LETKEN VE YALITKANLAR

Transkript

1 1 İLETKEN, YARI İLETKEN VE YALITKANLAR İletkenler : Bir maddenin iletkenliğini belirleyen en önemli faktör, atomlarının son yörüngesindeki elektron sayısıdır. Bu son yörüngeye "Valans Yörünge" üzerinde bulunan elektronlara da "Valans Elektron" denir. Valans elektronlar atom çekirdeğine zayıf olarak bağlıdır. Valans yörüngesindeki elektron sayısı 4 'den büyük olan maddeler yalıtkan 4 'den küçük olan maddeler de iletkendir. Örneğin bakır atomunun son yörüngesinde sadece bir elektron bulunmaktadır. Bu da bakırın iletken olduğunu belirler. Bakırın iki ucuna bir eletrik enerjisi uygulandığında bakırdaki valans elektronlar güç kaynağının pozitif kutbuna doğru hareket eder. Bakır elektrik iletiminde yaygın olarak kullanılmaktadır. Sebebi ise maliyetinin düşük olması ve iyi bir iletken olmasıdır. En iyi iletken altın, daha sonra gümüştür. Fakat bunların maaliyetinin yüksek olması nedeniyle elektrik iletiminde kullanılmamaktadır. Yalıtkanlar : Yalıtkan maddelerin atomlarının valans yörüngelerinde 8 elektron bulunur. Bu tür yörüngeler doymuş yörünge sınıfına girdiği için elektron alıp verme gibi bir istekleri yoktur. Bu sebeplede elektriği ilemezler. Yalıtkan maddeler iletken maddelerin yalıtımında kullanılır. Yalıtkan maddelere örnek olarak tahta, cam ve plastiği verebiliriz. İsterseniz bu örnekleri arttırabilirsiniz. Yarı İletkenler : Aşağıdaki şekilde gördüğünüz gibi yarı iletkenlerin valans yörüngelerinde 4 elektron bulunmaktadır. Bu yüzden yarı iletkenler iletkenlerle yalıtkanlar arasında yer almaktadır. Elektronik elemanlarda en yaygın olarak kullanılan yarı iletkenler Germanyum ve Silisyumdur. Tüm yarı iletkenler son yörüngelerindeki atom sayısını 8 'e çıkarma çabasındadırlar. Bu nedenle saf bir germenyum maddesinde komşu atomlar son yörüngelerindeki elektronları Kovalent bağ ile birleştirerek ortak kullanırlar. Aşağıdaki şekilde Kovalent bağı görebilirsiniz. Atomlar arasındaki bu kovalent bağ germanyuma kristallik özelliği kazandırır. Silisyum maddeside özellik olarak germanyumla hemen hemen aynıdır. Fakat yarı iletkenli elektronik devre elemanlarında daha çok silisyum kullanılır. Silisyum ve Germanyum devre elemanı üretiminde saf

2 2 olarak kullanılmaz. Bu maddelere katkı katılarak Pozitif ve Negatif maddeler elde edilir. Pozitif (+) maddelere "P tipi", Negatif (-) maddelerede "N tipi" maddeler denir. N Tipi Yarı İletken : Arsenik maddesinin atomlarının valans yörüngelerinde 5 adet elektron bulunur. Silisyum ile arsenik maddeleri birleştrildiğinde, arsenik ile silisyum atomlarının kurdukları kovalent bağdan arsenik atomunun 1 elektronu açıkta kalır. Aşağıdaki şekilde açıkta kalan elektronu görebilirsiniz. Bu sayede birleşimde milyonlarca elektron serbest kalmış olur. Bu da birleşime "Negatif Madde" özelliği kazandırır. N tipi madde bir gerilim kaynağına bağlandığında üzerindeki serbest elektronlar kaynağın negatif kutbundan itilip pozitif kutbundan çekilirler ne gerilim kaynağının negatif kutbundan pozitif kutbuna doğru bir elektron akışı başlar. P Tipi Yarı İletken : Bor maddesininde valans yörüngesinde 3 adet elektron bulunmaktadır. Silisyum maddesine bor maddesi enjekte edildiğinde atomların kurduğu kovalent bağlardan bir elektronluk eksiklik kalır. Bu eksikliğe "Oyuk" adı verilir. Bu elektron eksikliği, karışıma "Pozitif Madde" özelliği kazandırır. P tipi maddeye bir gerilim kaynağı bağlandığında kaynağın negatif kutbundaki elektronlar p tipi maddeki oyukları doldurarak kaynağın pozitif kutbuna doğru ilerlerler. Elektronlar pozitif kutba doğru ilerlerken oyuklarda elektronlerın ters yönünde hareket etmiş olurlar. Bu kaynağın pozitif kutbundan negatif kutbuna doğru bir oyuk hareketi sağlar.

3 3 Azınlık ve Çoğunluk Taşıyıcılar : Silisyum ve germanyum maddeleri tamamiyle saf olarak elde edilememektedir. Yani maddenin içinde, son yörüngesinde 5 ve 3 elektron bulunduran atomlar mevcuttur. Bu da P tipi maddede elektron, N tipi maddede oyuk oluşmasına sebep olur. Fakat P tipi maddede istek dışı bulunan oyuk sayısı, istek dışı bulunan elektron sayısından fazladır. Aynı şekilde N tipi maddede de istek dışı bulunan elektron sayısı istek dışı bulunan oyuk sayısından fazladır. İşte bu fazla olan oyuk ve elektronlara "Çoğunluk Taşıyıcılar" az olan oyuk ve elektronlara da"azınlık Taşıyıcılar" denir. Azınlık taşıyıcılar yarı iletkenli elektronik devre elemenlarında sızıntı akımına neden olur. İçeriğinde çok sayıda yarı iletkenli devre elemanı bulunduran entegrelerde fazladan gereksiz akım çekimine yol açar ve bu da elemanın ısınmasına, hatta zarar görmesine neden olur.

4 4

5 5

6 6 BAKIR İLETKENLİ TELEFON KABLOLARI - DOLGUSUZ YERALTI TELEFON KABLOLARI KPD-PAP, PD-PAP n x 2 x 0.4, 0.5, 0.6, 0.9 Yeraltına Döşenen, Dolgusuz, Bakır İletkenli, Solid veya Köpüklü Polietilen Yalıtkanlı, Yıldız Dörtlü Düzeninde, Polietien, Alüminyum, Polietilen Kılıflı, Şehiriçi Ses Frekans, Haberleşme Kabloları KABLO YAPISI İletken Yalıtkan : Tavlanmış, düzgün çekilmiş elektrolitik bakır iletken. Solid veya köpüklü ( Skin-foam) PE. Yalıtkanlar farklı : renklerle renklendirilerek birbirlerinden ayrılmaktadır. Yalıtkan renkleri müşteri isteklerine göre belirlenmektedir. Dörtleme Kablo özü Öz sarma bandı İç kılıf Alüminyum koruyucu Dış kılıf Kablo markalaması Kablo boyu Paketleme Yalıtılmış dört adet iletken bir yıldız dörtlü teşkil edecek : şekilde uygun hatve ile bükülürler : Dörtlülerin birarada bükülmesiyle alt gruplar oluşturulur. Alt grupların birarada bükülmesi ile grup oluşturulur. Grupların veya alt grupların birarada bükülmesiyle kablo özü oluşturulur. : Kablo özü üzerine plastik bant sarılır. : Siyah PE malzeme ile iç kılıf yapılır. : İki tarafı PE ile kaplanmış alüminyum folyo boyuna ve bindirmeli olarak sarılır. : Siyah PE malzeme ile dış kılıf yapılır. Dış kılıf üzerine sıcak baskı yöntemiyle isteğe bağlı olarak : yazı yazılabilmekte ve metraj yapılabilmektedir. Müşteri isteklerine ve kablo tipine bağlı olarak : değişebilmektedir. Boy toleransı ± 5% tir. Kablolar ağaç makaralara sarılır ve makara etrafı kapak : tahtaları ile örtülür. Kablo Uçları uygun şekilde kapatılır. Testleri tamamlanmış kablolar, alt uçlarına takılmış Sübaplardan uygun basınçta kuru hava ile doldurulur. Makara üzerine yön okları ve Tanıtıcı etiketler konur. Makara boyutları müşteri isteklerine göre değişebilmektedir.

7 7 Standard Ağaç Makara Boyutları (mm) Makara tipi C TA D E EH EP FC GY GT Flanş çapı (A) En büyük genişlik (L) Kablo sarım genişliği (D) Göbek deliği (E) Kabloların elektriksel ve mekaniksel özellikler müşteri isteklerine uygun tasarlanabilmektedir. BAKIR İLETKENLİ TELEFON KABLOLARI - DAHİLİ TESİSAT KABLOLARI KABLO YAPISI İletken Yalıtkan Perleme Kablo Özü Öz Sarma Bandı Toprak Teli Kılıf : 0,5 mm. çaplı tavlı solid veya kalaylı bakır. : PVC izolasyon. Yalıtkanlar farklı renklerle birbirlerinden ayrılmaktadır.tablo 1.'e bakınız. Yalıtılmış iki adet iletken bir çift teşkil edecek şekilde : uygun hatve ile bükülürler. Perler birarada bükülerek alt gruplar oluşturulur. Alt : grupların birarada bükülmesiyle grup oluşturulur. Grupların veya alt grupların birarada bükülmesiyle kablo özü oluşturulur. Alt gruplar ve grup renkli şeritlerle birbirlerinden ayrılmaktadır. Tablo 2.'ye bakınız. : Plastik Bant : 0,5 mm. çaplı tavlı kalaylı bakır tel. : Gri renkli PVC

8 8 Müşteri isteklerine ve kablo tipine bağlı olarak Kablo boyu : değişebilmektedir. Boy toleransı ± 5% tir. Kablolar ağaç makaralara sarılır ve makara etrafı kapak Paketleme : tahtaları ile örtülür. Kablo uçları uygun şekilde kapatılır. Makara üzerine yön okları ve tanıtıcı etiketler konulur. Makara boyutları müşteri isteklerine göre değişebilmektedir. Standard Ağaç Makara Boyutları (mm) Makara tipi B7 C TA Flanş çapı (A) En büyük genişlik (L) Kablo sarım genişliği (D) Göbek deliği (E) Doğru Akım Direnci + 20 C de, Elektriksel.Özellikler : maks. 97,8 ohm/km Efektif Kapasite, + 20 C de, nf/km : maks. 120 Yalıtkanlık Direnci, + 20 C de, Mohm : min. 100 *km (1 dakika süreyle 500 Vdc gerilim uygulanarak ) Dielektrik Dayanım : delinme yok (Herhangi bir iletken ile biraraya toplanmış diğer iletkenler arasına 500 Vdc gerilim 1dakika süreyle uygulanır)

9 9 Fiziksel Özellikler kablo tipi kablo çapı nominal,mm standart boy metre net ağırlık kg/km makara tipi brüt ağırlık kg/km 1 x 2x 0,5 +0,5 4, B x 2x 0,5 +0,5 4, C x 2x 0,5 +0,5 5, C x 2x 0,5 +0,5 6, TA x 2x 0,5 +0,5 7, B x 2x 0,5 +0,5 8, B x 2x 0,5 +0,5 9, B x 2x 0,5 +0,5 10, C x 2x 0,5 +0,5 13, TA x 2x 0,5 +0,5 18, TA x 2x 0,5 +0,5 22, TA x 2x 0,5 +0,5 25, TA 623 Tablo 1 Yalıtkan renk düzeni a- teli b-teli çift numarası Beyaz Mavi 1 Beyaz Portakal 2 Beyaz Yeşil 3 Beyaz Kahverengi 4 Beyaz Gri 5 Kırmızı Mavi 6 Kırmızı Portakal 7 Kırmızı Yeşil 8 Kırmızı Kahverengi 9 Kırmızı Gri 10 Siyah Mavi 11 Siyah Portakal 12 Siyah Yeşil 13 Siyah Kahverengi 14 Siyah Gri 15

10 10 Tablo2 Alt Grup ve Grup No Tanıtma Şeriti Renkleri 1 Mavi 2 Portakal 3 Yeşil 4 Kahverengi 5 Gri 6 Mavi-Beyaz 7 Portakal-Beyaz 8 Yeşil-Beyaz 9 Kahverengi-Beyaz 10 Gri-Beyaz 11 Mavi-Sarı 12 Portakal-Sarı 13 Yeşil-Sarı 14 Kahverengi-Sarı 15 Gri-Sarı 16 Mavi-Menekşe 17 Portakal-Menekşe 18 Yeşil-Menekşe 19 Kahverengi- Menekşe 20 Gri-Menekşe Yeraltı Fiber Optik Kablolar Uygulama: Yeraltına Döşenen Fiber Optik Kablolar Kablo Yapısı: Fiber Fiber özellikleri müşteri isteklerine uygun olarak belirlenir. İkincil Kaplama Yüksek modüllü plastik malzemeden tüp yapılır : hydrolysis resistant polybuthylene terephtalate (PBT). Kablo yapısına bağlı olarak uygun sayıda fiberler bu tüp içine yerleştirilir.tüp boyutları belirlenirken fiberlerin herhangi bir stres altında kalmamaları esastır. Tüp içi özel dolgu (jel) malzemesi ile doldurulur.

11 11 Bükülü Kablo Özü Tüpler, bir merkez elemanı etrafında SZ veya helisel şekilde bükülürler. Büküm esnasında kablo özü dolgu ( jel gibi) malzemesi ile doldurulur. Bu malzeme öz içerisinden su yürümesini engellemektedir. Merkez Elemanı Tüplerin ve fiberlerin herhangi bir stres altında kalmamaları için taşıyıcı bir kuvvet elemanıdır. Metal veya metal olmayan bir malzemeden yapılmış olabilir. Boyutları ve malzeme tipi kablo yapısına ve montaj koşullarına bağlı olarak belirlenmektedir. Öz Sarma Bandı Nonhygroscopic bir bant öz üzerine boyuna ve bindirmeli olarak sarılmaktadır. Su Sızdırmazlık Bandı Suyun kablo özü ile İç kılıf arasında yürümesini önleyici tabakadır. Bunun için aramide ipler veya bazı özel sızdımazlık bantları kullanılmaktadır. İç Kılıf PE malzeme ile iç kılıf yapılır. Zırhlama İç Kılıf üzerine korugasyonlu çelik bant boyuna ve bindirmeli olarak sarılır.iç kılıf ile çelik bant arası su sızdırmazlığını sağlayan bir dolgu malzemesi ile doldurulur. Dış Kılıf PE malzeme ile dış kılıf yapılır. Kılıf markalaması Kılıf üzerine sıcak baskı yöntemi ile isteğe uygun yazı yazılabilmekte ve metraj yapılabilmektedir. Kablo Boyu Müşteri isteğine ve kablo yapısına bağlı olarak değişebilmektedir. Optik Karakteristikler Optik karakteristikler, kullanılan fiber tipine ve müşteri isteklerine bağlı olarak değişebilmektedir. Mek. Karakteristikler Müşteri isteklerine bağlı olarak belirlenir. Mekanik özellikleri, çalışma, montaj ve iklim koşulları belirleyebilmektedir.

12 12 Paketleme Kablo ağaç makaralara sarılmakta ve makaranın etrafı kapak tahtaları ile örtülmektedir. Kablo uçları uygun bir şekilde kapatılmaktadır. Makara üzerine yön okları ve ürün tanıtıcı etiketler konmaktadır. Kablo Kesiti Hava Hattı Fiber Optik kablolar Uygulama Havai Tip Metalsiz Fiber Optik Kablolar Kablo Yapısı Fiber Fiber özellikleri müşteri isteklerine uygun olarak belirlenir. İkincil Kaplama Yüksek modüllü plastik malzemeden tüp yapılır : hydrolysis resistant polybuthylene terephtalate (PBT). Kablo yapısına bağlı olarak uygun sayıda fiberler bu tüp içine yerleştirilir. Tüp içi özel dolgu (jel) malzemesi ile doldurulur. Merkez Elemanı Tüplerin ve fiberlerin herhangi bir stres altında kalmamaları için taşıyıcı bir kuvvet elemanıdır. Metal veya metal olmayan bir malzemeden yapılmış olabilir.

13 13 Boyutları ve malzeme tipi kablo yapısına ve montaj koşullarına bağlı olarak belirlenmektedir. Bükülü Kablo Özü Tüpler, bir merkez elemanı etrafında SZ veya helisel şekilde bükülürler. Büküm esnasında kablo özü dolgu ( jel gibi) malzemesi ile doldurulur. Bu malzeme öz içerisinden su yürümesini engellemektedir. Öz Sarma Bandı Nonhygroscopic bir bant öz üzerine boyuna ve bindirmeli olarak sarılmaktadır. Mukavemet Elemanı Öz üzerine, montaj ve çalışma koşullarına bağlı olarak uygun miktar ve özelliklerde aramid ipler sarılır. İç Kılıf PE malzeme ile iç kılıf yapılır. Mukavemet Elemanı İç Kılıf üzerine montaj ve çalışma koşullarına bağlı olarak uygun miktar ve özelliklerde aramid ipler sarılır. Dış Kılıf PE malzeme ile dış kılıf yapılır. Kılıf markalaması Kılıf üzerine sıcak baskı yöntemi ile isteğe uygun yazı yazılabilmekte ve metraj yapılabilmektedir. Kablo Boyu Müşteri isteğine ve kablo yapısına bağlı olarak değişebilmektedir. Kablo Yapısı Müşteri isteklerine bağlı olarak değiştirilebilmektedir. Optik Karakteristikler Optik karakteristikler, kullanılan fiber tipine ve müşteri isteklerine bağlı olarak değişebilmektedir. Mek. Karakteristikler Müşteri isteklerine bağlı olarak belirlenir. Mekanik özellikleri, çalışma, montaj ve iklim koşulları belirlemektedir. Paketleme

14 14 Kablo ağaç makaralara sarılmakta ve makaranın etrafı kapak tahtaları ile örtülmektedir. Kablo uçları uygun bir şekilde kapatılmaktadır. Makara üzerine yön okları ve ürün tanıtıcı etiketler konmaktadır. Kablo Kesiti ALÜMİNYUM İLETKENLER ÇELİK ÖZLÜ ALÜMİNYUM İLETKENLER ÇELİK ÖZLÜ ALÜMİNYUM İLETKENLER (A1 / S1A) Orta ve yüksek gerilim iletim hatlarında kullanılan çıplak çelik özlü alüminyum iletkenler, Türk Standardı TS-IEC 1089 a uygun olarak, mm² kesitleri arasında üretilmektedir. İstek üzerine CSA, ASTM, DIN, BS, SFS, NF gibi diğer ülke standardlarına uygun üretim yapılmaktadır. Genel olarak iletkenler, standard ağaç makaralar üzerinde teslim edilir. İLETKENLER İÇİN STANDARD AĞAÇ MAKARA ÖLÇÜLERİ MAKARA BOYUTLAR(mm) AĞIRLIK HACİM TİPİ A B C D E (kg) (m³) TA D EH GR

15 15 İŞARETLEME Üreticinin adı, üretim yılı ve standardı, iletkenin cinsi, anma adı, kesiti, çapı, parça adet x uzunluğu, alıcı ve sipariş kodu, makaranın tipi, numarası, brüt ve net ağırlığını belirten madeni bir etiket makara yanağı üzerine yerleştirilmiştir. Makaranın taşınma ve açılma yönü, yanak üzerinde bir ok işareti ile belirtilmiştir. ÇELİK ÖZLÜ ALÜMİNYUM İLETKENLER (A1/S1A) - Yapı, mekanik ve elektriksel özellikleri Tel Sayıları ve Eşdeğer Kesit Anma Çapı Çapları Standardı A1/S1A AWG Toplam Alüminyum Çelik Bakır Anma (Al/Ç) veya Al Çelik İletken Çap Çap Kesiti Çelik İletken Adı mm² cir.mils mm² mm² mm² Adet mm Adet mm mm² mm mm SWALLOW 27/4 3 26,69 4,45 31,14 6 2,38 1 2,38 16,78 2,38 7,14 SPARROW 34/6 2 33,59 5,60 39,19 6 2,67 1 2,67 21,09 2,67 8,01 ROBINONE 45/ ,70 7,45 52,15 6 3,08 1 3,08 28,11 3,08 9,24 RAVEN 54/9 1/0 53,52 8,92 62,44 6 3,37 1 3,37 33,73 3,37 10,11 PIGEON 85/14 3/0 85,13 14,18 99,30 6 4,25 1 4,25 53,52 4,25 12,75 135/ ,87 21,99 156, ,57 7 2,00 85,17 6,00 16,28 PARTRIDGE OSTRICH 152/ ,19 24,71 176, ,73 7 2,12 95,60 6,36 17,28 HAWK 242/ ,65 39,19 280, ,44 7 2,67 152,00 8,01 21,77 DRAKE 403/ ,56 65,44 468, ,44 7 3,45 253,30 10,35 28,11 CONDOR 402/ ,33 53,15 454, ,08 7 3,08 253,30 9,24 27,72 RAIL 483/ ,40 33,60 517, ,70 7 2,47 300,00 7,40 29,60 CARDINAL 485/ ,53 62,81 547, ,38 7 3,38 304,00 10,14 30,42 PHEASANT 645/ ,08 81,71 726, , ,34 405,70 11,70 35,10

16 16 Kanada Standardı Anma Adı A1/S1A (Al/Ç) mm² Kesit AWG veya cir.mils Toplam İletken mm² Anma Kopma Yükü kg C DC Direnci Ohm/km Anma Birim Ağırlığı kg/km Standard Ambalaj (Bir Marka Üzerinde) İletken Adet x Boy m Net Ağırlık kg Makara Tipi Akım Taşıma Kapasitesi AMPER (1) (2) (3) SWALLOW 27/4 3 31, , ,8 2x TA SPARROW 34/6 2 39, , ,7 3x TA ROBINONE 45/ , , ,3 2x TA RAVEN 54/9 1/0 62, , ,2 1x TA PIGEON 85/14 3/0 99, , ,9 1x TA PARTRIDGE 135/ , , ,8 1x D OSTRICH 152/ , , ,9 1x EH HAWK 242/ , , ,8 1x EH DRAKE 403/ , , ,9 1x GR CONDOR 402/ , , ,7 1x GR RAIL 483/ , , ,2 1x GR CARDINAL 485/ , , ,8 1x GR PHEASANT 645/ , , ,5 1x GR Akım Taşıma Kapasitesi Faktörleri Birim Rüzgar Hızı m/sn 0 0,6096 0,6 0,6 0,6 0,6 Ortam Sıcaklığı º C Max. İletken Sıcaklığı Frekans º C Hz İletken Yüzeyi - mat Güneş Isısı kw/m² ,2 1,2 1,2 TAM ALÜMİNYUM İLETKENLER TAM ALÜMİNYUM İLETKENLER (A1) Alçak gerilim dağıtım hatlarında kullanılan çıplak tam alüminyum iletkenler,türk Standardı TS-IEC 1089 a uygun olarak mm² kesitleri arasında üretilmektedir. İstek üzerine ASTM, DIN, BS, SFS, NF gibi diğer ülke standardlarına uygun üretim yapılmaktadır. Genel olarak iletkenler standard ağaç makaralar üzerinde teslim edilir.

17 17 İLETKENLER İÇİN STANDARD AĞAÇ MAKARA ÖLÇÜLERİ MAKARA BOYUTLAR(mm) TİPİ A B C D E AĞIRLIK (kg) HACİM (m³) TA D EH GR İŞARETLEME Üreticinin adı, üretim yılı ve standardı, iletkenin cinsi, anma adı, kesiti, çapı, parça adet x uzunluğu, alıcı ve sipariş kodu, makaranın tipi, numarası, brüt ve net ağırlığını belirten madeni bir etiket makara yanağı üzerine yerleştirilmiştir. Makaranın taşınma ve açılma yönü, yanak üzerinde bir ok işareti ile belirtilmiştir. TAM ALÜMİNYUM İLETKENLER (A1) - Yapı, mekanik ve elektrik özellikleri Kanada Standardı A1 AWG Kesit Toplam Eşdeğer Bakır Tel Sayıları ve Çap Alüminyum İletken Anma + 20 ºC DC Anma (Al) veya İletken Kesiti Çap Çapı Direnci Adı mm² cir.mils mm² mm² Adet mm mm Ohm/km ROSE ,14 13,30 7 1,96 5,88 1,354 LILY ,66 16,78 7 2,20 6,61 1,074 PANSY ,37 26,57 7 2,78 8,33 0,6752 POPPY 53 1/0 53,49 33,73 7 3,12 9,36 0,5351 ASTER 67 2/0 67,45 42,32 7 3,50 10,51 0,4245 PHLOX 85 3/0 84,99 53,52 7 3,93 11,80 0,3366 OXLIP 107 4/0 107,30 67,50 7 4,42 13,25 0,2671

18 18 Kanada Kesit Anma Anma Standard Ambalaj Akım Taşıma Standardı A1 AWG Toplam Kopma Birim İletken Net Kapasitesi AMPER Anma (Al) veya İletken Yükü Ağırlığı AdetxBoy Ağırlık Makara (1) (2) (3) mm² cir.mils mm² kgf kg/km m kg Tipi Adı ROSE , x TA LILY , x TA PANSY , x TA POPPY 53 1/0 53, x TA ASTER 67 2/0 67, x TA PHLOX 85 3/0 84, x TA OXLIP 107 4/0 107, x TA Akım Taşıma Kapasitesi Faktörleri Birim Rüzgar Hızı m/sn 0 0,6096 0,6 0,6 0,6 0,6 Ortam Sıcaklığı º C Max. İletken Sıcaklığı º C Frekans Hz İletken Yüzeyi - mat Güneş Isısı kw/m² ,2 1,2 1,2 ALPEK ASKI TELLİ, DEMET BİÇİMLİ, ALÜMİNYUM İLETKENLİ HAVA HATTI KABLOLARI (AER) AER tipi kablolar, güvenli emniyetli, ve tesis maliyetlerinde sağladığı ekonomi nedeni ile 1960 yılından beri, tüm dünyada alçak ve orta gerilimde, çıplak alüminyum iletkenli hava hatları yerine hızla artan bir şekilde kullanılmaktadır. AER tipi askı telli, demet biçimli, alüminyum iletkenli, 1 kv alçak gerilim hava hattı kablosu ALPEK (tescilli adı), Finlandiya Standardı SFS 2200 ve Türk Standardı TS e uygun olarak 1971 yılından beri TÜRKKABLO A.O. tarafından ülkemizde üretilmektedir. ALPEK kabloların, ülkemizdeki hızlı kullanım artışı, deneyimlerin olumlu olduğunu kanıtlamaktadır. ALPEK kabloların yapısal özelliklerinin sağladığı yararlar kısaca aşağıda özetlenmiştir.

19 19 GÜVENİRLİK ALPEK kablolar, şehir ve özellikle ağaçlık ve kırsal alanda, konut veya sınai tesislerde ağaç, demir veya beton direkli 1 kv alçak gerilim dağıtım şebekelerinde, çıplak alüminyum veya bakır iletken yerine kullanılarak çıplak iletkenli hava hatlarında kamçılanma nedeni ile sıkça oluşan kısa devre arızalarına imkan vermez. ALPEK kablolarının delinme gerilimleri çok yüksektir. Bu nedenle yalıtım arızası yok denecek kadar azdır. Ayrıca, abone elektrik sayaçlarını, atmosferik aşırı gerilimlerin tahrip edici etkilerine karşı korur. ALPEK kablolar, çevre dostu olup, ağaç kesilmelerini en alt düzeye indirir, doğa ile uyum sağlar. ALPEK kabloların, ağaçlara teması durumunda tehlikeli kısa devreler oluşmaz. EMNİYET ALPEK kabloların faz iletkenlerinin yalıtılmış olması, elektrik hakkında yeterli bilgi sahibi olmayan kişilerin dikatsizce iletkenlere dokunması sonucu oluşabilecek ölümcül kazaları önler. ALPEK kabloları çıplak iletkenli hatlardan ayıran en önemli faydası ve özelliğidir. ALPEK kabloların yapısı nedeni ile yıldırım gibi atmosferik olayların oluşturduğu aşırı gerilimlerin tahrip edici etkisi sonucu meydana gelen kısa devreler ve maddi kayıplar daha azdır. ALPEK kabloların nötr hattının çıplak oluşu, fazlar ile karışmasını önler, tesis ve tamir esnasında yanılmalara ve ölümcül hatalara imkan vermez. EKONOMİ ALPEK kablolu sistemler kullanılarak, çıplak iletkenli hatlara göre direk boylarının kısalması, 5 çıplak iletken için gerekli bağlantı malzemesi ve çekimi yerine tek bağlantı ve çekim neticesi tesislerin maliyetinde % arasında bir tasarruf sağlanabilir. ALPEK kabloların işletme ve bakım masrafları, çıplak iletkenlere göre daha azdır.

20 20 ALPEK kablo tesis edilmiş direkler üzerine, birden fazla kablo tesis edebilme olanağı, daha sonraları gerekecek mevcut şebeke takviyelerinde çok büyük bir kolaylık, imkân ve ekonomi sağlar. ALPEK kablolar, orta gerilim hava hatları veya hava hattı telefon kabloları ile beraber aynı direkler üzerinde tesis edilebilir. ALPEK kabloların endüktif direnç değerinin çıplak iletkenli hatlara göre daha düşük olması gerilim düşümleri ve kayıpların azalmasına imkân verir. ALPEK kablolar yapıları nedeni ile elektrik arızaları ve kesintileri azaltarak dolaylı bir ekonomi sağlar ve şikâyetleri azaltır. ALPEK kablolar fazların yalıtılmış olması nedeni ile kaçak elektrik kullanımını önler. KABLO YAPISI Faz iletkenleri: 16 mm² dairesel kesitili som, mm² sıkıştırılmış, çok telli yuvarlak alüminyum. Diğer kesitler istek üzerine üretilir. Nötr-Askı iletkeni: Faz iletkenlerinin bir üst kesitinde, çıplak, sıkıştırılmış, çok telli yuvarlak alüminyum alaşım ( 294 N/mm²_). Yalıtım: TS şartlarını karşılayan ve dış hava şartlarına dayanıklı, siyah renkli polietilen. Yapı: ALPEK kablolar, dış hava şartlarına dayanıklı siyah polietilen ile yalıtılmış alüminyum iletkenlerin, tüm mekanik yükleri taşıyan alüminyum alaşımdan yapılmış çıplak bir askı teli etrafına bükülerek sarılması ile oluşturulur. İstek üzerine 16 mm² sokak aydınlatma fazı eklenebilir. Fazların Ayırımı: Fazlar, tüm kablo boyunca kesintisiz, dayanıklı iki, üç veya dört adet tırnak ile birbirlerinden ayrılır. Sokak aydınlatma fazı üzerinde tırnak yoktur.

21 21 İşaretleme: İki tırnaklı faz iletkeni yalıtkanı üzerinde, üretici firma adı, kablo adı, kesiti, işletme gerilimi, TSE garanti işareti, standard no su ve üretim yılı kabartma olarak basılı. Standard: TS ( SFS 2200 ) ALPEK KABLOLARIN FİZİKSEL VE ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLERİ ALPEK İletken Adedi ve Kesiti mm² Yalıtılmış Faz İletkenleri Dağıtım hattı AdetxKesit mm² Azami Akım Amper Sokak Aydınlatması AdetxKesit mm² Azami Akım Amper Nötr Askı Teli Kesit mm² Kopma Yükü kgf Tüm Kablo Dış Çap mm Ağırlık kg/km Standard İmalat Uzunluğu m 1x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x16+1x x x x16+1x x x x25+1x x x x35+1x x x x50+1x x x x70+1x x x

22 22 VİNAL BAKIR İLETKENLİ, PVC YALITKANLI YERALTI GÜÇ KABLOLARI Elektrik enerjisinin üretimden kullanıcıya kadar taşınmasında bakır iletkenli yeraltı güç kabloları oldukça büyük bir yer tutar. Pek çok yapısal tipi bulunan yeraltı güç kablolarının seçiminde yapı, yatırım, tesis, güç kayıpları bedelleri dikkate alınarak optimal bir kesit tesbiti kullanımın ekonomik olması için gereklidir. Kablo seçimini etkileyen başlıca yapısal etkenler kısaca aşağıda özetlenmiştir. En yüksek işletme gerilimi, Yalıtım seviyesi, Frekans, Taşınacak yük, Günlük yük eğrisi, Oluşabilecek aşırı yüklerin süre ve büyüklüğü, Kısa devre akımlarının süre ve büyüklüğü, Sistemin nötr noktası detayı (yalıtılmış, doğrudan topraklı, Petterson bobinli), Kablonun hava hattı ile bağlantısı, Kullanılan teçhizatın yalıtımı (çıplak iletken izolatörleri, parafudrlar, vs.) Gerilim düşümü, Hattın uzunluğu, Hattın profili, Tesis edilme şekli (doğrudan toprak içi veya kanal, havada, tünel içinde vs.), Toprağın kimyasal ve fiziksel özellikleri (taş, kum, balçık, kuru, nemli, korozif vs.), Havanın ve toprağın en az ve en çok çevre sıcaklığı (sıcak su borularına yakınlığı), Uyulması gereken yönetmenlik ve şartnameler. TÜRKKABLO A.O yılından beri, TS 212 ye uygun olarak VİNAL tescilli adı ile 0,6/1 kv luk bakır iletkenli, PVC yalıtkanlı, mm² kesitleri arasında, yeraltı güç kabloları üretmektedir.

23 23 VİNAL kablolar üç ayrı tipte imal edilmektedir. 1 - VİNAL - D (YVV-NYY) VİNAL-D, PVC yalıtkanlı ve kılıflı, düşük nötr kesitli, dört damarlı güç kabloları sabit tesislerde, bina içi ve dışında, kablo kanallarında, güç merkezlerinde, şalt ve endüstri tesislerinde, yerel enerji dağıtımında ve kablo yalıtımına zarar verebilecek dış etkenlere karşı önlem alınarak ağır hizmet şartlarında, değişik toprak ortamlarında (kuru, nemli, sulu, kumlu, killi, kayalık, vs.) kullanılır. 2 - VİNAL - K (YVMV - NYCY) VİNAL-K, PVC yalıtkanlı ve kılıflı, düşük nötr kesitine eşdeğer bakır konsantrik iletkenli üç damarlı güç kabloları genel olarak toprak içine serilir. Bakır konsantrik nötr iletken dış etkilere karşı elektriksel ve mekanik koruyucu görev görür. Endüstri, şalt, yerel enerji ve sokak aydınlatma dağıtımında ağır hizmet şartlarında değişik toprak ortamlarında (kuru, nemli, sulu, kumlu, killi, kayalık, vs.) kullanılır. 3 - VİNAL - Z (YVŞV - NYFGbY) VİNAL-Z, PVC yalıtkanlı ve kılıflı, çelik zırhlı, düşük nötr kesitli, dört damarlı güç kabloları sabit tesislerde, bina içi ve dışında, kablo kanallarında, güç merkezlerinde, şalt ve endüstri tesislerinde, yerel enerji dağıtımında ve mekanik zorlamaların etkili olduğu yerlerde, ağır hizmet şartlarında, değişik toprak (kuru, nemli, sulu, kumlu, killi, kayalık, vs.), nehir ve deniz içi gibi ortamlarda kullanılır. KABLO YAPISI İletkenler: mm² dairesel kesitli som, mm² sıkıştırılmış yuvarlak çok telli (ş), mm² sıkıştırılmış yuvarlak (ş) veya sıkıştırılmış sektör (daire dilimi) (sş) çok telli bakır. Yalıtım: PVC- plastik. Damar yalıtkan kılıfları renklendirilerek ayırım. İç örtü: Ekstrüzyonla çekilmiş dolgu kılıf veya plastik bant. Konsantrik.iletken: Düşük nötr kesitine eşdeğer çok telli bakır ve açık helisel sarılı bakır bant.

24 24 Metal zırh: Çelik yassı tel. Metal zırh sargısı: Plastik veya çelik şerit. Dış kılıf: PVC - plastik, siyah. İşaretleme: Dış kılıfı üzerinde, üretici firma adı, kablo adı ve tipi, kesiti, işletme gerilimi, TSE garanti işareti, standard no su ve üretim yılı kabartma olarak basılı. Standard: TS-212; TS veya istek üzerine diğer bir standarda uygun olarak üretilebilir. VİNAL KABLO YAPISAL DEĞERLER VİNAL KABLO EŞDEĞER VİNAL - D ALÜMİNYUM VİNAL - K VİNAL - Z Adetxfaz/nötr Adetxfaz/nötr Dış Dış Dış iletken iletken Çap Ağırlık Standard Çap Ağırlık Standard Çap Ağırlık Standard Kesit ( mm² ) Kesit ( mm² ) mm kg/km boy (m) mm kg/km boy (m) mm kg/km boy (m) 3x10 /10 3x16 / , , ,150 1,000 3x16 /16 3x25 / , ,040 1, ,430 1,000 3x25 ş/16 3x35 / ,440 1, ,500 1, ,990 1,000 3x35 sş/16 3x50 / ,520 1, ,60 1, ,050 1,000 3x50 sş/25 ş 3x70 / ,150 1, ,220 1, ,770 1,000 3x70 sş/35 sş 3x95 / ,900 1, ,990 1, ,610 1,000 3x70 sş/35 sş 3x120 / , , , x95 sş/50 sş 3x150 / , , , x120 sş/70 sş 3x185 / , , , x150 sş/70 sş 3x240 / , , ,

25 25 VİNAL KABLO ELEKTRİKSEL DEĞERLER VİNAL KABLO Birim Bakır Faz İletkenleri Kesit mm² DC Direnç +20 0C ohm/km 1,83 1,16 0,727 0,524 0,387 0,268 0,193 0,153 0,124 0,0991 Müsade edilen azami A Yük akımı (*) toprakta Kısa devre akımı 1 sn. ka 1,1 1,8 2,8 4,0 5,8 8,0 10,9 13,8 17,2 21,3 MONTAJ VE EK MUFLAR Kablo Bükülme Çapı Güç kablolarının toprağa serilmesinde, bükme çaplarına dikkat edilmelidir. Genelde kablo en az bükülme çapı, kablo dış çapının 15 katından az olmamalıdır. En büyük kablo çekme kuvveti Kabloların çekimi sırasında, kablo çekme kuvvetinin büyüklüğüne dikkat edilmelidir. Kablo çekiminin kablo çorabı ile yapılması halinde: F = A1 x 1,0...1,5 kgf/mm² (Alüminyum iletkenli kablolar için) F = A1 x 1,0...2,0 kgf/mm² (Bakır iletkenli kablolar için) En büyük çekme kuvveti değeri 850 kgf geçmemelidir. Kablo çekiminin iletkenler çekme gözüne bağlanarak yapılması halinde: F = A1 x 1,5 kgf/mm² (Alüminyum iletkenli kablolar için) F = A1 x 5,0 kgf/mm² (Bakır iletkenli kablolar için) En büyük çekme kuvveti değeri 2000 kgf geçmemelidir. Kablo çekiminin metalik koruyucu kılıfa bağlanarak yapılması halinde: F = A2 x 100 kgf/mm² A1 = Tüm iletkenlerin toplam kesiti mm² (konsantrik iletken hariç) A2 = Metalik koruyucu kılıf toplam kesiti mm² Çekim için en düşük sıcaklık Kablo çekimi esnasında kablo sıcaklığının 0ºC altında olmamalıdır. Düşük sıcaklıklarda, kablo sıcak ortamlarda ısıtıldıktan sonra çekim yapılmalıdır.

26 26 Ek Mufları TÜRKKABLO A.O. olarak VİNAL kablo eklerinin yapılmasında, borular ısıtıldığında daralan ve eriyen yapışkanın yardımı ile mükemmel bir su ve nem yalıtımı sağlayan ısı büzüşmeli alçak gerilim düz ek mufu sistemi tercih edilmelidir. Dökme reçineli sistem veya pik kutu+zift sisteminde ekleme işlemleri için kullanılabilir. İletkenlerin eklenmesinde ve bağlantılarda standardlara uygun sıkmalı bağlayıcı ek boruları ve kablo pabuçları tercih edilmelidir. Ek yapımında, ek üretici firmaların kullanma talimatlarına uygun hareket edilmesi ekin güvenirliği bakımından gereklidir. ALVINAL ALÜMİNYUM İLETKENLİ, PVC YALITKANLI ALÇAK GERİLİM YERALTI GÜÇ KABLOLARI Alüminyum elektrik alanında yüz yıla yakın bir süredir başarı ile kullanılmaktadır. Alüminyum bakıra göre hafifliği, eşdeğer elektrik geçirgenliğine yaklaşık bakırın yarı ağırlığında ve birim fiyatının daima bakırdan düşük olması sonucu elektrik şebeke tesis maliyetlerinde sağladığı büyük ekonomi, ALÜMİNYUM un elektrik alanında kullanılan ana iletken malzemesi olmasına neden olmuştur. Alüminyum iletkenli güç kabloları, eşdeğer bakır iletkenli kablolara göre en az %35 oranında ucuzluğu, bugün olduğu gibi yıllardır devam etmektedir. Alüminyum özellikleri dikkate alınarak geliştirilmiş, standartlara uygun ek malzemelerin üretimi tüm ek sorunlarına çözüm getirmiştir. Son yirmi yıldır, pek çok ülkede bilhassa alüminyum iletkenli alçak, orta ve yüksek gerilimli yeraltı enerji kablolu tesislerde büyük artışlar olmuştur. Örnek olarak, Finlandiya da her yıl tesis edilen yaklaşık km lik 1 kv luk yeraltı kablo şebekesinin yaklaşık %90 ında ve Almanya daki km lik 1 kv luk yeraltı kablo şebekesinin %65 inde alüminyum iletkenli güç kabloları ekonomik nedenler ile tercih edilmekte ve kullanılmaktadır. TÜRKKABLO A.O yılından beri, TS 212 ye uygun olarak ALVİNAL tescilli adı ile alüminyum iletkenli, PVC yalıtkanlı 0.6/1 kv luk yeraltı güç kabloları üretmektedir.

27 27 ALVİNAL kablolar Ercan Hava Alanında (Kıbrıs), Konya Sanayi Bölgesinde, Konya Şehir Şebekesi ve tevsiinde, Erzincan Deprem Konutları, Eskişehir Şehir Şebekesi, Çorlu Marmara İplik Sanayi (6400 Kva), Manisa Pompa İstasyonları, Bolu Kartalkaya Oteli, Bursa Büyük Otel gibi pek çok değişik şartları olan tesislerde başarı ile hizmet vermektedir. ALVİNAL kablolar üç ayrı tipte imal edilmektedir. 1-ALVİNAL-D (YAVV-NAYY) ALVİNAL-D, alüminyum iletkenli, PVC yalıtkanlı ve kılıflı, düşük nötr kesitli,dört damarlı güç kabloları sabit tesislerde, bina içi ve dışında, kablo kanallarında,güç merkezlerinde, şalt ve endüstri tesislerinde, yerel enerji dağıtımında ve kablo yalıtımına zarar verebilecek dış etkenlere karşı önlem alınarak ağır hizmet şartlarında,değişik toprak ortamlarında (kuru, nemli, sulu, kumlu, killi, kayalık, vs.) kullanılır. 2-ALVİNAL-K (YAMV-NAYCY) ALVİNAL-K, alüminyum iletkenli, PVC yalıtkanlı ve kılıflı,düşük nötr kesitine eşdeğer bakır konsantrik iletkenli, üç damarlı güç kabloları genel olarak toprak içine serilir. Bakır konsantrik nötr iletken dış etkilere karşı elektriksel ve mekanik koruyucu görev görür.endüstri,şalt,yerel enerji ve sokak aydınlatma dağıtımında ağır hizmet şartlarında değişik toprak ortamlarında (kuru,nemli, sulu, kumlu, killi, kayalık, vs.) kullanılır. 3-ALVİNAL-Z (YAVSV-NAYFYGbY) ALVİNAL-Z, alüminyum iletkenli,pvc yalıtkanlı ve kılıflı, çelik zırhlı,düşük nötr kesitli, dört damarlı güç kabloları sabit tesislerde,bina içi ve dışında,kablo kanallarında güç merkezlerinde,şalt ve endüstri tesislerinde, yerel enerji dağıtımında ve mekanik zorlamaların etkili olduğu yerlerde,nehir ve ağır hizmet şartlarında, değişik toprak (kuru,nemli,sulu,kumlu,killi,kayalık, vs. ) nehir ve deniz içi ortamlarda kullanılır.

28 28 KABLO YAPISI İletkenler: 16 mm² dairesel kesitli som, 25 mm² (ş) sıkıştırılmış çok telli yuvarlak, mm² sıkıştırılmış çok telli (ş) yuvarlak veya (sş) sektör (daire dilimi) alüminyum, Yalıtım: PVC-plastik.Damar yalıtkan kılıfları renklendirilerek ayırım. İç örtü : Ekstrüzyonla çekilmiş dolgu kılıf veya plastik bant. Konsantrik iletken: Düşük nötr kesitine eşdeğer çok telli bakır ve açık helisel sarılı bakır bant. Metal zırh: Çelik yassı tel. Metal zırh sargısı: Plastik veya çelik şerit. Dış kılıf: PVC-Plastik,siyah. İşaretleme: Dış kılıf üzerinde, üretici firma adı, kablo tipi, kesiti, işletme gerilimi, TSE garanti işareti standart numarası ve üretim yılı kabartma olarak basılı. Standard: TS-212; TS veya istek üzerine diğer bir standarda uygun olarak üretilebilir.

29 29 ALVİNAL KABLO YAPISAL DEĞERLERİ EŞDEĞER ALVİNAL - D ALVİNAL - K ALVİNAL - Z ALVİNAL KABLO BAKIR KABLO Adetxfaz/nötr Adetxfaz/nötr Dış Standard Dış Standard Dış Standard iletken kesit iletken kesit Çap Ağırlık boy Çap Ağırlık mm² mm² mm kg/km m mm kg/km m mm kg/km m 3x16/16 3x10 / , , ,050 1,000 3x25 ş/16 3x16 / , ,000 1, ,400 1,000 3x35 sş/16 3x25 / , , ,275 1,000 3x50 sş/25 ş 3x35 / ,000 1, ,150 1, ,600 1,000 3x70 sş/35 sş 3x50 / ,300 1, ,475 1, ,025 1,000 3x95 sş/50 sş 3x70 / ,725 1, ,900 1, ,500 1,000 3x120 sş/70 sş 3x70 / ,100 1, ,325 1, , x150 sş/70 sş 3x95 / , , , x185 sş/95 sş 3x120 / , , , x240 sş/120 sş 3x150 / , , , boy Çap Ağırlık boy ALVİNAL Birim Alüminyum Faz İletkenleri KABLO Kesit mm² DC Direnç +20 0C ohm/km 1,91 1,20 0,868 0,641 0,443 0,320 0,253 0,206 0,164 0,125 Müsade edilen azami yük akımı (*) toprakta A Kısa devre akımı 1 sn. ka 1,10 1,80 2,50 3,50 5,00 6,70 8,50 10,50 13,00 17,00 (*) Müsade edilen azami yük akımı şartları - Çevre toprak sıcaklığı +20 ºC de - Kablo döşenme derinkiği 70 cm. - En yüksek İletken sıcaklığı +70 ºC

30 30 - Müsade edilen kısa devre sıcaklığı (süre 5 san.) ºC - Toprağın özgül ısı direnci 1,0 K m/w - EVU yükleme MONTAJ VE EK MUFLARI Alüminyum ve bakır iletkenli güç kablolarının montaj ve ekleme tekniği farklılık göstermez; örneğin, kablo kanal veya tranşeler içine serilmesi, yalıtkanların soyulması, ek mufları ve ek macunu kullanılması gibi. ALVİNAL alçak gerilim kabloların eklenmesinde TÜRKKABLO A.O. olarak, borular ısıtıldığında daralan ve eriyen yapışkanın yardımı ile mükemmel bir nem ve su yalıtımı sağlayan 3M ısı büzüşmeli alçak gerilim ek muf sistemi tercih edilmiştir. Isı Büzüşmeli Borular Her bir ek mufu, damar iletken yalıtımı için gerekli, ısıtıldığında iç yüzeyleri eriyen yalıtım yapışkanı ile kaplanmış damar ısı büzüşmeli borularından ve dış kılıf yalıtımı pek çok asit, alkalive eriyik gibi ağır dış etkenlere dayanıklı kalın ve yanmayı devam ettirmeyen malzemeden yapılmış, ısıtıldığında iç yüzeyleri eriyen yalıtım yapışkanı ile kaplanmış dış kılıf ısı büzüşmeli borusundan oluşur. Ek Boruları İletkenlerin eklenmesinde alüminyum özelliklerine göre geliştirilmiş kalaylı veya kalaysız, sıkıştırma yöntemine (pres ve kalıp)uygun yuvarlak yuvalı veya vidalı ek boruları kullanılır.kalaylanmış ek boruları bakır iletken ile olan bağlantılarda kullanılabilir. Komple Ek Mufu Ek mufu içinde, damar ve dış kılıf büzüşmeli boruları ile birlikte, kablo damar iletkenlerinin bağlanması için kablo damar sayısına uygun ek boruları, zırhlı ve konsantrik iletkenli kablolar için çorap, özel yaylı kelepçeler ve tüm montaj aşamalarını tarif eden bir uygulama kılavuzu bulunmaktadır.

31 31 Kablo Pabuçları Bara, kofre, cihaz vs. gibi diğer noktalara bağlama imkanı veren alüminyum özelliklerine göre geliştirilmiş sıkmalı kablo pabuçları kalaylı veya kalaysız olarak kullanılır. Kalaylanmış kablo pabuçları nem ve rutubet olmayan ortamlarda iç tesisatta bakır ile bağlanabilir.dış ortamlar için bimetalik Al/Cu kablo pabuçları kullanılmalıdır. Ek ve pabuçların kullanılmasında, iletken,sıkmalı ek boru ve pabuç yuvaları önce ince bir zımpara veya fırça ile oksit tabakası temizlenmeli ve SARI MACUN sürülerek yeniden oksitlenmeye karşı korunmalıdır. Komple düz ek mufları, ek boruları, alüminyum ve bimetalik pabuçlar müşterinin ihtiyaç, şart ve seçimine göre TÜRKKABLO A.O. dan temin edilebilir.