Fener Patrikhane Kütüphanesi
|
|
- Pinar Ayral
- 7 yıl önce
- İzleme sayısı:
Transkript
1 Fener Patrikhane Kütüphanesi Salih İnci Kırklareli Üniversitesi Giriş Ortodoks dünyasının kalbi sayılan İstanbul Kilisesi, tarihten günümüze kadar kesintisiz olarak devam eden çok az sayıdaki kurumlardan birisidir. Kilise tarihçileri bu tarihi hafızayı sonraki nesillere aktaracak olan bir kütüphanenin varlığını, İstanbul un 330 da resmen Roma İmparatorluğunun başkenti olmasına kadar geriye götürmektedirler. Ancak bununla ilgili kesin bir tarih yoktur. Erken dönemlerde İmparator Konstantin in, Filistinde bulunan Kayseri Piskoposu Eusebius tan başkente elli adet Kitab-ı Mukaddes kopyası göndermesini rica ettiği, böylelikle bir kütüphanenin oluşmaya başladığı rivayet edilir. Kütüphane, Hristiyan Kilise tarihi bakımından çok önemli olaylara tanıklık etmiş, her ne kadar uzun tarihi süreç içerisinde orijinalleri korunamamış olsa da, bazı Ekümenik Konsillerin zabıtları burada tutulmaya çalışılmıştır. Kütüphanenin yeri tam olarak bilinmese de Ayasofya ya yakın bir bölgede olduğu, zamanla Patrikhanenin yerinin değişmesine paralel olarak kütüphanenin de yer değiştirdiği bilinmektedir. Kütüphane tarih içerisinde yangınlar, depremler, istilalarla karşı karşıya kalmış olsa da Bizans tan Osmanlıya ve günümüze kadar 955
2 OSMANLI STANBULU IV bir şekilde ayakta kalmıştır. Bu gün Kütüphane Balattaki Patrikhane binasının içerisinde bulunmaktadır. Kongre Kütüphanesi tasnif sistemi kullanılan Kütüphane, sahip olduğu elli binin üzerindeki kitapla Ortodoks araştırmaları için çok önemli bir merkez konumundadır. Bu çalışmamızda bu uzun dönemi, Bizans ve Türk dönemi olmak üzere iki bölümde ele alacağız. Bu süreç içerisinde kütüphanenin geçirdiği değişimler ve kitap koleksiyonları hakkında bilgi vereceğiz. Sonuç kısmında da bazı önerilerimizi paylaşacağız. İstanbul, 11 Mayıs 330 tarihinde resmen Bizans İmparatorluğunun başkenti olarak ilan edildikten sonraki birkaç asır içerisinde, rakiplerini gölgede bırakarak, Hıristiyan dünyasının siyasi, dini ve ekonomik olduğu kadar kültürel anlamda da en önemli bir merkezi haline geldi. Bu kültürel hareketliliğin şüphesiz en önemli unsurlarından birisi de kitaplar ve kütüphanelerdir. İstanbul un başkent olması ile birlikte başlangıçta, çevredeki ilim ve kültür merkezlerinden getirtilen çeşitli kitaplarla şehirdeki kütüphaneler zenginleştirilmeye çalışıldı. Bu anlamda şehrin kurucu İmparatoru Büyük Konstantin, Filistin civarındaki Kesaria Piskoposu ve aynı zamanda imparatorun hayatını da kaleme alan meşhur Kilise Tarihçi Eusebius tan başkente elli adet Kutsal Kitap kopyasını göndermesini rica etmiştir. İmparator ayrıca bunların şehre sağlıklı bir şekilde ulaştırılması için gerekli kolaylığı sağlayacağını da bildirmiştir. Yine imparator bir diğer mektubunda yeni kurmaya başladığı şehirdeki kiliselerin bu tür materyallere olan ihtiyacından da bahsetmiştir. 1 Bu şekilde şehre dışarıdan getirilen kitaplar hem kilise ve manastırlarda kullanılmış ham de aynı zamanda başkentte kurulmaya başlanan kütüphanelerin asıl çekirdeğini oluşturmuştur. Başkentte imparatorların ve patriklerin himayeleri altında gelişip büyüyen çeşitli kütüphaneler bulunmaktaydı. Bunları; umumi kütüphaneler, saray kütüphaneleri, yüksek okul kütüphaneleri, şehir halk kütüphaneleri, özel kütüphaneler ile, kilise ve manastır kütüphaneleri şeklinde tasnif etmek mümkündür. 2 Konuya dair bir diğer çalışma ise Bizans taki kütüphaneleri imparatorluk, patriklik, manastır, eyalet kütüphaneleri 1 Eusebius, The Life of Constantine, Philip Schaffand Henry Vace (ed.), Nicene and Post-Nicene Fathers of the Christian Church içinde), IV, İbrahim Mutlu Bizans Devri Kütüphaneleri, Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni, VIII/1 (1959), Ankara s
3 FENER PATR KHANE KÜTÜPHANES olarak sıralamakta ve buna bir de Güney İtalya dakileri ilave etmektedir. 3 Başka bir kaynak ise; imparatorluk, patriklik, manastır ve özel olmak üzere dört kategoriden oluştuğunu ifade etmektedir. 4 Yukarıda bahsettiğimiz şeklinde tasnifler farklı olsa da her birisinde İstanbul da Patrikhaneye, kiliseye dair bir kütüphanenin varlığından bahsetmektedir. Patrikhanenin yeni kurulan şehirde kurumsallaşması adına kendi teolojik düşüncenin şekillenmesi bakımından böyle bir kütüphanenin olması zaruri görünmektedir. İstanbul un resmen Roma İmparatorluğu nun başkenti olarak ilan edildiği tarih (11 Mayıs 330) Patrikhane Kütüphanesinin de başlangıcı olarak tahmin edilmekte, ancak kesin bir tarih verilmemektedir. Bu tarihin sembolik olması kuvvetle muhtemel görünmektedir. Bu kütüphanedeki kitapların kutsal kitap yazmaları, kilise babalarının yazıları, dogmatik, polemik türü eserlerle Kutsal Kitabı doğru olarak (Ortodoks inancına uygun bir şekilde) yorumlamak için ihtiyaç duyulan çeşitli eserlerden oluştuğu düşünülmektedir. 5 A. Bizans Dönemi Bizans dönemi Patrikhane Kütüphanesi üç dönemde incelenmektedir. Bunlar; a. Hazırlık Dönemi ( ) b. Zirve Dönemi ( ) c. Düşüş Dönemi ( ) 6 Bizans ta Patrikhane ile diğer rakip kiliseler arasındaki mücadeleler göz önüne alındığında yukarıda kütüphanenin ilk dönemi 3 Nigel G. Wilson, The Libraries of the Byzantine World, Greek, Roman, and Byzantine Studies, VIII/1, Oxford 1967, s. 54 vd. 4 Konstantinu A. Manafi, E En Konstantinupoli Vivliothike Aftokratorike Ke Patriarhiki Ke Peri Ton En Aftes Hierografon Mehri tis Aloseos (1453) (Fethe kadar İstanbul daki İmparatorluk ve Patriklik Kütüphaneleri ve Arşiv Kolleksiyonları), Tipografion Adelfon Rodi, Atina 1972, s George C. Papademetriou, The Patriarchal Libraries of Constantinople, The Greek Orthodox Theological Review, XLV/1-4, s Manafi, s. 62, 72,
4 OSMANLI STANBULU IV olarak zikredilen süreç oldukça hareketli bir dönemdir. Bu dönemde Hristiyanlık doktrini üzerinde yapılan tartışmalar, düzenlenen evrensel ve yerel sinodlar, Bizans ta klasik teoloji çalışmalarının ortaya çıkarmasına zemin hazırlamış, bu da İmparator ve Patrik himayesindeki Patrikhane Kütüphanesinin son derece değerli kaynaklara sahip olma imkânı vermiştir. Özellikle Ekümenik Konsillerin zabıtları güvenli bir şekilde Patrikhane Kütüphanesinde muhafaza edilmiştir. Ancak bunlar aşağıda vurgulayacağımız değişik nedenlerden dolayı, zamanla asılları korunamadığı için ancak bazı kopyaları elde kalmıştır. Bu kopyalara örnek olarak ilk Ekümenik Konsil olan I. İznik Konsili (325) zabıtları, aynı şekilde III. Ekümenik Konsil sayılan Efes Konsili (431) ile IV. Ekümenik Konsil olan Kadıköy Konsili (451) kararlarının kopyaları uzun bir süre burada korunmuş ve bunlar XVI. yüzyıla kadar Patrikhane Kütüphanesinde muhafaza edilmişlerdir tarihli Patrikhane kataloglarında bahsi geçen kopyalardan söz edilmektedir. 8 I. Justinian döneminde ( ) Patrikhane Kütüphanesinde resmi kiliseye göre sapkın sayılan kişiler tarafından yazılmış olan çok sayıda kitabın da bulunduğu söylenmektedir. İmparatorun emriyle bütün sapık olarak görülen kitaplar yakılmış, teolojik kitapların yanında Hristiyanlık öğretilerine karşı olan diğer kitaplar da yok edilmiştir. 9 Zira dindar bir imparator olarak bilinen Justinian, ülkesindeki putperestlik kalıntıları ile mücadele etmiş ve hatta 529 da Atina Akademisini kapattırmıştı. İmparatora karşı 532 de İstanbul da korkunç Nikea isyanı başlamış, isyan zorla kanlı bir şekilde bastırılmıştır. İsyanda yıkılan eski kilisenin yerine bu günkü meşhur Ayasofya, işte böylesi kanlı bir olayın ardından yeniden inşa edilmiştir. 10 Bu olayların yaşandığı dönemlerde Patrikhane Kütüphanesinin nerede olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Büyük olasılıkla kütüphanenin, patriğin ikamet ettiği yerin yakınlarında da, Aya Sofya Kilisesi civarında olduğu sanılmaktadır. Tarihçiler kütüphanenin, bizzat Aya Sofya nın içerisinde olmasını ihtimal dışı olarak 7 Manafi, s ; Papademetriou, s Richard Förster, De antiquitatibus et Libris Manuscriptis Constantinopolitanis, Rostochii 1877, s. 21 (Naklen Manafi, s. 63, 3 no lu dipnot) 9 Manafi, s ; Papademetriou, s George Ostrogorsky, Bizans Devleti Tarihi (çev. Fikret Işıltan), Ankara 1999, s
5 FENER PATR KHANE KÜTÜPHANES görmektedirler. Zira yukarıda bahsettiğimiz Nika Ayaklanması (532) esnasında Aya Sofya yandığı zaman kütüphanenin de yıkıldığına dair bir kayıt bulunmamaktadır. 11 VI. yüzyılda kitap sayısı bakımından çok önemli bir miktara ulaşmış olan böylesi bir koleksiyonun yok edilmesinin kayıtlarda yer almaması ve dönemin tarihçilerinin buna sessiz kalmış olmaları pek mümkün görülmemektedir. Bu nedenle de Patrikhane Kütüphanesinin, VI. yüzyıla kadar Aya Sofya nın dışında başka bir binada olduğu sanılmaktadır. Sonuçta VI. yüzyıla kadar olan bu dönem Patrikhane Kütüphanesi için bir hazırlık ve gelişme dönemi olarak görülmektedir. Bu dönemde kütüphanenin yeri, mevcut kitapların sayısı ve içeriği ile ilgili kesin bir bilgi yoktur. Ancak bunların içeriğinin çoğunluğunun Kilise Babalarının eserleri, konsil zabıtları, dini mektuplar ve heretiklere yönelik çalışmaların oluşturduğu söylenebilir. 12 Bizans döneminde Patrikhane Kütüphanesi için ikinci safha olarak bilinen dönem ( ) en verimli dönemdir. Bu süre Bizans İmparatoru Heraklios un ( ) tahta geçmesiyle başlayıp Dördüncü Haçlı Seferi sonrası (1204) İstanbul un Latinler tarafından alınmasına kadar geçen süreyi kapsayan altı asırlık bir dönemdir. 13 İmparator Heraklios un iktidarı Bizans ta her bakımdan önemli bir döneme işaret eder. Onun iktidarı, son dönemlerindeki İslam fetihleri ile önemli dini ve kültürel merkezlerin kaybedilmesini bir kenara bırakacak olursak, politik, askeri, siyasi ve kültürel bakımdan ve yapılan çeşitli reformlar açısından büyük gelişmelerin yaşandığı yıllar olmuştur. 14 Dönemin başlarında kütüphanenin gelişmesine katkı sağlayan iki patrik olmuştur. Bunlar, Aziz I. Tomas ( ) ile halefi Patrik I. Sergius dur ( ). 15 Patrik Thomas, önceden var olan iki binaya bir ek yaptırmış ve böylece Thomaites Triklinos olarak bilinen ve üç yapıdan oluşan büyük kompleks tamamlanmıştır. Kütüphane de oraya yerleştirilmiş ve Patrikhanenin ihtiyaçlarını karşılamak için yeniden düzenlenmiştir. Bu bina 791 de yanmıştır. Thomas ın halefi I. Sergius 11 Manafi, s. 68; Papademetriou, s Papademetriou, s. 173, Mutlu, s Manafi, s Ostrogorsky, s. 86 vd. 15 İmerologion tu İkumeniku Patriarhiu Etus 2009 (2009 Yılı Patrikhane Yıllığı), Ekdosis İkumeniku Patriarhiu, Selanik 2009, s
6 OSMANLI STANBULU IV ise bu kütüphanenin koleksiyonunu zenginleştirmek için çok büyük gayretler sarf etmiştir. 16 Bu kütüphane zamanla çoğunluğu dini ve teolojik konulardan oluşan çeşitli kitaplarla zenginleştirilmiştir hatta bunların içinde sapkın olarak bilinen görüşlere dair eserler de bulundurulmuş ve bunlar sembolik bir anlatımla güller arasındaki dikenler olarak tanımlanmıştır. Burada sözü edilen dikenler o günkü resmi kilise dogmasının karşısında yer alan görüşlerin ifade edildiği eserlerle klasik pagan yazarların eserleri kastedildiği ifade edilmektedir. Bu tür eserlerin burada korunması onlara verilen değerden ziyade onların görüşlerini öğrenip bunların iddialarını çürütmek ve gerçek Ortodoksluğu savunmak için daha etkili apolojik eserler yazmak olduğu söylenmektedir. Sonraki dönemlerde heretiklerin bu dikenleri kütüphanede ayrı bir bölümde tutulmuştur. 17 Bu durum, VII. Ekümenik Konsilinde alınan bir kararla teyit edilmiş olup bu kitapları gizliden gizliye saklı olarak kullananlar tespit edildiğinde, ruhban sınıfından olanların azledilmelerine, halktan veya keşişlerden olanların ise aforoz edilmelerine karar verilmiştir. 18 VI. Ekümenik Konsil in ( ) kararlarının oluşturulmasında ve yazımında Patrikhane kütüphanesinden oldukça istifade edildiği bildirilmektedir. Dönemin kütüphane arşivcisi (hartofilaks) diyakoz Yorgos (muhtemelen Patrik Yorgos ), bu konsile katılanlara kütüphanedeki kitapların kullanılmasında yardımcı olmuş, hatta bunların adları konsil tutanaklarına da yazılmıştır. Nitekim kilise tarihçisi Mansi, bu eserlerin isimlerini tek tek zikretmektedir. 19 Bu dönemde kütüphanenin çalışanları, görevlileri, kitapların ve arşivlerin depolandığı yerler, katalog sistemleri vb. hakkında kesin bir bilgiye sahip değiliz. Ancak yedinci yüzyılın sonunda Trullo da yapılan 16 Vasilios Stavridis, İstoria tu İkumeniku Patriarhiu 1453-Simeron (Fener Patrikhane Tarihi, 1453 den Günümüze), Ekdotikos İkos Adelfon Kiriakidi, Selanik 1987, s. 199; Manafi, s ; Papademetriou, s Manafi, s. 72; Papademetriou, s The Seventh Ecumenical Council The Second Council of Nice A.D. 787, Canon IX (Nicene and Post-Nicene, XIV, 562). 19 J.D. Mansi, Sacrorum Conciliorum Nova et Amplissima Collectio (yeni basım), Graz , XI, 213E-216B (Naklen Manafi, s ) 960
7 FENER PATR KHANE KÜTÜPHANES Quinisext Konsili nde (692) 20 ilginç bir durumla karşılaşılmış, konsil esnasında on yıl önce yapılmış olan. V. Ekümenik Konsil ( ) dokümanlarının değiştirildiği şeklinde şüpheler ortaya atılınca kütüphane arşivcisine bu koleksiyonları halefine devretmesi emredilmiş ve Brevium olarak adlandırılan bir arşiv listesi (katalog) bu kütüphaneci tarafından teslim alınmıştır. Bu rivayetten hareketle o dönemde basitte olsa bir katalog sisteminin olduğu anlaşılmaktadır. 21 Bizans taki ikon devri ( ) boyunca, özellikle taşradaki kitaplar, büyük oranda tahriplere maruz kalmışlar, başkentteki Patrikhane Kütüphanesi de bu yıkımlardan nasibini almasına rağmen kitaplara karşı hassas olan dönemin ikon taraftarı patrikleri, Patrikhane Kütüphanesindeki kitapların yok edilmesini engellemişlerdir. Patrik Nikeforos ( ) da teolojik eserlerini kaleme alırken yoğun bir şekilde kütüphaneyi kullanmıştır. Onun çalışmalarından hareketle bu dönemde de kütüphanenin oldukça düzenli ve kaynaklarının sağlam olarak kalmaya devam ettiği anlaşılmaktadır. 22 Kütüphane konusunda Bizans taki ikon karşıtı hareketin son patriği sayılan İoannes ( John) Grammatikos u da (Patrik VII. İoannes ) mutlaka hatırlamak gerekir. O patrik olmadan önce de bilgisi ve alim kişiliği nedeni ile İmparator V. Leon ( ) tarafından ikinci dönem ikon karşıtı hareketin teolojik zeminini hazırlayan komisyonun başına geçirilmişti. 23 Gramerci lakaplı İoannes in İstanbul kütüphanelerinin zenginleştirilmesi ve geliştirilmesinde çok büyük katkıları olmuştur. O, hem teoloji hem de seküler eğitim almış, kütüphanelerin sadece kilise kitaplarıyla sınırlandırılamayacağını, eski Grek yazarları da dahil çok daha değişik, çeşitli eserlerle kütüphanenin zenginleştirilebileceğine inanmıştı. Bu dönemde Araplar, Arapça konuşan halklara tanıtmak maksadıyla klasik döneme ait kitaplar istemişler, bunun üzerine imparator bir bildiri yayınlayarak klasik döneme ait olan tüm eserlerin imparatorluk kütüphanesinde bir yerde toplanmasını ve 20 Konsil için bkz. The Canons of the Council in Trullo The Quinisext Council A.D. 692 (Nicene and Post-Nicene XIV, ). 21 Manafi, s. 87; Papademetriou, s Manafi, s , ; Papademetriou, s Steven Runciman, The Byzantine Theocracy, London-New York-Melbourne, Camridge University Press, 1977, s
8 OSMANLI STANBULU IV bunların birer kopyalarının Arapça ya tercüme etmeleri için Araplara verilmesini emretmişti. Bu amaçla kullanılabilecek olan manastır ve kilise kütüphanelerindeki tüm kitapları araştırma işi de bu Gramerci İoannes e verilmişti. 24 Bu dönem de özellikle bilgin ve sanatçı olarak anılan İmparator Theophilosu da ( ) unutmamak gerekir. O, siyaseten rakip olsalar da Arap (İslam) sanatına ve Harun Reşid e olan hayranlığı ile bilinmiş bir isimdi. Muhtemelen bu ilgi karşılıklı olmuş ve Araplardan bu şekilde bir tercüme talebi gelmiştir. Sonrasında İoannes i partiliğe tayin eden de bu imparator olmuştu. 25 Onun Patrikliği döneminde Patrikhane Kütüphanesi dahada büyümüştür. Ondan bir süre sonra da İmparator III. Mihail ( ), slav asıllı ve Latin filozofu olan Konstantinos Kirillos u Patrikhane kütüphane müdürü olarak tayin etmiştir. 26 Bu yüzyılda peş peşe gelen önemli bilim adamı ve alim şahsiyetler Patrikhane Kütüphanesi için de bir şans olmuştur. Bunlardan birisi de Patrik Photios ( ve ) dur. O yüksek eğitimli, eşine çok az rastlanır bir rahip ve aynı zamanda da politik bir figürdür. Kendisine ait büyük bir özel kütüphanesinin de olduğu bilenen Fotios un, her ne kadar Patrikhane Kütüphanesiyle olan ilişkisi hakkında kesin bir şey bilinmese de döneminde onun katkılarıyla bu kütüphanenin en parlak dönemlerini yaşadığı ifade edilmektedir. Benzer şekilde sonraki patrikler de kütüphaneyi zenginleştirme işini devam ettirmişlerdir. Örneğin Patrik IX. İoannes Agapetos da ( ) birçok kitabı satın almak suretiyle kütüphane koleksiyonunu geliştirmek için büyük çaba sarf etmiş isimler arasındadır. 27 İmparator I. Manuel Komnenos ( ) dönemindeki teolojik tartışmalar nedeni ile 1166 da toplanmış olan konsilde de Patrikhane Kütüphanesi aktif olarak kullanılmıştır. Patrikhane Kütüphanesindeki konsil zabıtlarının bir kopyasını buraya yerleştiren de muhtemelen dönemin Patriği Lukas Hrisoverges ( /70) olmuştur. Bu zabıtlarda, konsilde kaynak olarak kullanılmış olan Kilise babalarının yazıları da listelenmiştir Papademetriou, s Ostrogorsky, s Manafi, s. 117 (ayrıca 3 no lu dipnot). 27 Manafi, s A.g.e., s
9 FENER PATR KHANE KÜTÜPHANES Kütüphanenin Bizans Döneminin son safhası sayılan çöküş dönemi, 1204 deki Latin istilası ile başlayıp 1453 de Bizans ın yıkılışına kadar süren dönemi kapsar yılında şehrin Latinler tarafından alınmasıyla gerçekleştirilen yağmadan kütüphanede nasibini almıştır. Bizanslı tarihçilerin anlatımıyla şehirde üç gün boyunca korkunç bir ölüm ve yağma kol gezmiş, kutsal olan hiçbir şeye saygı göstermeyen Latin yağmacılar tarafından sayısız kitap yakılmış ve mahvedilmiştir. İstanbul daki bu şiddetin bir benzeri Avrupa tarihinde daha önceden hiç görülmemiştir. 29 İstanbul un yağmalanması ve tahribi ile sonuçlanan bu kargaşanın ilk dönemlerinde muhtemelen Latinlerin sebep olduğu bir yangında (1203) Thomaites Triklinos olarak anılan Patrikhane binası kütüphane ile birlikte yanmıştı (1214 yılında sürgündeki Bizans İmparatoru Theodoros Laskaris in temsilcileriyle Latinler arasında yapılan görüşmelerde bu binanın yeniden yapılmasına ve yeniden onarılmasına karar verilmiştir.) Başkentin Latin istilası sırasındaki yıkım süresince sayıları hayal bile edilemeyecek miktarda kitap ya yakılmış ya tahrip edilmiş ya da çalınmıştır. Dönemin Atina Başpiskoposu olan entelektüel ve kitap dostu Mihail Honiates, mektuplarında Latin fatihleri barbarlıkla ve cahillikle nitelendirir. Ayrıca bu esnada birçok kitap ve el yazması eserin, Batıdaki teologların ve diğer aydınların talebi üzerine oraya götürüldüğü de söylenir deki Latin istilasının ardından Bizans başkentini İznik e taşıdı ve imparatorluk altmış yıl ( ) buradan yönetildi. Patrik IV. Mihail Autoreianos tan itibaren ( ) dönemin Patrikleri de bu yeni başkente yerleştiler, dolayısıyla Patrikhane de bazı muhalif prenslerin itirazlarına rağmen sürgündeki imparatorluğun başkenti olan İznik e taşınmış oldu. 31 O dönem İznik teki piskoposluk kütüphanesi yapılan yeni düzenlemelerle Patrikhane Kütüphanesine dönüştürüldü ve yeni kitaplarla kütüphane zenginleştirildi de İstanbul un yeniden ele geçirilmesi ile birlikte kütüphane yeniden Patriklik binasının bulunduğu Thomaites Triklinos taki yerine taşındı. Aynı zamanda bir 29 Işın Demirkent, Niketas Khoniates in Historia sı ( ), İstanbul: Dünya Kitapları, 2004, s Manafi, s ; Papademetriou, s Ostrogorsky, s
10 OSMANLI STANBULU IV kitap dostu olan Patrik II. Gregorios ( ) tahrip edilmiş olan kütüphane koleksiyonunu yeniden oluşturmak için büyük gayretler sarf etti, ayrıca kimi eserlerin kopyalarını yapmak üzere de bu işle ilgili kişiler görevlendirilmişlerdir. 32 On üçüncü yüzyılın son çeyreğinde kütüphane ile ilgili bilgilere Selanik Metropoliti Nikefororos Kallistos Ksantopulos un, İmparator Mannuel e, 1276 da gönderdiği mektuptan ulaşıyoruz. İstanbul da oturan, kilise ve diğer alanlarda büyük bir bilgin olan Kallistos, dönemi için önemli bir kaynak olan kilise tarihi kitabının da yazarıdır. O, mektubunda o zamanki Patrikhane Kütüphanesindeki kitapların içeriği ile ilgili bilgiler vermektedir. Metropolit, bahsettiğimiz kitabı için bilgi toplamak ve araştırma yapmak için çok sık olarak Patrikhane Kütüphanesini kullanmıştır. Onun bu kitabındaki kaynakların listesinden o zamanki Patrikhane Kütüphanesinde bulunan dini ve seküler alanlara dair çeşitli kitaplar hakkında bir fikre sahip olabiliyoruz. 33 On üç ve on beşinci yüzyıllarda Bizans İmparatorluğu içerde ve dışarıda çeşitli sıkıntılarla karşı karşıya idi. Dışarıda Türk akınlarının yarattığı tehlikeyi atlatmak için bir yandan Katolik kilisesi ile diyalog kurmaya çalışırken içerde ise Athos dağı keşişlerinden Gregorios Palamas tarafından ileri sürülen hesykhast denen mistik karakterli bir düşünce ile ona karşı olan Barlaam taraftarlarının arasında sürüp giden bu ve benzeri başka iç tartışmalarla çalkalanmakta idi. 34 İşe bu tartışmalarda Patrikhane Kütüphanesine ihtiyaç duyulmuştu. Barlam ın mahkum edilmiş olduğu İstanbul Konsili nin (1351) tutanaklarındaki atıflar o dönemde kütüphanedeki kitaplar hakkında bir ip ucu vermekte ve maalesef bu atıflar kütüphanedeki kitapların sayısının oldukça sınırlı olduğunu işaret etmektedir. Muhtemelen savaşların devam etmesi nedeni devletin içinde bulunduğu ekonomik kriz kütüphaneyi de etkilemiş, dolayısıyla buraya ayrılan tahsisatın kısıtlı olması, görevlilerin fonlarının, kağıtların ve kopya için gerekli diğer materyallerin temin edilememesi sebebiyle kitaplar bakımsız ve kullanışsız duruma gelmiştir. Aynı şekilde Ortodoks Katolik birliğini sağlamak için yapılan 32 Manafi, s Manafi, s ; Papademetriou, s D. M. Nicol, Bizans ın Son Yılları (çev. Bilge Umar) İstanbul 1999, s ; Ostrogorsky, s
11 FENER PATR KHANE KÜTÜPHANES Floransa Konsili (1438) için tarihçi Silvestros Siropoulos da, yapılacak olan toplantının hazırlık dönemi ile ilgili bize verdiği bilgilerde; birlik doktrinini teolojik delillerle desteklemek için kitaplara ve yazmalara çok büyük ihtiyaç duyulduğunu, ancak bu hazırlıkları desteklemek için yeterli derecede kaynakların bulunmadığını, bu nedenle de gerekli materyaller için manastır kütüphanelerinden faydalanıldığını söylemektedir. Bu nedenle söz konusu bu asırlarda Bizans da değerli kitap olmadığı için ya da ulaşma imkanı bulunmadığından araştırmalar çoğunlukla İmparatorluğun dışında gelişmiştir. Nitekim başkentin ve kütüphanesinin içine düştüğü bu durumumdan dolayı (Fetih sonrasında İstanbul Patriği olacak olan) ilahiyatçı ve filozof Yorgos Scholarios Gennadios büyük üzüntü duymuş, kitapların yok olmasından ve perişanlığından dolayı yas tuttuğu söylenir. 35 Konuyla ilgili Gennadios un fetihten sekiz yıl önce söylediği İlim şehri İstanbul şimdi harabe halindedir sözü ile, Yunanlı tarihçi Sp. Lampros un Babarbar saydığımız İtalyanlar şimdi ilme yönelip yeni şeyler keşfederken bizler için kitaplar fazla yük teşkil etmeye başlamıştır. Hatta onlardan kurtulmak için yok fiyatına satılmıştır. Artık yeniden bilim yapmaya kalkışacak olsak onları dışarıdan tedarik etmeye mecbur kalacağız Roller değişti artık, biz hoca onlar talebe iken şimdi biz onların talebesi olduk şeklindeki sözleri bir bakıma durumu özetlemektedir. 36 B. Türk Hâkimiyeti Dönemi 1453 yılında İstanbul un Türkler tarafından alınması ile birlikte Patrikhane Kütüphanesinin akıbeti konusunda faklı farklı değerlendirmeler yapılmaktadır. Bu değerlendirmeleri ele alırken öncelikle şu gerçek gözden kaçırılmaması gerekir. O da şudur ki bu asırlarda son dönemlerini yaşayan imparatorluğun artık o eski ihtişamlı günlerini çoktan geride bırakmış olduğu gerçeğidir. Bu bakımdan devletin içinde bulunduğu sosyo-ekonomik ve politik durum gerçekten içler acısıdır. Bu durumdan tüm kurumlar olduğu gibi Patrikhane ve onun kütüphanesini de nasibini almıştır. Nitekim yukarıda Yunanlı araştırmacıların 35 Manafi, s ; Papademetriou, s Adnan Adıvar, İstanbul un Fethi Sırasında Bizans ve Türk Kültürü, Tarih Dergisi, IV/9 (1954), s
12 OSMANLI STANBULU IV eserlerinden yaptığımız aktarımlarda kütüphanenin içler acısı durumuna değinmiştik sonrasında kütüphanenin durumu ile ilgili bilgileri öncelikle dönemin Bizanslı kroniklerinden öğreniyoruz. Bunlardan birisi de Dukas dır. O, kütüphane ismi vermeksizin genelde fetih sırasındaki yağmada sayısız kitabın arabalara yüklenerek doğuda ve batıdaki değişik yerlere dağıtıldığını söyler. Hatta değerli eşya ve mücevherle yüklü gemilere kitaplarında konulduğu ve bu ağırlıktan dolayı bazı gemilerin battığını da söyler. Yine ona göre küçük bir altın madeni para karşılığında içinde Aristo ve Platon un eserleri de olmak üzere teoloji ve diğer konuları içeren çeşitli kitaplardan on tanesinin satın alınabildiğini söyler. Yine altın ve gümüş kaplamalı kitapların bu kısımlarının alınıp diğer bölümlerinin atıldığını söyler. 37 Bir başka kronik yazarı Kritovulos da içinde kutsal kitaplarında olduğu birçok kitabın yakıldığını, bir kısmının ayaklar altına alındığını, çoğunun da çok çok ucuz paraya satıldığını söyler. Ayrıca şehrin düşmesinden sonra Papa V. Nikolas, İstanbul da bulunan Roma Katolik keşişleri, buradaki kitapları ve yazmaları ele geçirmek için teşvik etmiş ve sonuçta bu dönemde özellikle Yunanistan daki Athos Dağı ve Anadolu nun değişik yerlerinden toplanan birçok kitap Roma ya gönderilmiştir. 38 Konuya dair çalışmasında Manafis in o dönem Patrikhane Kütüphanesi hakkında söyledikleri biraz tetkik edilmeye muhtaç değerlendirmeler gibi görünmektedir. Zira yazar eserinde fethin akabinde şehirde yaşananları dönemin kroniklerinden aktarır, ancak kroniklerde doğrudan Patrikhane Kütüphanesinden bahsedilmez, genel anlamda kitaplardan söz edilir. Ancak Manafis eserinde bu tarihçilere hak verdiğini söyleyerek o sıralarda birçok özel kütüphanenin, manastır kütüphanelerinin Patrikhane Kütüphanesi ile aynı kaderi paylaştığını söyleyerek kroniklerde zikredilmemesine rağmen Patrikhane Kütüphanesinin de yağma edildiğini söyler ve çalışmanın dipnotlarında 37 Doukas, Decline and Fall of Byzantium to the Otoman Turks, Wayne State University Press, Detroit 1975, s Manafi, s
13 FENER PATR KHANE KÜTÜPHANES tahrip edildiğini söylediği bazı eserlere yer verir. 39 Bu bilgi sonradan diğer yazarlar tarafından da tekrarlanır. 40 Fetih sırasında şehirde yaşanan bir savaş halidir ve şehir sulh yoluyla değil de savaşla ele geçirilmiştir. Elbette bütün tarih boyunca savaşın sonunda galiplerin savaş hukukuna göre mağlupların mülkleri üzerinde bir takım hakları olmuştur. Bu süreç içerisinde şehirde yaşanan tahribat ve yıkımdan kütüphanelerin de etkilenmiş olmaları mümkündür. Bu olaylar esnasında Patrikhane Kütüphanesinin ve kitaplarının akıbeti hakkında kesin bir bilgiye sahip değiliz. Ancak yukarıda bahsettiğimiz gibi şu kadarını da biliyoruz ki fetihten sadece yirmi yıl önce yapılan Floransa Konsili nde ve yarım asır önce Bizans ta cereyan eden dini tartışmalarda Patrikhane kütüphanesinde yeterli kaynağın olmadığını hatta Bizans ta artık araştırma yapacak kitap kalmadığı için bu tür çalışmaların ancak ülke dışında yapıldığını öğreniyoruz. Dolayısıyla kitap ve kütüphane konusunda zaten yetersiz bir durumda olan Bizans ın bu halinin tüm sorumluluğunu Fetih sonrası Türklerin üzerine yıkmaya çalışmak-doğrudan bu söylenmese de en azından satır aralarında bunu hissettirmek pek de etik bir değerlendirme olmasa gerektir. Konuyla ilgili olarak yabancı ve Türk kaynaklardan aktarılan bazı çalışmalar da Bizans ın içinde bulunduğu bu dönem hatırlatılarak fetih sırasında zaten İstanbul un kitap ve kütüphane bakımından içinde bulunduğu acıklı duruma vurgu yapılır ve Fatih in fethin akabinde şehirde külliyatlı bir kitap ve kütüphane ile karşılaşmadığı ifade edilir. Var olan kitapların çoğunun da kendi dindaşlarınca ve bizzat bazı Bizanslı aydınlarca değişik şekillerde dışarıya kaçırıldığı bilgisi verilir. 41 İstanbul un fethinin ardından Fatih Sultan Mehmed Roma ile birliğe karşı olan II. Gennadius Scholarius u ( , 1462, 1464) 42 patrikliğe atayarak tıpkı Bizans taki gibi Patrikhanenin kurumsal varlığını teminat altına almıştır. Türklerin şehri feth etmiş olmasına rağmen 39 Manafi, s (Dipnotlarla birlikte). 40 Papademetriou, s Mutlu, s. 34 (Ayrıca bkz. 10 no lu dipnot). 42 II. Gennadios hakkında geniş bilgi için bkz Konstantin Bonis, Gennadios II. Scholarios Thiriskeftiki ke İthiki Engiklopedia Atina, 1964, IV,
14 OSMANLI STANBULU IV Patrikhane ruhani otoritesi yönünden pek bir şey yitirmiş değildi. 43 Yeni seçilen Patrik Gennadios da büyük bir aşk ve şevkle şehirdeki yazmaları Patrikhane Kütüphanesinde toplama işine başlamıştır. Bir yüzyıl sonra Patrikhane notercisi (Notarios) Theodosios Zigomalas, kütüphanedeki değerli eserlerin bir listesini hazırlamıştır. Bu listede tasvir edilen 174 el yazması eserin fragmanların bu gün halen mevcut olup çoğu klasik literatür, teoloji ve pratik konularla ilgilidir ve bunlar Menandar ın katalog çalışmaları olarak bilinmektedir. 44 Konuya dair Türkçe bir kaynakta ise İstanbul da bir Patrikhane Kütüphanesinin fetihten sonra ancak XVII. yüzyılda kurulduğunu ve cilt esere sahip olduğunu bunun da 1200 ünün Türkçe geri kalan ünün de diğer dillerde olduğunu söyler, ancak bir kaynak göstermez. 45 Ayrıca verilen bu kitap sayılarının hangi yüzyıla it olduğu da çok net değildir. Ancak verilen kitap sayılarına bakarak yazarın kendi dönemindeki (1950 ler) kütüphaneden bahsettiğini tahmin ediyoruz. Fetihten sonra kütüphanenin Patrikhane binasıyla birlikte, muhtemelen bina içindeki bir bölümde varlığını sürdürdüğünü biliyoruz. Bu bağlamada Patriklik merkezi Fatih in onayıyla Bizans ta iken bulunduğu Aya Sofya bölgesinden, bu günkü Fatih camiinin inşa edildiği yerde bulunan Havariyyun Kilisesine taşındı ( ). Akabinde Pammakaristos (Fethiye Camii) 46 Kilisesi nde ( ), sonra Panayia Paramithia veya Wallah Sarayında ( ), ardından bu güne kadar devam eden Fenerdeki Aya Yorgi Kilisesi nde faaliyetlerini sürdürdü. 47 Parikhanenin Pammakaristos ta iken notercisi (mali denetmeni) ( ) Theodosios Zigomalas, tarihleri arasında yapmış olduğu bir listede kütüphanede, içerisinde teolojiye ve çeşitli sinod zabıtlarına dair eserleri ihtiva eden 174 adet yazmadan bahsetmektedir. Stephan Gerlach, Martin Crusios a gönderdiği 7 Mart 1578 tarihli bir 43 Nicol, s Manafi, s İbrahim Mutlu, Bizans Devri Kütüphaneleri II, Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni, VIII/2 (1959), Ankara s Burası 1587 yılında Sultan III. Murat tarafından Azerbaycan zaferinin anısına Fethiye Camiine çevrilmiştir. 47 Stavridis, İstoria tu Patriarhiu, s
15 FENER PATR KHANE KÜTÜPHANES mektup da kütüphaneden bahsetmekte ve günlüğüne yapmış olduğu bir girişte de (1587) 150 eserin kaydından bahsetmekte, ancak bunların ihmaller nedeni ile kullanılamadığını söylemektedir. 48 Patrikhanenin 19. Yüzyıldaki önemli arşivcilerinden birisi olan Manuel Gedeon da XVI. yüzyıldaki yazmaların sayısının sadece elli beş olduğunu söyler. 49 Konuyla ilgili olarak bir dönem İstanbul da yayınlanan Ekklesiastiki Alithia ( ) 50 adlı dergide yapılan bir çalışmada da bir liste yayınlanır. 51 Gedeon da eserinde Gerlach ın ve Antonie nin listelerinden bahseder. 52 Patrikhane XVII. yüzyılda taşındığı bu günkü Fenerdeki yerde zamanla bir Patrikhane Matbaası kuruldu. Bu o dönem artan Protestan misyonerlerin faaliyetlerine karşı bir önlemdi. Zira misyonerler bu dönemde İstanbul a gelmişler, eğitim öğretim ve yayın yoluyla Ortodoks halka karşı Katolik propagandası yapmaya başlamışlardı. Osmanlı İmparatorluğu nda ilk Rum matbaası 1627 de Patrik I. Kirillos Lukaris in döneminde ( ), Batı da eğitim görmüş bir rahip olan Nikodimos Metaksas tarafından kurulmuştur. Ancak matbaa kısa bir süre sonra Veziriazam Damat Halil Paşan ın emriyle Yeniçeriler tarafından kapatılmıştır. Matbaanın kapatılmasında o dönem Osmanlı da misyonerlik faaliyetlerinde rekabet içinde olan Protestanlarla Cizvitlerin çekişmesinin payı büyüktür. 53 Bu ilk Rum matbaasının kapatılmasından sonra Yunanca kitaplar 1718 yılının başlarında İstanbul daki Ermeni Matbaası tarafından basıldı. Patrikhanenin ikinci kez bir matbaa kurma girişimi Patrik I. Samuel Hancerez zamanında 1767 de olmuştur. Üçüncü ve önemli bir girişimde Patrik V. Grigorios un ( , 48 Stavridis, İstoria tu Patriarhiu, s Papademetriou, s Dergi için bkz. Salih İnci, Bir Devrin Tanığı: Ekklisiastiki Elithia ( ) (Fener Patrikhanesi Dergisi). Balkan Araştırmaları Dergisi, 6 (1), 2016 Bursa, Ekklisiastiki Alitheia, Yıl IV (11 Ocak Eylül 1884), s Manuel Gedeon, Chronicles of the Patriarchal Residenceand Church (Yunanca), İstanbul, Patrikhane Matbaası (1884), s. 62, (naklen Papademetriou, 188.ve ayrıca bkz. 36 no lu dipnot). 53 Geniş bilgi için bkz. Nil Özlem Pektaş, The First Greek Printing Press in Constantinople ( ), basılmamış doktora tezi, University of London 2014, 109,
16 OSMANLI STANBULU IV , ) ilk patrikliği döneminde, 1798 de olmuştur. Bu matbaa öncekilere göre oldukça işlevsel ve dönemin en ileri tekniklerine uygun olarak kurulmuştur. Matbaa, Osmanlı Rum cemaati arasında eğitimin gelişmesine oldukça büyük katkı sağlamıştır. Ayrıca burada basılan kitaplar o sıralarda yeni bağımsız olmuş Yunan Krallığı nda da okutulacaktır. Patrikhane matbaası Patrik III. İoakim in ( ve ) patrikliğinin ilk döneminde, 1880 de yeniden düzenlenerek faaliyetlerini sürdürmüştür. Burada genelde dini içerikli olup Patrikhane nin görüşleri doğrultusundaki kitap, dergi ve gazeteler basılmıştır. 54 Tüm bu basın faaliyetleri kütüphanenin gelişmesine büyük katkı sağlayacaktır. Bunun sonucu olarak da artık Patrikhane Kütüphanesi sadece toplumun dini ihtiyaçlarını karşılamak için değil aynı zamanda onların kültürel ve eğitim seviyelerini yükselmek için de önemli bir görev üstlenmiş olacaktır. Patrikhane Kütüphanesi zamanla yapılan bağışlarla da zenginleşmiştir. Örneğin Patrikhaneye bağlı Heybeliada daki Aya Triada Manastır kütüphanesi okulun kurucusu Patrik IV. Yermanos ( ve ) tarafından çok değerli nadir eserlerle zenginleştirilmeye çalışılmıştır. Patrik VII. Kirillos ( ), 1872 yılına kadar buraya 577 cilt kitap vakfetmiştir. Yine Patrik VI. Grigorios ( ve ), 1882 yılına kadar 422 cilt kitap bağışlamıştır. Patrik V. Konstantinos ( ), yıllarında 1000 kitap ve diğer küçük kitapçıklardan oluşan özel kütüphanesini buraya bağışlamıştır. Onun ölümünden sonra da (1914) geriye kalan 151 kitap da yine buraya bağışlanmıştır. Ayrıca Patrik III. İoakim ( ve ), Patrik VII. Anthimos ( ) ve Kudüs Patriği Kirillos da kitap bağışında bulunan kişilerdir. 55 Ancak bu bağışlardan Fenerdeki kütüphaneye de aktarılanların olup olmadığını bilmiyoruz. Bununla birlikte bazı önemli Rumlar, doğrudan Patrikhane Kütüphanesine kitap bağışında bulunmuşlardır. Örneğin 18. yüzyılda Eflak Prensi, Nikolas 54 Mihail Vasiliadis, Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemlerinde Basım ve Basın, Görüş, Özel Sayı Türkiyeli Rumlar, Eylül 2002, s ; Ali Arslan, Türkiye de Rum Basını, download/.../ Apostolu (Moshonision), Danilidu, İ İera Moni Tis Ayias Triados Halkis, Ekklisia ke Theologia, Londra, II/ 1981, s
17 FENER PATR KHANE KÜTÜPHANES Mavrokordatos şahsi kütüphanesini Patrikhaneye bağışlamıştır. Aynı yüzyılda tabip ve tarihçi Athanasios Komminos İpsilantis de aynı şeyi yapmıştır. Doğal olarak benzeri bağışlarla kütüphane zenginleşmiştir. 56 Kütüphane zaman zaman yangın deprem gibi değişik afetlerle zarar görmüş ve içindeki değerli eserler tahrip olmuştur. Nitekim İpsilantis 1738 yılındaki bir yangında çok değerli kitapların yanmış olması nedeni ile yas tutmuştur. 57 Osmanlı İmparatorluğunun içte ve dışta yaşadığı sıkıntılar nedeni ile en uzun yüzyılı olarak tanımlanan 19. yüzyıl Osmanlıdaki Rum cemaatinin en parlak dönemi, adeta altın devri olarak kabul edilir. Bu dönemde, birçok Rum bankerin ve aristokratın yanı sıra Patrikhanenin de katkılarıyla Rumlar arasında çok geniş bir kültürel canlanma meydana gelir. Birçok yerde kız mektepleri dahil çok çeşitli okullar, hastaneler, dernekler açılır. 58 Bu dönemde, 1844 de Patrik IV. Yermanos zamanında Heybeliada da açılan Ruhban Okulu bunlar içerisinde şüphesiz en başta zikredilmesi gereken okuldur. 59 Okul açıldıktan sonra Patrik Yermanos okulun ihtiyaçlarını karşılamak için Patrikhane Kütüphanesindeki yazmaları okulun da içinde bulunduğu Aya Triada Manastırı ndaki 60 kütüphaneye nakletti da ise Patrik III. Sofronios, Patrikhane Kütüphanesinde bulunan matbu eserleri Patrikhanenin Balatta bulunan Mektebi Kebir Okuluna (Megalitou Genous Scholi) bağışladı. İlerleyen yıllarda kütüphane için Patrikhanede özel bir komisyon kuruldu (1890). Komisyonun başkanlığına Ereğli Metropoliti Yermanos getirildi. İoannis Tantalidis de baskı makinesinin amiri ve sekreteri oldu. Diyakoz Kirillos Mumciz de kütüphaneci (Vivlioflaks) olarak atandı. 61 Mevcut 56 Papademetriou, s Stavridis, İstoria tu Patriarhiu, s Herkül Milas, Geçmişten Bu Güne Yunanlılar Dil, Din ve Kimlikleri, İstanbul 2003, s Okulla ilgili geniş bilgi için bkz. Salih İnci, Heybeliada Ruhban Okulu, Yedirenk, İstanbul Manastır için bkz. Salih İnci, Heybeliada Aya Triada Manastırı, Uluslararası Hoşgörü ve İnanç Turizmi Konferansı (9-12 Mayıs 2013), Aybil Yayınları, Konya 2013, s yıllarında on altı kişi patrikhane kütüphanecisi olarak görev yapar. İsimleri için bkz. Stavridis, İstoria tu Patriarhiu, s
18 OSMANLI STANBULU IV kütüphane binası ile ilgili yenilikler yapıldı. Kütüphane içindeki kitaplarla ilgili detaylı rapor hazırlandı, kitaplar kataloglara geçirildi. Bu çalışmalar şehirdeki diğer Rum okul kütüphaneleri ile koordineli bir şekilde yürütüldü de Patrik III. İoakim kütüphaneye kitap rafları tedarik etti. Megas Arhimandrit Nikodimos Neoklis kitapları tasnif etti ki o zaman yaklaşık 2000 civarındaydı. Yirminci yüzyılın başlarında küçük risalelerle birlikte kütüphanedeki kitap sayısı 3000 kadardı. Yukarıda bahsettiğimiz kütüphane komisyonunun kurulmasından önce, yani 1890 öncesinde iki kütüphane kataloğu ile karşılaşıyoruz. Bunların ilki 20 Ekim 1849 tarihli olan ve Mektebi Kebir hocalarından Skarlatos Vilkios tarafından yapılan Büyük Kilise Kütüphanesinin Genel Kataloğu (Kathalogos Vivliothikis tu Kinu tis Megalis Ekklisias) adlı çalışmadır. Burada 1116 ciltlik eserden bahsedilir. İkinci katalog çalışması ise 1860 da öğretmen Vasilios Kallifronos tarafından yapılan Genel Kütüphane Kataloğu (Kathalogos tis Vivliothikis tu Kinu) adlı çalışmadır. Bu katalogda yer alan kitap sayısı öncekinden daha az olarak gözükmektedir yılında ise patrikhane kütüphaneci Triandafillos Georgiadis, modern kataloglama işlemini başlattı. Bundan sonra kütüphane personeli tarafından sürekli olarak bu kataloga yeni isimler ilave edildi. Kütüphanede araştırma yapacaklar için yazarın ve eserinin adının yazılı olduğu kataloglar ayı fiş dolaplarında muhafaza edildi. 63 On dokuzuncu ve yirminci yüzyıl boyunca kütüphaneye birçok bağışlar yapılarak patrikhane kütüphanesi zenginleştirildi. Bu bağışların kimisi şahsi kimisi de değişik kurumlar tarafından yapıldı. Ortodoks Rum Filippopoleos toplumu, İstanbul daki Rum Filoloji Derneği, Vatikan Kütüphanesi ile Grigorios Maraslis, Kontes Luiza Riankur ve III. İoakim gibi isimler bu konuda öne çıkmışlardır. Bu bağışlar içerisinde meşhur Migne nin kilise babalarının incelediği 161 ciltlik Patrologia sı önemli bir külliyattır. Bunlara ilaveten birçok patrik de kütüphaneye yaptıkları bağışlarla ön plan çıkmıştır. Bunların başında 2000 kitap bağışlayan Patrik II. Photios ( ), 500 kitap bağışlayan Patrik Venyamin ( ) ve 7500 eser bağışlayan Patrik Athinagoras 62 Stavridis, İstoria tu Patriarhiu, s A.g.e., s
19 FENER PATR KHANE KÜTÜPHANES ( ) gelmektedir. Bunlardan başka birçok önemli bilim insanı ve başta kiliseler olmak üzere farklı kurumlar çeşitli bağışlarla kütüphaneye katkı sağlamışlardır. Buna ilaveten patrikhanenin çıkardığı başta Ortodoksia olmak üzere değişik dergiler karşılıklı değiş-tokuş yoluyla alınarak kütüphane süreli yayınlar 64 bakımından da desteklemiştir. 65 Patrikhane kütüphanesindeki yazmalarla ilgili en detaylı çalışma Arhimandrit Emilianos Tsakopulos tarafından yapılmıştır. Tsakopulos, bu çalışmasında Patrikhaneye bağlı kütüphanelerde bulunan yazmaları dört ayrı bölüme ayırmıştır. Bunlar; a. Heybeliada Panagias Kamariotissis Manastırındakiler, b. Heybeliada Aya Triados Manastırındakiler, 66 c. Heybeliada Ruhban Okulundakiler, d. Panagias Kamariotissis Manastırındakiler e. Fener Patrikhanesindekiler, f. Diğerleri 67 Tsakopulos un bu çalışması Türkiye Cumhuriyeti Döneminde patrikhanenin resmi yayın organı olan Ortodoksia ( ) adlı dergide bir dizi halinde yayımlanmıştır. 68 Ayrıca bunlar 3 ciltlik bir katalog halinde de yayınlanmıştır. Bunlardan I. Cilt 1953; II. Cilt 1956 ve III. Cilt 1968 yılında İstanbul da Rumca olarak basılmıştır. Bunlardan en 64 Patrikhane çevresinde takip edilen bu dergilerle ilgili bir liste için bkz. Joachim ( John) Cotsonis, The Archbishop İakovos Library and Learning Resource Center, The Greek Orthodox Theological Review, XLV/1-4, 2000, s Stavridis, İstoria tu Patriarhiu, s Okulun kuruluşunun yüzüncü yılında Aya Triada Manastırındaki kitapların dağılımı ile ilgili Tsakopulos tan önce Diyakos Hrisostomos Konstantinidis in çalışması da Ortodoksia da yayınlanmıştır (Ortodoksia, 1944, yıl 19, sayı 10B, s ). 67 A.g.e., s Arhimandritu Emilianu Tsakopulu, Perigrafikos Katalogos ton Heirografon tis Vivliothiki tu İkumeniku Patriarhiu Tmima Heirografon I. Monis A. Triados Halkis, Ortodoksia, İstanbul Diğer bölümler için derginin 1953, yıllarındaki sayılarına bakılabilir. 973
20 OSMANLI STANBULU IV eski yazma on birinci yüzyılda Aya Sofya Kilisesinde bulunan el yazması bir İncil dir. Patrikhane Kütüphanesi yazmalarının tamamı Bizans araştırmaları ile bilinen Amerika daki Dumbarton Oaks tarafından yıllarında filme alınmış ve kullanıma sunulmuştur. 69 Yukarıda bahsedilen bu katalog çalışmasında özellikle kütüphanedeki el yazması eserler hakkında oldukça detaylı bilgiler verilmektedir. Örneğin on ikinci yüzyıla ait bir el yazması hakkında verilen bilgilere göre eser, 0, 33 x 0, 26 kalınlığında ince deriden, 324 varak olup 26 satırdan oluşmakta ve sayfalar çift sütunludur. Güzelce derlenmiştir, kül renginden olup güzelce korunmuştur. Yazıları yuvarlaktır ve özenle dizilmiştir. İncil metinlerinden yapılan alıntılarda başlangıçtaki her harf güzel bir şekilde süslenmiştir. İlk varakın başlangıç kısmında Paskalya Pazarında okunan parçalar yer almaktadır. Yine aynı yüzyıla ait bir başka eser tanıtılırken diğerlerinden farklı olarak bir takım musiki işaretleri ile süslendiğinden bahsedilir. Muhtemelen fazla kullanıldığı için birçok kez onarıldığı ifade edilir. 70 Mevcut Patrikhane Arşivlerinin tümü 1453 (Türk Dönemine) aittir. Ancak bu dönemde de çeşitli nedenlere bağlı olarak arada birçok boşluklar bulunmaktadır. 71 Yirminci yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Patrikhaneye bağlı okullarla diğer bazı manastırlarda bulunan yazma eserler ve diğer bazı kıymetli matbu çalışmalar nem, yangın, deprem vb. nedenlerden dolayı daha korunaklı bir şekilde muhafaza edilmek üzere Patrikhane Kütüphanesine nakledilmişlerdir. 72 Günümüzde Patrikhanedeki kitaplar, dergilerin ve gazetelerin de bulunmuş olduğu zemin katta yer almaktadır. Binanın girişindeki ilk katta kütüphanecinin ve arşivcinin bürosu yer alır. Okuma odası da bu kattadır ve burası 1923 de yenilenmiş ve zaman zaman toplantı amaçlı olarak da kullanılmaktadır. İkinci katta ise eskiden basılmış kitaplar, yazmalar, Patrik II. Photios, Venyamin ve Athinagoras tarafından bağışlanmış zengin kitaplar bulunmaktadır de Patrik I. Dimitrios un kişisel çabaları ve P. Angelopulos un maddi desteğiyle kütüphane ve 69 Stavridis, İstoria tu Patriarhiu, s Ortodoksia, 1957, sayı 1, yıl 32, s. 41 vd. 71 Stavridis, İstoria tu Patriarhiu, s Papademetriou, s
21 FENER PATR KHANE KÜTÜPHANES arşiv odalarının tamamının yenilenmesine başlanmıştır. Bu restorasyon şimdiki Bartholomeos un patriklik döneminde tamamlanarak 20 Mart 1994 de Ortodoks Pazarında törenle açılmıştır. Kütüphanede şu an ile cilt eser bulunmaktadır. Bunların çoğu kiliseye ve teolojiye ait eserlerden oluşmaktadır. 73 Günümüzde Patrikhane Kütüphanesinin ve arşivlerinin yönetimi Patrikhanede oluşturulan bir komisyon tarafından yürütülmektedir. Bu gün bu komisyon şu üyelerden oluşmaktadır: Perge Meropoliti Evangelos (Başkan), Sevastias Metropoliti Dimitrios, Mira Metropoliti Hrisostomos, Büyük İkonomos (idari amir ve arşivci) Nikolas Petropellis, Profesör Evstratios Zenginis ve sekreter Arhimandrit Agathangelos Siskos tur. 74 Ayrıca Patrikhaneye dair çalışmaları ile bilinen araştırmacı Yorgo Benlisoy da 1995 ten beri Patrikhane Kütüphanesinin görevlilerinden birisidir. Sonuç Fener Patrikhane Kütüphanesi yukarıda kısaca özetlemeye çalıştığımız bu çok uzun tarihsel birikimi ile, tarihi bir başkent olan İstanbul da Ortodoksluğa dair kaynaklar bakımından eşsiz bir öneme sahiptir. Bu kültürel mirasın daha fonksiyonel hale gelmesi için öncelikle kolay erişilebilir olması gerekmektedir. Özellikle akademik alanda çalışmalar yapan kimseler için bu fırsat sağlanmalıdır. Kütüphanenin son durumu ve diğer bazı katalog çalışmalarına dair kütüphane yetkilileri ile yaptığımız telefon ve görüşmelerinden, uzun bir süre geçmesine rağmen maalesef herhangi bir geri dönüş olmamıştır. Patrikhanedeki yetkililerin bu konuda daha yardımsever olmaları araştırmacıların işini kolaylaştıracaktır. Kütüphaneye kolay ulaşım için gerek buradaki, gerekse Ruhban Okulu kütüphanesindeki eserlerin online erişeme açılması, bu konuda çalışan araştırmacılara büyük kolaylık sağlayacaktır. Nitekim bu sempozyumun oturumuna katılan bazı Rum araştırmacıların bu 73 Stavridis, İstoria tu Patriarhiu, s ; Papademetriou, s (erişim tarihi: ) 975
22 OSMANLI STANBULU IV yönde çalışmaların olduğunu söylemeleri bizim için sevindirici bir haberdir. Ayrıca İstanbullu Rumlar tarafından yeni kurulan (2011) bir yayınevi olan İSTOS Anadolulu Rumlara dair gerek çeviri, gerekse telif yeni Türkçe eserler yayınlamaktadır. 75 Yayınevi sahiplerinin Patrikhaneye dair eserleri de yayın kapsamına alması bu alandaki boşluğu dolduracaktır. Konuyla ilgili bir başka temennimiz ise İstanbul daki üniversite ve araştırma merkezlerimizin Patrikhane ile yapacakları protokoller çerçevesi içerisinde değişik konulara dair ortak çalışmalar yapmasıdır. Bu, İstanbul çalışmalarına büyük katkı sağlayacaktır. Yine yapılacak en önemli işlerden birisi de karşılıklı kitap ve süreli yayın değişimi olmalıdır. Zira bu gün yanı başımızdaki Patrikhane ve onun temsil ettiği Ortodoksluğa dair en temel eserleri ve dergileri İstanbul daki üniversite ve araştırma merkezlerinin kütüphanelerinde göremiyoruz. Bu vesile ile bir konuyu daha hatırlatmakta yarar görüyorum. Patrikhanenin resmi WEB sitesi yakın zamana kadar İngilizce ve Yunanca olarak yayınlanmaktaydı. 76 Son dönemlerde siteye Fransızca da ilave edildi. Siteye bir de Türkçe kısmının ilave edilmesi sanırım bu kurum ve ona bağlı diğer birimler (kütüphane, metropolitlikler, komisyonlar, Kutsal Sinod üyeleri, manastır ve kiliseler vb.) hakkında Türk kamuoyunun ve araştırmacıların birinci elden daha objektif bilgiler elde etmesine katkı sağlayacaktır. 75 Yayınevi ve kitapları için bkz. (erişim tarihi: ) 76 (erişim tarihi: ) 976
GÜNÜMÜZ BALKAN ORTODOKS KİLİSELERİNE GENEL BİR BAKIŞ
Ç. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 3, Sayı 1, Ocak-Haziran 2003 GÜNÜMÜZ BALKAN ORTODOKS KİLİSELERİNE GENEL BİR BAKIŞ Dr. Münir YILDIRIM * Günümüz Balkan Ortodoks Kiliseleri, Hıristiyan Kilisesinin
PATRİKHANE BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ VE ANKARA METROPOLİTLİĞİ KURDU
PATRİKHANE BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ VE ANKARA METROPOLİTLİĞİ KURDU Bojidar Çipof 13 Temmuz 2018 Son zamanlarda Patrikhane ye Ekümenik statüsü verilmesi ve Heybeliada Ruhban Okulu nun açılması için Rum
AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ
AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Muharrem KESİK İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 Mail : muharremkesik@gmail.com 2. Doğum -
FOSSATİ'NİN "AYASOFYA" ALBÜMÜ
FOSSATİ'NİN "AYASOFYA" ALBÜMÜ Ayasofya, her dönem şehrin kilit dini merkezi haline gelmiştir. Doğu Roma İmparatorluğu'nun İstanbul'da inşa ettirdiği en büyük kilisedir. Aynı zamanda dönemin imparatorlarının
Aziz Ogan: Kültürel ve Tarihsel Hazinelerin İzinde Bir Arkeolog ve Müzeci
Eylül 2017 Aziz Ogan: Kültürel ve Tarihsel Hazinelerin İzinde Bir Arkeolog ve Müzeci Aziz Ogan, 30 Aralık 1888 tarihinde Edremitli Hacı Halilzade Ahmed Bey'in oğlu olarak İstanbul'da dünyaya geldi. Kataloglama
TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE ORTODOKS HIRİSTİYANLIKTAKİ PATRİKLİKLER. Dr. Münir YILDIRIM
Ç. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 3, Sayı 2, Temmuz-Aralık 2003 TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE ORTODOKS HIRİSTİYANLIKTAKİ PATRİKLİKLER Dr. Münir YILDIRIM Günümüzde Hıristiyanlığı temsil eden büyük kiliselerden
Heybeliada Ruhban Okulu nda Yapılan Tezler The Theses Written at Theology School of Chalki in Heybeliada
ISSN: 1309 4173 (Online) 1309-4688 (Print) Volume 5 Issue 6,, p. 183-206, November 2013 Heybeliada Ruhban Okulu nda Yapılan Tezler The Theses Written at Theology School of Chalki in Heybeliada Yrd. Doç.
UKRAYNA DA KİLİSE SAVAŞLARI
UKRAYNA DA KİLİSE SAVAŞLARI Bojidar Çipof Moskova Patrikhanesine bağlı Ukrayna Ortodoks Kilisesinin yeni başkanı 16 Ağustos tarihinde yapılan törenle 69 yaşındaki Metropolit Onufry oldu. Ukrayna Ortodoks
BİRİM İÇ DEĞERLENDİRME RAPORU
BİRİM İÇ DEĞERLENDİRME RAPORU KAYSERİ VE YÖRESİ TARİH ARAŞTIRMALARI MERKEZİ (KAYTAM) http://kaytam.erciyes.edu.tr 38039 Kayseri / Türkiye OCAK 2018 1 İÇİNDEKİLER Sayfa No İçindekiler İÇİNDEKİLER... 2 A.
Tıbb-ı Nebevi İSLAM TIBBI
Tıbb-ı Nebevi İSLAM TIBBI Tıbb-ı Nebevi İslam coğrafyasında gelişen tıp tarihi üzerine çalışan bilim adamlarının bir kısmı İslam Tıbbı adını verdikleri., ayetler ve hadisler ışığında oluşan bir yapı olarak
HAÇLI SEFERLERİ TARİHİ 3.Ders. Dr. İsmail BAYTAK. HAÇLI SEFERLERİ Nedenleri ve Sonuçları
HAÇLI SEFERLERİ TARİHİ 3.Ders Dr. İsmail BAYTAK HAÇLI SEFERLERİ Nedenleri ve Sonuçları Hristiyanlarca kutsal sayılan Hz. İsa nın doğum yeri Kudüs ve dolayları, VII. yüzyıldan beri Müslümanlar ın elinde
Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ
Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ Tarihi Öğretim Yılı Dönemi Sırası 2014-2015 2 1 B GRUBU SORULARI 12.Sınıflar Öğrencinin Ad Soyad No Sınıf Soru 1: Aşağıdaki yer alan ifadelerde boşluklara
Patrikhane İle İlgili Bir Belge / Bir Uyarı
Patrikhane İle İlgili Bir Belge / Bir Uyarı Aytunç Altındal * İstanbul da mukim Fener Rum Kilisesi, gerçekte, Lozan Antlaşması nın Sözlü mutabakat çerçevesi bölümünde yer alan Özel İzin nedeniyle sadece
VEFEYÂT. Doç. Dr. Musa Süreyya Şahin
İslâm Araştırmaları Dergisi, Sayı 22, 2009, 155-181 VEFEYÂT Doç. Dr. Musa Süreyya Şahin Doç. Dr. M. Süreyya Şahin i 24 Ocak 2008 tarihinde Hakk ın rahmetine tevdi ile ebedî yolculuğuna uğurladık. Akademik
Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İlahiyat Atatürk Üniversitesi 1979 Y. Lisans Tarih Atatürk Üniversitesi 1981 Doktora Tarih Atatürk Üniversitesi 1985
1. Adı Soyadı : MEHMET ÇELİK 2. Doğum Tarihi: 05 Haziran 195. Unvanı : Prof.Dr.. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Lisans İlahiyat Atatürk Üniversitesi 1979 Y. Lisans Tarih Atatürk Üniversitesi 1981
T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Kayseri ve Yöresi Tarih Araştırmaları Merkezi Müdürlüğü
T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Kayseri ve Yöresi Tarih Araştırmaları Merkezi Müdürlüğü *BELMBJL50* Sayı :29935742/060.01/ 3907 11/01/2018 Konu :Birim İç Değerlendirme Raporu Hazırlama REKTÖRLÜK MAKAMINA
Konuyla ilgili kavramlar
Avrupa tarihi, Avrupa tarihi ders notları, ygs Avrupa tarihi, kpss Avrupa tarihi notları, Avrupa tarihi notu indir gibi konular aşağıda incelenecektir. İçindekiler 0.0.1 Konuyla ilgili kavramlar 1 ORTA
DİNLER TARİHİ AÇISINDAN HEYBELİADA RUHBAN OKULUNA GENEL BİR BAKIŞ
T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANA BİLİM DALI DİNLER TARİHİ BİLİM DALI DİNLER TARİHİ AÇISINDAN HEYBELİADA RUHBAN OKULUNA GENEL BİR BAKIŞ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN
FENER PATRİKHANESİ VE EKÜMENİZM: DİNLER TARİHİ AÇISINDAN BİR ANALİZ
FENER PATRİKHANESİ VE EKÜMENİZM: DİNLER TARİHİ AÇISINDAN BİR ANALİZ Yrd. Doç. Dr. Münir YILDIRIM Ç. Ü. İlahiyat Fakültesi Dinler Tarihi Anabilim Dalı myildirim@cu.edu.tr ÖZET Fener Patrikhanesinin tarihi
Avrupa Tarihi. Konuyla ilgili kavramlar
Avrupa Tarihi Konuyla ilgili kavramlar Aforoz: Katolik mezhebinde papa ve kiliseye karşı gelenlerin kilise tarafından dinden çıkarılmasıdır. Burjuva: Avrupa da soylular ve köylülerden farklı olarak ticaretle
MAKALE YAZIM KURALLARI
YAYIN KURALLARI Dergimizde, özgün araştırma ve inceleme makalesi, derleme, çeviri, arşiv belgeleri, nekroloji, kitap eleştirisi ve tanıtımı, sempozyum vb. haberleri yayınlanır. Yazıların başka bir yerde,
Elveda Rumeli Merhaba Rumeli. İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa.
Elveda Rumeli Merhaba Rumeli İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa. Hamdi Fırat BÜYÜK* Balkan Savaşları nın 100. yılı anısına Kitap Yayınevi tarafından yayınlanan Elveda Rumeli Merhaba
- Bir kilisenin Ekümeniklik sıfatı, her şeyden önce dini karakterlidir.
AB-TÜRKİYE İLİŞKİLERİ, KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİ: LOZAN I DELME GİRİŞİMİ-2: FENER RUM ORTODOKS PATRİKHANESİ NİN AB DESTEKLİ EKÜMENİKLİK (EVRENSELLİK) İDDİALARI. GİRİŞ: Türk milletinin hoşgörü, insanlık
MAKALE YAZIM KURALLARI
YAYIN KURALLARI Dergimizde, özgün araştırma ve inceleme makalesi, derleme makalesi, çeviri, arşiv belgeleri, kitap eleştirisi ve tanıtımı, ölüm ve sempozyum vb. haberleri yayınlanır. Yazıların başka bir
Skolastik Dönem (8-14.yy)
Skolastik Felsefe Skolastik Dönem (8-14.yy) Köklü eğitim kurumlarına sahip olma avantajı 787: Fransa da Şarlman tüm kilise ve manastırların okul açması için kanun çıkardı. Üniversitelerin çekirdekleri
Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Ocak Ayı Faaliyet Raporu
Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Ocak Ayı Faaliyet Raporu Yayın Sağlama ve Sipariş İşlemleri Birimi ile Görme Engelliler Birimi Sıra No 1 Kullanıcılardan gelen yabancı dildeki kitapların sipariş
DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE TOPLU KATALOGLAR: DURUM TESPİTİ
DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE TOPLU KATALOGLAR: DURUM TESPİTİ BAHAR BİÇEN ARAS MEF Üniversitesi Kütüphanesi Teknik Hizmetler Birim Sorumlusu Nâzım Hikmet Kültür Ve Sanat Vakfı Tarık Akan Toplantıları 1 Uluslararası
Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı
Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Hadrianopolis ten Edrine ye : Bizans Dönemi.......... 4 0.2 Hadrianopolis Önce Edrine
HAÇLI SEFERLERİ TARİHİ 10.Ders. Dr. İsmail BAYTAK. IV.-V. vd. HAÇLI SEFERİ
HAÇLI SEFERLERİ TARİHİ 10.Ders Dr. İsmail BAYTAK IV.-V. vd. HAÇLI SEFERİ IV. Haçlı Seferi Üçüncü Haçlı Seferi nin sonuçsuz kalması üzerine, Papa nın gayretleriyle yeni bir Haçlı ordusu hazırlandı. Hazırlanan
Dr. Münir YTI...DIRIM
Ç. Ü ilahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 3, Sayı 2, Temmuz-Aralık 2003 TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE ORTODOKS HIRİSTİYANLIKTAKİ PATRİKLİKLER Dr. Münir YTI...DIRIM Günümüzde Hıristiyanlığı temsil eden büyük kiliselerden
KAYSERİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (KAYHAM) STRATEJİK PLAN ( )
KAYSERİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (KAYHAM) STRATEJİK PLAN (2014 2016) MİSYON Kayseri nin geçmişini doğru anlayarak, bugünü verimli/iyi değerlendirerek ve geleceğini akıllı planlayarak, Kayseri nin
Ortodoks kilisesinin elinde Muhammed in resmi var mı?
Ortodoks kilisesinin elinde Muhammed in resmi var mı? Papa nın İstanbul u ziyareti, Latin ve Ortodoks kiliselerinin ayrılmasıyla sonuçlanan olaylar zincirini tekrar gündeme getirdi. Yol ayrımındaki en
Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR
Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SOSYAL BiLiMLER LiSESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 ic;indekiler I ÜNiTE: BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 1. BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 A. COGRAFYA KESiFLERi
Kalem İşleri 60. Ağaç İşleri 61. Hünkar Kasrı 65. Medrese (Darülhadis Medresesi) 66. Sıbyan Mektebi 67. Sultan I. Ahmet Türbesi 69.
İÇİNDEKİLER TARİHÇE 5 SULTANAHMET CAMİ YAPI TOPLULUĞU 8 SULTAN I. AHMET 12 SULTAN I. AHMET İN CAMİYİ YAPTIRMAYA KARAR VERMESİ 15 SEDEFKAR MEHMET AĞA 20 SULTANAHMET CAMİİ NİN YAPILMAYA BAŞLANMASI 24 SULTANAHMET
ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tarih Celal Bayar Üniversitesi 2007 Y. Lisans Tarih - Ortaçağ Celal Bayar Üniversitesi
ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Zafer Duygu 2. Doğum Tarihi : 11.08.1976 3. Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tarih Celal Bayar Üniversitesi 2007 Y.
Sayı/Number: 33 Yıl/Year: 2015
ISSN 1303-5746 Sayı/Number: 33 Yıl/Year: 2015 Basım Yılı: 2016 İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 33, (2015), 9-58 OSMANLI DÖNEMİ FENER RUM PATRİKLERİNİN SEÇİMİ Salih İnci* Öz: Fener Rum
Ekim Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu Koleksiyonu ve Haldun Özen
Ekim 2017 Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu Koleksiyonu ve Haldun Özen Boğaziçi Üniversitesi Arşiv ve Dokümantasyon Merkezi nde bulunan, Haldun Özen tarafından bir araya getirilen Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu na
istanbul'un fethinin türk ve dünya tarihi açısından sebepleri istanbul'un fethinin türk ve dünya tarihi açısından gelişmesi istanbul'un fethinin türk
, istanbul'un fethinin türk ve dünya tarihi açısından sebepleri istanbul'un fethinin türk ve dünya tarihi açısından gelişmesi istanbul'un fethinin türk ve dünya tarihi açısından sonuçları istanbul'un fethinin
Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.
T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII ATATÜRK ARAŞTIIRMA MERKEZİİ 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
YÖNETMELİK. Kastamonu Üniversitesinden: KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ MUHAMMED İHSAN OĞUZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM
12 Temmuz 2018 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 30476 Kastamonu Üniversitesinden: YÖNETMELİK KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ MUHAMMED İHSAN OĞUZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,
YÜRÜYÜŞ VE TEKNE TURLARI
YÜRÜYÜŞ VE TEKNE TURLARI BİZ KİMİZ? Antonina Turizm, 1997 yılından bu yana tam 15 yıldır turizmin hizmetinde olan bir tur operatörüdür. Gerek İstanbul da ve gerekse yurtiçi ve yurtdşında tur organizasyonlarımız
Jale Baysal ( )
ÖZEL ARŞİVLER KOLEKSİYONU Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı Jale Baysal Özel Arşivi Jale Baysal (1925-2009) Kütüphaneci, Yazar JALE BAYSAL ARŞİVİ Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi
Hakan Kapucu FMV Işık Üniversitesi Kütüphanesi
Hakan Kapucu FMV Işık Üniversitesi Kütüphanesi hkapucu@isikun.edu.tr Yükseköğretim kurumlarının birbirleri ile işbirliği yapmalarını teşvik etmeye yönelik Avrupa Birliği tarafından desteklenen bir eğitim
Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi AUAd
Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi AUAd auad.anadolu.edu.tr Başlarken AUAd Yazım Kuralları sayfasından size uygun olan şablonu seçiniz. Microsoft Word 2010 ortamı ya da üstü sürümü kullanınız.
SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)
SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak
PAPA 1.FRANCİS İN KUDÜS ZİYARETİ
PAPA 1.FRANCİS İN KUDÜS ZİYARETİ Bojidar Çipof 3 Haziran 2014 Hıristiyanlığın Katolik ve Ortodoks mezhepleri arasında, bu mezheplerin ortaya çıkışından itibaren bir ayrışma ve kavga görülmektedir. 1054
KAYSERİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (KAYHAM) STRATEJİK PLAN ( )
KAYSERİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (KAYHAM) STRATEJİK PLAN (2017 2019) MİSYON Kayseri nin geçmişini doğru anlayarak, bugünü verimli/iyi değerlendirerek ve geleceğini akıllı planlayarak, Kayseri nin
HAÇLI SEFERLERi Orta Çağ'da Avrupalıların Müslümanların elinde bulunan ve Hristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs ve çevresini geri almak için
HAÇLI SEFERLERi Orta Çağ'da Avrupalıların Müslümanların elinde bulunan ve Hristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs ve çevresini geri almak için düzenledikleri seferlere "Haçlı Seferleri" denir. Haçlı Seferlerinin
KÂĞIDA İŞLENEN UYGARLIK- Kâğıdın Tarihi ve İslam Dünyasına Etkisi, Jonathan M. Bloom (trc. Zülal Kılıç), Kitap Yayınevi, İstanbul 2003, 336 s.
sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 11 / 2005, s. 251-255 kitap tanıtımı KÂĞIDA İŞLENEN UYGARLIK- Kâğıdın Tarihi ve İslam Dünyasına Etkisi, Jonathan M. Bloom (trc. Zülal Kılıç), Kitap Yayınevi,
Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur.
Çekerek ırmağı üzerinde Roma dönemine ait köprüde şehrin bu adı ile ilgili kitabe bulunmaktadır. Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Antik Sebastopolis
Muhammet ARSLAN KARS KÜMBET CAMİİ (ONİKİ HAVARİLER KİLİSESİ)
Muhammet ARSLAN KARS KÜMBET CAMİİ (ONİKİ HAVARİLER KİLİSESİ) Oniki Havariler Kilisesi olarak da bilinen Kümbet Camii, Kars Kalesi nin güneye bakan yamacında bulunmaktadır. Üzerinde yapım tarihini veren
FATİH SULTAN MEHMET İN Sarayları
54 MİMARİ I FATİH SULTAN MEHMET İN SARAYLARI FATİH SULTAN MEHMET İN Sarayları Yazı ve Fotoğraf: İsmail Büyükseçgin / seckinmimarlik@ttmail.com Eski Saray (Beyazıt Sarayı) MİMARİ I FATİH SULTAN MEHMET İN
İstanbul u Fethinin Dahi Stratejisi - Genç Gelişim Kişisel Gelişim
Fetih 1453 gösterime girdi. Yönetmenliğini ve yapımcılığını Faruk Aksoy'un yaptığı, başrollerinde Devrim Evin, İbrahim Çelikkol ve Dilek Serbest'in yer aldığı İstanbul'un Fethi ni konu alan Türk film 17
Aziz Yuhanna Kilisesi
Aziz Yuhanna Kilisesi İzmir de herkes D.O.M. kilisesi olarak bilse de asıl adı kısaca Aziz Yuhanna Kilisesi olan İzmir Aziz Yuhanna Katedral Bazilikası, İzmir Latin Katolik Metropolitliği nin Katedralidir.
İLK TÜRK İSLAM DEVLETLERİ
İLK TÜRK İSLAM DEVLETLERİ TALAS SAVAŞI (751) Diğer adı Atlık Savaşıdır. Çin ile Abbasiler arasındaki bu savaşı Karlukların yardımıyla Abbasiler kazanmıştır. Bu savaş sonunda Abbasilerin hoşgörüsünden etkilenen
OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar
OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar Eda Yeşilpınar Hemen her bölümün kuşkusuz zorlayıcı bir dersi vardır. Öğrencilerin genellikle bu derse karşı tepkileri olumlu olmaz. Bu olumsuz tepkilerin nedeni;
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ ENSTİTÜSÜ TEZ YAZIM KURALLARI
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ ENSTİTÜSÜ TEZ YAZIM KURALLARI 1. GİRİŞ Bu kılavuzun amacı; Atatürk Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü nde hazırlanan yüksek
SELANİK AYASOFYA CAMİSİ
SELANİK AYASOFYA CAMİSİ BAKİ SARI SAKAL SELANİK AYASOFYA CAMİSİ Aya Sofya (Azize Sofya) tapınağı Selanik in merkezinde, Ayasofya ve Ermou sokaklarının kesiştiği noktadadır. Kutsal İsa ya, Tanrının gerçek
T.C. Plato Meslek Yüksekokulu
T.C. Plato Meslek Yüksekokulu Yayın Komisyonu Yönergesi Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu yönerge, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu nun ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen "Üniversiteler Yayın Yönetmeliği" kapsamında,
Doğrudan Temin Sistemi (DTS) BİLGİ İŞLEM DAİRE BAŞKANLIĞI
Doğrudan Temin Sistemi (DTS) BİLGİ İŞLEM DAİRE BAŞKANLIĞI 1 Doğrudan Temin Sistemi (DTS) Hakkında Doğrudan Temin Sistemi Nedir? Üniversitemiz harcama birimleri tarafından yapılan doğrudan temin alımlarının
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan
EKÜMENİZM ve FENER RUM PATRİKHANESİ Bojidar Çipof
EKÜMENİZM ve FENER RUM PATRİKHANESİ Bojidar Çipof 2023 Dergisi'nin Ocak 2010 sayısı; "Patrikhane ve Ekümenizm" konusunu ele alıyor. Bojidar Çipof'un makalesi "Ekümenizm ve Fener Rum Patrikhanesi" de dergide
BALAT- FENER - CİBALİ KÜLTÜR GEZİMİZ
BALAT- FENER - CİBALİ KÜLTÜR GEZİMİZ (02 Nisan 2017-30 Nisan 2017-06 Mayıs 2017-20 Mayıs 2017) 09.15 Harbiye Radyo Evi önünden hareket 10.00 Balat Fener - Cibali Yahudi, Rum, Ermeni, Türk vatandaşların
Patrikhane nin Aynoros unda Büyük Yolsuzluk
Teostrateji Patrikhane nin Aynoros unda Büyük Yolsuzluk 05.01.2012 - Bir şeyler oluyor ve pişen yemeğin kokusu hoş değil! Yunanistan'ın içinde yarı otonom bir idari yapıda olan ve Aynoros Dağı Özerk Cumhuriyeti
ORTAÇAĞ FELSEFESİ MS
ORTAÇAĞ FELSEFESİ MS.476-1453 Ortaçağ Batı Roma İmp. nun yıkılışı ile İstanbul un fethi ve Rönesans çağının başlangıcı arasındaki dönemi, Ortaçağ felsefesi ilkçağ felsefesinin bitiminden modern düşüncenin
Bir Megali İdea Operasyonu: Sıra Şimdi Rum Okullarının Binalarında
Teostrateji Bir Megali İdea Operasyonu: Sıra Şimdi Rum Okullarının Binalarında 12.04.2011 - Dalga dalga ilerleyen bir Megali İdea operasyonu, uluslararası güçlerin de baskısıyla Türkiye de sürdürülüyor.
Byzantine History, Syriac History, History of Religions, History of İslam.
Professor MEHMET ÇELİK Contact Information: Phone : Fax : Email : mehmetcelikcbu@mynet.com Academic Degree: Undergraduate : Atatürk University, Faculty of Theology, 1979 Master s : Atatürk University 1981
dikkat le oluşt u- rulmuştur. Osmanlı d ü n y a s ı v e
www. TARİHÇE Robert Kolej 1863 yılında Dr. Cyrus Hamlin tarafından kurulduğunda, kütüphanenin ilk kitapları olan Harvard Üniversitesi'nin 200 kitaplık bağışı Bebek'te eski bir binaya yerleştirilerek Kütüphane'nin
MKÜ nün Bilgi Hazinesi
MKÜ nün Bilgi Hazinesi Büyük ve Donanımlı Bir Üniversit e Küt üphanesiyle Hiz met iniz de Mustafa Kemal Üniversitesi Merkez Kütüphanesi Üniversitemizin eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetlerini desteklemek
ETKİNLİKLER/KONFERSANS
ETKİNLİKLER/KONFERSANS Anadolu'nun Vatanlaşmasında Selçukluların Rolü Züriye Oruç 1 Prof. Dr. Salim Koca'nın konuk olduğu Anadolu'nun Vatanlaşmasında Selçukluların Rolü konulu Şehir Konferansı gerçekleştirildi.
Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir.
Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir. Kuzeyde Sırbistan ve Kosova batıda Arnavutluk, güneyde Yunanistan,
Osmanlı Diplomasi Tarihi Kurumları ve Tatbiki
Osmanlı Diplomasi Tarihi Kurumları ve Tatbiki Editörler Mehmet Alaaddin Yalçınkaya Yazarlar Mehmet Alaaddin Yalçınkaya Sezai Balcı Musa Kılıç Ahmet Dönmez Turgut Subaşı Necmettin Alkan ISBN: 978-605-2233-10-8
Nasuh Mitap ı Ankara dan tanırım. Kendisi hakkında bir şey yazmayacağım.
Nasuh Mitap ı Ankara dan tanırım. Kendisi hakkında bir şey yazmayacağım. Cenaze namazıyla yapılan cenaze törenine bir kere daha canım sıkıldı da diyemeyeceğim Devrimcilerin bu türlü davranışlarına alıştık
Vefatı münasebetiyle. Prof. Dr. Işın Demirkent i VEFEYÂT. Semavi EY CE
VEFEYÂT Vefatı münasebetiyle Prof. Dr. Işın Demirkent Semavi EY CE Prof. Dr. Işın Demirkent i 10 Şubat 2006 Cuma sabahı kaybettik. Fakülte arkadaşım ve çok değer verdiğim meslektaşım olan bu hanımefendinin
Kütüphanemizin Kuruluşu 1992
Kütüphanemizin Kuruluşu 1992 KURULUŞ AMAÇLARI: Dinamik ve değişime öncülük eden İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı, eğitim, öğretim ve araştırma programlarını
KAYHAM STRATEJİK PLANINA GÖRE 2015 YILI ÇALIŞMA PROGRAMI
KAYHAM STRATEJİK PLANINA GÖRE 2015 YILI ÇALIŞMA PROGRAMI Tel: 0(352) 437 49 37 PAYDAŞLARIMIZ KAYHAM STRATEJİK PLANINDA 2015 YILI İÇİN PLANLANAN FAALİYETLER Stratejik Amaç 1: KAYHAM ın Kayseri konulu kitap
KEŞFEDİLMEMİŞ BİR KOLEKSİYON: BİLKENT ÜNİVERSİTESİ ABD GPO KOLEKSİYONU
KEŞFEDİLMEMİŞ BİR KOLEKSİYON: BİLKENT ÜNİVERSİTESİ ABD GPO KOLEKSİYONU Beyhan Karpuz * U.S. Government Printing Office (GPO) nedir? U.S. Government Printing Office Kongre nin bir kurumudur ve tarihçesi
KUDÜS TE BULUNAN TARİHİ OSMANLI ESERLERİ
KUDÜS TE BULUNAN TARİHİ OSMANLI ESERLERİ 2 www.mirasimiz.org.tr KUDÜS TE BULUNAN TARİHİ OSMANLI ESERLERİ Kudüs, Müslümanlarca kutsal sayılan bir şehirdir. Yeryüzündeki ikinci mescid, Müslümanların ilk
SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ
SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ BAKİ SARISAKAL SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ 1880 yılının başında Samsun da açıldı. Üçüncü Ordu nun sorumluluğu altındaydı. Okulun öğretmenleri subay ve sivillerdi. Bu okula öğrenciler
ANTAKYA SAMANDAĞ GEZİSİ I 25 HAZİRAN 2012 MUSA DAĞI SİMON DAĞI
ANTAKYA SAMANDAĞ GEZİSİ I 25 HAZİRAN 2012 MUSA DAĞI SİMON DAĞI Harbiye de kaldığımız Otelde akşam Antakya mezeleri ile özel tavuk yedik, Antakya mezelerini tattık, sabah kahvaltıdan sonra, özel minibüslerle
KADIN ESERLERİ KÜTÜPHANESİ VE BİLGİ MERKEZİ VAKFI
Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı Yayınları : 40 Kadınların Belleği Dizisi No : 8 Yayına Hazırlayan A. Oğuz İcimsoy PROJE DESTEĞİ FİNLANDİYA BÜYÜKELÇİLİĞİ Baskı ve Cilt: Hanlar Matbaası
Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı
Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Antik Yerleşimler......................... 4 0.2 Roma - Bizans Dönemi Kalıntıları...............
BULGARİSTAN AZİZ KİRİL VE METHODİUS ULUSAL KÜTÜPHANESİ NDE BULUNAN SİNOP İLE İLGİLİ OSMANLI ARŞİV BELGELERİ
BULGARİSTAN AZİZ KİRİL VE METHODİUS ULUSAL KÜTÜPHANESİ NDE BULUNAN SİNOP İLE İLGİLİ OSMANLI ARŞİV BELGELERİ Mustafa YAYLA 1 Ahmet ALTAY 2 ÖZET Bu çalışmada Bulgaristan Aziz Kiril ve Methodius Ulusal Kütüphanesi
Telif Hakları ve Lisans Anlaşmaları
Telif Hakları ve Lisans Anlaşmaları BBY 166 - Bilimsel İletişim Dr. Gülten ALIR Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü galir@ybu.edu.tr Plan Telif Hakları Yasal Düzenlemeler Bilimsel
ESKİ GÜMÜŞHANE (SÜLEYMANİYE MAHALLESİ) VE PANAYIR ALANI
ESKİ GÜMÜŞHANE (SÜLEYMANİYE MAHALLESİ) VE PANAYIR ALANI Tarihi geçmişi M.Ö. 3000 4000 lere ait olduğu belirtilen, Gümüş madeni yurdu Gümüşhane, Gümüş-hane, Kimişhane, vb. olarak bilinen bu diyarın bilinen
KAYHAM STRATEJİK PLANINA GÖRE 2015 YILI FAALİYET RAPORU
KAYHAM STRATEJİK PLANINA GÖRE 2015 YILI FAALİYET RAPORU PAYDAŞLARIMIZ KAYHAM STRATEJİK PLANINA GÖRE 2015 YILI FAALİYET RAPORU Stratejik Amaç 1: Kurumsal Tanınırlığı Artırmak Hedef 1: 2015 yılı sonuna kadar
Sultan Abdulhamit in hayali gerçek oldu BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU B İ L G İ. NOTU BALKANLAR 2 de İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI
5 te 7 de AZİZ BABUŞCU AK PARTİ İL BAŞKANI AK 4 te YIL: 2012 SAYI : 167 17-24 ARALIK 2012 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 3 te 6 da Sultan
Batmış Yunanistan, İstanbul Rumları na Maaş Vermeyi Aksatmıyor
Teostrateji Batmış Yunanistan, İstanbul Rumları na Maaş Vermeyi Aksatmıyor 26.10.2011 - Diplomatik araçlarla çek olarak İstanbul a getirilen maaşlar, bir Yunan şirketinin satın aldığı Finasbank ta nakde
Şef PERSONEL BİRİM GÖREV VE YETKİLERİ
Şef 1 PERSONEL BİRİM GÖREV VE YETKİLERİ Daire Başkanı 2 Oya ÖZBAY 0 (434) 222 0000-1201 oozbay@beu.edu.tr 124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında
KAYHAM STRATEJİK PLANINA GÖRE 2017 YILI FAALİYET PROGRAMI
KAYHAM STRATEJİK PLANINA GÖRE 2017 YILI FAALİYET PROGRAMI PAYDAŞLARIMIZ Stratejik Amaç 1: KAYHAM ın Kayseri konulu kitap koleksiyonunu zenginleştirmek. Hedef 1: 2017 yılı sonuna kadar farklı kaynaklardan
Okuyucu Mektupları / Reader Letters
Türk Kütüphaneciliği, 32, 1 (2018), 33-39 Okuyucu Mektupları / Reader Letters Dünya Edebiyatından Tercümeler Translations of the World s Literature Kenan Erzurum * Öz Bu makalede Dünya Edebiyatından Tercümeler,
MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine)
MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine) Hipokratik-Galenik Tıp ekolunun devamı Cerrahi teknikler bilinmesine rağmen, yüksek enfeksiyon riski nedeniyle zorunlu haller dışında pek uygulanmıyor Tam olarak hangi
V. Altın Baret Ödülleri
V. Altın Baret Ödülleri ÖDÜL PROGRAMI ŞARTNA MELERİ AKADEMİK DAL ÖNLEM İSG, Yangın, Acil Durum, Çevre ve Risk Yönetimi Dergisi Arme Araştırma Risk Yönetimi Mühendislik Eğitim ve İstisnai Danışmanlık Hiz.
ÜNİVERSİTE KÜTÜPHANE HİZMETLERİ
ÜNİVERSİTE KÜTÜPHANE HİZMETLERİ Üniversitemiz, öğrenim ve öğretimin sürekliliğini sağlamak amacıyla, zaman ve mekân sınırlaması olmaksızın, akademik program ve bilimsel araştırmaları destekleyen, kullanıcılarının
Arşiv Belgelerinin Sayısallaştırılması
Arşiv Belgelerinin Sayısallaştırılması Nizamettin OĞUZ Bilgi İşlem Koordinatörü noguz@basbakanlik.gov.tr nün yapısı Devlet Arşivler Genel Müdürlüğünde: Osmanlı Arşivinde: Cumhuriyetin ilanına kadar olan
BİRİNCİ MEŞRUTİYET'İN İLANI (1876)
BİRİNCİ MEŞRUTİYET'İN İLANI (1876) I. Meşrutiyete Ortam Hazırlayan Gelişmeler İç Etken Dış Etken Genç Osmanlıların faaliyetleri İstanbul (Tersane) Konferansı BİRİNCİ MEŞRUTİYET'İN İLANI (1876) Osmanlı
SÜLEYMAN ŞAH TÜRBESİ
1 SÜLEYMAN ŞAH TÜRBESİ Gürbüz MIZRAK Süleyman Şah Türbesi ve bulunduğu alan Suriye'nin Halep ilinin Karakozak Köyü sınırları içerisindeydi. Burası Türkiye'nin kendi sınırları dışında sahip olduğu tek toprak
Başlangıç Meridyeni ve Greenwıch - İstanbul
Mustafa ŞAHİN 29 Eylül 2015 Başlangıç Meridyeni ve Greenwıch - İstanbul Geçtiğimiz hafta İngiltere de Londra nın güneydoğusunda şirin bir kasaba ve üniversite şehri olan Greenwich teydik. Kasabadan adını
Günümüzdeki ilke ve kuralları belirlenmiş evlilik temeline dayanan aile kurumu yaklaşık 4000 yıllık bir geçmişe sahiptir. (Özgüven, 2009, s.25).
Günümüzdeki ilke ve kuralları belirlenmiş evlilik temeline dayanan aile kurumu yaklaşık 4000 yıllık bir geçmişe sahiptir. (Özgüven, 2009, s.25). Tarihsel süreç içinde aile kavramının tanımı, yapısı, türleri
Kırgızistan Kütüphaneleri Konsorsiyumu - Dayanışma ve İşbirliğinin Gelişmesi Yolunda Yeni Bir Adım.
Okuyucu mektupları / Letters from Readers Türk Kütüphaneciliği 20,2 (2006), 221-226 221 Kırgızistan Kütüphaneleri Konsorsiyumu - Dayanışma ve İşbirliğinin Gelişmesi Yolunda Yeni Bir Adım. Sanya Battalova