X-Işınları TAC-SR. Numan Akdoğan.

Ebat: px

Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "X-Işınları TAC-SR. Numan Akdoğan."

Berna Koz
9 yıl önce
İzleme sayısı:

X-Işınları 2. Ders: X-ışınlarının üretilmesi TAC-SR Numan Akdoğan akdogan@gyte.edu.

1 X-Işınları 2. Ders: X-ışınlarının üretilmesi TAC-SR Numan Akdoğan Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Fizik Bölümü Nanomanyetizma ve Spintronik Araştırma Merkezi (NASAM)

2 X-ışını tüpü (X-ray tube) Coolidge X-ışını tüpü, William Coolidge (1913)

3 Dönen anod tüpü (Rotating anode tube)

4 Dönen anod tüpü (Rotating anode tube)

Nükleer fizik deneylerinde proton hızlandırıcı olarak kullanıldı ve

5 Cyclotron hızlandırıcı (İlk dairesel hızlandırıcı) Ernest O. Lawrence (1932), 1939 yılında Nobel Fizik Ödülü aldı. Nükleer fizik deneylerinde proton hızlandırıcı olarak kullanıldı ve kullanılıyor. Kanser tedavisinde kullanılıyor (proton terapisi).

6 Sinkrotron ışınım kaynağı (Synchrotron light source) N. Akdoğan, PhD Thesis (2008)

7 Sinkrotron ışınım kaynağı (Synchrotron light source) National Synchrotron Light Source (NSLS), Birleşik Devletler

8 Sinkrotron ışınım kaynağı (Synchrotron light source) PETRA (DESY), Almanya

9 Sinkrotron ışınım kaynağı (Synchrotron light source) ALBA, İspanya

10 Sinkrotron ışınım kaynağı (Synchrotron light source) Diamond, İngiltere

11 Sinkrotron ışınım kaynağı (Synchrotron light source) Dünyadaki Synchrotron kaynakları.

12 Sinkrotron ışınım kaynağı (Synchrotron light source) Türk Hızlandırıcı Merkezi (THM) TAC-SR

13 Lineer hızlandırıcı (Linear accelerator-linac) Avustralya daki Synchrotron kaynağında kullanılan linac.

14 Sinkrotron hızlandırıcı (booster)

15 RF oyuk (RF cavity) J. Jackson, Symmetry 1, Issue 2, 10-11, Dec 2004/Jan 2005.

RF oyuk (RF cavity) http://wwwae.ciemat.

16 RF oyuk (RF cavity)

17 Eğici mıknatıslar (Bending or dipole magnets) Australian Synchrotron da kullanılan Eğici mıknatıslar.

18 Depolama halkası (Storage ring) Depolama halkasında eğici mıknatıslar ve yerleştirilmiş cihazlar (zigzaglayıcılar ve salındırıcılar) bulunur. Işık hızına yakın hızlara kadar hızlandırılan elektronlar bu bölümde depolanırlar. Elektronların enerjilerini kaybetmemeleri için bütün sistem yüksek vakumda tutulur. Depolama halkasındaki elektronların enerjileri azaldığı zaman, synchrotron hızlandırıcıdan (booster) tekrar elektron takviyesi yapılır (injection).

19 Zigzaglayıcı mıknatıslar (Wiggler) Halbach dizilimi (Wikipedia)

20 Salındırıcı mıknatıslar (Undulator)

21 Salındırıcı mıknatıslar (Undulator)

22 Eğici, zigzaglayıcı ve salındırıcı mıknatıslar arasındaki fark

23 Demet hattı (Beamline) Bir ışık yolunda neler bulunur? Pencereler (Windows) Yarıklar (Slits): Işının genişliği belirlenir. Odaklama aynaları (Focusing mirrors): Işını odaklamak için kullanılır. Dalgaboyu seçiciler (Monochromators): Kristal kırınımı prensibiyle çalışırlar. İstediğimiz dalgaboyunu seçmemize imkan sağlarlar. Bazıları bir dalgaboyu için sabitlenmiştir. Bazıları da belirli bir aralıkta dalgaboyunu tarayabilir.

24 Deney istasyonları (End-station)

25 Serbest elektron lazeri (Free electron laser-fel) Wikipedia

26 Serbest elektron lazeri (Free electron laser-fel) Hızlandırcı Teknolojileri Enstitüsü ve Türk Hızlandırıcı Merkezi IR-FEL

Benzer belgeler

X-Işınları. Numan Akdoğan. 2. Ders: X-ışınlarının üretilmesi. [email protected]

X-Işınları. Numan Akdoğan. 2. Ders: X-ışınlarının üretilmesi. akdogan@gyte.edu.tr X-Işınları 2. Ders: X-ışınlarının üretilmesi Numan Akdoğan [email protected] Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Fizik Bölümü Nanomanyetizma ve Spintronik Araştırma Merkezi (NASAM) X-ışını tüpü (X-ray tube)