yılında elde edilen gelirler dahil değildir yılının Kasım ve Aralık aylarında elde edilen ancak 2011 yılı Ocak ayında aktarılan tutar ise dahildir. 19 Kaynak: İMKB 2010 yılı Faaliyet Raporu, s

89 YILI HAZİNE İŞLEMLERİ RAPORUNDA YER VERİLEN HUSUSLARLA İLGİLİ DEĞERLENDİRMELER 13.1 TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunca İzlenmesi ve Raporlanması Kararlaştırılan Hususlar Plan ve Bütçe Komisyonu nun tarihli oturumunda; "Sayıştay Genel Kurulunca, 2009 Bütçe Yılı Kesin Hesap Tasarısına Ait Genel Uygunluk Bildiriminde uygunluk verilmeyen Hazine Müsteşarlığının 132 ve 232 kod numaralı (Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar) ve 137 kod numaralı (Takipteki Kurum Alacakları Hesabı) hesaplarına ilişkin; Hazine Müsteşarlığınca, 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporu ndaki bulgu ve öneriler doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması, Yapılan iş ve işlemlerin Sayıştay Başkanlığınca izlenip denetlenmesi ve sonuçlarının 2010 Yılı Genel Uygunluk Bildirimi eki Hazine İşlemleri Raporu kanalı ile Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulması" kararlaştırılmıştı. Sayıştay Genel Kurulunca 2009 Bütçe Yılı Kesin Hesap Tasarısına Ait Genel Uygunluk Bildiriminde uygunluk verilmeyen 132 ve 232 kod numaralı (Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar) ve 137 kod numaralı (Takipteki Kurum Alacakları Hesabı) hesaplarına ilişkin gelişmelere Raporumuzun ilgili bölümlerinde, 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporu ndaki bulgu ve öneriler konusundaki gelişmelere de raporumuzun bu bölümünde yer verilmiştir Geliştirme ve Destekleme Fonu Tarafından Kullandırılan ve Toplu Konut Fonu Tarafından Takibi Gereken Kredilerden Doğan Hazine Alacakları 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporunda; tarihinden önce GDF ce kullandırılan kredilerin alacaklısının Hazine Müsteşarlığı olduğu, söz konusu kredilerin takip ve tahsilinden ise Toplu Konut İdaresinin sorumlu olduğu, Hazine Müsteşarlığınca 2000 yılı GDF bilançosunda yer alan, ,67 TL tutarındaki kredi stokunun devralınmadığı, yapılan tahsilatlar düşüldükten sonra 2009 yılı sonu itibarıyla ,66 TL kredi alacak stoku bulunduğu, gerek kredi stokunun ve gerekse kredi geri dönüşlerinin muhasebe kayıtlarında alacak olarak izlenmediği ve takip edilmediği, 89

90 Toplu Konut İdaresinde kredi alacaklarının takip ve tahsil işlemlerinin belirli bir düzen içerisinde yürütülmediği; birçok krediden yıllar itibarıyla tahsilatların takipsiz kaldığı ve kredilerin kapatılmadığı, bazı kredilerden arası dönemde hiç tahsilat gerçekleştirilmediği, Bilançoda yer aldığı halde kredi sözleşmesi (protokolü) bulunmayan (ve/veya ibraz edilemeyen) krediler bulunduğu, Protokol hükümlerine göre geri ödemesi tamamlanmayan kredilerin bilanço hesaplarında izlenmediği, tespitlerine yer verilmiş, GDF nin tasfiyesi sonucu hazine alacağına dönüşen kredilerden henüz tahsil edilmeyenlerin envanterinin çıkarılarak Hazine Müsteşarlığı muhasebe hesapları arasına alınmasının sağlanması, Devre ilişkin hususların Maliye Bakanlığınca düzenlenmesi, Kredilerin takipsiz kalmasının önlenmesi için, TOKİ tarafından etkili bir takip sistemi kurulması, gerektiği yönünde önerilere yer verilmişti. Konuyla ilgili yapılan incelemede; Bu öneriler doğrultusunda; söz konusu alacakların mevcut durumunun tarihinde Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı ve İller Bankası Genel Müdürlüğü tarafından imza altına alınan bir tutanakla ortaya konulduğu ancak bu tutanakta; tarihi itibarıyla kredi alacak tutarları toplamının, 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporunda da belirtildiği üzere ,66 TL olduğu ve tarihine kadar GDF kaynaklı kredilerden gerçekleştirilen anapara tahsilatının ,07 TL olduğu ve bu tahsilat sonrasında toplam anapara kredi alacak tutarının ,92 TL olarak gerçekleştiği belirtilmiş ise de kredi stoku olan ,66 TL den tutanakta tahsil edildiği belirtilen ,07 TL düşüldüğünde kalan anapara stokunun tutanakta belirtildiği gibi ,92 TL olmadığı dolayısıyla tutanağın hatalı bilgi içerdiği, Yapılan incelemede, GDF bilançosunda 2009 yılı sonu itibarıyla görülen ,66 TL tutarındaki alacağın Hazine Müsteşarlığı İç Ödemeler Muhasebe Birimince 232 no lu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı na kaydedilip izlendiği, ancak bu tutarın kaydedilip izlenmesinden önce bu kredi alacağının en büyük borçlusu durumunda olan Türkkonut un borcunun Maliye Bakanlığı görüşü alınarak T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, T.Vakıflar Bankası T.A.O. ve Türkiye S.S.Yapı Kooperatifleri Merkez Birliği (Türkkonut) arasında tarihinde yapılan bir protokolle yapılandırıldığı ancak bu yapılandırmada Türkkonutun ,94 TL tutarındaki borcunun ,19 TL sının anapara olduğu kabul 90

91 edilerek ilk yapılan ödemelerin anaparaya mahsup edilerek anaparanın silindiği, dolayısıyla sadece faiz borcunun kaldığı ve bu haliyle 232 no lu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı na kaydedilip izlendiği, aslında anapara stokunun kaydedilip izlenmesi gereken bu hesaba faiz alacaklarının kaydedilmesi suretiyle hatalı kayıt yapıldığı anlaşılmıştır. Ayrıca 2011 yılında Türkiye S.S.Yapı Kooperatifleri Merkez Birliği nin (Türkkonut) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigorta ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun dan yararlandığı bu nedenle borcunun ,11 TL sinin İç Ödemeler Muhasebe Biriminde tutulan 232 no.lu hesaptan tarih ve 2915 no lu yevmiye ile silindiği anlaşılmıştır sayılı Kanun borcun anapara hariç feri kısımlarının silinmesine cevaz verdiğinden ,11 TL nin faiz olduğu dolayısıyla bu alacağın 232 no lu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı nda izlenmemesi gerekirken bu hesaba hatalı kayıt yapıldığı, Kredilerin takipsiz kalmasının önlenmesi için, TOKİ tarafından etkili bir takip sistemi kurulması gerektiği yönündeki öneriye ilişkin olarak, bu alacakların takibi görevinin TOKİ bünyesindeki Konut Kredileri Daire Başkanlığı na verildiği, ancak bütün alacaklarla ilgili bir vade planı (anapara ve faiz projeksiyonu) oluşturulmadığı, dolayısıyla anapara ve faiz alacakları vadesinde ödenmediği takdirde nasıl bir prosedür izleneceğinin belirlenmediği, Hazine Müsteşarlığına gelen tahsilatlara ilişkin dekontlarda anapara ve faiz ayrımının olmadığı, dolayısıyla alacakların etkin takip ve tahsili için yapılması gerekenlerin tam olarak yapılmadığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak GDF nin tasfiyesi sonucu hazine alacağına dönüşen ve TOKİ tarafından takip ve tahsili yapılan ve GDF nin bilançosunda 2009 yılı sonu itibarıyla ,66 TL lik kredi alacağı her ne kadar Hazine Müsteşarlığı İç Ödemeler Muhasebe Birimince 232 no lu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı na kaydedilmiş ise de; Bu muhasebe kaydından önce bu alacağın en en büyük borçlusu durumunda olan Türkkonut ile tarihinde yapılan bir protokol ile borcun yapılandırılması sonucu Türkkonut tan yapılan tahsilatın önce anaparaya mahsup edilerek anaparanın silinmesi, İç Ödemeler Muhasebe Birimince yapılan anapara muhasebe kaydından sonra ise Türkkonut un 6111 sayılı Kanundan yararlanması nedeniyle tarih ve 2915 no lu yevmiye kaydıyla borcunun ,11 TL sinin silinmesi bu yapılandırmanın doğru bir şekilde yapılıp yapılmadığı, 6111 sayılı Kanunla silinen bu tutarın faiz olduğu kabul edildiğinde anaparanın izlendiği 232 no lu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı na hatalı kayıt yapıldığı, 91

92 Bu alacakların sağlıklı bir envanterinin çıkarılmaması, tamamına ilişkin bir vade planının ortaya konmaması ve Hazine Müsteşarlığına gönderilen dekontlarda anapara ve faiz ayrımının olmaması nedenleriyle etkili bir takip sisteminin kurulmaması, 232 nolu hesaba kaydedilip izlenmeye başlanan ,66 TL nin içerisinde başkaca faiz alacağının olup olmadığının açık olmadığı, hususları göz önüne alındığında, 232 nolu hesaba yapılan kaydın hatalı olduğu ve bu haliyle söz konusu kredilerin alacaklısı olan Hazine Müsteşarlığınca alacak tutarının tam ve doğru bir şekilde tespiti için Hazine Müsteşarlığı denetim elemanlarınca konunun incelenmesine ihtiyaç olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle; 132 ve 232 nolu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı ile 137 no.lu Takipteki Kurum Alacakları Hesabına GDF nin tasfiyesi sonucu hazine alacağına dönüşen kredilerden henüz tahsil edilmeyenlerin sağlıklı bir envanterinin çıkarılmaması ve kredilerin takipsiz kalmasının önlenmesi için TOKİ tarafından etkili bir takip sisteminin kurulmaması nedenleriyle tam ve doğruyu göstermediğinden Sayıştay Genel Kurulunun tarihli ve 5319/1 sayılı Kararıyla uygunluk verilmemiştir Geliştirme ve Destekleme Fonu Kaynağından Eximbank Tarafından Kullandırılan Kredilerden Doğan Alacaklar 1990 yılında yaşanan Körfez Krizi nedeniyle İhracat, Nakliye ve Müteahhitlik sektöründeki Irak tan alacaklarını tahsil edemeyen Türk firmalarının finansman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla GDF kaynaklarından Eximbank aracılığı ile yılları arasında 49 firmaya toplam ,00 ABD Doları tutarında GDF kaynaklı kredi kullandırılmıştır. Kredilendirme işlemleri Hazine Müsteşarlığının talimatları doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Kredilendirme Programının gerçekleştirilmesinin kaynağı Geliştirme ve Destekleme Fonudur. Kredilerin takip ve tahsilinden Türk Eximbank sorumludur yılı Hazine İşlemleri Raporunda; GDF nin tasfiyesi sonucu hazine alacağına dönüşen GDF kaynaklı Eximbank Irak Programı kredilerden henüz tahsil edilmeyenlerin envanteri çıkarılarak Hazine Müsteşarlığınca tutulan 132 ve 232 nolu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar hesaplarında kayda alınmasının sağlanması ve kredilerin takipsiz kalmasının önlenmesi için, Eximbank kredilerinin kredi sözleşmeleri çerçevesinde etkili bir takibinin yapılması, ihtiyaç duyulması halinde mevzuat düzenlemelerinin gerçekleştirilmesi önerilmişti. Ayrıca, 132 ve 232 nolu hesaplara Sayıştay Genel Kurulunun 5286/1 sayılı kararı ile uygunluk verilmemişti. Bu bağlamda, bahse konu hazine alacağı niteliğinde olan ,00 ABD Dolarının ,81 ABD Doları ve Euro olarak revize edildiği ve tarih ve 6400 ve 6455 nolu Muhasebe İşlem Fişleri ile birlikte toplam 92

93 ,07 TL olarak 132 nolu Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak olarak kaydedildiği görülmüştür. Kayda alınan kredi tutarlarının etkili bir takibinin yapılmasına ilişkin olarak yapılan inceleme sonucunda; Hazine Müsteşarlığı Irak Kredi Programı kapsamında kullandırılan kredilerin tasfiyesine ilişkin usul ve esasları Eximbank a bildirmiş ve kredilerin takibine yönelik olarak Eximbank ı görevlendirmiştir. Eximbank ise, bazı alacakların yeniden yapılandırılmasını düzenleyen tarihli Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 6111 sayılı Kanun ile Geliştirme ve Destekleme Fonu kaynaklı Irak kredisi alacaklarının Kanunda belirtilen usuller izlenerek yeniden hesaplanmasını gündemine almıştır. Bu kapsamda Banka, hesaplanan borç tutarlarını ve yapılandırma koşullarını firmalara tebliğ etmiştir. Bu bağlamda söz konusu alacakların Eximbank tarafından takip ve tahsiline yönelik çalışmaların yapılmakta olduğu görüldüğünden önerilerin Hazine Müsteşarlığı nca karşılandığı düşünülmektedir Yılı Hazine İşlemleri Raporunda Yer Verilen Hususlarla İlgili Gelişmeler Diğer Hazır Değerler Hesabı 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporunun 5.4. no lu bölümünde; Dış Proje Kredilerinin Dış Borç Kaydına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesindeki Dış borç kaydı, Devlet Borçları Muhasebe Birimince proje kredisinin sağlanmış olduğu dış finansman kaynağından gelen bildirimler esas alınarak yapılır. hükmü gereği, kredi kullanımı henüz gerçekleşmeden ve alınan krediye ilişkin döviz Hazine hesaplarına girmeden, kreditör bilgisine istinaden dış borç kaydı yapıldığı belirtilerek, kredi karşılığı alınması gereken döviz tutarının 108- Diğer Hazır Değerler Hesabına kayıt yapıldığı, dolayısıyla da, 108 no lu hesabın geçici ara hesap olarak amaç dışı kullanıldığı tespit edilmiş ve Dış Proje Kredilerinin Dış Borç Kaydına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğinde gerçekleşme bilgilerine göre kayıt yapılmasını sağlayacak ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ilkeleri ile uyumlu düzenlemelerin yapılması önerilmişti. Hazine Müsteşarlığınca, öneriyle ilgili olarak; 2002 yılındaki yönetmelik öncesinde, dış borç kaydını, tahakkuk dairesi kredi anlaşmaları uyarınca kreditör kayıtlarını esas alarak yaparken, muhasebe biriminin kullanıcı kuruluş bildirimlerini esas alarak yaptığı; bu durumun, tahakkuk dairesi kayıtları ile muhasebe birimi kayıtları arasında farklılıklara yol açtığı; Hazine İşlemleri Raporlarında muhasebe kayıtlarına yansıyan kullanım tutarlarının, kullanıcı kuruluşların bildirdiği kadarıyla sınırlı olmasından dolayı muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtmadığı gerekçesiyle eleştirildiği; ayrıca bu durumun, kullanılıp kullanılmadığı teyit edilmemiş bir borç kullanımının ortaya çıkmasına sebep olduğu; Sayıştay Başkanlığının da önerileri doğrultusunda hazırlanan yönetmelik uyarınca dış borç kaydında kreditör bilgileri esas alınarak hem bütçeleştirme işlemlerinin zamanında yapılmasının sağlandığı hem de tahakkuk 93

94 dairesi ile muhasebe birimi kayıtları arasındaki farklılıkların giderildiği; bununla birlikte, kreditör bilgilerinin de doğruluğunun kontrolünü sağlamak amacıyla kullanıcı kuruluşlarla Müsteşarlık kayıtlarının karşılaştırılması ve kullanımların takibine yönelik olarak teyit hesaplarının oluşturulduğu, bu nedenle, dış borç kaydının kreditör bilgisi esas alınmaksızın yapılması halinde, 2002 yılı öncesi duruma dönüş olacağı, bu durumun ise tahakkuk dairesi ile muhasebe birimi arasındaki bağlantının tamamen kopması, farklılıkların tekrar ortaya çıkması ve oldukça düzgün işleyen mevcut yapının bozulması anlamına geleceği belirtilmiştir Yılı Hazine İşlemleri Raporunda vurgulanmak istenen husus, henüz Hazine hesaplarına girmeyen bir tutar için dış borç kaydı yapılmasıdır. Muhasebe birimince yapılacak dış borç kaydında kreditör bilgisi esas alınacak olsa dahi, söz konusu tutarların Hazine hesaplarına girdiğinin tespit edilmesi ve bundan sonra dış borç kaydı yapılması gerekir. Başka bir deyişle, dış borçların muhasebe kaydına kullanıcı kuruluş bildirimlerinin esas alınması suretiyle eski uygulamaya dönüş değil, kreditör bilgisiyle birlikte döviz tutarının Hazine hesaplarına intikal ettiği belirlendikten sonra dış borç kaydı yapılması önerilmektedir. Aksine bir uygulama ile Hazinenin henüz kullanımında olmayan kredi tutarları için faiz vb. yükümlülüklerin altına girilmesi söz konusu olabilecektir. Dolayısıyla, Dış Proje Kredilerinin Dış Borç Kaydına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğinde gerçekleşme bilgilerine göre kayıt yapılmasını sağlayacak ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ilkeleri ile uyumlu düzenlemelerin yapılması gerekmektedir Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporunun 5.5 no lu bölümünde 194 no luteyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredileri Hesabının, kullanıcı idareler ile Hazine Müsteşarlığı arasında teyit yapılamayan kredi tutarları nedeniyle yıılar itibarıyla bakiye vermeye devam ettiği belirtilmiş ve teyit edilemeyen kredi tutarları ile ilgili olarak aşağıdaki önerilere yer verilmişti: Söz konusu teyidi yapılmayan dış proje kredilerinin kaynakları araştırılarak, 1.Kullanılıp kullanılmadıklarının tespit edilmesi, 2.Kullanılmayan tutarların dış borç kaydından düşülmesi ve bu borca ait önceki yıllarda ödenmiş faiz komisyon vb maliyetlerin kreditörden geri istenmesi, 3.Kullanıldığı halde teyit edilmeyen tutarların ise, a) 2003 yılından 2008 yılına kadar olan kullanımlardan ödenek yokluğu nedeniyle kullanılan tutarlara ait teyit işlemlerinde; Ödenek yönünden ilgili yıllara ait idarelerin kesin hesap kanunları çıktığından ötürü, bu yıllara münhasır olarak, ödenek ve bütçeleştirme aranmaksızın yapılacak muhasebeleştirme işlemleri ile teyidin sağlanması, 94

95 Öte yandan muhasebeleştirme kayıtlarının tamamlanarak elde edilen varlıkların ilgili idarenin envanterine dahil edilmesi suretiyle, ilgili işlemlere ait hesap verme sorumluluğunun sağlanması, b) 2009 yılında teyitsiz kalan tutarların ödenek yokluğu nedeniyle bütçeleştirilemeyen kısımlarının şayet muhasebeleştirilmişse, 2009 yılı Kesin Hesap Kanun unda tamamlayıcı ödenek verilerek TBMM tarafından çıkarılacak yasal düzenleme yoluyla tasfiye edilmesi, 4. Savunma amaçlı dış proje kredisi kullanan kamu idarelerinin gönderdikleri teyit formunun, muhasebe kaydı ile yevmiye bilgilerini içerecek şekilde düzenlenmesi yılında 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporunda yer alan hususlar devam etmekle birlikte, önerilerle ilgili olarak Hazine Müsteşarlığınca çalışma başlatılmış, ilgili kuruluşlarla söz konusu işlemleri tamamlamaları konusunda yazışmalar yapılmış, eksik kalan formlarını göndermemeleri durumunda kuruluşlara idari para cezası uygulanacağı bildirilmiştir. Teyit yapılamama nedenleri araştırılmış ve büyük oranda ödenek yokluğu nedeniyle bu tutarların teyitsiz kaldığı tespit edilmiştir. Ancak, 2010 yılında ilgili kuruluşlardan dönüş olmadığı için hesapta bekleyen tutarlar devam etmektedir yılında ödenek ve bütçeleştirme aranmaksızın yapılacak muhasebeleştirme işlemleri ile teyidin sağlanması amacıyla 6111 sayılı Torba Kanun un Geçici 7 nci maddesi yasalaştırılmıştır. Bu madde hükmünde, 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 14 üncü ve 16 ncı maddelerine istinaden çıkarılan Dış Proje Kredilerinin Dış Borç Kaydına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesi çerçevesinde, Merkezi Yönetim Bütçesine dâhil kurumların 1/1/ /12/2009 tarihleri arasında yapmış oldukları doğrudan kullanımlardan ödenek yokluğu nedeniyle bütçeleştirilemeyen ve muhasebeleştirilemediği için Hazine Müsteşarlığı kayıtlarına göre teyitsiz kalan kullanımlar, ilgili yıllar bütçe ödeneği ile ilişkilendirilmeksizin, kullanıma ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılarak Hazine Müsteşarlığına bildirilmesi şartıyla teyit edilmiş sayılır. Bu idarelere ilgili yıllara ilişkin olarak ilave ödenek tahsis edilemez. Bu madde kapsamında gerçekleştirilecek teyit işlemleri, ilgili kredi kullanımlarından doğan muhasebeleştirme ve hesap verme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. denilmektedir. Bu kapsamda Hazine Müsteşarlığınca ilgili kuruluşlardan resmi yazı ile 6111 sayılı Torba Kanun un Geçici 7 nci maddesi çerçevesinde muhasebe kayıtlarının yapılarak, hazırlanan formların gönderilmesi talep edilmiştir. Henüz bildirimde bulunmamış olan Milli Eğitim Bakanlığı na idari para cezası uygulanmıştır. 95

96 Görev Zararı ve Gelir Kaybı Ödemeleri 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporunda, 5018 sayılı Kanun ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği nde öngörülenin aksine, gelir kaybı ve görev zararı kapsamında yapılan ödemelerin avans şeklinde muhasebeleştirilmeyip doğrudan bütçe gideri yazılmasının, mahsup sırasında çeşitli sorunlara ve mevzuat dışı uygulamalara neden olduğu ve bütçe giderlerinin mali yıl bazında olduğundan fazla görünmesine yol açtığı belirtilmiş ve görev zararına ilişkin bütçe giderlerinin kesinleşmiş zararlar ve harcamayı kanıtlayıcı belgeler karşılığında yapılması, görev zararı uygulamasına ilişkin mevzuatta gerekli değişiklikler yapılması ve bu ödemelerin hangi mevzuat uyarınca gerçekleştirildiğinin muhasebe kayıtlarında, yardımcı hesaplarda ve defterlerde izlenmesi önerilmişti. Öneriler doğrultusunda, gelir kaybı uygulamasına ilişkin 2010/5 ve 2010/6 sayılı BKK larda 2010/916 sayılı BKK ile değişiklik yapılmış ve her ay sonu itibariyle oluşacak gelir kaybına ilişkin tahmini tutarlar yerine, Banka kayıtlarına göre kesinleşmiş aylık gelir kaybı tutarlarının Hazineye bildirilmesini müteakiben Hazine Müsteşarlığınca ödeneceği belirtilmiştir. Dolayısıyla, söz konusu değişiklikle önceden ödeme şeklindeki gelir kaybı uygulaması kuruluş kayıtlarında gerçekleşme sonrası ödeme şekline dönüştürülmüştür. Görev zararları ve gelir kayıplarıyla ilgili bir diğer düzenleme tarihli 6111 sayılı Kanunla yapılmıştır sayılı Kanunun 93 üncü maddesi ile 233 sayılı KHK nın 35 inci maddesine eklenen 5 inci fıkra ve aynı Kanunun 140 ıncı maddesi ile 5570 sayılı Kanunun 1 inci maddesine eklenen 3 üncü fıkraya göre; görev zararları ve gelir kayıpları, ilgili teşebbüsçe/banka-tarım kredi kooperatiflerince yapılacak ödeme talebine istinaden, Hazine Müsteşarlığı bütçesinde yer alan ilgili harcama tertiplerinden gider kaydedilerek ödenecek ve bu ödemeler, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 35 inci maddesi hükümlerine tabi olmayacaktır. Ayrıca, Hazine Müsteşarlığınca KİT Genel Müdürlüğü bünyesinde görev zararı ödemelerine ilişkin olarak sektörel bazda usul ve esaslar belirlendiği belirtilmektedir. Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu (TKİ), Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) ve Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Genel Müdürlükleri için belirlenen usul ve esaslara ilişkin taslaklara göre; kuruluşlar, görev zararlarına ilişkin taleplerine; dağıtılan kömürlere ilişkin fatura icmalleri (TTK ve TKİ için), bilanço, gelir tablosu ve kesin mizan ile bunlar esas alınarak hazırlanmış görev zararı talep tabloları ve faaliyetlerin mevzuata uygun yapıldığına ve buna ilişkin tüm sorumluluğun yönetim kurulunda olduğuna ilişkin yönetim kurulu tarafından onaylanmış taahhütnameyi ekleyeceklerdir. Sonuç olarak, 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporunda yer alan öneriler Hazine Müsteşarlığınca karşılanmıştır. 96

97 Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) ve 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporlarındaki Uygulamalara İlişkin Eleştiriler ve İdare Tarafından Yapılan-Yapılması Planlanan Değişiklikler Fon dan Yapılan Ödemelerin Gerçekleşme Süreci 2008 Yılı Hazine İşlemleri Raporu nun no lu Bölümü nde, Fon dan yapılan ödemelerin, ihracatçı birliği, firma veya vakıf bazında hazırlanan hakedişlerin İhracat Genel Müdürlüğü ya da İhracatçı Birliklerine teslim edilmesi ve hesaplanan meblağın TCMB ye iletilmesi, İç Ödemeler Muhasebe Birimi tarafından TCMB ye ödenekten aktarım yapılması ve KİT Genel Müdürlüğü tarafından da TCMB ye ödeme talimatı verilmesi süreçlerinden sonra gerçekleştiği anlaşılmakla ve bütün bu aşamaların; ödeme sürecinin, özellikle mali sorumluluk açısından karmaşık, uzun ve gereğinden fazla parçalı bir yetki sistematiği ile kurgulandığını gösterdiği belirtilmiş ayrıca; ödeme emri belgelerine imza atan kamu görevlilerinin hiçbir kanıtlayıcı belgeyi görmeksizin Fon dan aktarım yaptıkları, harcamaların gerçekleşme aşamasında mali sorumluluk doğuran işlemlerin, İhracatçı Birlikleri nde çalışan ve kamu görevlisi olup olmadıkları tartışmalı olan kişilerce ifa edildiği, 5018 sayılı Kanun un Ek 2 nci maddesi hükmü uyarınca Fon un bazı gelirlerinin bütçeye gelir kaydedilmemesinin Genellik ilkesine uygun olmadığı, yönünde eleştiriler yapılmıştı yılı Hazine İşlemleri Raporu nun no lu Bölümü nde; DFİF ödeneğinden 2009 yılında yapılan TL bütçe giderinin gerçekleşmesi aşamasında, giderleri yapan Hazine İç Ödemeler Muhasebe Birimince kurumsal, fonksiyonel, finansal ve ekonomik kodlara göre ayrıntılı olarak muhasebeleştirilemediği, yapılan harcamaların kanıtlayıcı belgelere dayandırılamadığı ve de Hazine Müsteşarlığı nın, Kesin Hesap Kanunu nda bu harcamaların hiçbir ayrıntısını raporlanamadığı, Diğer taraftan, Merkez Bankasındaki DFİF hesabından yapılacak giderleri gerçekleştiren Dış Ticaret Müsteşarlığı nın (DTM) da hesaptan yapılan ödemeleri muhasebeleştirmediği ve kamuoyuna veya Sayıştay a raporlamadığı ve yapılan harcamaların denetlenemediği, belirtilmişti yılı Hazine İşlemleri Raporu nda 21 numaralı öneride; DFİF için ihdas edilen bütçe ödeneğinden yapılacak giderlerin gerçekleştirilebilmesi ve yapılan giderlere ait yetkililerin hesap verme sorumluluğunun tam olarak sağlanabilmesi için; - Giderlerin kurumsal, fonksiyonel, finansal ve ekonomik ayrıntı bazında genel bütçe kapsamında muhasebeleştirilmesi, - Harcamaların, 5018 sayılı Kanun da belirlenen kurallara uygun, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde belirlenen kanıtlayıcı belgelere dayanılarak gerçekleştirilmesi, - Mali yıl sonunda da yönetim dönemi ve kesin hesap cetvelleri ile yine ayrıntılı olarak raporlanması ve denetlenebilmesi, 97

98 için gerekli yasal ve idari tedbir ve düzenlemelerin yapılması gerektiği, belirtilmişti. Ödeme sürecindeki karmaşıklığı giderme yönünde atılan ilk ve en önemli adım; DFİF için tahsis edilen ödeneğin 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Hazine Müsteşarlığı yerine, DTM (637 sayılı KHK ile Ekonomi Bakanlığı) bütçesine konulmuş olmasıdır. Bu değişiklik, bütçe ödeneğinin, ödemelerin gerçekleşme (tahakkuk) aşamalarında yer alan kurumun kullanımına devredilmesini sağlamış olup, ödeme sürecindeki çok başlılığı ortadan kaldırmaktadır. Böylece, DFİF ödeneklerinin harcanmasında inisiyatif ve sorumluluk, asıl yetkili olan DTM (Ekonomi Bakanlığı) uhdesinde olacaktır ve 2009 yılları Hazine İşlemleri Raporlarında, DFİF ödemelerine ilişkin olarak; mali sorumluluk açısından karmaşık, uzun ve gereğinden fazla parçalı bir yetki sistematiği, bu nedenle de mali sorumluluğun tespiti konusundaki belirsizlik ve eleştirilen diğer konularda atılan ikinci önemli adım, Torba Kanun olarak bilinen 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun la getirilen düzenlemedir. Kanun un 169 uncu maddesi ile 4059 sayılı Kanun un Geçici 5 inci maddesinde değişiklik yapılarak; ihracata yönelik devlet yardımları kapsamında DFİF ile ilgili yetki ve görevler ile her türlü işlemler DTM ye (Ekonomi Bakanlığı na) devredilmiş ve bu bağlamda da DFİF ten yapılan destek ödemelerine ilişkin olarak TİM/İhracatçı Birlikleri, TTGV ve görevlendirilen diğer kurum ve kuruluşların DTM ye (Ekonomi Bakanlığı na) karşı mali açıdan sorumlu hale getirilmiş olup, Fon dan ihracata yönelik devlet yardımları kapsamında verilen krediler ile yapılan fazla ve/veya yersiz ödemelerin amme alacağı sayılacağı, TİM/İhracatçı Birlikleri, TTGV ve görevlendirilen diğer kurum ve kuruluşlar nezdinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edileceği hükme bağlanmıştır DFİF ile ilgili 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporu nda Eleştirilen Diğer İşlem ve Uygulamalar Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı nın (TTGV), Firmalardan (Vadesi Geçen) Alacağı Olan ve DFİF e Geri Ödemesi Gereken Tutarla İlgili Yasal Takip Yapılmamış Olması 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporu nun no lu Bölümü nde, tarihli ve 94/6401 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren İhracata Yönelik Devlet Yardımları Kararı na dayanılarak hazırlanan Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu nun tarihli ve 98/16 sayılı Kararı na istinaden hazırlanarak yürürlüğe giren 98/10 sayılı Ar-Ge Yardımına İlişkin Tebliğ ile TTGV nin, uygulamacı kuruluş statüsünde olduğu, TTGV nin, sanayi kuruluşlarının sadece Araştırma-Geliştirme projeleri kapsamında izlenip değerlendirilebilen giderlerinin belirli bir oranının karşılanması veya bu projelere sermaye desteği sağlanması amacı ile DFİF kaynaklarından yararlanabilmesi 98

99 aşamasında, Ar-Ge projelerinin incelenmesi ve onaylanması işlevini yerine getirdiği ve TTGV nin, firmaların Ar-Ge giderlerinin % 25 ini kendi kaynaklarından karşılamakta, verdiği onay ile geri kalanı da DFİF ten aktarılan tutarlar ile karşılandığı, söz konusu tutarların, firmalara kredi olarak 1 yılı geri ödemesiz olmak üzere en fazla 4 yıllık sürede kullandırıldığı ve firmalarca TTGV aracılığı ile DFİF e geri ödenmek zorunluluğunun bulunduğu, belirtilmişti. Ayrıca, TTGV nin 2009 yılı Faaliyet Raporu na göre DFİF e geri ödemesi gereken toplam ABD doları meblağ olduğu, tarihinde DTM ile TTGV arasında, 1998/10 sayılı Tebliğ in 27 nci maddesi dayanak gösterilerek bir protokol imzalanmış olup, bu protokolde TTGV aracılığı ile DFİF kaynaklarından, Ar-Ge projeleri için projeyi yürüten sanayi kuruluşuna geri ödeme koşulu ile sermaye desteği sağlanmasına dair esaslar düzenlendiği, bu protokole göre, geri ödeme planına bağlanan alacaklardan vadelerinde tahsil edilmeyenler için gerekli idari ve yasal takip işlemlerinin, TTGV tarafından yapılacağının anlaşıldığı, 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporu nda belirtilmişti. Ayrıca, 4059 sayılı Kanun un Geçici 5 inci maddesinin son cümlesinde; Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ve Yatırımları ve Döviz Kazandırıcı Hizmetleri Teşvik Fonu ile ilgili tüm yetki ve görevler, başka bir işleme gerek kalmaksızın Hazine Müsteşarlığına devredilmiş sayılır. hükmü yer almakta idi. Bu bağlamda, 1998/10 sayılı Tebliğ in 27 nci maddesi hükmü uyarınca, söz konusu Protokol DTM ile TTGV arasında imza edilmişse de, DFİF için bütçe kanunlarında ihdas edilen ödenek, daha önceki yıllarda olduğu gibi, 2005 yılından 2009 yılına kadar (2010 yılı Merkezi Yönetim Bütçesinde de) Hazine Müsteşarlığı bütçesine dahil olması dolayısı ile 4059 sayılı Kanun un yukarıda yer verilen hükmü, gerekse DFİF ödeneğinin ilgili yıllar bütçe kanunlarında Hazine Müsteşarlığı bütçesine konulmuş olması durumu karşısında; böyle bir Protokolün Hazine Müsteşarlığı ile TTGV arasında yapılması gerekmekte olduğu, 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporu nda belirtilmişti. 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 169 uncu maddesiyle, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ve ibaresi madde metninden çıkarılmış olup, DFİF ödeneği de 2011 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Hazine Müsteşarlığı yerine, DTM (637 sayılı KHK ile Ekonomi Bakanlığı) bütçesine konulmuştur. Protokolün imzalandığı tarih itibari ile kanunla kurulmuş Vakıf statüsünde olmayan TTGV ye, geri ödeme planına bağlanan alacaklardan vadelerinde tahsil edilmeyenler için gerekli idari ve yasal takip işlemi, yetkisi verilmiş olması, bu yetki nin hukuken son derece tartışmalı ve aslında geçersiz olduğu, bununla birlikte, kanunla kurulmuş Vakıf statüsüne getirilmesi sonrasında da, (aslında Dünya Bankası ile imzalanan Antlaşma metni olan) kanun unda böyle bir yetkinin zaten açıkça tanımlanmış olmadığı da, 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporu nda vurgulanmıştı. Daha da önemlisi, TTGV nin 2009 yılı Faaliyet Raporu nda belirtilen ve vadesi geçmiş olan toplam ABD Doları tutarının, DFİF ödeneği bütçesinden harcanmış olan Hazine Müsteşarlığı tarafından yasal takibe alınması maksadı ile Maliye Bakanlığı na bildirilmemesi idi sayılı Kanun un 24 üncü maddesinde; Mali hususları ihtiva eden ve Hazineyi ilgilendiren işlerden, Merkezde Maliye Bakanlığına, il 99

100 ve ilçelerde en büyük mal memuruna haber verilmesi ve dairelerince hazırlanacak müdafaanamelerin işe ait dosya ve evrak ile birlikte bu mercilere gönderilmesi mecburidir.... hükmü yer almaktadır. Bu madde hükmü uyarınca Hazine Müsteşarlığı nın, TTGV aracılığı ile de olsa, DFİF e geri ödenmesi zorunlu olan ancak vadesi geçen tutarlar için dava açılmasını teminen konuyu Maliye Bakanlığı na iletmiş olması gerektiği, sonuç olarak, söz konusu kamu alacağı niteliği ihtiva eden tutarın resmi olarak, takipsiz kalmış durumda olduğu ve DTM ile Vakıf arasında yapılan yazışmalardan, DTM nin durumdan haberdar olduğunun anlaşıldığı, DTM nin ve/veya Hazine Müsteşarlığı nın Maliye Bakanlığı na bilgi vermesi ve yasal takip sürecinin başlatılması gerektiği, 2009 Yılı Hazine İşlemleri Raporu nda belirtilmişti. 22 numaralı öneride konu hakkında Hazine Müsteşarlığı nca; Maliye Bakanlığı na bilgi verilmesi gerektiği ve DFİF kaynaklarından kullandırılan ve geri ödenmesi gereken tutarların, ilgili mevzuatta öngörülen sürelerde ödenmemesi ve muaccel hale gelmesi halinde yasal takibat mutlaka başlatılması, ifade edilmişti. DTM tarihinde, 1998/10 sayılı Para Kredi ve Koordinasyon Kurulu Tebliği hükmü uyarınca TTGV kanalı ile firmalara kullandırılan ancak vadesinde DFİF e geri ödenmeyen alacaklarla ilgili olarak yasal takip başlatılması amacı ile Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı na yazı göndermiştir. Gerek 6111 sayılı Kanun un 169, gerekse 637 sayılı KHK nın 37 nci maddesindeki açık ve amir hükümler uyarınca, 1998/10 sayılı Tebliğ e göre TTGV kanalı ile firmalara kullandırılan ancak vadesinde DFİF e geri ödenmeyen alacaklarla ilgili olarak Maliye Bakanlığı; yasal takip başlatmak, tahsilat sürecini yürütmek ve sonuçlandırmak zorundadır TTGV Aracılığı ile Kullandırılan İhracat Desteği Ödemeleri Kapsamında Türk Lirası Cinsinden Yapılan Harcamaların Döviz Cinsi Karşılığı Olarak Desteklenmesi 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporu nda ayrıca, Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu nun tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanan 1998/10 sayılı Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) Yardımına İlişkin Tebliğ in 14 üncü maddesinde; Desteklemede ibraz edilen belgelerdeki giderlerin Türk Lirası cinsinden olanları TL, döviz cinsinden olanları ise fatura tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası çapraz kurları ve döviz alış kurları esas alınarak, ABD Doları karşılığı Türk Lirası olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca Destekleme ve Fiyat İstikrarı Fonundan ödenir. ifadesinin yer aldığı, bu hükümlerle aynı Vakıf aracılığı ile kullandırılan destek ödemelerinde, ihracatçı firmalar tarafından bu destek kapsamında ve Türk Lirası cinsinden yapılan harcamaların da ABD Dolarına çevrilmesinin söz konusu olduğu, belirtilmişti. Bununla birlikte, ödeme belgesi tarihi ile DFİF ten ödemenin gerçekleştiği tarih arasında meydana gelebilecek döviz kuru artışının, DFİF kaynaklarından daha fazla miktarda ödeme yapılması sonucunu doğuracağı, aynı şekilde, kredi olarak kullandırılan tutarların da geri ödenmesi aşamasındaki döviz kuru düşüşünün de, 100

101 DFİF kaynaklarında azalmaya yol açabileceği vurgulanırken, bu durumun da, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu nun Amaç başlıklı 1 inci maddesinde ifade edilen, kalkınma planları ve programlarında yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılması ilkesi ile bağdaşmayacağı, ifade edilmişti. (Nitekim adı geçen Vakfın 2009 yılı Faaliyet Raporuna göre, kur farkı giderleri ,00 TL dir) 23 numaralı Öneri de de (s. 73), 1998/10 sayılı Tebliğ de değişiklik yapılarak, firmalarca Türk Lirası olarak yapılan harcamaların yine Türk Lirası olarak, DFİF ten ödenmesi yönünde düzenleme yapılması gerektiği, geri ödenmesi gereken tutarların enflasyonist etkilerden korunabilmesi maksadı ile her yıl Maliye Bakanlığı nca ilan edilen yeniden değerleme oranında arttırılması veya buna benzer bir düzenleme yapılmasının mümkün olduğu, ifade edilmişti. Ekonomi Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü nden alınan bilgilere göre; Tebliğ in 14 üncü maddesindeki; Desteklemede ibraz edilen belgelerdeki giderlerin Türk Lirası cinsinden olanları TL, döviz cinsinden olanları ise fatura tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası çapraz kurları ve döviz alış kurları esas alınarak, ABD Doları karşılığı Türk Lirası olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca Destekleme ve Fiyat İstikrara Fonundan ödenir. şeklindeki hüküm, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 2010/7 sayılı Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak, Tebliğ in 18 inci maddesinde, değerlendirme ve izleme masraflarının ABD doları cinsinden DFİF ten TTGV ye ödeneceği, 19 uncu maddesinde projelere sağlanacak sermaye desteğinin 1 milyon ABD dolarını aşamayacağı, stratejik odak konuları projeleri için ise 100 bin ABD dolarını aşamayacağı, 20 nci maddesinde de, projenin bitiminde projeye sağlanan destek miktarının ABD doları olarak ve projesinde belirtilen şartlar ve vadelerin esas alınarak, projeyi yöneten kuruluş tarafından TCMB nezdindeki DFİF e geri ödeneceği, hükme bağlanmıştır. Bu durumda, (Mülga) 14 üncü maddenin içeriğinin, aslında yürürlükte olduğu açıkça anlaşılmaktadır Sokak ve Caddelerin Aydınlatılması Giderleri Sokak ve caddelerin aydınlatılması amacıyla, 2010 yılı bütçesinden görev zararı ve gelir kaybı kapsamında ,55 TL tutarında ödeme yapılmıştır sayılı Elektrik Piyasası Kanunu nun geçici 17 nci maddesine göre; kamunun genel kullanımına yönelik cadde ve sokak aydınlatması tüketim giderleri ile trafik sinyalizasyonlarına ait tüketim giderleri, ila tarihleri arasında Hazine Müsteşarlığı bütçesinden karşılanacaktır. Aydınlatma giderlerinin; 2010 Mali Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu eki (E) Cetveline göre; gider tahakkukunu izleyen ay içerisinde elektrik dağıtım şirketlerince Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketine (TEDAŞ) gönderilecek faturaların, TEDAŞ tarafından onaylanmış icmallerinin Hazine Müsteşarlığına ulaşmasını müteakiben, 101

102 Hazine Müsteşarlığı bütçesinin tertibindeki ödenekten, 4628 sayılı Kanun uyarınca yürürlüğe konulan Aydınlatma Yönetmeliği nde belirlenen usul ve esaslar dahilinde, ilgili dağıtım şirketlerine aktarılmak üzere, TEDAŞ a ödenmesi gerekmektedir. 10 Temmuz 2009 tarih sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Aydınlatma Yönetmeliği nin 8 inci maddesinde, aydınlatma giderlerinin gerçek durumu göstermesini teminen EPDK ya denetim yapma görevi verilmiştir. Ancak uygulamada dağıtım şirketi beyanına dayanılarak ödemede bulunulması ve EPDK ya verilen denetim görevinin yerine getirilmemesi 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporunda eleştirilmiş ve Aydınlatma Yönetmeliği nin 8 inci maddesine göre EPDK ya verilen denetim ve kontrol yetkilerinin mevzuata uygun olarak, eksiksiz ve zamanında yerine getirilmesi önerilmiştir yılı Hazine İşlemleri Raporunda yer alan bu öneri ve eleştiriler EPDK ya iletilmiştir. EPDK nın cevabi yazısında ise kurumlarına verilen denetim ve kontrol yetkilerinin Hazine Müsteşarlığınca yapılan genel aydınlatma giderlerinden bağımsız olduğu, bu kapsamda herhangi bir denetim ve kontrol yapılmadığı, yapılsa bile bu denetimlerin Hazine Müsteşarlığınca yapılacak ödemelere baz teşkil etmeyeceği ifade edilmiştir yılı Hazine İşlemleri Raporunda yer alan öneri doğrultusunda bu alanda denetim mekanizması kurulması amacıyla 2011 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu nun E Cetvelinin 10 uncu sırasına; TEDAŞ, dağıtım şirketleri tarafından gönderilen faturalardaki tüketim miktarı ve bedellerinin gerçek durumu gösterip göstermediğine ilişkin olarak belirli dönemler itibarıyla dağıtım şirketleri nezdinde gerekli denetimleri yapar. ifadesi eklenerek TEDAŞ a genel aydınlatma sayaçlarını denetleme yetkisi verilmiştir. Bu doğrultuda TEDAŞ bünyesinde oluşturulan denetim komisyonları marifetiyle denetimlere başlanmış, TEDAŞ tarafından yapılacak denetimlerin tam ve eksiksiz gerçekleştirilebilmesini teminen personel ve mali kaynakların sağlanmasına yönelik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığı nezdinde girişimlerde bulunulmuştur. Bunun yanı sıra 2009 ve 2010 yılı tüketimlerine ilişkin olarak Hazine Kontrolörleri Kurulundan denetim yapması talep edilmiştir. Söz konusu denetimler hala sürmektedir. Ayrıca TEDAŞ a verilen denetim yetkisinin düzenlenmesi amacıyla Aydınlatma Bedellerinin Dağıtım Şirketlerine Ödenmesine İlişkin Usul Ve Esaslar Genelgesi 2011 yılı için hazırlanarak ilgili kurum ve kuruluşlara gönderilmiştir yılı HİR nda eleştirilen konular 2010 mali yılında da aynen devam etmiştir yılı HİR in Sayıştay Genel Kurulu nda 2010 yılında görüşülmesi sebebiyle 2009 yılı işlemlerine ilişkin önerilere yönelik düzenlemeler 2010 mali yılında yapılamamıştır. Her ne kadar 2011 yılında yapılan düzenlemelerle aydınlatma giderlerine yönelik denetim mekanizması tesis edilmeye, bu alandaki boşluk giderilemeye çalışılmış ise de 2009 Hazine İşlemleri Raporu nda denetimin EPDK tarafından yerine getirilmesi önerildiği halde EPDK, Aydınlatma Yönetmeliği nde kendine verilen denetim yetkisinin Genel Aydınlatma Giderlerine ilişkin Hazine Müsteşarlığı nca yapılacak 102

103 ödemelere baz teşkil etmeyeceği görüşündedir. Oysa Aydınlatma Yönetmeliği nin 8 inci maddesinde tesis edilmeye çalışan bir denetim mekanizması da dağıtım şirketlerinin bildirdiği ölçüm değerlerinin gerçek durumu yansıtıp yansıtmadığı ile ilgilidir. Bu da ayrı bir eleştiri konusu olup dağıtım şirketlerince bildirilen ölçüm değerleri üzerinden Hazine Müsteşarlığı tarafından ödeme yapıldığı için bu denetimlerin Hazine Müsteşarlığı tarafından yapılacak ödemelere esas teşkil edeceği açıktır. Ayrıca ödemelerin Hazine Müsteşarlığı tarafından yapılacağı ila tarihleri arasında denetim yapma ve yaptırma yetkisinin, Aydınlatma Yönetmeliği nin Geçici 1 inci Maddesi ve Aydınlatma Bedellerinin Dağıtım Şirketlerine Ödenmesine İlişkin Usul Ve Esaslar Genelgesinin 11 inci Maddesi hükümlerince münhasıran Hazine Müsteşarlığı sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu nun Amaç, Kapsam Ve Tanımlar başlıklı 1 inci maddesinde mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması amacından bahsedilmiş ve bu anlamda EPDK yetkili kılınmıştır ila tarihleri arasındaki geçici dönem için Hazine Müsteşarlığı na verilen denetim yetkisi asıl değil ihtiyari bir yetkidir ve elektrik piyasasında asıl düzenleme ve denetim yetkisi EPDK dadır Yılı Hazine İşlemleri Raporu nda sokak ve caddelerin aydınlatılmasına ilişkin Öneri 19 un 2 nci maddesinde dağıtım şirketlerine yapılan cadde ve sokak aydınlatması tüketim gider ödemelerinin görev zararı kapsamında bütçeleştirilmemesi ve raporlanmaması önerilmiştir. Bu uygulama 2010 mali yılında da aynı şekilde devam etmiş ancak önerimiz doğrultusunda 2011 Yılı Bütçe Kanununun E Cetvelinde gerekli düzenleme yapılarak, ödemelerin Görev Zararı yerine Hazine Yardımları-Mahalli İdarelere Hazine Yardımları başlığı altında Hazine Müsteşarlığı bütçesinin tertibindeki ödenekten yapılması sağlanmıştır Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporu nda; Hazine Müsteşarlığı nın döner sermayeli işletmelerin sermayelerine ilişkin olarak takip ve kontrolü hususunda herhangi bir yetkisi bulunmadığı ve bu nedenle, genel bütçeli idarelere bağlı döner sermayeli işletmelere yatırılan sermayelerin Hazine İç Ödemeler Muhasebe Birimince izlenmesinin yetki ve sorumluluk bakımından uygun olmadığı belirtilmişti. Bu çerçevede, döner sermayeli kuruluşlara yatırılan sermayelerin, bağlı oldukları kamu idarelerinin işlemlerini yürütmekte olan muhasebe birimleri kayıtlarında izlenmesinin sağlanması ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği nde gerekli değişiklerin yapılmasının uygun olacağı önerilmişti. Hazine Müsteşarlığı bu öneriye; 4059 sayılı Hazine Müsteşarlığının Teşkilat Kanun un 2 nci maddesinde Devletin pay sahipliğine ilişkin her türlü işlemin Müsteşarlığımızca yürütüleceği yer aldığından dolayı, Muhasebat Genel Müdürlüğü Yetkilileri tarafından konuya ilişkin önerimiz reddedilmiştir. şeklinde yanıt vermiştir. 103

104 Ancak, 4059 sayılı Kanun da bahsi geçen devletin pay sahipliği ibaresi döner sermayeleri kapsamamaktadır. Döner sermayeler kamu kurum ve kuruluşlarının kendi idaresi altında bulunmaktadır ve genel bütçeden aktarılan tutarların bu kurumların kendi muhasebe kayıtlarında net olarak izlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, Hazine İç Ödemeler Muhasebe Birimince kaydı tutulan 242 Nolu Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, döner sermayelerin bağlı oldukları kamu idarelerinin işlemlerini yürütmekte olan muhasebe birimlerine devredilmelidir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 162 nci maddesinde bu doğrultuda gerekli değişikliğin yapılması uygun olur. Döner sermayeli kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının döner sermayelerin bağlı oldukları kamu idarelerinin işlemlerini yürütmekte olan muhasebe birimlerine devredilmesine ilişkin öneri karşılanmamıştır Kullanılacak Dış Krediler Hesabı ve Kredi Anlaşmaları Hesabı 2009 yılı Hazine İşlemleri Raporu nda; kullanılacak dış krediler ve kredi anlaşmaları hesaplarının anlaşma ve kuruluş bazında izlenebilmesi için yardımcı defterlerin oluşturulmasına yönelik gerekli tedbirlerin alınmasının uygun olacağı önerilmişti. Hazine Müsteşarlığı bu öneriye; Söz konusu hesaplar muhasebe hesap planı ile uyumlu olarak proje tipine ve döviz birimine göre düzenlenmiştir. Hâlihazırda öneride yer alan şekilde bir düzenleme bilgi sisteminden yapılabilmekte olup muhasebe bilgi sisteminden yapılabilmesi için bir gereklilik bulunmamaktadır. şeklinde yanıt vermiştir. Yapılan incelemede dış krediler ve kredi anlaşmaları hesaplarının anlaşma ve kuruluş bazında detay bilgilerinin bilgi sisteminden takip edilebildiği görülmüştür. 104

105 14. EK TABLOLAR Ek Tablo 1 : İç Ödemeler ve Devlet Borçları Muhasebe Birimleri Mizan Toplamları Hesap Kodu Hesap Adı 2009 Yılı Mizanı 2010 Yılı Mizanı 2010 Yılı Mizanı Borç Bakiyesi Değişimi Borç Bakiyesi Alacak Bakiyesi Borç Alacak Borç Bakiyesi Alacak Bakiyesi (%) 102 Banka Hesabı ,36 0, , , ,80 0,00 8, Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-) 0,00 0, , ,67 0,00 0, Proje Özel Hesabı ,77 0, , , ,82 0,00 212, Döviz Hesabı ,02 0, , , ,17 0,00-43, Döviz Gönderme Emirleri Hesabı (-) Diğer Hazır Değerler Hesabı Gelirlerden Alacaklar Hesabı Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Hesabı Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı Takipteki Kurum Alacakları Hesabı Diğer Kurum Alacakları Hesabı Kişilerden Alacaklar Hesabı Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı 0,00 0, , ,77 0,00 0, ,00 0, , ,33 0,00 0,00-100,00 0,00 0, , ,17 0,00 0, ,00 0, , , ,01 0, , ,57 0, , , ,90 0,00-24, ,81 0, , , ,58 0,00 76, ,70 0, , , ,30 0,00-4,60 0,00 0, , ,42 0,00 0, ,20 0, , , ,20 0,00 0, ,07 0, , , ,45 0,00-41, Gelir Tahakkukları ,82 0, , , ,51 0,00 217, Alacak Bakiyesi Değişimi (%) 105

106 Hesabı Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabı Sayım Noksanları Hesabı Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar Hesabı Menkul Varlıklar Hesabı Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Hesabı Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı Diğer Kurum Alacakları Hesabı Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı Sermaye Taahhütleri Hesabı (-) ,77 0, , , ,06 0,00-22,05 0,08 0,00 0,08 0,00 0,08 0,00 0, ,00 0, , , ,00 0,00 129, ,85 0, , , ,27 0,00 31, ,16 0, , , ,45 0,00-11, ,56 0, , , ,82 0,00-5, ,44 0, , , ,30 0,00 7, ,20 0, , , ,25 0,00 3, ,46 0, , , ,46 0,00 26, ,99 0, ,01 0, ,01 0,00 4,85 0, , , ,63 0, ,62 12, Binalar Hesabı ,00 0, ,00 0, ,00 0,00 0, Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı Gelir Tahakkukları Hesabı Cari Yılda Ödenecek Devlet Tahvilleri Hesabı Hazine Bonoları Hesabı 0, , , ,00 0, ,00-50, ,70 0, , , ,42 0,00-8, ,66 0, , , ,02 0,00-16,04 0, , , ,05 0, ,07-24,29 0, , , ,19 0, ,74-32,14 106

107 Kısa Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı Cari Yılda Ödenecek Dış Borçlar Hesabı Bütçe Emanetleri Hesabı 0,00 0, , ,37 0,00 0,00 0, , , ,41 0, ,91-1,59 0, , , ,88 0, ,82 238, Emanetler Hesabı 0, , , ,30 0, ,79 39, Risk Hesabı 0, , , ,31 0, ,58 400, Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı Gider Tahakkukları Hesabı Devlet Tahvilleri Hesabı Uzun Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı 0, , , ,27 0, ,45 10,65 0, , , ,21 0, ,68-26,94 0, , , ,16 0, ,93 27,34 0, , , ,12 0, ,09-0, Dış Borçlar Hesabı 0, , , ,29 0, ,98 9, Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı Gider Tahakkukları Hesabı 0, , , ,58 0, ,17 35,84 0, , , ,23 0, ,39 100, Net Değer Hesabı , , , , , ,42-0,02-44, Nakit Hareketleri Hesabı 0,00 0, , ,03 0,00 0,00 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler 0,00 0, , ,98 0,00 0,00 Hesabı Proje Özel Hesabından 0,00 0, , ,18 0,00 0,00 Kullanımlar Hesabı Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları 0,00 0, , ,79 0,00 0,00 Bildirim Hesabı Değer Hareketleri Sonuç Hesabı 0, , , ,56 0, ,38 2,84 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı 0, , , ,60 0, ,80 47,59 (+) Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet ,52 0, , , ,58 0,00 12,22 Sonuçları Hesabı (-) 107

108 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-) 0, , , ,93 0, ,67 3, ,58 0, , , ,00 0,00-5, Gelirler Hesabı 0,00 0, , ,02 0,00 0, Giderler Hesabı 0,00 0, , ,06 0,00 0, Faaliyet Sonuçları Hesabı Bütçe Gelirleri Hesabı Gelir Yansıtma Hesabı Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabı Bütçe Giderleri Hesabı Gider Yansıtma Hesabı Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabı Kullanılacak Ödenekler Hesabı 0,00 0, , ,33 0,00 0,00 0,00 0, , ,31 0,00 0,00 0,00 0, , ,31 0,00 0,00 0,00 0, , ,88 0,00 0,00 0,00 0, , ,47 0,00 0,00 0,00 0, , ,47 0,00 0,00 0,00 0, , ,23 0,00 0,00 0,00 0, , ,31 0,00 0, Ödenekler Hesabı 0,00 0, , ,31 0,00 0, Ödenekli Giderler Hesabı Verilen Garantiler Hesabı Verilen Garantiler Karşılığı Hesabı Verilen Taahhüt Belgeleri Hesabı Verilen Taahhüt Belgeleri Karşılığı Hesabı Kullanılacak Dış Krediler Hesabı Kredi Anlaşmaları Hesabı Risk Hesabı Alacakları Hesabı Risk Hesabı Alacakları Karşılığı 0,00 0, , ,47 0,00 0, ,04 0, , , ,09 0,00 2,20 0, , , ,56 0, ,09 2, ,75 0, , , ,02 0,00-19,66 0, , , ,01 0, ,02-19, ,97 0, , , ,41 0,00 120,04 0, , , ,61 0, ,41 120, ,74 0, , , ,25 0,00-1,23 0, , , ,45 0, ,25-1,23 108

109 Hesabı Genel Bütçe Dışı İdareler Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabı Genel Bütçe Dışı İdareler Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabı Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan Akreditifler Karşılığı Hesabı Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan Akreditifler Karşılığı Hesabı ,39 0, , , ,86 0,00 10,09 0, , , ,49 0, ,86 10,09 0,00 0, ,59 0, ,59 0,00 0,00 0,00 0, ,59 0, ,59 Genel Toplam: , , , , , ,71 5,91 5,91 109

110 Ek Tablo 2 : İç Ödemeler Muhasebe Birimi Yevmiye Defterinde Bulunmayan Yevmiye Numaraları Başlangıç Yevmiye Numarası (hariç) Bulunan Boşluklar Bitiş Yevmiye Numarası (hariç) Boş Yevmiye Sayısı aralık bulunmuştur 175 Boş Yevmiye Mevcuttur Ek Tablo 3 : Devlet Borçları Muhasebe Birimi Yevmiye Defterinde Bulunmayan Yevmiye Numaraları Başlangıç Yevmiye Numarası (hariç) Bulunan Boşluklar Bitiş Yevmiye Numarası (hariç) Boş Yevmiye Sayısı aralık bulunmuştur 332 Boş Yevmiye Mevcuttur 110

111 Ek Tablo 4 : 2010 Yılında İhraç Edilen DİBS'lere İlişkin Muhasebeleştirilmeyen Iskonto Giderleri Hesaplama Tablosu Yevmiye Tarihi Yevmiye No ISIN Kodu Kağıt Türü Kupon Durumu Toplam (TL Değeri) A Muhasebeleştirilen Tutar B Muhasebeleştirilmeyen Iskonto Gideri (A-B) TRT130411T16 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT161111T14 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT130411T16 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT161111T14 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT161111T14 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT080611T11 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT250112T14 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT250112T14 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT250112T14 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT250412T11 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT250412T11 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT250412T11 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT121011T19 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT080812T26 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT080812T26 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRT080812T26 Devlet Tahvili Kuponsuz , , , TRB140710T13 Hazine Bonosu Kuponsuz , , , TRB180810T18 Hazine Bonosu Kuponsuz , , , TRB080910T19 Hazine Bonosu Kuponsuz , , , TRT080611T11 Hazine Bonosu Kuponsuz , , , TRB120111T10 Hazine Bonosu Kuponsuz , , , TRB200711T14 Hazine Bonosu Kuponsuz , , , TRB200711T14 Hazine Bonosu Kuponsuz , , , TRB090311T13 Hazine Bonosu Kuponsuz , , , TRT121011T19 Hazine Bonosu Kuponsuz , , ,92 TOPLAM ,11 111

112 Ek Tablo 5: Faizleri Zamanaşımına Uğrayan Devlet Tahvilleri, Hazine Bonoları ile Faizleri Zamanaşımına Uğrayan ve Provizyon Hesabında Bekletilen DİBS ler Faizleri Zamanaşımına Uğrayan Devlet Tahvilleri ISIN Vade Tarihi Bakiye TRT070600T ,61 TRT230800T ,34 TRT210201T ,18 TRT230501T ,09 TRT200601T ,59 TRT180701T ,78 TRT220801T ,84 TRT121201T ,55 TRT200202T ,81 TRT260602T ,14 TRT050203T ,52 TRT090403T ,06 TRT031203T ,48 TRT280104T ,13 TRT030304T ,08 TRT070704T ,47 TRT220904T ,28 TRT151204T ,11 TRT260105T ,00 TRT230305T ,63 DEVLET TAHVİLİ TOPLAM ,69 Faizleri Zamanaşımına Uğrayan Hazine Bonoları ISIN Vade Tarihi Bakiye TRB051201T ,50 TRB100702T ,14 TRB231002T ,22 TRB061102T ,94 TRB111202T ,55 TRB080103T ,79 TRB050303T ,05 TRB070503T ,35 TRB210503T ,00 TRB020703T ,63 TRB241104T ,78 HAZİNE BONOSU TOPLAM ,95 Faizleri Zamanaşımına Uğrayan ve Provizyon Hesabında Bekletilen DİBS'ler ISIN Vade Bakiye TRB101001T ,01 TRB060302T ,00 TRB030402T ,81 TOPLAM ,82 112

113 Ek Tablo 6: Vadesi Dolduğu Halde Ödenmeyen Senetlerden Zaman Aşımına Uğrayıp 2010 Yılında Gelir Kaydedilenler Vadesi Dolduğu Halde Ödenmeyen Senetlerden Zaman Aşımına Uğrayıp 2010 Yılında Gelir Kaydedilenler (TL) Senedin Türü Senedin İhraç Senedin İtfa Zaman Aşımına Uğrayan Tutar Senedin ISIN Kodu (Tahvil/Bono) Tarihi Tarihi (Anapara/Faiz) Hazine Bonosu TRB061099T , Anapara 510,20 Hazine Bonosu TRB031199T , Anapara 749,74 Hazine Bonosu TRB190100T , Anapara ve faiz 16,68 İskontolu Tahvil TRT090200T , , Anapara 5.290, İskontolu Tahvil TRT150300T , , Anapara ve faiz 1.073, İskontolu Tahvil TRT170500T , , Anapara 896, İskontolu Tahvil TRT070600T , Anapara 1.958,12 İskontolu Tahvil TRT070600T , Faiz 2.003,61 İskontolu Tahvil TRT090800T Anapara 1.000,00 İskontolu Tahvil TRT230800T , , Anapara , İskontolu Tahvil TRT230800T , , Faiz , İskontolu Tahvil TRT210201T , , Faiz 1.212, İskontolu Tahvil TRT230501T , Faiz 8.272,09 İskontolu Tahvil TRT200601T , Faiz 2.009,59 İskontolu Tahvil TRT180701T , , Faiz 262, İskontolu Tahvil TRT220801T , , Faiz 2.538, Hazine Bonosu TRB051201T , , Faiz 5.115, İskontolu Tahvil TRT121201T , Faiz 302,55 İskontolu Tahvil TRT200202T , , , Faiz 869, İskontolu Tahvil TRT260602T , , Faiz 976, Hazine Bonosu TRB100702T , Faiz 1.218,14 Hazine Bonosu TRB231002T , Faiz 8,22 Hazine Bonosu TRB061102T , , Faiz 1.088, Hazine Bonosu TRB111202T , , Faiz 9.135, Hazine Bonosu TRB080103T , Faiz 2.026,79 113

114 İskontolu Tahvil TRT050203T , Faiz 5.742,52 Hazine Bonosu TRB050303T , , Faiz 502, İskontolu Tahvil TRT090403T , Faiz 2.283,06 Hazine Bonosu TRB070503T , , Faiz 7.889, Hazine Bonosu TRB210503T , Faiz 166,00 Hazine Bonosu TRB020703T , , Faiz 969, İskontolu Tahvil TRT031203T , , Faiz , İskontolu Tahvil TRT280104T , Faiz 6.155,13 İskontolu Tahvil TRT030304T , , Faiz , İskontolu Tahvil TRT070704T , Faiz 8.754,47 İskontolu Tahvil TRT220904T , , Faiz 645, İskontolu Tahvil TRT271004T Faiz 488,20 Hazine Bonosu TRB241104T , , , Faiz 1.589, İskontolu Tahvil TRT151204T , Faiz 8.697,11 İskontolu Tahvil TRT260105T , Faiz 1.778,00 İskontolu Tahvil TRT230305T , Faiz 2.412,63 İskontolu Tahvil TRT240805T , Faiz 276,26 Toplam ,71 114

115 Vadesi Dolduğu Halde Ödenmeyen Senetlerden Zaman Aşımına Uğrayıp 2010 Yılında Gelir Kaydedilenler (ABD Doları) SENEDİN TÜRÜ SENEDİN ISIN SENEDİN SENEDİN İTFA ZAMAN AŞIMINA UĞRAYAN TUTAR (ANAPARA/FAİZ) TL Karşılığı (TAHVİL/BONO) KODU İHRAÇ TARİHİ TARİHİ ABD Doları Kuponlu Tahvil - ABD Doları Cinsi TRH070900F Anapara 4.000, ,20 İskontolu Tahvil - ABD Doları Cinsi TRT250204F Faiz 1.328, ,24 Toplam 5.328, ,44 Genel Toplam ,15 115

116 Ek Tablo 7 : Senet Değişim İşlemlerine İlişkin Örnek Tablo Yeni Verilen (Satılan) Geri Alınan Senedin Senedin ISIN Kodu İhale No İhraç Yöntemi İhale Tarihi Valör (İhraç) Tarihi Vade Tarihi Vade Kupon Durumu (İskontolu / Değişken Kuponlu / Değişken Kuponlu GES / Faizsiz / Sabit Kuponlu vb. Olduğu belirtilecek) Kupon Dönemi İhraç Fiyatı İhraç Miktarı (Nominal) İhraç Miktarı (Net) Geri Alınan Senedin Nominal Tutarı Geri Alınan Senede İlişkin İşlemiş Faiz Tutarı (Nasıl hesaplandığı ile birlikte) Kalan Kupon Adedi Değişim Tarihi Değişim Nedeniyle Yatırılan Fark Satılan Senedin Nominal Tutarı Satılan Senede İlişkin İskonto Gideri/Prim Geliri (Yıllar İtibarıyla Dağılım Biçiminde) Geri Alınan Senede İlişkin Yevmiye Fişi Geri Alınan Senede İlişkin Muhasebeleştirilen Tutar Yeni Verilen (Satılan) Senede İlişkin Yevmiye Fişi Yeni Verilen (Satılan) Senede İlişkin Muhasebeleştirilen Tutar 116

117 Ek Tablo 8 : Hazine Müsteşarlığı Muhasebe Birimlerine Kayıtlı Alacaklar Alacak Tutarı Alacak Tutarı Borçlu Kuruluş Borçlu Kuruluş (bin TL) (bin TL) Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Sivas Belediyesi Ülke Kredileri Batman Belediyesi TMO Toprak Mahsulleri Ofisi Şanlıurfa Belediyesi Ankara Büyükşehir Belediyesi BOTAŞ Tasfiye Halinde Emlak Bankası Alanya Belediyesi EGO Genel Müdürlüğü (Ankara) Avea TCDD - T.C. Devlet Demiryolları Fethiye Belediyesi MARİÇ-Marmaris-İçmeler-Armutlu Bel.Birl Milas Belediyesi Emlak Gayrimenkul Yat.Ort.A.Ş GDF Kredileri TOKİ EÜAŞ-Elektrik Üretim A.Ş İstanbul Olimpiyat Oyn. Haz. ve Düz.Kur Müflis T.İmar Bankası T.A.Ş T.Atom Enerjisi Kurumu TSKB - T. Sınai Kalkınma Bankası A.Ş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Vodafone Adana Büyükşehir Belediyesi Samsun Büyükşehir Belediyesi GASKİ G.Antep B.Ş. Bel.Su ve Kan.İd Denizli Belediyesi ASKİ- Ankara Bel. Su ve Kanl.İdaresi T.C. Ziraat Bankası Adapazarı Belediyesi KOSKİ-Konya Bel.Su ve Kanl.İdaresi İzmir Büyükşehir Belediyesi Siirt Belediyesi Turkcell Erzurum Su ve Kanalizasyon İdaresi Didim Belediyesi Eskişehir Su ve Kanalizasyon İdaresi T. Halk Bankası Foça Belediyesi Bursa Büyükşehir Belediyesi Sosyal Güvenlik Kurumu T.Eximbank Kredileri ASAT - Antalya Bel. Su ve Kanl.İdaresi T. Kalkınma Bankası A.Ş TÜBİTAK - Ulusal Metroloji Enstitüsü T. Vakıflar Bankası T.A.O Mersin Büyükşehir Belediyesi GDF Irak Kredileri Tarım Kredi Kooperatifleri T. İhracat Kredi Bankası A.Ş TÜBİTAK - Marmara Araştırma Enstitüsü TEİAŞ-Türkiye Elektrik İletim A.Ş Konya Büyükşehir Belediyesi Telsim Zonguldak Belediyesi İskenderun Belediyesi Kayseri Büyükşehir Belediyesi Dalaman Belediyesi Kard.Vakfı Florence Night. Hast.A.Ş Bafra Belediyesi SSK Ankara Anonim Türk Sigorta Şti Diyarbakır Bel. Su ve Kanl.İdaresi Türk Patent Enstitüsü Antalya Büyükşehir Belediyesi İller Bankası Genel Müdürlüğü Tarsus Belediyesi Sümer Holding A.Ş Tütün. Tüt.Mam.Tuz Ve Alk.İşl. A.Ş TİGEM Tarım İşl. Genel Müdürlüğü Bandırma Belediyesi SASKİ-Samsun Su ve Kanl. İdaresi 711 ASKİ - Adana Bel. Su ve Kanl.İdaresi TOBB-Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği 533 Gaziantep Büyükşehir Belediyesi TDİ Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş. 511 Yozgat Belediyesi TEDAŞ-Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. 413 TSE - Türk Standartları Enstitüsü Balıkesir Organize Sanayii Bölgesi 389 Kayseri Su ve Kanalizasyon İdaresi Kütahya Organize Sanayii Bölgesi 259 İSKİ - İstanbul Su ve Kanl.İdaresi TETAŞ-Türkiye Elektrik Tic. ve Taah. A.Ş. 159 Menemen Belediyesi Orta Doğu Teknik Üniversitesi 58 İGDAŞ-İstanbul Gaz Dağ.San. ve Tic.A.Ş Diğer 29 Malatya Belediyesi Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu 25 Doğal Afet Sigortaları Kurumu Genel Toplam

118 Ek Tablo 9 : İç Ödemeler ve Devlet Borçları Muhasebe Birimi Bütçe Gelirleri İç Ödemeler Muhasebe Birimi Bütçe Gelirleri Hesap Kodu Hesap Adı Bakiye TL 800 Bütçe Gelirleri Hesabı , Vergi Gelirleri , Gelir Vergisi Tevkifatı 792, Beyana Dayanan KDV , Damga Vergisi 35, Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri , Yatırımları Teşvik Gelirleri , KİT'den Elde Edilen Gelirler , İştirak Gelirleri , Tip Telekomünikasyon Ruhsatı ve Genel İzin Gelir , Kamu Bankalarından Elde Edilen Temettü Gelirleri , Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler , Merkez Bankasındaki 34 Nolu NATO hesabından , Kişilerden alınan Bağış ve Yadımlar 3.700, Harita ve Kadastro Bedeli , Döner Sermaye Karlarından Sermayeye Eklenen Gelirler , Diğer Gelirler , Kurumca Verilen Borçlardan Alacakların Faizleri , İkrazlardan Geri Alınanlar 4.428, Diğer Faizler , Fonlardan Aktarmalar , Tasfiye Edilen Fon Gelirleri , GSM İşletmelerinden Alınan Hazine Payları , Diğer İdari Para Cezaları 187, Vergi ve Diğer Amme Alacakları Gecikme Zamları 710, Para Farkları , Yukarıda Tanımlanmayan Diğer Çeşitli Gelirler , Sermaye Gelirleri , Diğer Çeşitli Taşınır Satış Gelirleri 0, Konvertibl Olmayan Yabancı Paralar 766, Diğer Çeşitli Sermaye Satış Gelirleri , Alacaklardan Tahsilat , Belediyelerden , Tarım Kredi Kooperatiflerinden , Diğer Teşebbüslerden , Ziraat Bankası'ndan , Kalkınma Bankası'ndan , Diğer Mali Kurumlardan , Diğerlerinden , Dışarıya verilen diğer borçlardan tahsilat ,43 118

119 Devlet Borçları Muhasebe Birimi Bütçe Gelirleri Hesap Kodu Hesap Adı Bakiye TL 800 Bütçe Gelirleri Hesabı , Vergi Dışı Gelirler , Diğer Çeşitli Vergi Dışı Gelirler , Diğer Gelirler , Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Faizleri , Kurumca Verilen Borçlardan Alacakların Faizleri , Takipteki Kurum Alacakları Faizleri , Borçlanma Senedi Geçmiş Gün Faizi , Borçlanma Senedi Primli Satış Geliri , Diğer Faizler ,52 119

120 Ek Tablo 10 : İç Ödemeler ve Devlet Borçları Muhasebe Birimleri Konsolide Bütçe Gelirleri Hesap Kodu Hesap Adı Bakiye TL 800 Bütçe Gelirleri Hesabı , Vergi Gelirleri , Gelir Vergisi Tevkifatı 792, Beyana Dayanan KDV , Damga Vergisi 35, Vergi Dışı Gelirler , Diğer Çeşitli Vergi Dışı Gelirler , Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri , Yatırımları Teşvik Gelirleri , KİT'den Elde Edilen Gelirler , İştirak Gelirleri , Tip Telekomünikasyon Ruhsatı ve Genel İzin Gelir , Kamu Bankalarından Elde Edilen Temettü Gelirleri , Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler , Merkez Bankasındaki 34 Nolu NATO hesabından , Kişilerden alınan Bağış ve Yadımlar 3.700, Harita ve Kadastro Bedeli , Döner Sermaye Karlarından Sermayeye Eklenen Gelirler , Diğer Gelirler , Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Faizleri , Kurumca Verilen Borçlardan Alacakların Faizleri , Takipteki Kurum Alacakları Faizleri , Borçlanma Senedi Geçmiş Gün Faizi , Borçlanma Senedi Primli Satış Geliri , İkrazlardan Geri Alınanlar 4.428, Diğer Faizler , Fonlardan Aktarmalar , Tasfiye Edilen Fon Gelirleri , GSM İşletmelerinden Alınan Hazine Payları , Diğer İdari Para Cezaları 187, Vergi ve Diğer Amme Alacakları Gecikme Zamları 710, Para Farkları , Yukarıda Tanımlanmayan Diğer Çeşitli Gelirler , Sermaye Gelirleri , Diğer Çeşitli Taşınır Satış Gelirleri 0, Konvertibl Olmayan Yabancı Paralar 766, Diğer Çeşitli Sermaye Satış Gelirleri , Alacaklardan Tahsilat , Belediyelerden , Tarım Kredi Kooperatiflerinden , Diğer Teşebbüslerden , Ziraat Bankası'ndan , Kalkınma Bankası'ndan , Diğer Mali Kurumlardan , Diğerlerinden , Dışarıya verilen diğer borçlardan tahsilat ,43 120