Kapak Konusu Alarm Sistemleri

Transkript

1 YANGIN GÜVENLİK VE KORUMA SİSTEMLERİ DERGİSİ MART 2017 YIL: 24 SAYI TL ISSN Kapak Konusu Alarm Sistemleri Güvenilir Yangın Algılama İçin Akıllı Kimyasal Sistem Izgara Tipi Tavanlarda Yağmurlama Başlıklarının Yerleştirilmesi Bilgi Sistemlerinde Sistem Entegrasyonu ve Güvenliği Paradigmal Değişim ve Kavramsal Güvenlik

2 Normeks, Norm Teknik A. Ş. nin tescilli markasıdır.

3

4 Hayatın güzellikleri yalnızca fotoğraflarda kalmasın diye... AKUT VAR HAYAT VAR! AKUT yaz 2930 a gönder, 10TL destek ol ya da akut.org.tr ye gir, istediğin kadar, istediğin süreyle destek ol. AKUT, Bakanlar Kurulu nun tarihli kararıyla, Kamu Yararına Çalışan dernektir. akut.org.tr twitter.com/akut_dernegi facebook.com/akut instagram.com/akut_dernegi youtube.com/akut akut.web.tr

5 YAYINCIDAN İSMAİL CEYHAN DEPREM HAFTASI Öncelikle Çanakkale ve Adıyaman a geçmiş olsun demek istiyoruz. Geçtiğimiz günlerde üst üste sarsıntılar yaşandı. Topraklarımızın %92 si deprem kuşağında olduğu için hemen hemen her kentimizi ilgilendiren bu mesele Deprem Haftası nedeniyle bir kere daha tüm yönleriyle masaya yatırıldı. Beklenen büyük Marmara Depremi tartışmaların merkezinde yer alırken bunun nedeni İstanbul un dünyanın en kalabalık metropollerinden biri olması. Olası yüksek ölçekli bir sarsıntı için kimse bir kayıp tahmininde bulunmak istemiyor. Şehir ve bina güvenliğine yönelik hizmet veren sektörlerin içinde Yangın Güvenlik Sektörü nün önemi tartışılmaz. Her deprem olasılığı beraberinde bir yangın olasılığı getirmekte. 17 Ağustos 1999 Marmara depremi ülkemizin deprem güvenliği tarihinde bir milat olduysa, o günden bu yana neler yaptık, neler yapmamız gerekiyor meselesini açık yüreklilikle dile getirmek, üzerine çalışmalar yapmak, öneriler sunmak kaçınılmaz. Kentsel dönüşüm adıyla pek çok şehrimizi içine alan rehabilitasyon çalışmalarında yangın güvenliği sektörünün yeterince yer alıp alamadığı sektör profesyonellerin başlıca tartışa konusu oldu. İçinde bulunduğumuz süreç güvenli yapılara sahip olmak için çok önemli bir fırsat. Yangın Güvenliği sağlıklı bir şekilde sağlanmamış bir ülkenin, şehrin ve binanın güvenli olduğundan söz edilemez. Teröre karşı yaşam alanlarının güvenliğini sağlamak ise; dünyanın gündeminde. Bu vesileyle; İngiltere de yaşanan terör saldırısını lanetliyoruz. Dört kişinin hayatını kaybettiği saldırı dünyanın bugün ve yakın geleceğinin ana meselesinin terör olacağını bir kere daha gösteriyor. Hayatın içinde insanları habersizce yakalayan kalleş terör saldırılarına karşı güvenlik önlemlerini arttırmaktan başka çare kalmazken; terör saldırılarının gerçekleşme şekli itibarıyla çoğu zaman bir yangın tehlikesi olduğunu hatırlatırız. Tüyak tarafında düzenlenen Kış Dönemi Eğitim Seminerleri nden bahsetmek istiyoruz biraz da. Konu başlıkları itibarıyla yangın güvenliğinin tüm segmentlerini ele alan seminerlerin sektörün kendini güncellemesi, bilgi ve fikir alış-verişi için bulunmaz bir fırsat olduğu düşüncesindeyiz. Emeği geçenlere teşekkür ederiz. Hepimiz için güvenli bir ülke ve güvenli bir dünya temenni ederken; işlerinizde başarılar dileriz. Saygılarımla, NİSAN Sayı : 190 Kapak Konusu: CCTV Sistemleri 190. Sayımızın kapak konusuyla iligili, göndermek istediğiniz makale, teknik bilgi, ürün tanıtımı vb. yazılarınız 17 Nisan 2017 tarihine kadar [email protected] adresine gönderebilirisiniz 3

6 Kuruluş Tarihi: 1994 İÇİNDEKİLER Kurucusu Süleyman BULAK Sahibi ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. Adına İsmail CEYHAN 8 İTFAIYECI Yayın Kurulu Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman KILIÇ Yayın Danışma Kurulu Cevdet İŞBİTİRİCİ, Füsun DEMİREL, Haluk YANIK, İsmail TURANLI, Kazım BECEREN, Korhan IŞIKEL, Doç. Dr. Mustafa ÖZGÜNLER, Recep YAMANKARADENİZ, Saadet ALKIŞ, Sedat ALTINDAŞ, Yazı İşleri Tayfun AYDIN 10 HABERLER GÜNCEL Kundaklama ve Sabotaj Prof. Dr. Abdurrahman KILIÇ İTÜ Makina Fakültesi Reklam Müdürü Dilek MERTER Abone ve Okur Hizmetleri Azime BAYRAM İMAMOĞLU Grafik Sebiha EKİNCİ 22 Yangın Sektörü Jetfan Seminerinde Buluştu KAPAK KONUSU: Alarm Sistemleri 24 Güvenilir Yangın Algılama İçin Akıllı Kimyasal Sistem Bir Metro Treninde Yangın Tespit ve Söndürme Sistemlerinin Performansı Üzerine Deneysel Çalışma Baskı ve Cilt Şan Ofset Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti. ( ) Yayınlayan Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. Gayrettepe Mah. Bahar Sk. Karanfil Apt. No:2/11 Beşiktaş/İstanbul Tel: (0212) (pbx) Fax: (0212) e-posta: Fiyatı: 10 TL 2017 Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. ISSN: Yılda 8 sayı yayımlanır. Tüm Türkiye de dağıtılmaktadır. Basın Kanunu na göre yerel süreli yayındır. 38 Kapalı Otoparklarda Karbonmonoksit Algılama Sistemi Standartlar ve Uygulamalar YANGIN 48 Izgara Tipi Tavanlarda Yağmurlama Başlıklarının Yerleştirilmesi 54 Norm Teknik Pazarlama Uzmanı Merve Durmuşoğlu: Sürdürülebilir Başarımız Devam Edecek GÜVENLİK 56 Bilgi Sistemlerinde Sistem Entegrasyonu ve Güvenliği İŞ GÜVENLİĞİ 66 Paradigmal Değişim ve Kavramsal Güvenlik 4 4 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

7 MART 2017 SAYI: 189 ÜRÜN TANITIMI 71 NOMEX : İtfaiyeciler İçin Termal Koruma 72 HONEYWELL Morley-IAS Yangın Sistemleri REKLAM DİZİNİ A YANGIN 59 AKSAY 25 AKUT 2 ARI YANGIN 39 AYVAZ 11 BAREKS 27 BURSAN 1 74 SMOKEJET Duman Tahliye Sistemi ile Yaşam Alanlarınız Güvende BTS 7 DRAEGER 21 DUPONT 43 EEC ENTEGRE A Yangın dan Yeni Ürün Nanofırex 75 ARI-CONA All-In-One Buhar Kapanı İstasyonu ELEKS 57 FOKUS 19 HONEYWELL 73 ISAF 65 İNKA YAPI 29 İST İŞÇİ ARI-CONLIFT Mekanık Kondens Pompası İZOCAM 13 KIVANÇ KİMYA 41 LÖSEV 64 MAS DAF 17 MATRİKS BİNA Yangınla Mücadelede Draeger UCF Serisi Termal Kameralar NORM TEKNİK Ö.K.İ. SEYAD 77 STANDART POMPA Maslak Doğuş Plaza Projesinde Yangın Söndürme Sistemlerinde Arı Yangın İmzası TEKNO YANGIN A.K. TEMA 37 TYCO YANGIN A.K.İ. VALFTEK 47 Yangın ve Güvenlik Mart

8 ÖZETLER / ABSTRACTS GÜVENILIR YANGIN ALGILAMA İÇIN AKILLI KIMYASAL SISTEM 24 Yangınlarda, uçucu maddelerin salınması genellikle duman / havadaki partiküller oluşmadan önce olmaktadır. Bu nedenle, kimyasal gaz sensörlerine dayalı yangın algılama sistemleri, halihazırda piyasada hakim duman dedektörlerine dayalı sistemlere göre daha hızlı tepki verebilirler. Bununla birlikte, sadece gaz algılayıcılarına dayalı yangın dedektörleri yanlış alarmlara yatkındır. Bu sistemlerde önemli bir unsur, ilgili sinyal ve veri işlemedir; çünkü dedektör yangınları diğer uçucu kaynaklardan (yanıltıcılar) ayırmalıdır. Burada, biz farklı algılama teknolojilerinden oluşan bir gaz sensörü dizisi ve erken ve sağlam yangın algılama için özelleştirilmiş bir veri işleme algoritması sunuyoruz. Gaz sensörü dizisi, piyasada bulunan duman tabanlı dedektörler ile birlikte bir ölçüm odasına yerleştirildi. Prototipi test etmek için odanın içinde farklı ateş türleri ve yanıltıcılar uygulandı. Sonuçlar, gaz algılama yaklaşımının faydalarını teyit etti, çünkü yanıltıcılar reddedildi ve bazı ateş türleri için gaz bazlı sistem, yangın alarmını duman tabanlı dedektörlerden daha hızlı tetikledi. IZGARA TIPI TAVANLARDA YAĞMURLAMA BAŞLIKLARININ YERLEŞTIRILMESI 48 Otomatik yağmurlama sistemlerinin optimize edilmiş tasarımı, yağmurlama başlığının altına monte edilen bir ızgara tavan ile tecrübe edilerek incelenmiştir Deneme sonuçları: su dağıtımının ızgara tavanın delik oranı ve yağmurlamanın montaj yüksekliğiyle etkilendiğini göstermiştir. Izgaradaki deliklerin oranın ve yağmurlamanın montaj yüksekliğinin azalması aralığında su dağılımı artmıştır. Delik oranı yüksek olduğunda, delik oranı değişimiyle su dağıtımın etkisi daha büyük olacaktır. Delik oranı düşükse, su dağılmasının etkisi yağmurlama montaj yüksekliğinin değişmesiyle daha büyük olacaktır. BILGI SISTEMLERINDE SISTEM ENTEGRASYONU VE GÜVENLIĞI 56 Bilgi sistemlerinin entegrasyonları aşamasında, bilgi sistemlerine yönelik yetkisiz aksiyonların sıklığı giderek artmaktadır ve bu da kaçınılmaz şekilde çok büyük finansal ve materyal kayıplara yol açmaktadır. İstatistiklere göre bilgi sistemlerinin kurum içi kullanıcıları bu ihlallerin yarısından fazlasından sorumlu. Bütün bunlar Tehlikeli bir risk grubu oluşturmakta. Bilgi sistemleri güvenliğine yönelik mevcut yaklaşımlar temel olarak bilgi kaynaklarına kullanıcı erişiminin farklılaştırılmasına yönelik özel araçlarla sağlanmaktadır. Aynı zamanda her bir kullanıcıya belirli haklar verilmekte ve bu haklar ile kullanıcıya bilgisayarda bulunan bilgiye yerel erişim veya bilgisayar üzerinde bulunan bilgiye iletişim kanalları vasıtası ile uzaktan erişim anlamında izin ya da yasak getirilmektedir. Yaptığımız analiz sonucunda 2 temel zayıflık tespit etmiş bulunmaktayız: yerel erişimi farklılaştırma araçları bilgi kaynaklarına yetkisiz erişim elde etmekle doğrudan bağlantılı olmayan suçluların aksiyonlarına karşı koruma sağlamamaktadır ve uzaktan erişim farklılaştırma araçları sistemin iç kullanıcılarından oluşan ağa karşı koruma sağlamamaktadır. Bu araştırmanın sonuçları sürecin iyileştirilmesine yardımcı olacak ve sonuçta bilgi sistemlerinde bilgi güvenliğine yönelik tehditlere karşı etkili koruma sağlayacaktır. SMART CHEMICAL SYSTEM FOR RELIABLE FIRE DETECTION 24 In fires, release of volatiles usually happens before generation of smoke/airborne particles. Therefore, fire detection systems based on chemical gas sensors may respond faster than systems based on smoke detectors, which currently cope the market. However, fire detectors based exclusively on gas sensors are prone to false alarms. A key element in those systems is the associated signal and data processing since the detector should discriminate fires form other volatile sources (nuisances). Here, we present a gas sensor array composed of different sensing technologies and a customized data processing algorithm for early and robust fire detection. The gas sensor array was placed in a measurement chamber along with commercially available smokebased detectors. To test the prototype different types of fire and nuisances were performed in the chamber. Results confirmed the benefits of the gas sensing approach since nuisances were rejected and, for some types of fire, gas-based system triggered the fire alarm faster than the smoke-based detectors. MATERIAL SOLUTIONS FOR PASSIVE FIRE PROTECTION OF BUILDINGS AND STRUCTURES AND THEIR PERFORMANCES TESTING 48 In buildings and in civil engineering structures, both active and passive fire protection are used. Active fire protection includes automatic fire detection and fire suppression systems while the passive fire protection s main purpose is to attempt to contain fires or slower their spread. The aim of fire protection system s usage is to maintain the temperature of the building component (structural steel element, electrical installation) bellow the critical temperature during fire but also is intended to contain a fire in the origin fire compartment for a limited period of time. In this paper the passive fire protection material solutions were described and their action mode explained. SYSTEM INTEGRATION AND SECURITY OF INFORMATION SYSTEMS 56 The frequency of unauthorized actions to information systems (IS) in the process of their integration is steadily increasing, which inevitably leads to huge financial and material losses. According to statistics, internal users of IS, commit more than half of all violations. All of this forms a dangerous group of risk. Existing approaches for IS security are mainly provided by specialized tools of differentiation of user access to information resources. At the same time each user is assigned certain rights, in accordance with which it is permitted/prohibited local access to information is stored in PC, or remote access via communication links to information available on other PC. After analyzing we identified 2 major vulnerabilities: tools of differentiation of local access are not able to provide protection against the actions of offenders are not directly related to obtaining unauthorized access to IS resources and tools of differentiation of remote access does not provide protection from network by internal users of the system. The results of this research will lead to an improvement of the process of ensuring effective protection against threats to information security in the IS. 6 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

9

10 İTFAIYECİ Prof. Dr. Abdurrahman KILIÇ İTÜ Makina Fakültesi KUNDAKLAMA VE SABOTAJ Kötü amaçlarla bir binayı, herhangi bir malı veya araziyi ateşe vermeye kundaklama ve kundakçılık denilmektedir. Kundaklama için kullanılan, çam tahtası içine yerleştirilmiş kav ve kükürtlü maddelerden oluşan, paçavraya kundak adı verilir. Kundak; Rumca bez sözcüğünden gelmiştir. Kundakçılık kavramı da Türkçeye yağlı bez ile tutuşturmak anlamındaki kundak sokmak deyimi yoluyla girmiştir. Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliği ne göre; bir ülkenin, barışta ve savaşta milli savunma tedbirlerini, ekonomik faaliyetlerini, devletin icraatını, milletin birlik ve moralini bozmaya yönelik girişim, hareket ve faaliyetlerine sabotaj denilmektedir. Sabotaj kelimesi Türkçeye Fransızca sabotage sözcüğünden geçmiştir. Kelime anlamı yıkmak, parçalamak, kullanılmaz hale getirmektir. Sabotajın ve kundaklamanın amacı; ekonomiye zarar vermek, dikkat çekerek kamuoyu yaratmak, terörizme destek vermek, korku yaratmak, halkın moralini bozmak, halkı ayrıştırmak, misilleme yapmak veya öç almaktır. Endüstriyel tesisler, depolar, ulaşım tesisleri, fabrikalar, sosyal tesisler, iş merkezleri, alış veriş merkezleri, şirket merkezleri, insanların toplu bulundukları yerler, kıymetli evrak ve malzemelerin bulunduğu yerler sabotaja ve kundaklamaya karşı duyarlı hedeflerdir. KUNDAKLAMA Hızlı yanması için, eskiden çam tahtası katrana daldırılır veya yağlanırdı. Yangın çıkarmak isteyen kişi; bu kundağın içindeki kavı yakar; sonra onu gizlice evin kapısının veya penceresinin önüne yerleştirir, bazen de bir taşa bağlayıp evin içine atardı. Kundak içinde parlayan kükürt yağlı çam tahtasını yakar; yükselen alevler boyalı evleri kolayca tutuştururdu. Günümüzde kundaklama daha farklı şekilde genellikle patlatma ile veya sodyum, potasyum bileşiklerinin suyla temas ettirilmesi suretiyle yapılmaktadır. Kundakçılık kasıtlı ve kötü amaçlı olması yönüyle kazara meydana gelen yangınlardan ayrılır ve yasalara göre suçtur. Eskiden İstanbul yangınlarının çıkış nedenleri arasında ilk sırayı kundaklamalar almıştır. Hükümete karşı beslenen hoşnutsuzluğun belirtilmesi, hükümetin aldığı kararların protesto edilmesi, azınlıkların devleti yıpratmak istemesi, efendilerine kin bağlayan besleme ve uşakların intikam hırsları, sadrazamın görevden aldırmak istenmesi, hırsız ve yağmacıların kasıtları gibi nedenlerle yangınlar kundaklanırdı. Görevleri arasında yangın söndürme işi de bulunan yeniçerilerin göz koydukları zengin evlerini, söndürme bahanesiyle soyup yağmalamak için kundak koydukları da görülmüş. Yangınların ardından mutlaka bir soruşturma açılırdı. Kundak bir taşa bağlayıp evin içine atıldığından, yangının ilk çıktığı yerde taşa rastlanırsa yangının kasıtlı olarak çıkartıldığı anlaşılırdı. Bir kişi kundakla yakalandığında derhal orada infaz edilirmiş. Cesetleri sokaklara serilip kafaları bacaklarının arasında, ağızlarına kundak veya bir tutam kibrit tutuşturulurmuş. Sultan I. Abdülhamit ( ) tahta çıktığı dönemde kundak konularak çok sayıda yangın çıkarılmıştır. Bu dönemde kundaklama ile yüz kırktan fazla yangın çıkmıştır yılında günde üç beş yerde çıkarılan yangınları kundaklayanlar bir türlü bulunamaz. 9 Eylül 1785 günü on beş ayrı kundaklama olur. Bunun üzerine Sadrazam İzzet Mehmet Paşa görevden alınır. İspatlanamasa da birçok yangının kundaklama ile başlatıldığı tahmin ediliyordu. Yeniçeri Ocağı nın dağıtılmasın- 8 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

11 dan sonra yeniçeri eskileri, Patrona Halil isyanı ve Kabakçı Mustafa isyanlarında isyancılar, kazanılan savaşlardan sonra öç almak isteyen düşman taraftarları, Tanzimat ilanı gibi batılılaşma hareketlerini uğursuzluk olarak göstermek isteyen yobazlar ve hükümeti yıpratmak isteyen muhalifler kundaklama ile çok sayıda evin kül olmasına sebep olmuşlardır. İkinci Meşrutiyetin ilanından (23 Temmuz 1908) bir ay sonra 23 Ağustos 1908 günü Saraçhanebaşı nda başlayan Çırçır Yangınıyla ilgili kundakçılık yaptıkları şüphesiyle tutuklanan on kişiden beşinin suçlu olduklarına dair yeterli kanıt olduğu açıklanmıştır. İstanbul un işgali sırasında 2 Temmuz 1919 günü Kuruçeşme ve Karagümrük te meydana gelen iki büyük yangından sonra, Fevzi Paşa tuttuğu günlüklerde yangınların Rum ve Ermenilerin kundakla başlattıklarını bilhassa büyük binalara ve saraylara musallat olduklarının rivayet edildiğini yazmıştır. İstanbul yangınlarının sebeplerinden biri de yeniçerilerin haraç almak için bilerek yangın çıkarmalarıdır. Binalar çoğunlukla ahşap olduğundan yangın çıkan binanın yanındaki ev ve dükkânların yıkılarak yangının olduğu yerde kalması ve yayılmasının önlenmesi sağlanırdı. Ev sahipleri binalarının yıkılmaması için büyük haraç verirdi. Kundakçıların bir eve kundak koyup yandaki evi kurtarma bahanesiyle yağmaladıkları da çok olmuştur. Bazı yangınlardan sonra, kâgir yapıları özendirmek isteyen yöneticilerin kundakladığı dedikoduları da yayılmıştır. Fatih yangınını hükümetin kundakladığı, Edirne yangınını belediye reisi Dilaver Bey in kasten söndürtmediği söylenmiştir. Söylentilerin ve dedikoduların çoğunluğu saçma sapan asılsız iddialar olmakla beraber, içlerinde şüpheleri doğrulayan gerçeklerin de bulunduğu da kuşkusuzdur. SABOTAJ Sabotaj eyleminde bulunan kişiye sabotör denilmektedir. Sabotörlerin faaliyetlerini önceden kestirilmesi çok güçtür; iyi eğitim görmüş bir profesyonel, özel olarak yetiştirilmiş bir ajan veya bir amatör, bölücü örgüt sempatizanı bir personel veya işinden memnun olmayan bir çalışan olabildiği gibi hiçbir amaç taşımayan dengesi bozuk bir kimse de olabilir. Birçok sabotaj yöntemi mevcuttur. En fazla zarar patlayıcı maddelerle yapılan sabotajlarda görülmektedir. Kırma, kesme, delme, aşındırma, kirletme, değiştirme, çarpma gibi mekanik yöntemler de kullanılmaktadır. Sabotajlar arasında kundakçılık yani yangın çıkarmak da önemli yer almaktadır. Psikolojik sabotajın kontrol ve müdahalesi çok güçtür. Dedikodu ve söylentilerle paniğe neden olabilirler. İnsan zafiyetlerinden istifade edilebilir. Havalandırma ve klima sistemine karıştırılan zehirli ya da uyuşturucu maddeler katılabilir. Tesisteki mağazalarda satılan giysi, oyuncak vs. gibi mallara şırıngayla kimyasal (tuz ruhu, çamaşır suyu vb.) enjekte edilmesi ya da sıkılması olabilir. Sabotörler; sabotaj yapacakları yerleri seçerken, işletmenin ekonomik ve teknik açıdan önemini ve değerini, işletmenin faaliyetini durduracak veya sekteye uğratacak hassas noktalarını, hedefin sabotaja karşı duyarlılığını, hedefe yaklaşabilme imkânlarını, hedef bölgesinde çalışan personelden yararlanabileceği kişileri, hedefe hangi yöntemle zarar verilebileceğini araştırır. Sabotajlara karşı alınabilecek tedbirlerin başında fiziki güvenlik tedbirleri ve elektronik güvenlik tedbirleri gelmektedir. Çalışan personelin bilinçlendirilmesi, personel ve ziyaretçilerin kontrol ve denetimi önemlidir. İşletmenin sabotaj planları hazırlanmalıdır. Teknik, mekanik ve elektronik sistemlerinin güvenliği öncelikle ele alınmalıdır. İşletmeye gelen malzeme, posta ve kargonun kontrolü yapılmalı, işletmede çalışan veya hizmet sağlayan yabancı personel soruşturmalıdır. Patlayıcı, yangın türü sabotajlar sonrasında müdahale için gerekli söndürme malzemeleri bulundurulmalıdır. Şüpheli cisimlerin yakınına yaklaşılmamalıdır. Şüpheli bir cisme dokunmak, kaldırmak veya açmak kesinlikle yanlıştır. Bu yalnızca bomba imha uzmanları tarafından yapılmalıdır. Şüpheli bir cisim tespit edildiğinde acil durum telefonunu aramak suretiyle güvenliğe ve polise bilgi verilmelidir. Beklenilmeyen bir mektup veya paketin posta yoluyla gelmesi ve postadan şüphelenilmesi durumunda kesinlikle paket sıkılmamalı, kıvırmamalı, katlanmalı ve hareket ettirilmemelidir. Göndereni belli olmayan şüpheli mektuplar, saat tıkırtısı gibi veya farklı bir ses duyulan posta paketleri ve koku hissedilen postalar tehlikeli olabileceği unutulmamalıdır. Topluma açık işyerlerine isimsiz ihbarlar sık yapılır. İsimsiz ihbar, genelde ihbar edenin, kimliğini açıklamaksızın, bir patlayıcı madde saldırısının telefon aracılığıyla haber verdiği durumdur. İhbarı alan kişi konuşmayı mümkün olduğu kadar uzatarak olabildiğince fazla bilgi almaya çalışmalıdır. Eğer mümkünse ikinci bir kişiye daha bu konuşma dinletilmeli ve derhal güvenlik görevlisi talep edilmeli ve gereken bilgiler verilmelidir. İş saatleri içinde kapalı alanlarda patlama olması durumunda, güvenlik görevlileri bir ikinci patlama ve/veya yangın ihtimaline karşı binayı derhal tahliye ettirmelidir. Ayrıca, patlama sebebiyle çıkabilecek yangınlara karşı kat yangın sorumluları ve yardımcıları da çıkış bölgelerinde insanların boşaltılmasında görev almalı, kimsenin kalmadığından emin olmalıdır. Yangın varsa yangın ekibi tarafından mevcut ekipmanlarla yangına müdahale edilmelidir. Görevliler tarafından araştırma yapılmakta olduğu göz önünde bulundurularak, patlama bölgesine girilmemeli, güvenlik görevlilerince oluşturulan emniyet şeridi geçilmemelidir. Güvenlik güçleri olaya müdahale edip, bina tamamen arındırıldıktan ve tehlikenin kalmadığı ilan edildikten sonra binaya girilmesine izin verilmelidir. Yangın ve Güvenlik Mart

12 HABERLER TÜYAK Yağmurlama Sistemi Eğitim Seminerinde Buluştu TÜYAK 2016/17 Dönemi Eğitim Seminerlerinin altıncısı Sprinkler Sistemleri konusuyla Kozyatağı Hilton Otel de gerçekleşti. Yangın korunum sektörünün ve ilgili meslektaşların gelişimine katkı sağlama ve bilgi paylaşımını çoğaltma hedefiyle planlanan Eğitim Seminer serisinin dördüncüsü olan Sprinkler Sistemleri semineri 18 Mart 2017 Cumartesi günü Kozyatağı Hilton otelde yapıldı. Katılımın yüksek olduğu seminer, TÜYAK Dernek Başkanı Filiz Mumoğlu nun açılış konuşması ile başladı. Dr.Taner Kaboğlu nunn oturum başkanlığında ilerleyen seminer, Hatice Zehra Tonyalı (Emo Ayvaz) Sprinkler Sistemlerinde Test ve Kabul İşlemleri ve Mehmet Çim in (Duyar Vana) Sulu Avrasya Tüneli Projesi`nin Tercihi Norm Teknik İstanbul Boğazı Karayolu Tüp Geçişi Projesi, Asya ve Avrupa yakalarını deniz tabanının altından geçerek karayolu tüneli ile birbirine bağlayan ve toplamda 14,6 kilometrelik bir alan üzerine konumlandırılmış özel bir proje. Yapı Merkezi ve SK E&C şirketlerinin ortak yatırımları ile hayata geçirilen Avrasya Tüneli Projesi`nde Norm Teknik A.Ş.; sulu söndürme sistemleri, yangın pompaları, temiz gazlı söndürme sistemleri, yangın dolapları gibi çeşitli ürün grupları ile yer aldı. Sulu Söndürme Sistemleri grubunda; tünelin sulu söndürme sistem tasarım ve ürün tedariki Norm Teknik A.Ş. tarafından karşılanmıştır. Yağmurlama sisteminde; UL listeli FM onaylı Norm Teknik A.Ş. nin distribütörlüğünü yaptığı GLOBE markası tercih edildi. Proje kapsamında; ARGON (IG 541) Gazlı Söndürme Sistem tasarımı; tüm hidrolik hesap, borulama, kablolama, montaj, test, devreye alma ve eğitimleri, Norm Teknik A.Ş. tarafından Söndürme Tesisatı Ekipmanlarının NFPA 25 e göre Denetim Test ve Bakımı konulu sunumunu takiben, salondan alınan soru-cevaplara verilen yanıtlarla son buldu. Katılımı gittikçe yükselen ve yangın korunum sektörünün bilgi paylaşımını gerçekleştirildi. ARGON (IG 541) Gazlı Söndürme Sistemlerinde; LPCB onaylı LPG markası kullanıldı. Avrasya Tünel Projesi için yangın pompa grubunda; Norm Teknik A.Ş.`nin distribütörü olduğu XYLEM-AC Fire Pumps markalı CE Belgeli, UL listeli FM onaylı: elektrikli, dizel ve jokey tip pompa tedariki sağlandı. Avrasya Tüneli Projesinde; tasarım, üretim ve montaj proseslerinin Norm Teknik A.Ş.`nin tescilli markası olan Normeks tarafından sağlanan yangın dolapları tercih edildi. Proje kapsamına uygun olarak sıvaüstü ve gömme yangın dolabı seçimlerine ilaveten Avrasya Tüneli Projesi için özel olarak tasarlanan ve üretime alınan Normeks markalı yangın dolapları kullanıldı. Avrasya Tüneli Projesi altyapı ve ulaşım sektörüne kazandırılan ender projelerden biri olmakla beraber, dünyada deniz altından geçen ilk iki katlı karayolu tüneli olma özelliğini de taşıyor. Proje; tünel geçişi ve yol iyileştirme-genişletme çalışmaları ile İstanbul`da trafiğin çok yoğun seyrettiği bir güzergahta arttırmak üzere başlanılan eğitim seminerlerinin yedincisi 15 Nisan 2017 Cumartesi günü Yangın Pompaları konusuyla gerçekleşecektir. Bilgi paylaşımını arttırma ve ortak payda da katkı sağlamak üzere sektörün tüm bileşenlerini eğitim seminerlerine davet ediyoruz. hem yolculuk süresini kayda değer miktarda azaltmakta hem de güvenli ve konforlu bir ulaşım ağı sağlıyor. Norm Teknik A.Ş. tarafından yapıla açıklamada; Tüm bu özellikleriyle yılın projesi, en yenilikçi ulaşım projesi, en iyi çevresel ve sosyal uygulama gibi birçok ödüle de layık görülen Avrasya Tüneli Projesi, ülkemize ve milletimize kazandırılan yüksek nitelikli projelerden biri. Bu özel projede, Norm Teknik A.Ş. olarak yer almaktan ötürü oldukça mutlu ve gururluyuz ifadelerine yer verildi. 10 Yangın ve Güvenlik Mart

13 İyi bir imza nasıl atılır? İyi bir kağıda, iyi bir kalemle ve titremeyen bir elle... Nasıl mı? Sektör denen kağıt kötü demeyeceksiniz, iyileştirmek için çalışacaksınız. Fikrinizin kalem, ürünlerinizin mürekkep olduğunu unutmayacaksınız. Ve ülkenizin adını dünyaya taşıyacak yatırımların imzasını atarken eliniz hiç titremeyecek; cesur olacaksınız... Biz sektöre bu felsefeyle tam 68 yıldır imzamızı atıyoruz. Bu yolculukta bize eşlik eden herkese çok teşekkür ediyoruz. VANA YANGIN GRUBU ESNEK METAL HORTUM YALITIM GRUBU SEVİYE KONTROL KOMPANSATÖR KONDENSTOP

14 HABERLER Binalarda Yangın Güvenliği Denetimi Zorunlu Hale Getirilmeli Yangın Güvenliği konusunda bilincin artırılmasının önemine vurgu yapan İzocam Genel Müdürü A. Nuri Bulut; Yalıtımın sağladığı çözümlerden biri de Yangın Güvenliği Son yıllarda hızla gelişen yapılaşma, yeni projeler, kentsel dönüşüm gibi fırsatların Yangın Güvenliği için çok iyi değerlendirilmesi gerekiyor. Özellikle çarpık kentleşmenin neden olduğu yangında can ve mal kaybı oranları bu sayede düşürülebilir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik e uygun özellikle yüksek binalarda taşyünü vazgeçilmez tercih olmalı Binaların yüksekliğine ve konumlarına göre yangın yalıtımı da değişkenlik gösteriyor. Yönetmelik, 28,5 metre ve daha yüksek binalarda yangın güvenliği için sıvalı dış cephe ısı yalıtım sistemi uygulamalarında A1 sınıfı hiç yanmaz taşyünü kullanımını şart koşuyor. Plastik ürünlerin kullanılması durumunda ise yangın bariyerlerinin uygulanması şartı bulunuyor. Ayrıca yönetmeliğe göre yüksek binalarda kat aralarında yanmaz olarak sınıflandırılan A sınıfı malzemelerin kullanımı zorunlu hale getirildi. Yüksek sıcaklığa dayanıklı olan camyünü ve taşyünü yangın yalıtımında yüksek korunum sağlıyor diyor. Yangında kayıplar genellikle duman yayılımıyla oluşan panik ve gaz zehirlenmelerinden kaynaklanıyor. Yangın esnasında bütünlüğünü kaybetmeyen ve ısıyı geçirmeyen duvarlar sayesinde binayı güvenli şekilde boşaltmaya yetecek süre kazanılıyor. Yangın güvenliği konusunda çalışmalar yürüten ve olası yangınlara karşı ürünlerini geliştiren İzocam, Rigips işbirliği ile yüksek yangın güvenliği sağlayan bölme duvar sistemi InWall u geliştirdi. EI30, EI60 ve EI90 sertifikalarıyla taşıyıcı olmayan duvarlarda bütünlük ve yalıtım konusunda 90 dakikaya kadar koruma sağlayan InWall Bölme Duvar Sistemleri özellikle; ofisler, okullar, oteller, alışveriş merkezleri ve hastaneler gibi insanların yoğun olarak birlikte bulundukları mekânlara uygulanmaya elverişli özellikler içeriyor. InWall olası yangın durumlarında 90 dakikaya kadar zaman kazandırıyor, can ve mal kaybı risklerini en aza indiriyor. İzocam ayrıca EI60 ve E120 Yangın Dayanımı sertifikasına sahip olan Tekiz taşyünü panelleri ile yangına karşı koruma sağlıyor. Çevreye zarar veren madde içermeyen panellerde yer alan mineral yün dolgu, yüksek yangın dayanımı, ses ve ısı yalıtımı için de etkili çözümler sunuyor. Mineral yün yalıtımlı çatı ve cephe panelleri her iki yüzü sac kaplı olarak üretiliyor. Çatılarda da yangın güvenliğini göz ardı etmeyen İzocam, REI 120 Yangın Dayanımı Sertifikası na sahip Tekiz Taşyünü Çatı Paneliyle, yangın esnasında zaman kazandırıyor, olası büyük zararlardan kurtulma imkânı sağlıyor. Yangın riskinin yüksek olduğu fabrika, işyeri, alışveriş merkezi, restoran gibi alanlarda Tekiz Taşyünü Çatı Paneli kullanımı yüksek yangın güvenliği sağlıyor. Bosch Güvenlik Sistemleri nin EMEA En Büyük Müşteri Ateksis e 2014 ve 2015 yıllarında Bosch Güvenlik Sistemleri tarafından Avrupa, Orta Doğu ve Afrika bölgesinde en büyük iş ortağı seçilen Ateksis, gerçekleşen VIP İş Ortakları gecesinde, 2016 yılında da en büyük iş ortağı ödülüne layık görüldü. Orta Doğu Bölgesinin en büyük güvenlik sistemleri fuarı Intersec, Ocak tarihleri arasında Birleşik Arap Emirlikleri nin Dubai kentinde gerçekleşti. Güvenlik sektöründe dünyanın önde gelen firmalarını buluşturan fuar sırasında, Bosch Güvenlik Sistemleri tarafından düzenlenen VIP Partner toplantısı da Conrad Hotel de gerçekleşti. Orta Doğu daki bayilerin üst düzey yöneticilerine ev sahipliği yapan Bosch Güvenlik Sistemleri toplantısında; bölgedeki ve küresel pazardaki son gelişmelerden bahsedildi. Ateksis yöneticilerinin de katıldığı toplantıda, 2016 yılında başarılı satış performansı gösteren iş ortaklarına ödüllerinin takdim edileceği törene geçildi. Ateksis 2016 yılında; hem Türkiye hem de faaliyette olduğu Orta Doğu, Rusya ve Azerbeycan bölgelerindeki performansı sayesinde, Bosch Güvenlik Sistemleri tarafından EMEA En Büyük Müşteri ödülüne layık görüldü. 12 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

15

16 HABERLER Honeywell in Akıllı Havaalanı Teknolojisi İstanbul da Uçakların yanaşacağı kapıların sürekli olarak izlenerek kapı kapasitesinin ve güvenliğin azami seviyede tutulması amacıyla IGA tarafından Honeywell in gelişmiş VDGS (Visual Docking Guidance System) çözümü seçildi. Havacılık ve havaalanı çözümlerinde global bir lider olan bilişim ve endüstriyel teknoloji şirketi Honeywell (NYSE:HON) ve IGA Airports Construction arasında, IGA tarafından yapımı üstlenilen İstanbul Yeni Havalimanı projesine Honeywell in gelişmiş VDGS (görsel yanaşma yönetim sistemi) çözümünün sağlanması amacıyla bir anlaşma imzalandı yılında hizmete girmesi ve tamamlanmasıyla birlikte dünyanın en büyük havaalanları arasında yer alması planlanan Yeni İstanbul Havalimanı projesinde uygulanacak olan bu teknoloji sayesinde uçakların kapılara yanaşmalarının optimize edilerek kapı kapasitelerinin ve güvenliğin en üst seviyeye çıkartılması hedefleniyor Yıllık 200 milyon yolcu kapasitesi ve 350 farklı noktaya yapılacak uçuşlar ile Yeni İstanbul Havalimanı nın Doğu ile Batıyı birleştiren dünyanın en büyük havacılık merkezi olması bekleniyor. Toplam 4 inşaat fazında tamamlanacak olan projenin, ana terminal binası ile 4 bağımsız pistten oluşan kısmına Honeywell tarafından toplam 114 adet A-VDGS sistemi kurulacak. Dünyanın en büyük ve yoğun havaalanlarından birisi olarak planlanan Yeni İstanbul Havalimanı projesinde, uçakların kapılara yanaşma ve ayrılma manevralarının güvenli, verimli ve hassas bir şekilde yürütülebilmesi için teknoloji harikası bir sistemin kurulması kritik öneme sahip, diyen IGA Airports Construction CEO su Yusuf Akçayoğlu sözlerini şöyle tamamlıyor: Hem işletme gereksinimlerimizi tam olarak karşıladığı hem de daha yüksek performans ve verimlilik için diğer havaalanı sistemlerimizle entegre olabildiği için Honeywell in Advanced Visual Docking Guidance System çözümünü seçmiş bulunuyoruz. Bu akıllı sistemler Yeni İstanbul Havalimanı nı teknoloji konusunda da dünya lideri yapacaktır. Honeywell sistemi uçakları sürekli olarak izleyerek pilotların kapılara daha güvenli ve daha hassas bir şekilde yanaşmalarına yardımcı oluyor ve böylece yeni havalimanı daha yoğun bir yolcu ve uçak trafiğine olanak sağlayabiliyor. Yüksek dinamik aralıklı CMOS (HDRC ) sensörü ve yüksek kapasiteli görüntü işlemcisi ile gelişmiş görüntüleme teknolojileri kullanan sistem yaklaşmakta olan uçakları algılayarak işlediği bilgileri ve gereken talimatları bir PDU (Pilot Display Unit) göstergesi aracılığı ile pilotlara yansıtarak daha güvenli ve hassas manevralar için rehberlik ediyor. Honeywell Türkiye ve Orta Asya Başkanı Orhan Geniş konuya ilişkin düşüncelerini şöyle açıklıyor: A-V- DGS gibi akıllı teknolojileri kullanarak IGA dünyanın en yoğun havaalanlarından birisinde kapasiteyi yönetirken, operasyonları geleceğe hazırlarken ve en önemlisi yolcu güvenliğini maksimize ederken aynı zamanda rekabette de hep önde kalmayı garanti ediyor. Zero Wire Akıllı Ev Otomasyon Sistemi EDS 23 Şubat 2017 tarihinde çözüm ortaklarının katılımıyla Zerowire yeni ürün semineri gerçekleştirdi. Flir Satış Müdürü Gino Speecke seminerde Komple bir paket olan ZeroWire ile UltraSynchTM etkileşimli hizmetleri, ileri seviye bulut özelliklerine herhangi bir zamanda ve herhangi bir yerden erişilebilmesini garanti ediyoruz. ios ve Android uygulaması ve bir çevrimiçi portal aracılığıyla, kurulu sistem etkin bir şekilde uzaktan izlenebilir ve yönetilebilir dedi. Tanıtımın ilk bölümünde bağımsız, kablosuz ve interaktif ev otomasyon sisteminden bahseden Speecke; UltraSync, ultra güveni temsil ettiğini belirterek sunumuna şöyle devam etti: UltraSyncTM etkileşimli sistemleri sistem durumlarını izlemenize olanak tanır, baypas bölgeleri, alarm kurma ve kapatma, olay geçmişini okuma ve çok fazlası gibi sistem kontrolleri sunar. UltraSync platformunu ister uzaktan hizmetler ve izleme için ister uzaktan programlama için kullanın, Wi-Fi veya bulut üzerinden cihazınız ile ZeroWire sistemi arasında güvenli bir bağlantı garantidir. UltraSync etkileşimli hizmetlerine giriş yapmak, size özel kullanıcı adı ve PIN kodu sayesinde 1,2,3 demek kadar kolaydır dedi. 14 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

17

18 HABERLER Ayvaz, Kayserili Misafirlerine Eğitim ve Fabrika Gezisi Düzenledi Buhar ve enerji geri kazanım konularında yeni ürün ve çözümlerle öne çıkan Ayvaz, Kayseri nin önde gelen fabrikalarının teknik temsilcilerini Hadımköy deki tesislerinde ağırladı. Şirketin Kayseri bayisi As Teknik in öncülüğünde Şubat ayının sonunda gerçekleştirilen ve tam gün süren organizasyon katılımcılardan tam not aldı. Ayvaz; tekstil, kağıt, gıda ve metal sektöründe faaliyet gösteren ve Kayseri de üretim yapan öncü firmaların fabrika müdürleri ve teknik müdürleri için fabrika gezisi ve eğitim düzenledi. Saat da Ayvaz Satış Müdürü Süleyman Alço nun giriş konuşması ve genel tanıtım sunumuyla başlayan organizasyon; Endüstriyel Ürünler Müdürü Serdar Ocaktan ın yeni ürünlerle ilgili bilgi verdiği sunumla devam etti. Sunumun sonrasında imalat müdürlerinin de desteğiyle fabrikanın tüm bölümleri ziyaret edilerek katılımcılara Ayvaz ın üretim teknolojileri ile ilgili bilgi verildi. Programın öğleden sonraki bölümünde Eğitim Uzmanı Tarık Güner söz alarak, Ayvaz ın endüstriyel ürün gamı hakkında bilgi verdi ve buharla ilgili çözümlerini anlattı. Üretici bir firma olarak yalnız ürün tedarikçisi değil, çözüm ortağı olduklarının altını çizen Güner; enerji ve buhar kayıplarının giderilmesine yönelik olarak fabrikalara destek olup raporlar sunabildiklerini katılımcılarla paylaştı. Güner in sunumunda buhar ve buhar armatürlerinin seçimi, buhar sayacı, flaş buhar sistemi ve kondens pompası ürünleri öne çıktı. Güner in ardından kürsüyü alan Yangın Ürünleri Müdürü Ahmet Kahraman, Ayvaz ın pazarlama karmasına kattığı yeni yangın ürünlerini içeren bir sunum yaptı. Söyleşi halinde ilerleyen ve katılımcılardan gelen sorulara cevapların verildiği eğitimle birlikte etkinlik son buldu. Organizasyonun ardından Ayvaz a teşekkürlerini bildiren As Teknik firma sahibi Mustafa Kızıl, başarılı bir iş birliği içerisinde gerçekleştirilen bu ziyaretin çok verimli geçtiğini ve katılımcıları memnun ettiğini dile getirdi. Kayseri den ziyarete gelen tüm firmaların Ayvaz ın üstün üretim süreçlerini yerinde gördüğünü; şirketin kurumsal duruşu ve proses derinliği konusunda da bilgi sahibi olduklarını söyledi. Hem teorik hem de uygulamaya yönelik bilgilerin katılımcılarla paylaşıldığı bu organizasyonun tüm bileşenler açısından verimli geçtiğinin altını çizen Kızıl, önümüzdeki süreçte benzer faaliyetlerin planlandığını sözlerine ekledi. Konuyla ilgili açıklama yapan Ayvaz İcra Kurulu Başkanı Serhan Alpagut, Kayseri den gelen değerli katılımcılara Ayvaz markasının farklarını ve üretim teknolojilerini ilk elden ve yerinde gösterebilme şansına sahip olduğumuz için memnuniyet duyduk. Hem eğitim hem de fabrika gezimize katılıp bizi onurlandıran konuklarımızın neredeyse tamamı enerji tasarrufu etüt ekiplerimizi firmalarına davet ettiler. Mersin Devlet Hastanesi Projesi Çuhadaroğlu na Emanet Mersin Devlet Hastanesinin doğrama ve cephe çözümleri için Çuhadaroğlu sistemleri kullanıldı yılında başlayan, 4000 m² lik alanda kurulu entegre sağlık tesisinin kamuoyunun da yoğun talep gördüğü açılışı, Cumhurbaşkanı teşrifi ile Şubat ayında yapıldı. Yüklenici firması Dia Holding, mimari N.K.Y Mimarlık ve mühendislik olan ameliyathane, yoğun bakım üniteleri, doğumhane, yeni doğan üniteleri, fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü, acil müdahale gibi bölümlerden oluşan entegre sağlık tesisinde sağlık yetkililerince, günde 4 bin kişiye ulaşacak sağlık hizmeti verilmesi planlandı. Türkiye nin ilk şehir hastanesi unvanına sahip, yenilikçi bir sağlık turizmi başlatmayı hedefleyen hastane projesinin cephe çözümlerinde Çuhadaroğlu nun, Mikro kondens kanalı özelliği ile yapı içerisine hiçbir durumda su girişine izin vermeyen MN 50 Giydirme cephe sistemi kullanıldı. Projenin estetik görüntüsüne uyumlu, konforu da beraberinde sağlayan, enerji tüketimini ciddi ölçüde azaltarak projelere uygun geniş kapsamlı uygulama seçenekleri sunan ST 70 Isı Yalıtımlı Pencere ve Kapı Sistemi projenin Çuhadaroğlu doğrama çözümlerindeki en uygun sistemi olarak tercih edildi. 16 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

19

20 HABERLER Dünyanın İlk Powership Filosunda Ayvaz Ürünleri Tercih Edildi Marine sektöründe ulusal ve uluslararası anlamda projelere imza atan Ayvaz, başarılı çalışmalarına bir yenisini daha ekledi. Karadeniz Holding için Türkiye de üretilen Karpowership Enerji gemilerinde Ayvaz ın ürettiği kompansatörler ve ARI-Armaturen vanaları tercih edildi. Karadeniz Holding in yapımı devam eden KPS-12 ve KPS-14 projelerinde ARI-Armaturen glob vanaların, kontrol vanalarının, çekvalflerin, pislik tutucuların ve kondenstopların tercih edildiğini söyleyen Ayvaz Marin Satış Yöneticisi Özen Acar, ürünlerin hazırlanarak teslimatlarının tamamlandığını ve montajlarına başlandığını dile getirdi. Acar, Ayvaz olarak KPS-12, 14, 15, 16, 24, 25, 50, 51, 52, 53 projelerinde kullanılmak üzere 300 adedin üzerinde DN 1800 kompansatör siparişleri de aldıklarını sözlerine ekledi. Projelerde Ayvaz markasının tercih edilmesinin birçok nedeni olduğunu söyleyen Acar; Bizi diğer firmalardan ayıran en temel özelliklerimiz; üretim kapasitemiz ve üretim hızımız. Sektörden gelen taleplere hızlı yanıt veriyoruz, bu nedenle özel projelerde tercih ediliyoruz. Aquaflex markası ve standartlarında üretim yapmamız, marine sektöründe askeri ve ticari projelerde yüksek tecrübeye sahip olmamız da tercih edilmemizde önemli faktörler diyerek şirketlerinin güçlü yönlerinin altını çizdi. Vana ve kondenstop grubu ürünleriyle bu projede yer aldıklarını söyleyen Acar, Karadeniz Enerji Grubu nun dünyanın ilk Powership enerji gemisi filosu nu oluşturmaya başladığı bilgisini verdi. Şirketin ilk etapta 5 gemi inşa ettiğini bildiren Acar, Bugüne kadar üretilen 9 Powership, 1500 MW ı aşkın güçle faaliyet gösteriyor. Şu an inşa edilen, toplam 6000 MW kapasiteye sahip yeni enerji gemileri de Karpowership filosuna eklenecek. Bu filonun gücüne ürünlerimizle ve çözümlerimizle güç kattığımız için çok mutluyuz dedi. Karadeniz Holding projelerinde Ayvaz ürünlerinin kullanılmasından ötürü gurur duyduklarını dile getiren Ayvaz Marin Satış Yöneticisi Özen Acar Marine sektöründe hem askeri hem de ticari projelerde güçlü referanslarımız, yüksek tecrübemiz ve uluslararası sertifikalarımız sayesinde tercih ediliyoruz. Başarımızı hızlı olmamıza da borçluyuz. Denizcilik sektöründe başarının anahtarı hızdır. Firma olarak sektörden gelen taleplere hızla yanıt verebiliyoruz. Servis desteği ve ürün tedarikinde de müşterimizin ticari çıkarlarını düşünerek hareket ediyoruz dedi. Ayvaz İcra Kurulu Başkanı Serhan Alpagut ise yaptığı açıklamada, Ayvaz markasının güvenle özdeş olduğunu ve denizcilik sektörüne hitap eden ürünlerinin her yıl daha da zenginleştiğini söyledi. Yüksek kaliteli ürünlerimiz, mühendislik çözümlerimiz, tecrübemiz ve uzman ekibimiz sayesinde bu yıl da başarı grafiğimizi sürdüreceğiz. diyerek sözlerini tamamladı. Friterm Ürün Seçim Programı 6.0 ı Tanıttı Friterm tarafından düzenlenen kullanıcı eğitimi ile Ürün Seçim Programının Ocak 2017 itibariyle yayınlanan 6.0 versiyonunu tanıtarak, paydaşlar konuyla ilgili bilgilendirdi. Kullanıcı geri bildirimleri ve istekleri doğrultusunda çalışmalar yapılarak geliştirilen yazılımın bu son versiyonunda ihtiyaca yönelik bir çok yeni özelliği barındırdığı bilgisini veren Friterm Ürün Seçim Programı Versiyon 6.0 içerisinde bulunan yenilikler arasında dinamik hesaplama, proje oluşturma, proje raporu oluşturma, proje ve ürün adlandırma, son girdi değerlerinin otomatik olarak getirilmesi, çalışma dosyası kaydetme/açma, ürün filtreleme, ürün resmi büyütme, daha fazla akışkan seçeneği, Hz. ve AC-EC fan seçenekleri, farklı lamel malzemesi seçenekleri, farklı boru malzemesi seçenekleri, R410 akışkanlı kondenser seçimi ve pompalı evaporatör (amonyak...) serisinin bulunduğu bilgisini verdi. Friterm, Türkiye için kendi sektöründe bir ilk olarak ürünlerin bilgisayar yardımıyla seçilmesini sağlamak amacıyla 2004 yılında ilk versiyonu yayınlanan Friterm Ürün Seçim Programının Ocak 2017 itibariyle 6.0 versiyonunu yayınladı. Ürün Seçim Programı uygun ürünlerin listelenmesi, kriterlere göre ürünleri sıralamak, ürün performans bilgilerini görüntülemek, ürüne bağlı aksesuarlı seçeneklerini görüntülemek, ürün fiyat bilgilerini görüntülemek, ürün teknik raporu oluşturmak, projeye eklenen ürünlerin toplam fiyatını görüntülemek, proje raporu oluşturmak için kullanılmakta olan ve Friterm tarafından geliştirilen bir yazılım. 18 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

21

22 HABERLER Torunlar GYO 5. Levent Ödüllü Projede KSB Ürünleri Tercih Edildi Torunlar GYO tarafından inşa edilen İstanbul un yeni semti 5. Levent, Sign of the City Ödülleri nde En iyi dönüşüm projesi ödülüne layık bulundu. Sektörün en başarılı projelerinin belirlendiği yarışmada 5. Levent sürdürülebilir ve modern şehircilik anlayışı, insan ve çevre sağlığına duyarlı yaklaşımı, sosyal paydaşlarına ve ekonomiye sağladığı katma değer, kamusal, sosyal ve kültürel hayata kazandırdıkları ile yılın en iyi dönüşüm projesi olarak tescillendi. Projede ısıtma, soğutma, havalandırma, içme suyu temini, atık su drenaj pompaları, hidrofor sistemleri ve yangın setlerinde tercih edilen marka KSB olmuştur ve toplamda 165 adet pompa kullanıldı. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Türkiye deki 301. Ar-Ge merkezi olarak belgelendirilen KSB Pompa ve Armatür San ve Tic. A.Ş., aynı zamanda KSB nin Dünya Mekatronik Merkezi durumunda. KSB Türkiye Ar-Ge merkezinin kurulması ile İsviçre de ve Danimarka da faaliyet gösteren birimler tamamen kapatılmış olup, KSB nin Almanya da bulunan Ar-Ge birimindeki ilgili bölümler Türkiye ye kaydırılmakta ve sıfırdan yapılan yatırımlarıyla KSB Türkiye sektörün dünyaya açılan merkezi konumuna getirildi. Bu projede de yer alan yüksek verimli ıslak rotorlu Calio pompalarının üretimi de bundan sonra KSB nin Ankara fabrikasında gerçekleştirilecek. Calio pompalar, Entegre 0-10V ara yüz, bina otomasyon sistemine bağlanmak için Modbus arayüz, çift pompalı kullanım ve entegre koruma fonksiyonları sayesinde kaliteli ve kolay bir kullanılabilirlik sağlayan yüksek verimli teknoloji sunmakta. Ayrıca söz konusu projede pompalardan maksimum düzeyde verimlilik alınabilmesi için KSB nin geliştirmiş olduğu özel yazılımının yüklü bulunduğu PumpDrive kumanda panelleri tercih edildi. Bu kumanda kontrol panelleri, pompaları tesisin ihtiyacı doğrultusunda çalıştırıp durdururken, gerekli regülasyonları yaparak işletme yükünün eşit şekilde dağıtılmasını sağlıyor. Ayrıca, bağımsız bileşenlerin arızası durumunda da, sistemin kesintiye uğramadan çalışmasını sağlıyor. Koku oluşumuna engel olan ve sızıntıya karşı dayanıklı atık su transfer ünitesi KRT Box da projede öne çıkan KSB ürünleri arasında. 1+1 den 4+1 e kadar pek çok daire alternatifleri sunan yaklaşık 4000 konutluk projenin 2017 yılında tamamlanması ön görülüyor. Kale nin Modern Kilitleri ile Otellerde Kusursuz Güvenlik Kale Kilit Dış Ticaret in otellere özel akıllı kilit uygulamaları, şık tasarımı ve teknolojik donanımıyla fark yaratırken, otellerden ve turistik tesislerden tam not alıyor. Seçkin otellerin kapılarında tercih edilen Kale Modern Seri Kartlı Kilitler, Kale İ Serisi ve Kale Lüks seri ürünleri farklı renk seçenekleri ve şık tasarımları ile kapılara uyum sağlıyor. Kale İ Serisi Kartlı Kilitler in inovatif modellerinden biri olan Kale Ekranlı Kartlı kilitler kullanıcılara geçersiz kart uyarısı verirken; tek tuşla Rahatsız Etmeyin ve Odayı Temizleyin seçeneklerine olanak sağlıyor. Opsiyonel olarak uygulanabilen kumanda ünitesi sayesinde, kilit uzaktan kumandayla da çalışabiliyor. Kullanıcıları isim soy isimleri, işletme logosu ve Hoş Geldiniz mesajıyla karşılıyor. Aynı zamanda geçersiz kart okutulması gibi durumlarda, kullanıcıları ne yapmaları gerektiği konusunda bilgilendiriyor ve ilgili birimlere yönlendiriyor. İşlevsel ekranı sayesinde pil seviyesi, tarih gibi güncel zaman bilgilerini de yine kilit üzerinden takip edilebilme özelliği sunuyor. 20 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

23 Her durumda kusursuz koruma. Dräger HPS 7000 Dräger HPS 7000 Dräger HPS 7000 PRO Dräger HPS 7000 İtfaiyecilerin müdahele sırasında kullanmaları gereken vazgeçilmez ekipmanlardan biri olan İtfaiyeci Kaskları, ilgili EN normlarına uyumlu, kullanımı rahat ve güvenli olmalıdır. Radyant ısıya ve ani alevlenmelere, termik ve mekanik etkilere karşı koyabilecek özelliğe sahip bu kask, Polietersülfon vizörleri sayesinde gözlerinizi ve yüzünüzü ısıdan, parçacıklardan ve sıvı kimyasallardan korur. Rahat iç tasarımının yanı sıra, antialerjik ve esnek malzemeden oluşur. Dräger HPS 7000 PRO da ise ek olarak koruyucu gözlük, ense bandı ve harici lamba bulunur. AYRINTILI BİLGİ İÇİN: Draeger Safety Korunma Teknolojileri Ltd. Şti. Konrad Adenauer Caddesi No: 54/A-B Yıldız - Çankaya / ANKARA Tel : (0312) Faks : (0312) Dräger. Yaşam için Teknoloji.

24 GÜNCEL YANGIN SEKTÖRÜ JETFAN SEMINERINDE BULUŞTU Aironn Fan Mühendisliği tarafından 15 Şubat tarihinde İstanbul Ataşehir de düzenlenen Otopark ve Tünellerde Havalandırma ve Duman Kontrolü Jetfan Uygulamaları isimli seminer çok sayıda sektör temsilcisini bir araya getirdi. Aironn Fan Mühendisliği tarafından, 15 Şubat 2017 tarihinde, Otopark ve Tünellerde Havalandırma ve Duman Kontrolü Jetfan Uygulamaları seminer düzenlendi. Mekanik tasarımcı ve uygulamacı kuruluş temsilcileri, inşaat-yapı kuruluşlarının mekanik grup mensupları, mekanik tesis işletmecileri, teknik müdürleri ve Türkiye mekanik tesisat sektörünün çözüm ortaklarının katıldıkları seminere sektör temsilcileri yoğun bir katılım gösterdi. Seminerde; Prof. Dr. Abdurrahman Kılıç (İTÜ), Sarven Çilingiroğlu (Çilingiroğlu Mühendislik), Dr. Mustafa Bilge (Mecon Yapı) ve Efe Ünal (Aironn) birer sunum gerçekleştirdi. Kayıt ve karşılama kokteyli ile başlayan etkinlik programı, Aironn dan Uğur Akgül ün açılış konuşması ile başladı. Akgül, Öncelikle katılımınız için teşekkürlerimi sunarım. Böylesine muhteşem bir buluşmada her bir dakikamızı en iyi biçimde değerlendirebilmek adına, hazırladığım açılış konuşmasını bir başka zamana bırakıyor, sözü değerli uzmanlarımıza bırakıyorum dedi. Seminer, oturumların başkanlığını yapan Prof. Dr. Abdurrahman Kılıç ın Kapalı Otoparklarda Jetfan Sistemi ve Otomasyonu başlıklı sunumu ile başladı. Kılıç ın sunumunda şu başlıklar yer aldı: Araç yangınlarının nedenleri, Egzoz gazları, Karbonmonoksitin etkileri, İzin verilen en fazla CO konsantrasyonları, Ülkelere göre CO havalandırmasında hava değişim miktarları ve birim yüzey fan kapasiteleri, Otopark duman temizliği, tahliyesi ve kontrolü, Duman kontrol standartları, Kapalı otoparklarda havalandırma ve duman tahliyesi, Ülkelere göre otopark duman kontrol zonları ve fan kapasiteleri, Jetfan ve kanallı sistemlerin karşılaştırılması, Aksiyel ve radyal fanların yapıları, Jetfan otomasyonu, Kapalı otoparklarda yangın algılanması. Sunumunda duman kontrolü üzerine bilgilendirmede bulunan Prof. Dr. Abdurrahman Kılıç Esas alırken duman kontrolü üç şekilde ele alırız. Birincisi Sarven Çilingiroğlu (Çilingiroğlu Mühendislik) duman temizliği ve seyreltisi denebilir. İkincisi duman tahliyesi ve üçüncüsü duman kontrolü açıklamalarında bulundu. Duman temizliğinin dumanın hızlı bir şekilde boşaltılmasını sağlamak amacıyla havalandırmada gerçekleştirilecek, itfaiye görevlilerine yardımcı olmak amacıyla yapılan bir seyreltme olduğunu dile getiren Kılıç, Duman tahliyesi dumandan arındırılmış bir bölge oluşturabilmek için yapılmaz. Dumanı dışarıya atmak için yapılır. Duman kontrolü ise belli bir bölgeye dumanın gitmemesi, daha önceden belirlenmiş senaryosu hazırlanmış bölgeden dumanın atılması şeklinde belirlenir ifadelerini kullandı. Sunumunda jetfan konusuna değinen Kılıç, kanal sistemleri ile jetfanların olumlu ve olumsuz yönlerini paylaştı. Otopark Jetfan Sistemi ve Tasarım Esasları başlıklı sunumunda Sarven Çilingiroğlu şu başlıklara yer verdi: Standartlarda havalandırma debileri ve hava Yangın ve Güvenlik 22 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

25 değişim katsayıları, Çok katlı otoparklarda fan kapasitesi hesabı, Eş-zamanlılık faktörü ve katsayısı, Jetfan yerleştirilmesi, Kaçış yollarının göz önüne alınması, Temiz hava ve egzoz şaftı konumları, İtfaiyenin müdahale imkânı ve mesafesi, Fanların aktivasyonu ve enerji beslemesi, Kiriş ve kolonların etkisi, Yağmurlama sistemine etkisi, CFD analizi. Dr. Mustafa Bilge, Metro Tünellerinde Duman Tahliye Sistemlerinin Test ve Kabul Çalışmaları başlıklı sunumunda şu başlıklara yer verdi: Tünel havalandırma sistemi ve önemi, Tünel ve istasyonlarda tasarım kriterleri, Gerçek örneklerle yangın senaryoları, Tünel hava hızı ölçümleri, Cross-Passage hız ölçümleri, İstasyon içi yangın simulasyonu (duman testleri). Bilge, sunumunda Marmaray Test Ayar Dengeleme çalışmalarından gerçek görüntülere de yer verdi. Seminer programının son sunumu, Aironn Ar-Ge Müdürü Efe Ünal tarafından gerçekleştirildi. Ünal, Karayolları Tünellerinde Havalandırma Esasları başlıklı sunumunda şu başlıklar altında bilgi aktardı: Doğal havalandırma için ülkelere göre standartlar, Tünel mekanik havalandırma türleri, Tünel havalandırmasının amaçları, Tünel havalandırmasında basınç kayıpları, Tünellerde yaşanan yangın vaka örnekleri, Acil durum havalandırması, Eğimli tünellerde baca etkisi, Fan itki kuvveti hesabı. Tünellerde havalandırma sistemlerinin doğal havalandırma ve mekanik havalandırma olmak üzere ikiye ayrıldığını dile getiren Ünal, Doğal havalandırma yapabilmek için tünellerde otoparklardan farklı olarak tünellerde uzunluğa bağlı bir değer göz önünde bulunduruyoruz. Oto parklarda taban alanı beli bir yüzdesi alınırken, tünel uzunluğu belli bir değerin üzerindeyken buralarda mekanik havalandırma yap- Dr. Mustafa Bilge (Mecon Yapı) mıyoruz doğal havalandırma yapıyoruz. Bu değerler de ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Alman standartlarına baktığımızda 600 m den daha kısa tüneller için doğal havalandırma yapılacağı söylenirken Fransa daki standart şehir içi ve şehir dışı olmak üzere ikiye ayırıyor ve bu uzunlukları farklı belirtiyor ifadelerini kullandı. Mekanik havalandırma sistemlerinde enine havalandırma, yarı enine havalandırma ve boyuna havalandırma olmak üzere üç ana grupta toplanabileceğini dile getiren Ünal, bu havalandırmaların genel özelliklerinden bahsetti. Prof. Dr. Abdurrahman Kılıç moderatörlüğünde gerçekleşen ve foruma dönüşen dinamik soru-cevap bölümünün ardından program, birlikte hoşça vakit geçirilen bir akşam yemeği ile son buldu. Yangın ve Güvenlik Yangın ve Güvenlik Yangın ve Güvenlik Mart

26 KAPAK KONUSU / MAKALE GÜVENILIR YANGIN ALGILAMA IÇIN AKILLI KIMYASAL SISTEM (*) J. FANOLLOSA a,b, * A. SOLORZANO a, b J.M. JIMENEZ-SOTO a, b S. OLLER-MORENO a, b S. MARCO a, b a Katalonya Biyomühendislik Enstitüsü, Baldiri Reixac, Barselona 08028, İspanya b Barselona Üniversitesi, Mühendislik Bölümü: Elektronik, 1 Marti i Franques, Barselona 08028, İspanya ÖZET Yangınlarda, uçucu maddelerin salınması genellikle duman / havadaki partiküller oluşumundan önce olmaktadır. Bu nedenle, kimyasal gaz sensörlerine dayalı yangın algılama sistemleri, halihazırda piyasada hakim duman dedektörlerine dayalı sistemlere göre daha hızlı tepki verebilirler. Bununla birlikte, sadece gaz algılayıcılarına dayalı yangın dedektörleri yanlış alarmlara yatkındır. Bu sistemlerde önemli bir unsur, ilgili sinyal ve veri işlemedir; çünkü dedektör yangınları diğer uçucu kaynaklardan (yanıltıcılar) ayırmalıdır. Burada, biz farklı algılama teknolojilerinden oluşan bir gaz sensörü dizisi ve erken ve sağlam yangın algılama için özelleştirilmiş bir veri işleme algoritması sunuyoruz. Gaz sensörü dizisi, piyasada bulunan duman tabanlı dedektörler ile birlikte bir ölçüm odasına yerleştirildi. Prototipi test etmek için odanın içinde farklı ateş türleri ve yanıltıcılar uygulandı. Sonuçlar, gaz algılama yaklaşımının faydalarını teyit etti, çünkü yanıltıcılar reddedildi ve bazı ateş türleri için gaz bazlı sistem, yangın alarmını duman tabanlı dedektörlerden daha hızlı tetikledi. 1. GIRIŞ Günümüzde, yaygın yangın alarm sistemleri dumanın algılanmasına dayanmaktadır. Temel olarak, piyasada bulunan yangın alarm sistemleri için duman algılamada iki algılama tekniği ortaya çıkmaktadır: fotoelektrik dedektörleri (ışık saçılma) ve iyonlaşma dedektörleri. Gaz sensörü tabanlı yangın dedektörlerinin gelişiminin temelini oluşturan ana hipotez şu şekildedir: Gazlar ve uçucu maddeler, birçok yangın türünde duman çıkışından önce ortaya çıkmaktadır. Gazın erken emisyonu, duman tabanlı dedektörlerden daha kısa tepki süresi olan yangın alarm sistemleri inşa etme imkânını açmaktadır. Kimyasal sensörlerle yangın tespitinde ilk adımlar, farklı algılama teknolojilerinin, başta CO ve CO 2 olmak üzere ilgili yanma gazlarına duyarlılık çalışmaları ile başlamıştır. Yangınlarda çıkan uçucu maddelere karşı sensör duyarlılığı, kimyasal algılamanın yangın algılama için uygulanabilirliğini teyit etmesine rağmen, gaz sensörleri su buharı ve yaygın günlük aktiviteler sırasında salınan geniş uçucu madde çeşitlerine karşı önemli çapraz duyarlılık göstermektedir [1-3]. Sonuç olarak, kimyasal bazlı yangın alarmları yanlış alarmlara yatkındır. Bu nedenle, güvenilir yangın alarmları için sensör gelişimi, sadece sensör hassasiyeti araştırmasının ötesine geçmeli ve çatışan uçucuları / senaryoları da incelemelidir. Bahsi geçen kimyasal sensörlerin çapraz hassasiyetlerini bastırmak ve güvenilir yangın algılama sistemleri sağlamak için literatürde sensör füzyon algoritmaları araştırılmıştır. Algoritmaların karşılaştığı zorluk, yangınları tespit ederken yanıltıcıları reddetmektir. Mantık kuralları [4], sinir ağı [5], olasılıksal sinir ağı [6], hiyerarşik Doğrusal Diskriminant Analizi [7] veya k-en yakın komşu [8] gibi farklı algoritmik çözümler araştırılmıştır. Bununla birlikte, önceki makalelerin çoğu alarm verme zamanlarını bildirmemektedir ve geleneksel duman dedektörlerinin algılama sürelerini geliştirip geliştirmediği bilinmemektedir. * Kaynak: 24 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

27 YANGIN VE GÜVENLİK SİSTEMLERİ ÇERKEZKÖY ȘUBEMİZ AÇILDI!.. Faaliyet Alanlarımız Danışmanlık Risk Analizi Sistem Dizaynı Projelendirme Malzeme Temini Uygulama İşletmeye Alma Kontratlı Bakım Ürün ve Hizmetlerimiz Köpüklü Söndürme Sistemleri Sprinkler Sistemleri Su Sisi Söndürme Sistemleri Gazlı Söndürme Sistemleri Davlumbaz Söndürme Sistemelri Kuru Tozlu Söndürme Sistemleri Yangın Algılama Sistemleri Endüstriyel Gaz Algılama Sistemleri Yangın Dolapları ve Hidrant Sistemleri Yangın Pompaları D İ S T R İ B Ü T Ö R L Ü K L E R İ M İ Z YANGIN VE GÜVENLİK SİSTEMLERİ SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ Merkez : Perpa Ticaret Merkezi Kat 11 No B Blok Okmeydanı - İSTANBUL Tel: (Pbx) Fax: Şube : Gazi Mustafa Kemal Paşa Mahallesi Öztrak Cad. 51/20 Çerkezköy - Tekirdağ [email protected] Kalite, Karşılıklı Güven ve Süreklilik...

28 KAPAK KONUSU / MAKALE 2. METODOLOJI 2.1. Deneysel Kurulum Standart gaz sensörlerine dayanan bir prototip, farklı yangın türlerinin ve yanıltıcı senaryoların uygulandığı 272 litrelik bir ölçüm odasına yerleştirilmiştir. Daha spesifik olarak, özelleştirilmiş sensör platformu, 8-MOX gaz sensörü dizisinden oluşturulmuştur (iki ünite AS-MLK, AS-MLC, AS-MLX, AS-MLN; AMS tarafından sağlanan, her sensör tipi iki farklı sıcaklıkta çalışan), bir PID sensörü (PID-A1; Alphasense), bir NDIR CO 2 sensörü (IRC-AT; Alphasense), bir CO elektrokimyasal sensör (CO-BF; Alphasense) ve bir sıcaklık ve nem sensörü (SHT75; Sensirion). Prototipe sinyal koşullandırma elektroniği ve veri toplama için iletişim protokolü entegre edilmiştir. Daha fazla referans için, ek olarak piyasada bulunan gaz sensörleri ve yangın alarm sistemleri (duman dedektörleri) de ölçüm odasına yerleştirilmiştir. Bu tür sistemler, farklı algılama teknolojilerinin kıyaslanmasına ve kimyasal algılamalı yangın alarmlarının tepki süresinin duman dedektörü alarmlarıyla karşılaştırılmasına olanak sağlamıştır. Multisensor x7000 (Drager), PID sensörü ppbrae 3000 (RAE Sistemleri) ve NDIR CO 2 GasCheck (Edinburg Sensörleri) sürekli olarak hava örneğini geliştirilmiş prototipe iletmişlerdir. Ölçüm odasına iki duman dedektörü daha yerleştirilmiştir: fotoelektrik duman dedektörü SLR-24H (Hochiki) ve iyonlaşma duman dedektörü S250 (NOVA-500) Deneysel Protokol Ölçüm odasında uygulanan yangın tipleri mümkün olduğunca yangın standartlarına (EN-54) benzer şekilde tasarlanmıştır. Bunu yapmak için, yanan malzemeler dikkatlice seçilmiş ve miktarları odanın boyutuna göre ayarlanmıştır. İlave olarak, elektrikli yangın (kablo) koşullar setine dahil edilmiştir. Ayrıca, ölçüm odasında farklı yanıltıcı senaryolar da yapılmıştır. Özellikle damıtılmış kaynar su, hava spreyi, etanol (% 96 saflıkta) ve iki ticari temizlik ürünü (sirke ve Tablo 1. Odada uygulanan yangın ve yanıltıcıların tekrarları. SF (yanan ateş); N (yanıltıcı). Senaryo Türü Tekrar Sayısı TF2 (çam ağacı) SF 3 TF2bis (kayın ağacı) SF 4 TF3 (örgülü pamuk fitili) SF 3 Elektrikli yangın (flat ca) SF 4 Etanol N 4 Kaynar su N 4 Temizlik ürünü N 3 Hava spreyi N 4 Temizlik için sirke N 3 Sıcaklık artışı N 3 zemin temizleyicisi) kullanılmıştır. Tablo 1, odada dört gün içinde gerçekleştirilen yangın ve yanıltıcıları detaylandırmaktadır Sensör Füzyon algoritmaları Yangını yangın olmayan senaryolardan ayıran sınıflandırıcılar, Kısmi En Küçük Kareler Diskriminant Analizi PLS-DA kullanılarak oluşturulmuştur. Sensör seçiminden sonra, PLS- DA sınıflandırıcıları MOX 8 sensör dizisi, NDIR ve Alphasense den elektrokimyasal sensörler, Drager sistemine eklenen H2 için elektrokimyasal sensör ve Sensirion dan nem sensörü kullanılarak eğitilmiştir. Son olarak, belirtilen sensörlerden farklı süre (1, 15, 60 saniye) kesitleri, sunulan yangın veya yangın olmayan durumu temsil eden özelliklerin vektörünü oluşturmak üzere birleştirilmiştir. 3 gün içinde yapılan ölçümler, modeli eğitmek için seçilmiştir (her senaryonun 2 veya 3 tekrarı). Geriye kalan günün ölçümleri modeli doğrulamak için kullanılmıştır. Bu metodoloji, her bir tekrar, modeli doğrulama için kullanılıncaya kadar 4 kez tekrarlanmıştır. 3. SONUÇLAR TF3 yangınında ve temizleme ürünü sunumunda yakalanan sensör sinyalleri Şekil 1 de gösterilmektedir. Bu, kimyasal sensörleri kullanarak yangını tespit etme zorluğunu teyit etmektedir: Gaz sensörleri yangında çıkan uçucu maddelere tepki vermekte ancak sunulan yanıltıcıya da tepki vermektedir. Yine de, çok değişkenli model yangını yangın olmayanla ayırabilmektedir (eğitimli sistemin çıktısı sadece TF3 için alarm tetiklemektedir). Dahası, kimyasal bazlı yan- Saniye Temizlik ürünü Sensör İyot_Det Foto_Dedektör Öngörülen Şekil 1. Ateşe maruz kaldıklarında (solda) ve yanıltıcıya maruz kaldıklarında (sağda) sensör sinyalleri. Duman bazlı yangın alarmları (alt panel) kimyasal algılama sisteminden (ikinci alt panel) sonra alarmı tetiklemişlerdir. Bu örnekte, fotoelektrik dedektörü TF3 için alarm tetiklememiştir. 26 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

29

30 ENERJİ VE ÇEVRE DÜNYASI DERGİSİ MART 2017 YIL: 18 SAYI TL ISSN KAPAK KONUSU / MAKALE Puanları Tekrar 2 Puanları Tekrar 2 Yangın Yangın Yok Yangın Öngörülen Yangın Yok Öngörülen Şekil 2. Doğru etiket (solda) ve öngörülen etiket (sağda) ile yangın (kırmızı) ve yangınsız (mavi) senaryolardaki sensör tepkilerinin yörüngeleri gın dedektörü alarmı duman esaslı sistemlerden daha önce tetiklemiştir (bu özel örnekte sadece iyonlaşma dedektörü yangın alarmını çalıştırmıştır). Zaman penceresini 1 saniyeden 60 saniyeye arttırırken detektör duyarlılığı %53 ten %100 e yükselmiştir. Bununla birlikte, daha büyük zaman pencereleri daha uzun sistem tepki sürelerine neden olmuştur. Şekil 2 de sunulan yan yana grafikler sistem öngörüsünün başarısız olduğu veri noktalarını göstermektedir. Gerçek etiketiyle renklendirilen (solda) ve öngörülen etiketiyle renklendirilen (sağda) veri noktaları, modelin yangınların ileri evrelerinde düzgün şekilde sınıflandırma yapabildiğini, ancak yalnızca yangın başlangıçlarında başarısız olduğunu göstermektedir. Bu bölge, aslında, sistemin yangın alarmını çalıştırmak için tepki süresine karşılık gelmektedir. 4. SONUÇLAR Kimyasal algılamaya dayalı çoklu sensör sistemi, farklı yangın türlerinin ve yanıltıcıların uygulandığı bir ölçüm odasına yerleştirilmiştir. Yangını ateş dışı durumlardan ayıran bir sınıflandırıcı oluşturmak için PLS-DA ya dayalı bir model eğitilmiştir. Sonuçlar, sistemin yangını ateş dışı senaryolardan ayırt edebildiğini ve alarmı, duman algılamaya dayalı yaygın yangın alarmlarından daha hızlı tetikleyebildiğini göstermiştir. Yine de, tepki süresini kısaltmak ve kimyasal algılama temelli yangın algılama sistemlerinin güvenilirliğini artırmak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. REFERANSLAR [1] D. Gutmacher, U. Hoefer, J. Wollenstein, Yangın algılama için gaz sensörü teknolojileri, Sensors Actuators, B Chem. 175 (2012) [2] G. Pfister, Duman gazlarının katı hal sensörleri tarafından tespiti - Araştırma faaliyetleri üzerine odaklanma, Yangın Güv. J. 6 (1983) [3] J. Knoblauch, N. Illyaskutty, H. Kohler, Elektriksel tesisatlarda yangınların termal olarak modüle edilmiş SnO2 / katkı maddeli-çoklu sensör dizileriyle erken tespiti, Sensors Actuators B Chem. 217 (2015) [4] T. Oyabu, Bulanık mantıkla felaketleri değerlendirmek için bir algoritma, Sensors Actuators B. Chem. 10 (1993) [5] D. Kohl, J. Kelleter, H. Petig, Gaz Sensörleri Tarafından Yangınların Tespiti, Sensörler Güncellenmesi. 9 (2001) [6] SL Rose-Pehrsson, R.E. Shaffer, S.J. Hart, F.W. Williams, D.T. Gottuk, B.D. Strehlen, S.A. Hill, Olasılıkçı bir sinir ağı kullanan çok kriterli yangın algılama sistemleri, Sensors Actuators, B Chem. 69 (2000) [7] T. Conrad, P. Reimann, A. Schutze, T-döngüsel yarıiletken gaz sensörüne dayanan zemin altı erken yangın algılama için hiyerarşik bir strateji, Proc. IEEE Sensörler. (2007) [8] M. Ni, J.R. Stetter, W.J. Buttner, Elektrikli yangınların erken uyarısı için akıllı algoritmalara sahip dikey gaz sensörü dizileri, Sensors Actuators, B Chem. 130 (2008) Enerji Sektörünün Öncü Dergisi Enerji & Çevre TÜREB Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Serdar Ataseven "Rüzgarda Avrupa da Üçüncü, Dünyada Yedinciyiz" Zenginleşen içeriği ve dağıtım gücüyle alanında lider dergimizde yer alarak mesajlarınızı hedef kitlenize ulaştırabilirsiniz. Vestas Türkiye Genel Müdürü Olcayto Yiğit Üretimin Yerelleştirilmesinin Önemine İnanıyoruz Tüm Dünyada Enerji Talebi 2035 e Kadar Yüzde 30 Artacak enerji-dunyasi.com 28 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

31

32 KAPAK KONUSU / MAKALE BIR METRO TRENINDE YANGIN TESPIT VE SÖNDÜRME SISTEMLERININ PERFORMANSI ÜZERINE DENEYSEL ÇALIŞMA (*) WEI ZHENG XI ZHANG ZHUO-FU WANG Shenyang Fire Research Institute, Shenyang , China ÖZET Yangın tespit sisteminin tepki performansını ve yangın söndürme sisteminin etkinliğini ölçmek amacıyla bir metro trenine yerleştirilmiş olan yangın tespit ve yangın söndürme sisteminin deneysel bir performans araştırması gerçekleştirilmiş ve ardından ilgili metro treninde yangın önleme ve kontrol ile ilgili gerekli araştırmalar başlatılmıştır. 1. GIRIŞ Metro treni günümüzde en ekonomik, verimli ve kolay ulaşım araçlarından birisi olup orta ila büyük şehirlerde vatandaşların ulaşım problemlerine etkili çözümler sunmaktadır. Metro tren ulaştırma sisteminin bir parçası olarak metro treni kolay bir şekilde suni yangınlar (kundaklama ya da patlama gibi) veya elektriksel yangınlardan (elektrik devresindeki ya da ekipmandaki arızalar sebebiyle) dolayı, ve trend üzerindeki yoğun ve sofistike elektrik kablo düzeni sebebiyle kolay şekilde olumsuz etkilere maruz kalabilmektedir. Ancak metro treni çalışma ortamı sebebiyle, bir yangın meydana geldiğinde, tren vagonunun kapalı ortam olması, yolcu sayısının fazla olması ve vagon içindeki iç ortamın dar olması hızlı şekilde duman birikmesine ve yangının hızlı şekilde yayılmasına sebep olabilir. Bu sebeple, tahliye, yangın söndürme ve kurtarma operasyonları gerçekleştirmek çok zor olabilir ve bu da bu tür bir yangının ciddi ölüm ve yaralanmalara ve büyük mal hasarına yol açmasına sebep olabilir. Bu durum metro treni yangınlarının diğer yangın türlerine göre daha riskli olduğunu göstermektedir. Bu durumda gerçek yangın kontrolü anlamında çözülmemiş konular gündeme gelmekte olup bunların çözüme ulaştırılması ve metrolarda yangın önleme ve kontrol yeterliliğimizin arttırılabilmesi için metro trenlerinde yangın kontrolü ve önleme anlamında teknik araştırmalar yapılması gerekli olmaktadır. Gerçek yaşamdaki yukarıda belirtilen talepler ışığında, Shenyang Yangın Araştırma Enstitüsü metro trenlerinin yangın tespit ve söndürme sistemleri üzerinde deneysel bir çalışma gerçekleştirmiştir. 2. DENEY SAHASI VE TEST OBJEKTIFLERI 2.1 Deney Sahası Deney sahası seçimi anlamında, yerel olarak kullanımda olan B Türü metro treni kullanılmıştır (Trenin dış boyutları: uzunluk: 19m (U)x2.8m (G)x3.8m(Y)). Klima ve havalandırma sistemi anlamında, her bir vagonda tavanda sol tarafta bir tane klima ızgarası, ve vagon tavanının ortasında bir hava dönüş ızgarası bulunmaktadır. Her bir metro tren vagonunda, bir aspirasyonlu duman tespit sistemi ve bir su buharı yangın söndürme sistemi (WMFSS) mevcuttur. Kokpit içerisinde otomatik yangın alarm sistemine yönelik bir kontrol paneli seti ve WMF- SS i başlatmak için bir düğme vagonun her iki tarafında da bulunmaktadır. Sonuç olarak, vagonda yangın meydana gelmesi durumunda duman detektörü kesin yangın tespiti sonrasında bu otomatik yangın alarm sisteminin kontrol paneline alarm sinyali gönderecek ve ardından, vagondaki * Kaynak: 30 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

33 hava giriş ızgaraları hava çıkış ızgaraları Şekil 1. Metro treni video izleme sistemi ile yangının varlığını konfirme ettikten sonra kokpitteki sürücü yangın söndürme amacıyla manuel olarak WMFSS sistemini devreye alabilecektir. 2.2 Test Objektifleri Aspirasyonlu Duman Tespit Sistemi Her bir vagonun her iki yanında birden aspirasyonlu duman tespit sistemi yerleştirilmiştir. Her bir duman tespit sistemi ikili boru içermektedir, yani metro treninin dış duvarları üzerinde iki örnekleme tüpü bulunmaktadır ve bunların bir tanesi vagonun önüne ya da arkasına kadar uzanmakta ve bu sayede treni önde ve arkada olmak üzere iki tespit alanına ayırmaktadır. Her bir boru hattı üzerinde eşit şekilde dağıtılmış olan 4 örneklem alma deliği mevcuttur. Su-Buharı Yangın Söndürme Sistemi (WMFSS) Her bir WMFSS entegre bir çerçeve, borular ve boru ağızlarından meydana gelmektedir. Bunların arasında, entegre çerçeve iki adet 50L 20Mpa nitrojen konteynır ve bir adet 85 litrelik su tankı içermektedir ve bunların her ikisi de Şekil 2. Klima sistemi için havalandırma sistemi vagonun alt kısmına yerleştirilmiştir. Her bir vagon içerisinde, WMFSS iki farklı yangın söndürme alanına (ön ve arka) ayrılmıştır. Bunların her birisinin üzerinde vagon tavanının orta hattı üzerinde eşit aralıklarla dağıtılmış olan 4 ağızlık mevcuttur. WMFSS in manuel olarak çalıştırılması sonrasında, ilk olarak nitrojen konteynır içinden nitrojen gazı, bir basınç kontrol vanasını geçtikten sonra 3MPa basınç elde edilinceye kadar salınır ve ardından nitrojen gazı su tankı içerisindeki suyu dışarı iter; ikinci olarak dışarı giden su, bir karıştırıcı valfi içerisinde nitrojen ile karışır ve bir su buharı karışımı meydana getirir ve bu karışım da borulardan geçtikten sonra sprey kafasına gönderilir; son olarak, sprey kafaları buhar ve su karışımını yangının üzerine spreyler. Her bir yangın söndürme alanı içerisinde eş zamanlı kullanılmak üzere 4 adet sprey kafası vardır ve su tankı içerisinde 10 dakika spreyleme için yeterli miktarda su bulunur. örneklem deliği Şekil 3. Aspirasyonlu yangın tespit sistemi Şekil 4. Aspirasyonlu duman tespit sistemi üzerinde örneklem delikleri mevcuttur. Yangın ve Güvenlik Mart

34 KAPAK KONUSU / MAKALE Şekil 5. WMFSS için entegre sistem 3. DENEY OBJEKTIFLERI Burada gerçekleştirilen deney sadece (a) yangın tespit sisteminin müdahale performansının ve (b) metro trenine yerleştirilmiş olan bir yangın söndürme sisteminin söndürme etkinliğini doğrulamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu tür temel objektiflere odaklanarak bu çalışmada, yangın tespit ve yangın söndürme sistemleri ile bağlantılı olarak test tasarım hedefleri ve performans hedeflerini sunduk. 3.1 Yangın Tespit Sistemi Tasarım Hedefleri Yangın tespit sistemi, yangının ilk meydana geldiği aşamada mümkün olduğunca erken yangını tespit edecektir. Performans Hedefleri Yolcu bölümündeki yangın tespit sisteminin varsa duman salınımından sonra 60 saniye içerisinde bir yangın alarmı vermesi gereklidir. 3.2 Yangın Söndürme Sistemi Tasarım Hedefleri Yangın söndürme sistemi yangının yayılmasını etkili şekilde önleyebilir ve insanların güvenli şekilde tahliyesi için kabul edilebilir ortamsal koşulları sağlayabilir. Performans Hedefleri Yangın söndürme sisteminin evreye girmesinden sonra, yangının merkezinden 2.0 m uzakta ve zemin seviyesinden 1.6m yüksekte, ortamsal parametrelerin aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde olması gereklidir: Tablo 1. Çevresel Parametre Gereklilikleri Çevresel parametreleri CO CO 2 O 2 Sıcaklık Yangın söndürme sisteminin devreye girmesinden 5 dk sonra <500ppm <3 vol% >12 vol% <50ºC Şekil 6. WMFSS sprey kafaları 4. DENEYSEL VERI TOPLAMA EKIPMANI Deneysel ortamsal parametrelerin toplanması için kullanılan veri toplama ekipmanının komponentleri Tablo 2 de gösterilmiştir. Yukarıda belirtilen test araçlarının (optik densitometre, görülebilirlik ölçer ve gaz analiz cihazı) test noktaları yangının merkezinden 2 m mesafede ve yerden 1.6 m yükseklikte bir çember üzerindedir. Bu çemberin yukarıdan görüntüsü Şekil 7 de gösterilmiştir. Şekil 7. Veri Toplama Ekipmanı Aranjmanının Yukarıdan Görünüşü Tablo 2 Veri Toplama Ekipmanı Komponentleri Ekipman Türü Miktar Spesifikasyon Test Parametreleri ve Teknik Endeks Optik Densitometre 2 set HI1660 Dumanın optik yoğunluğu: db/m Görülebilirlik ölçer Gaz Analiz Cihazı Sıcaklık sensörü 1 set HY-TRA10 1 set VARIO PLUS 5 K Sınıfı Optik Densitometre Görülebilirlik ölçer Gaz Analiz cihazı Optik Geçirgenlik: 0-%100; Görüş mesafesi: m O 2 : 0~20.9%, CO 2 : 0~20000ppm, CO: 0~1000ppm Sıcaklık Aralığı: 0~1300, Veri toplama sıklığı bir kez/s Vagon zemin seviyesinden 1.6 metre yüksekte duran ve vagonun orta hattı boyunca eşit aralıklarla dağıtılmış olan 5 adet sıcaklık sensörü vardır. Bunların arasında 3 numaralı sıcaklık sensörü yangının merkezindedir. Sıcaklık sensörü 3 ve 4 yangın merkezinden 1.0 m uzaktadır ve 1 ve 5 numaralı sensörler yangın merkezinden 2 metre uzaktadır. Sıcaklık 32 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

35

36 KAPAK KONUSU / MAKALE Sıcaklık Sensörü 1 Sıcaklık Sensörü 3 Sıcaklık Sensörü 5 Gaz analiz cihazı için örneklem delikleri Termokuple Sıcaklık Sensörü 2 Sıcaklık Sensörü 4 Görülebilirlik Ölçer Optik densitometre Şekil 8. Sıcaklık sensörü aranjmanının yukarıdan görüntüsü sensörü düzenlemesinin yukarıdan görüntüsü Şekil 8 de verilmiştir. Çevresel ortamsal parametrelerin toplanması için veri toplama ekipmanının uygulama alanı aranjmanı Şekil 9 da gösterilmiştir. 5. TEST EKIPMANI VE DENEYSEL AMAÇLI MALZEMELER Deneyde kullanılan test ekipmanı bir ısıl sis jeneratörü olup deney için kullanılan materyal ise bir seyahat çantasıdır. 5.1 Isıl sis jeneratörü Bir ısıl jeneratörden ve tutuşabilir sıvı yağ tepsisinden meydana gelen ısıl jeneratör düzeneği duman salınımını ve yangında duman yayılımını simüle etmek için kullanılmıştır. Isıl sis jeneratörünün ürettiği duman zehirli olmayıp kokusuzdur ve de aynı zamanda güvenli ve çevre dostudur. Bu cihaz her türlü yangının simülasyonu için çok uygundur. Duman üretme modunda olduğunda, sis jeneratörü 0 ila %100 arasında doğrusal olarak ayarlanabilir olup bu da 0 ila 566m3/dak. Seviyesinde duman üretilmesi anlamına gelir. Yangın ortaya çıktığında sis jeneratörü sürekli olarak 60 s saniye boyunca duman üretebilir ve bu da 50ml±1ml duman salınımına eşittir. Yanıcı sıvı yağ tepsisi 20cm (U) x 20cm (G) x 10cm (Y) boyutlarında bir kare metal konteynırdır. Yakıt olarak %95 metanol kullanılmıştır ve verilen yakıt miktarı 120 saniyeden daha uzun süreli normal yanma sağlayabilmektedir. Şekil 9. Veri toplama ekipmanının uygulama alanı aranjmanı 5.2 Seyahat çantası Bir seyahat çantasında bulunabilecek olan yanıcı materyaller ya da bir diz üstü bilgisayarın, bir Ipad in ya da bir cep telefonunun, bir mobil şarj cihazının veya bir elektronik oyun makinesinin lityum pilinin arıza yapması sonucunda ortaya çıkabilecek türden bir yangını simüle etmek amacıyla deneyde bir seyahat çantası kullanılmıştır. Bu çantanın boyutları 40cmx30cmx30 cm olup çanta içerisindeki eşyalar aşağıdaki tabloda listelenmiştir: Tablo 3. Seyahat Çantasındaki Eşyaların Listesi Kompozisyonu Materyal Kütle [g] Çanta %100 Naylon parça örtü %100 Koton 634 Gazete %100 Kağıt içecek şişesi PVC Standart ahşap parçası 210 Toplam kütle 2267 Isıl yükselme Metanol konteynır Şekil 10. Isıl sis jeneratörü Sis Jeneratörü Şekil 11. Deneyde kullanılan seyahat çantası 6. DENEY VE DENEY SONUÇLARI 6.1 Deney 1 Deney Objektifleri Bir vagon içerisindeki yolcu bölümünde yangın tespit sisteminin müdahale performansının test edilmesi 34 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

37 Yangın Alanı Yangın Alanı 1 (Yangın kaynak türü Isıl jeneratöründen kaynaklanan duman, yangın tutuşturma pozisyonu tespit alanı orta noktası); Deneysel koşullar Metro treninin statik bir durumda tutulması; Klima ve havalandırma sistemi normal şekilde çalışmakta olup bütün kapılar ve pencereler kapalı tutulmaktadır. Deney aşamaları Veri toplama ekipmanının prize takılması ve ekipmanın ön ısınma yapması ve izleme sisteminin normal koşulda çalışmasının sağlanması; Isıl sis jeneratörünün yağ tepsisi üzerine metanol alkol dökülmesi Yağ tepsisine dökülen metaonlün tutuşturulması ve bu sayede ısıl sis jeneratörünün duman salınımına başlaması. Deneyin başlatılması ve zamanlamanın uygun şekilde yapılması; Deneysel Veriler Isıl jeneratörünün duman salınımına başlamasından 50 saniye sonra, belirlenen deneysel performans hedeflerini yani yolcu bölümündeki yangın tespit sisteminin duman salınımından sonra 60 saniye içerisinde yangın alarmı verme zorunluluğu- karşılamak için vagon içerisindeki aspirasyonlu duman detektörü alarm sinyali yaymıştır. Isıl sis jeneratörü vagon içerisindeki iklimlendirme ve havalandırma ızgaralarının hemen altında bulunduğu ve ısıl sis jeneratörü dumanı doğrudan hava dönüş ızgaralarından atıldığı için, vagon içerisinde çok az duman kalmaktadır. Buna ilave olarak, iklimlendirme ve havalandırma sisteminin vagon içerisinde düzenli şekilde çalışması norma duman dağılımını etkileyebilir. Sonuç olarak, seçilen yangın alanı istenmeyen bir koşul ile bağlantılıdır ve elde edilen deney sonuçları oldukça güvenilirdir. 6.2 Deney 2 Deney Objektifleri Vagon içerisindeki bir yolcu alanında WMFSS performans testi Yangın alanı Yangın Alanı 2 (Yanma türü seyahat çantası yangını, alevlenme pozisyonu yangın söndürme alanı orta noktası); Deneysel Koşullar Metro treninin statik konumda tutulması; Klima ve havalandırma sistemi normal şekilde çalışmakta olup, bütün kapılar ve pencereler kapalıdır. Deney aşamaları Veri toplama ekipmanının prize takılması ve ekipmanın ön ısınma yapması ve izleme sisteminin normal koşulda çalışmasının sağlanması; Seyahat çantasının tepesine konulan 100 gram gazete kağıdının yakılması. Deneyin başlatılması ve zamanlamanın uygun şekilde yapılması; Deneysel Veriler Deneyin başlamasından 47 saniye sonra vagonun yan tarafında bulunan bir aspirasyonlu duman detektörü alarm sinyali verir, ve deney başladıktan 53 saniye sonra vagonun diğer tarafında bulunan bir başka aspirasyonlu duman detektörü alarm sinyali verir. Bu iki duman detektörü alarm sinyali verdikten sonra, yani deney başladıktan yaklaşık 60 saniye sonra, beklenen şekilde bir yangın söndürme deneyi başlatmak amacıyla kokpitte bulunan bir WMFSS başlatma butonu manuel olarak serbest bırakılır. Veri toplama aracının vagon içerisindeki ortamsal parametreler ile ilgili topladığı verileri şekil 12 ve şekil 17 de gösterilmektedir. Sıcaklık Parametresi Şekil 12 deki test verilerinin gösterdiği gibi, seyahat çantası tutuşturulduktan sonra, vagon içeresindeki sıcaklık artmaya başlar (yaklaşık maksimum 42 santigrat derece ve ortalama yaklaşık 38 santigrat derece). WMFSS nin başlatılasından sonra, vagon içerisindeki sıcaklık hızlı şekilde düşmeye başlar ve WMFSS nin başlatılmasından 60 saniye sonra yangın başlamadan önceki ortamsal sıcaklığa erişilir. Bu sebeple yangın başlamasını takiben WMFSS nin vagon içerisindeki sıcaklığı düşürmede çok belirgin bir etkisi olduğu söylenebilir. Sıcaklık ( C) Süre (s) Şekil 12. Vagon içerisindeki sıcaklık değişimi Sıcaklık sensörü 1 Sıcaklık sensörü 23 Sıcaklık sensörü 4 Sıcaklık sensörü 5 Averaga Temperature Gaz parametreleri Şekil 13 deki deney verilerinin de gösterdiği üzere, seyahat çantası tutuşturulduktan sonra vagon içerisindeki oksijen konsantrasyonu ciddi oranda azalmıştır ve WMFSS nin başlatılmasından sonra bile bu azalma eğilimi değişmemektedir. Bunun sebebi WMFSS nin başlatılması ile birlikte nitrojen gazının salınmaya devam etmesi ve bu sebeple vagon Yangın ve Güvenlik Mart

38 KAPAK KONUSU / MAKALE Oksijen Karbon monoksit konsantrasyon (%v/v) konsantrasyon (%v/v) Süre (s) Şekil 13. Vagon içerisindeki Oksijen gazı (O 2 ) değişimi içerisindeki oksijen konsantrasyonunda ciddi azalmaya yol açmasıdır. Bir vagon içerisindeki minimum oksijen konsantrasyonu %19.37 ye kadar düşebilmektedir. Bu seviye %12 den ya da diğer bir deyişle insan tahammül sınırı olan oksijen konsantrasyonundan çok daha yüksektir. Şekil 14 deki deney verilerinin de gösterdiği üzere, seyahat çantası tutuşturulduktan sonra vagon içerisindeki karbon dioksit konsantrasyonu ciddi oranda artmıştır. Her ne kadar yangın WMFSS başlatıldıktan sonra kontrol altına alınmış olsa da WMFSS nin karbon dioksit konsantrasyonu üzerindeki etkisinin geciktirmeye yol açması yüzünden karbon dioksit seviyesi hızlı şekilde düşememiştir. Bunun aksine, karbon dioksit konsantrasyonunda azalma meydana gelmeden önce vagon içerisindeki karbon dioksit konsantrasyonu artmaya devam etmektedir. Vagon içerisindeki maksimum karbon dioksit konsantrasyonu %0.2 seviyesinde kalabilmektedir ve bu da insan tahammül sınırı olan %3 ün çok altındadır. WMFSS salınımının tamamlanmasından sonra, vagon içerisindeki karbon dioksit seviyesi yangın öncesi seviyesine gelmiştir. Süre (s) Şekil 15. Vagon içerisindeki Karbon monoksit (CO) değişimi monoksit konsantrasyonu artmaya devam etmektedir. Vagon içerisindeki maksimum karbon monoksit konsantrasyonu 160ppm seviyesinde kalabilmektedir ve bu da insan tahammül sınırı olan 550 ppm in çok altındadır. WMFSS salınımının tamamlanmasından sonra, vagon içerisindeki karbon monoksit seviyesi yangın öncesi seviyesine gelmiştir. Optik Yoğunluk Şekil 16 daki deney verilerinin gösterdiği üzere, seyahat çantası tutuşturulduktan sonra, vagon içerisindeki optik yoğunluk yavaşça artmıştır. WMFSS nin başlatılmasından sonra vagon ortasında ortaya çıkan su buharı optik yoğunlukta ciddi bir artışa yol açmıştır ve arından WMFSS salınımının tamamlanmasına ve duman boşaltma işleminin başlamasına kadar vagon içerisindeki optik yoğunluk 20dB/m civarında kalmıştır. Bunun ardından optik yoğunluk değeri yavaşça azalmaya devam eder. konsantrasyon (%v/v) Karbondioksit optik yoğunluk (db/m) Süre (s) Şekil 14. Vagon içerisindeki Karbon dioksit (CO 2 ) değişimi Şekil 15 deki deney verilerinin de gösterdiği üzere, seyahat çantası tutuşturulduktan sonra vagon içerisindeki karbon monoksit konsantrasyonu ciddi oranda artmıştır. Her ne kadar yangın WMFSS başlatıldıktan sonra kontrol altına alınmış olsa da WMFSS nin karbon monoksit konsantrasyonu üzerindeki etkisinin geciktirmeye yol açması ve tam söndürülmemiş yanma ürünlerinin içten içe yanmaya devam etmesi yüzünden karbon monoksit seviyesi hızlı şekilde düşememiştir. Bunun aksine, karbon monoksit konsantrasyonunda azalma meydana gelmeden önce vagon içerisindeki karbon Şekil 16. Vagon içerisindeki optik yoğunluk değişimi Görülebilirlik (m) Süre (s) Süre (s) Şekil 17. Vagon içerisindeki görülebilirlik değişimi 36 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

39 Görülebilirlik Şekil 17 deki deney verilerinin gösterdiği üzere, seyahat çantası tutuşturulduktan sonra, vagon içerisindeki görülebilirlik yavaşça değişmiştir. WMFSS nin başlatılmasından sonra vagon ortasında ortaya çıkan su buharı, WMFSS salınımının tamamlanmasına ve duman boşaltma işleminin başlamasına kadar görülebilirlikte ciddi bir azalmaya yol açmıştır. Bunun ardından görülebilirlik yavaşça artmaya başlamıştır. Yangın Söndürme veya Yangın Kontrolü WMFSS salınımı sonrasında, seyahat çantasındaki açık yangın bariz şekilde zayıflatılmış ve etkili şekilde kontrol altına alınmıştır, yani geriye sadece hafif ve sporadik alevler kalmıştır. 7. SONUÇ Metro trenlerinde bulunan türden yangın tespit ve söndürme sistemleri ile ilgili yapılan bir deneysel çalışma ile, yangın tespit ve söndürme sistemlerine yönelik teknik parametrelerin elde edilmesi, sistem ekipman türünün seçilmesi ve sistem ekipmanlarının kurulumu, ilgili ürünler ile ilgili teknik modifikasyonların iyileştirilmesi ve yeni teknoloji ve yeni ürün geliştirme çalışmalarının teşvik edilmesi ve de son olarak bu tür sistemlerin tasarım ve kurulumu anlamındaki teknik gerekliliklerin belirlenmesi ve metro trenlerinin güvenliği için etkili teknik araçları ve teknik desteği sağlamak amacıyla yangın tespit sisteminin performansı ve yangın söndürme sisteminin yangın söndürme etkinliği test edilmiştir. KAYNAK [1] Zhang-Zhen Miao, Urban Rail Transit Vehicles. Beijing: Railway Publishing House of China. [2] Shen-You Di, 2006(2). Issues and Countermeasures in Subway Train Fire Safety. Fire Science and Technology: [3] Long-Jing, Wang-Shu Ao, 2004(4). Analysis of Air Supply Conduits in the Air Conditioning System of a Subway Train. Electrical Locomotive and Urban Rail Transit Vehicles:40-43.

40 KAPAK KONUSU / TEKNİK KAPALI OTOPARKLARDA KARBONMONOKSİT ALGILAMA SİSTEMİ STANDARTLAR VE UYGULAMALAR MUSTAFA DURUKAN Enersistem GIRIŞ Henüz servisten çıkmış iyi bakımlı bir araçta dahi ekzosttan çıkan CO (Karbonmonksit) gazının ppm civarında, bakımsız araçlarda ise bu değerin ppm e ulaştığı gerçeğini bilerek ve bugünkü koşullarda otoparklarda izin verilen sınır değerin de 60 ppm olduğunu göz önünde tutarak, CO gazının kapalı bir otoparkta ne denli yüksek bir risk oluşturduğunu kolayca anlayabiliriz. Son birkaç yıl içerisinde, kapalı otoparklarda CO gaz algılama sistemi kurulması ve havalandırma fanlarının bu sistemden sinyal alarak otomatik çalıştırılması uygulamalarına geçilmesi bu farkındalığın bir göstergesidir. Ancak, sorunu ve çözümü büyük bir duyarlılıkla yakalayan bilincimiz, bu konuda da, uygulamaya yönelik teknik alt yapı ve standartlar gibi detaylarla uğraşmayı, uygulama dan sonraya bırakmış gözükmektedir. Bunun sonucunda da, gerek sistemi projelendirenin, gerek uygulayan ve uygulatanın gerekse de denetleyenin, bu çok önemli amacı sağlayacak yeterlikteki bir sistemin nasıl olması ve hangi temel kriterlere sahip olması gerektiğini ve nasıl kontrol edip denetleyeceğini bilmediği bir karmaşa ortamı oluşmuştur. Bu yazı ile detaylara girmeden CO, kapalı otopark havalandırması ve CO izleme ve kontrol sistemi ile ilgili ana hatlara değinen bir kılavuz bilgi hedeflenmiştir. Burada özellikle havalandırma ve CO izleme ve kontrol sistemi ile ilgili rehber bilgiler, bugün Avrupa için en yaygın kullanıma sahip tek yönetmelik olan Alman VDI2053 standart da verilen esaslara dayandırılmıştır. CO NEDIR? Karbonmonoksit, fosil yakıtların eksik yanması sonucu ortaya çıkan, hava ile eşdeğer yoğunluğa sahip, renksiz ve kokusuz bir gazdır. Kendisini çok kolayca gizleyen bu fiziksel özelliklerinin yanı sıra, kandaki oksijeni bağlayarak oluşturduğu ilk zararların belirtileri, gribal/üsütme/nezle gibi yaygın rahatsızlıklar ile çok kolay karıştırılır. Bu durum, CO zehirlenen insanların zehirlenme belirtilerini doğru algılayarak önlem almalarını çok zorlaştırmaktadır. Bu nedenlerle CO nun Uluslararası İş Güvenliği ve İşçi Sağlığı terminolojisinde sıkça kullanılan diğer bir tanımlaması da Sinsi katil dir. CO- ILE İLGILI İZIN VERILEN LIMIT DEĞERLER Burada öncelikle sadece otoparklar için değil, genel olarak tüm mekanlar için geçerli olan ve WHO-Dünya Sağlık Örgütünce belirlenen ve aşağıda verilmiş olan geçerli limit değerlere bakabiliriz. 100 mg/m³ (90 ppm) 15 dakika için 60 mg/m³ (50 ppm) 30 dakika için 30 mg/m³ (25 ppm) 1 saat için 10 mg/m³ (10 ppm) 8 saat için 293K VE kpa da geçerli çevrim faktörü: 1ppm =1.165 mg/m³ 1 mg/m³ =0.859 ppm CO İLE İLGILI MARUZ KALINAN SEVIYELER VE SAĞLIK RISKLERI Vücut tarafından alınan karbonmonksit gazının %80-90 civarı hemoglobin-kan tarafından tutularak COHb-Kar- 38 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

41 www. ariyangin.com.tr FAIRBANKS NIJHUIS ARI YANGIN KORUNUM SİSTEMLERİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Koşuyolu Mah. Cevatpaşa Sk. No.:19 Kadıköy İstanbul Türkiye Tel.:+90(216) Fax.:+90(216)

42 KAPAK KONUSU / TEKNİK boksihemoglobin oluşumuna yol açar. Hemoglobinin oksijene kıyasla karbonmonoksite ilgisi kat daha fazladır. Bu nedenle kandaki COHb oluşumu kanın oksijen tasıma kapasitesini azaltır ve böylece kan vasıtası ile tüm vücuda yayılarak dokuların hayatiyetini sağlayan oksijenin yetersiz teminine yol açar. Karbonmonoksitin toksik etkisi, beyin, kalp, kas ve gelişen cenin gibi organ ve dokulardaki yüksek oksijen tüketimi ile belirgin hale gelir. Maruz kalınan seviyeler ile oluşturdukları sağlık riskleri hem kan içerisindeki COHb yüzdesi ile hem de bulunulan ortamdaki CO-konsantrasyon-ppm değeri ile takip edilebilmektedir. Ancak COHb yüzdesi, sadece medikal ortamlarda tespit edilebilmesi nedeniyle genelde bilinen ve takip edilen zarar seviyeleri maruz kalınan ppm konsantrasyonuna karşılık olarak tanımlanmakta ve takip edilmektedir. Bu nedenle burada COHb oranlarına baz, sağlık risklerine değinilmeyecektir. Ancak, genel olarak, sigara içmeyenler, orta ve üst yas grubu kalp rahatsızlık riski yüksek kişiler ve hamile kadınların korunması için kandaki COHb oranının %2.5 değerini aşmaması gerektiğini ve WHO tarafından belirlenmiş olan limit değerlerin bu değeri aşmamak üzere tespit edilmiş olduğunu bilmemizde yarar vardır. Maruz kalınan gaz konsantrasyon ve sürelere bağlı olarak oluşan sağlık riskleri ise şöyledir. 35 ppm OSHA tarafından 8 saatlik vardiyada müsaade edilen maksimum limit değerdir ve herhangi bir sağlık sorunu yaratmaz. Bu değer WHO tarafından 10 ppm olarak kabul edilmektedir. 200 ppm 2-3 saat maruz kalındığında hafif başağrısı, halsizlik, bulantı ve baş dönmesi, sersemlik yapar 400 ppm 1-2 saat maruz kalındığında ciddi yoğun başağrısı ve diğer belirtilerin daha şiddetli ortaya çıkısı ve 3 saatten sonra yaşamsal tehdit oluşumu söz konusudur. 800 ppm 45 dakika maruz kalındığında halsizlik, bulantı ve sarsılma-kasılmalar ve 2 saat maruz kaldığında bilinç ve şuur kaybı 3 saat maruz kalındığında ölüm 1600 ppm 20 dakika içerisinde başağrısı,halsizlik,bulantı.1 saat içerisinde ölüm 3200 ppm 5-10 dakika maruz kalındığında baş ağrısı, halsizlik ve bulantı,1 saat içerisinde ölüm 6400 ppm 1-2 dakika içerisinde baş ağrısı, halsizlik ve bulantı,5-30 dakika içerisinde ölüm. 12,800 ppm 1-3 dakika içerisinde ölüm KAPALI OTOPARKLARIN HAVALANDIRMASI Kapalı Otopark Tanımı Ve Sınıflaması VDI 2053 kapsamı içerisine aldığı ve havalandırılması gerektiğini belirttiği otoparkları söyle tanımlamakta ve sınıflamaktadır. Otopark, komple bir bina ya da binanın bir kısmının araç parkı olarak kullanılması seklinde olabilir. Yer altı veya yer üstü olsun, kapalı ve orta büyüklükte (100 ile 1000 m² arasında) ya da büyük otoparklarda (1000 m² üzeri) yeterli düzeyde havalandırma yapılmalıdır. Havalandırmanın gerekli olmadığı açık otoparkları ise şöyle tanımlar. Açık otoparklar, dış atmosferle doğrudan teması mümkün kılan ve kapatılması mümkün olmayan açıklıkların var olduğu mekanlardır. Bu açıklıklar, toplam çevre duvar yüzey alanının 1/3 ünü oluşturur. Açık otoparklarda bu açıklıklar karşılıklı çevre duvarlarda yer almalı ve birbirinden 70 metreden daha fazla uzakta olmamalıdırlar. Kapalı Otoparkta Maruz Kalınan Zararlı Gazlar Otoparklarda, taşıtların park içindeki hareketinden ya da park halindeki araçlarda bulunan yakıtların buharlaşması ile oluşan oldukça önemli miktarda hava kirliliği yaşanır. Konumuz olan ve çok yaygın olarak bilinen CO nun yanı sıra nitrikdioksit solunumsal zehirlenmeye yol açan toksik özellikte maddelerken, benzen gibi hidrokarbon türevleri, kurum, 10μm den küçük toz partikülleri, ve polisilik aromatik hidrokarbonlar (PAK) kansorejen özellik taşırlar. Bunlara ilave olarak, daha detaylı incelemeler açığa çıkarmıştır ki, klorobenzen, klorofenol, dioxin ve füran gibi diğer toksik ve kansorejen girişim gazlarına ait konsantrasyon düzeylerinin de tam güvenlik için değerlendirilmesi ve ele alınması gerekmektedir. Kapalı Otoparkta Müsaade Edilen ve Alarm Limit Değerleri VDI2053 Karbonmonoksit-CO gazını yukarıda sayılan bir çok zararlı gazın da tahliyesini sağlayacak rehber gaz olduğu ve araç teknolojisinde katalizör kullanımı ile oluşan daha düşük CO gaz emisyonu gerçeğini göz önünde tutarak, daha önceleri uygulanan 15 dakikalık ortalamada maksimum 100 ppm müsaade edilen limit değerini 60 ppm e çekmiştir. Bununla birlikte 15 dakikalık ortalamada 120 ppm tepe değerini ve eskiden uygulanan ortalamasız anlık 250 ppm tepe değerlerini de alarm limit değerleri olarak önermektedir. Buna göre, 100 ppm fan birinci hız kademesi ve 200 ppm fan ikinci hız kademesi kontrolü için alarm eşiği olarak önerilebilir ve uygulanabilir. 40 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

43 BÜYÜK SORUMLULUKLARI SADECE EN IYILER TASIYABILIR... İkitelli OSB, Aykosan Sanayi Sitesi 2.Kısım 5.Ada C Blok İkitelli / İstanbul-Türkiye Tel: +90 (212) Faks: +90 (212) [email protected] Since 1980 İstanbul Büyükșehir Belediyesi - İtfaiye Daire Bașğkanlığı na fotoğraf katkılarından dolayı teșekkür ederiz.

44 KAPAK KONUSU / TEKNİK Kapalı Otoparkta Havalandırma Hesabı Bu konu VDI2053 te, araç park yeri sayısı, araçların soğuk ilk çalışma ve sıcak çalışma konumlarına göre yaydıkları karbonmonoksit gaz miktarları, otopark boyutlarına göre araçların otoparkta aldıkları yol mesafesi ve kalış süreleri, bir araç için ayrılmış bulunan park alanının günlük kullanım sıklığı gibi birçok parametrenin ele alındığı formüller ile detaylı olarak ele alınıp hesaplama biçimleri aktarılmaktadır. Bunun yanı sıra, iki farklı kullanım amacına yönelik otoparklar için pratik yaklaşım değerleri de verilmektedir. Buna göre giriş çıkısı çok olmayan konut olarak kullanılan binalara ait kapalı garajlar için garaj alanının her bir m² si için 6m³/saat havalandırma oranı; Alış Veriş Merkezi gibi yoğun giriş çıkış trafiği olan kapalı otoparklar içinde, garaj alanının her bir m² si için 12 m³/saat havalandırma oranı önerilmektedir. KAPALI OTOPARKLARDA HAVALANDIRMA KONTROLÜ Burada ; Birincisi havalandırma fanlarının zaman saati ya da manuel olarak günün belirli saatlerinde belirli süreler ile çalıştırılmasına yönelik manuel havalandırma ya da; Otopark içerisine yerleştirilen CO-Karbonmonoksit izleme sistemleri ile havalandırma fanlarının belirli konsantrasyon düzeylerinde farklı hız oranlarında tamamen otomatik olarak çalıştırılması şeklinde olmak üzere uygulanan iki yöntem söz konusudur. VDI 2053 bu konuda konut olarak kullanılan binaların çok sık giriş çıkışı olmayan kapalı otoparklarında, havalandırma fanlarının, zaman saati ile örneğin sabah 2 saat, öğleyin 1 saat ve akşam da 2 saat olmak üzere günlük toplam 5 saat çalıştırılması ile yetinilebileceğini belirtmektedir. Ancak yoğun sirkülasyonlu alış veriş merkezi ya da büyük işyerleri için CO izlemeli otomatik havalandırma sisteminin uygun olacağını belirtmektedir. Zaten yapılan çalışmalar ile bu kapsamdaki büyük havalandırma fanlarının CO izlemeli otomatik çalışma ile çok ciddi boyutlarda enerji tasarrufu sağlandığı da tespit edilmiştir. CO ÖLÇÜM SISTEMI VDI2053 te karbonmonoksit izleme sistemi, algılayıcı dedektör, ölçüm ve limit değerlerin izlendiği monitörler ve seri bağlantılı uyarı ve ikaz ekipmanları olarak tanımlanır. Genelde bu sistem, bir ya da birden çok ölçüm noktasına monte edilen CO algılayıcı sensörden oluşan çok kanallı bir sistemdir. CO algılayıcı sensörlerin analog ölçüm sinyalleri, merkezi izleme ve değerlendirme kontrol panosuna aktarılır. CO ÖLÇÜM SISTEMI IÇIN MINIMUM GEREKSINIMLER VDI2053 te verilen sistemin sahip olması gerekli bazı teknik özellik yada minimum gereksinimler şöyledir: Burada sıfır dalgalanması için 0 ppm CO-balans hava ve diğer kontroller içinde 100 ppm CO-balans hava olan kalibrasyon gazları kullanılarak yapılacak test sonucunda aşağıda verilen sapmalar içerisinde kalınması öngörülür. Ölçüm Belirsizliği Sıfır Dalgalanması Gaz tepki süresi Linearite Sıcaklığı karşı tepki Gaz Girişimi kalibrasyon gaz değerinin %10 una eşit ya da daha küçük 10 ppm e eşit ya da daha küçük 90 saniyeden daha az 6 ppm e esit ya da daha az 15 ppm e eşit ya da daha küçük 6 ppm e eşit ya da daha küçük CO Algılayıcı Sensör Sensörün ölçüm prensibinin ne olması gerektiğine yönetmelik net bir isim koymaz. Ancak gerek sıralamış olduğu hassasiyet, linearite, ölçüm belirsizliği, sıfır dalgalanması, sıcaklık ve gaz girişim değerleri gibi parametrelerin sağlanabilmesi, gerekse de bugün çok yaygın kabul görmüş genel kanı itibarı ile, elektrokimyasal hücre prensibine göre çalışan sensörler, en güvenilir sensör tipidir. Algılayıcı CO Sensör Sayısı Bu, yine çok yoğun karmaşanın yaşandığı önemli bir noktadır. VDI2053 bu konuda da sensör sayısının maksimum 400 m² de bir adet olarak belirlenmesi gerektiğini ifade eder. Yani her 400 m² lik alan bir izleme noktası olarak belirlenecektir. Algılayıcı CO Sensör Montaj Yüksekliği Uygulamalarda karmasa yaşanan bir diğer husus da buradadır. Tipik yanlış uygulama, CO dedektörlerinin yangın sensörleri ile birlikte tavana yerleştirilmesidir. Doğru uygulama, sensörlerin ortalama bir insanın burun hizası olarak kabul edeceğimiz, yerden 1.5 / 1.6 metre yukarısına yerleştirilmesidir. Şeklindeki uygulamadır. CO Ölçüm Sisteminin Fonksiyonellik Test, Kontrol ve Kalibrasyonu Sistemin ülkemizde hiç bilinmeyen ya da tamamen ihmal edilen en önemli hususlarından birisi de test, kontrol ve kalibrasyon konusudur. Bu noktada VDI2053, her izleme sisteminin en azından 4 ayda bir fonksiyonellik testinden geçirilmesini ve bunun kullanıcı tarafından yapılmasını öngörür. Bu esnada uyarı düzeneklerinin çalışıp çalışmadığının kontrolünün altını çizer. Ayrıca, CO ölçüm ve izleme sistemi yılda bir kez yetkili uzman servis görevlileri tarafından, üreticinin verileri doğrultusunda kontrol ve bakımdan geçirilmesi gerekliliğini belirtir. Bu kontrollerdeki en önemli nokta, cihaz kalibrasyo- 42 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

45

46 KAPAK KONUSU / TEKNİK nunun 0 ppm ve ppm arası kalibrasyon gazları ile gerçekleştirilmesinin gerektiğidir. Uygulamaya ilişkin önemli hususlar. Yangın Güvenlik Sistemleri ile birlikte ele alınan Otopark CO İzleme Sistem çözümleri. Ülkemizde son yıllarda is merkezi / alışveriş merkezi / rezidans / plaza türü yapılaşmaların artması paralelinde, otopark CO izleme sistemleri uygulaması talebi de artarak ortaya çıkmaktadır. Ancak uygulamada CO izleme sistemi Yangın Güvenlik Sistemleri ile birlikte algılanmakta ve yangın algılama sistem mantığından hareketle otopark / CO kontrol çözümlemelerine gidilmektedir. Yani; Otopark uygulamalarında yangın güvenlik sistemleri için doğru olan ve izleme yapmaktan ziyade var/yok tespiti yapan ısı/duman dedektörleri benzeri domestik özellikler taşıyan CO dedektörleri kullanılmakta ve CO dedektörlerinin kontak çıkışları yangın güvenlik sistemlerine bağlanarak bir CO güvenlik sistemi oluşturulmaya çalışılmaktadır. Ele aldığımız yönetmeliğin hiçbir noktasında yangın güvenlik sistemi ile CO izleme sistemleri ilgilendirmiş ve irtibatlandırmış değildir ve böylesi bir uygulama standart kriterlerine uymamaktadır. Kontak çıkışlı CO dedektörü neden bir izleme sistemi olarak doğru değildir? Kontak çıkışlı gaz dedektörleri domestik veya endüstriyel tipte olsun, veya ister tek isterse üç seviye kontak çıkısına sahip olsunlar, bu onların belirli süre sonunda oluşacak elektronik sapmalar ile ölçüm ve alarm fonksiyonlarında negatif ya da pozitif yönde sinyal bozulmalarına uğramalarının önüne geçemeyecektir. Bunun sonucunda kaçak olmayan ortamda alarm üretme ya da aksi olarak alarm esiğine gelen kaçağın mevcudiyetine rağmen alarm üretmeme gibi olumsuzluklara yol açacaktır. Gaz dedektörlerinde olağan olan bu sapmaların düzeltimi, yukarıda da belirtildiği gibi belirli aralıklarla yapılması öngörülen gaz kalibrasyonları ile sağlanabilir. Bu düzeltim işlemi, transmiter olarak da adlandırılan analog sinyal üreten sensörlerde, kullanıcılar tarafından dahi kolayca yapılabilirken, kontak çıkışlı dedektörlerde bu kalibrasyon yapılamaz. Kontak çıkışlı dedektörlerde sözkonusu olan bir diğer önemli olumsuzluk da, çoğu dedektörde sensörün bozulmuş ve herhangi bir algılama yapamıyor durumda olduğunu algılayan devre ve hata rölesinin mevcut olmamasıdır. Bu nedenle dedektör herhangi bir algılama yapamadığı halde, yanan enerji besleme ışığına aldanarak kullanıcı bu durumun farkına varamaz. Analog sinyalli sensörlerde bu durum sinyalin aşırı düşük ya da aşırı yüksek olmasının sürekli denetimi seklinde hata devresi ile fark edilir ve hata rölesi ile de kullanıcı uyarılır. Ayrıca kalibrasyon esnasında sensör tamamı ile bozulmamış olduğu halde yeterli hassasiyetini kaybetmiş olup olmadığı dahi tespit edilebilir. Merkezi bir kontrol paneli mi yoksa kontrol çıkışlarının merkezileştirilmesi mi? Genelde tüm gaz güvenlik sistemleri için özelde de bu yazının konusu olan kapalı otopark CO gaz güvenlik sistemi izleme ve kontrol panelinin, yangın alarm panelinden ayrı olması gerektiğini, ancak iki güvenlik sistemine ait kontrol panellerinin merkezileştirilmesi-tekleştirilmesi yerine, gaz güvenlik panelinden yangın alarm paneline kontak çıkısı verilerek kontrol fonksiyonlarının merkezileşmesini sağlamak ve bu tür çözümleri tercih etmek daha doğru bir yaklaşım olacaktır. TS EN50291 Standardı Karbon monoksit gazının algılanması için ev ve benzeri yerlerde kullanılan elektrikli cihazlar - Deney metotları ve performans özellikleri Bu standard, karbon monoksit gazının algılanması amacıyla ev ve benzeri yerlerde kesintisiz çalışması için tasarlanan elektrikli karbon monoksit algılama aletlerinin kurulumu, deneye tâbi tutulması ve performansına ilişkin genel özellikleri kapsar. Bu anlamda, EN50291 standardı, evsel uygulamalara yönelik CO gaz dedektörü ve uygulamalarına ait bir standard olup, otopark CO uygulamaları ile hiçbir ilgisi yoktur ve EN50291 i, geçerli ve gerekli bir standard gibi otopark CO izlemeye ait teknik şartnamelerde yer vermek yanlısından da vazgeçmeliyiz. CO DEDEKTÖR VE ÖLÇÜM SISTEM SEÇENEKLERI Burada Enersistem Firmasının ürün satış programı içerisinde yer alan ve yaygın kullanımda olan dedektör ve sistem seçenekleri konunun daha net anlaşılabilmesi açısından örnek olarak verilmektedir. EVSEL UYGULAMALAR İÇİN CO-KARBONMONOKSİT DEDEKTÖRÜ (KENDİNDEN KONTAK ÇIKISLI) SE 115 SC Domestik uygulamalar için, 220 Vac besleme, 100ppm alarm seviyesi, 220Vac kontak röle çıkıslı Yarı iletken sensör prensibi ile çalısır CO dedektörü. Tecnocontrol- talya ürünü, EN uyumlu 44 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

47 4WARN 4CB- 4,5 V Batarya beslemeli 4CBİR- 4,5 V Batarya beslemeli ve kontak röle çıkışlı 4CMİR- 230 V beslemeli ve kontak röle çıkışlı Sesli ve ışıklı uyarı, elektrokimyasal sensörlü, CO dedektörü. İngiliz menşeili, EN sertifikalı. CO Alarm öncesi Konsantrasyonu geçecek süre 30 ppm 120 dakika - 50 ppm 60 dakika 90 dakika 100 ppm 10 dakika 40 dakika 300 ppm - 3 dakika NB930 Domestik uygulamalar için, sesli ve ışıklı uyarı, elektrokimyasal sensörlü, kontak röle çıkışlı CO dedektörü. Çin menşeili, EN uyumlu. 4,5 V batarya, 24 V ve 220 V seçenekler mevcuttur. OTOPARK VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI İÇİN CO-KARBONMONOKSİT DEDEKTÖRÜ (KENDİNDEN KONTAK ÇIKIŞLI) PARCO CP01 Otopark veya endüstriyel ortamlarda CO kontrolunu sağlayan, 24 Vdc besleme ile çalışır, elektrokimyasal sensörlü, ppm, iki seviye alarm kontak çıkışlı, IP66 korumalı CO dedektörü. OTOPARK VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI İÇİN MERKEZİ SİSTEM CO-KARBONMONOKSİT İZLEME/KONTROL SİSTEMİ CE 400 /4 kanal / 8 kanal Mikroprosesör esaslı, endüstriyel tip, DÖRT veya SEKİ Z KANAL gaz, B İR KANAL yangın izleme, üç farklı alarm seviyesi için kontak çıkışı, digital göstergeli, KATAL İTİ K sensor bağlanabilir, duvar monteli, 220V kontrol panosu. Her tür 4-20ma analog sinyal girişini kabul edebilen ve ölçüm dedektörüne göre programlanabilen, ppm ya da %vol ya da LEL seçimi yapılabilen,ölçüm aralığı ve alarm seviyesi kullanıcı tarafından programlanabilen en gelişmiş endüstriyel merkezi pano seçeneği CE 700 /200 kanal Her türlü Toksik/Patlayıcı/ Oksijen gaz transmitteri için programlanabilen mikroprosesör esaslı, adresli, digital göstergeli, üç farklı seviye için alarm çıkışlı duvar monteli kontrol panosu. Cihaz içine monte edilebilir 16 kanal- lı input kartı ile 16 transmitter + 23 adet CE380UR uzak izleme modülü ile 184 adet transmitter olmak üzere toplam 200 kanala genişleyebilir. CE 380 UR CE700 pano için 8 adet transmitter bağlanabilen uzak izleme modülü. (maks. 23 adet). Transmiterlerden gelen 4-20ma sinyal bu unite de RS485 e dönüşür. ES 380 UR CE380UR içine monte edilebilir 4 adetlik alarm röle kartı ( maks. 2 adet) 4-20mA TRANSMİTTER SEÇENEKLERİ TS 210 EC Elektrokimyasal sensörlü, 0-300ppm, 4-20mA sinyal çıkışlı, 12-24V beslemeli, IP 44 korumalı endüstriyel CO karbonmonoksit transmitteri. TS 220 EC Elektrokimyasal sensörlü, 0-300ppm, 4-20mA sinyal çıkışlı, 12-24V beslemeli, IP 44 korumalı endüstriyel COkarbonmonoksit transmitteri. PARCO CP01 24 Vdc besleme ile çalışır, elektrokimyasal sensörlü, ppm, 4-20mA sinyal çıkıslı, IP66 korumalı CO transmitteri. PAR- CO Vdc besleme ile çalışır, elektrokimyasal sensörlü, ppm, 4-20mA sinyal çıkışlı, IP56 korumalı CO transmitteri. Yangın ve Güvenlik Mart

48 YANGIN GÜVENLİK VE KORUMA SİSTEMLERİ DERGİSİ OCAK - ŞUBAT 2017 YIL: 24 SAYI TL ISSN KAPAK KONUSU / TEKNİK ÇOK KANAL MERKEZI SISTEM CO ÖLÇÜM SISTEMI IÇIN ÖRNEK PROJE Sonuç Yönetmelik, kapalı otopark uygulamalarında insan ve çevre sağlığını korumaya yönelik olması gerekli minimum standartları net olarak ifade etmektedir. Buna göre sistem; sensörün ortamdaki konsantrasyon değerine orantılı olarak üreteceği analog ölçüm sinyallerinin, bu sinyalleri alarak değerlendirecek çok kanallı merkezi izleme panellerine aktarımından ve değerlendirme sonucu alarm durumları oluşması halinde uyarı ekipmanlarının ve diğer kontrol fonksiyonlarının devreye sokulması şeklinde tanımlanmaktadır. Ayrıca ve daha da önemli olarak, bu sistemin güvenilirliğini tesis etmek ve sürekli kılmak üzere yılda 4 kez fonksiyonellik testlerinden ve yılda bir kez de kalibrasyon gazları kullanılarak gerçekleştirilecek kalibrasyon işleminden geçirilmesi gerektiğinden söz etmektedir. Kurulacak sistemlerin doğru seçimi ve güvenle işletimi bu ölçütler gerçekleştirildiği ölçüde mümkün olacaktır. Yangın Güvenlik Sektörünün İlk Dergisi Yangın ve Güvenlik Kapak Konusu Yang na İlk Müdahale Ekipmanlar Yang n Hortumu Hasarlar Üzerine Araşt rma Otomatik Yang n Pompa Sisteminin Kontrolünün Güvenilirliği STPA-SAFESEC: Siber-Fiziksel Sistemler İçin Emniyet... İnşaat Kazalar n n Modellemesi Zenginleşen içeriği ve dağıtım gücüyle alanında lider dergimizde yer alarak mesajlarınızı hedef kitlenize ulaştırabilirsiniz. yanginguvenlik.com.tr 46 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

49

50 YANGIN / MAKALE IZGARA TIPI TAVANLARDA YAĞMURLAMA BAŞLIKLARININ YERLEŞTIRILMESI (*) XIANG-YU QU a,, HAI-YAN WU b a Çin Silahlı Polis Gücü Akademisi, Langfang Çin, b Tongling Şehri Yangından Korunma Dairesi, Tongling , Çin ÖZET Otomatik yağmurlama sistemlerinin optimize edilmiş tasarımı, yağmurlama başlığının altına monte edilen bir ızgara tavan ile tecrübe edilerek incelenmiştir Deneme sonuçları: su dağıtımının ızgara tavanın delik oranı ve yağmurlamanın montaj yüksekliğiyle etkilendiğini göstermiştir. Izgaradaki deliklerin oranın ve yağmurlamanın montaj yüksekliğinin azalması aralığında su dağılımı artmıştır. Delik oranı yüksek olduğunda, delik oranı değişimiyle su dağıtımın etkisi daha büyük olacaktır. Delik oranı düşükse, su dağılmasının etkisi yağmurlama montaj yüksekliğinin değişmesiyle daha büyük olacaktır. Anahtar kelimeler: ızgara tava, otomatik yağmurlama sistemi, delik oranı, yağmurlama montaj yüksekliği 1. GIRIŞ Son yıllarda ızgara tavan büyük ticari binalarda, otel, ofis binaları, bekleme odaları, havaalanları, sergi merkezleri ve diğer kamu işyerlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Izgara tavanın özellikle dekorasyon özelliği nedeniyle otomatik yağmurlama sistemlerinin tasarım, yapım ve montajıyla ilgili birçok sıra dışı tasarımlar mevcuttur. İnşaatçılar genellikle yağmurlama başlığının pozisyonu ve tavan arasındaki ilişkiyi karıştırmaktadır. Izgara tavan kullanılmasıyla otomatik yağmurlama sistemlerinin tasarım ve seçimi üzerine etki eden iki konu mevcuttur. Birincisi, ızgara tavanın kendisi suyun dağılımını bir engel oluşturarak etkiler. Diğeri ise tavanın delikli kısmıdır, burası tavanın alt kısmında duman toplanmamasına neden olur ve dolayısıyla yağmurlama başlığının tetiklenme süresini etkiler. Zamanında tepki verme, tam örtü sağlama ve etkin püskürtme prensiplerine yağmurlama başlığı tasarımında uyulmalıdır. Yağmurlama başlığı ızgara tavanın özerinde olduğunda, duman tavanın delikli kısmından girecek ve inşaat çatısının altında toplanacaktır. Yağmurlamanın harekete geçme süresinin yeterli olacağına emin olunabilir ancak su dağıtımı ızgara tavan tarafından muhakkak etkilenecektir. Yağmurlama başlığı ızgara tavanın altındaysa su dağıtımı etkilenmeyecek ancak, ıs yağmurlama başlığı etrafında yeterince toplanamayacak ve yağmurlamanın harekete geçme sürresi yeterli olmayabilecektir. Yağmurlama başlığının yeri nedeniyle suyun dağılımı ve harekete geçme süresi arasında ikilem mevcuttur ve bu sorunun tasarım ve imalatta etkin olarak çözülmesi gereken önemli bir problemdir. Gelişmiş ülkeler otomatik yağmurlama sistemli yangın savunma teknolojisi ve ızgara tavan hakkında çalışma yapmışlar ve açık olarak tanımlamışlardır. Böyle yerlerdeki otomatik yağmurlama sistemleriyle ilgili standart ve şartnameler şunlardır: NFPA Yağmurlama Sitemleri için Montaj Standardı (Amerikan standardı) ve CEA4001 Yağmurlama Sistemleri: Planlama ve Montajı (Avrupa standardı). NFPA standardı, açık-ızgara tavanlar sadece, açık ızgara tavandaki açıklıklar en küçük ölçü olarak 6,4 mm veya daha geniş iseler yağmurlamanın altına monte edilebilir şartını getirmiştir. Bu durumda malzemenin kalınlık veya derinliği açıklığın en küçük ölçüsünü geçmez ve tavandaki açıklılar tavan malzemesinin %70 ini oluşturur. CEA4001 standardı ise: Asma tavanların LH ve OH (düşük tehlike ve orta tehlike) için kurulan depolama alanı olarak kullanılmayan yerlerdeki yağmurlama sitemlerinin altında kullanılabileceğini ve bu mahallerde aşağıdaki şartların karşılanması gerektiğini belirtmektedir: * Kaynak: 48 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

51

52 YANGIN / MAKALE Asma tavanın toplam açıklık alanı, hafif fitings bağlantılar dahil, tavan plan alanının %70 inden az olamaz, Tavan açıklıklarının minimum ölçüleri 0,025m den veya asma tavanın dikey kalınlığından hangisi daha büyükse, az olamaz. Tavanın ve diğer herhangi bir ekipmanın, örneğin asma tavanın üzerindeki hacımda bulunan hafif fitings malzemeler, yapısal bütünlüğü yağmurlama sisteminin çalışmasından etkilenmemelidir. Mevcut uygulamada ızgara tavanının üzerinde bulunan yağmurlama sistemleri için birkaç kural bulunmaktadır. Yürürlükteki yönetmelik, GB (2005) Yağmurlama Sistemlerinin Tasarımı, Madde 5.0.3: ızgara tavan olan yerlerde, sistemin su püskürtme yoğunluğunun belirlenen değerin 1,3 katı olması gerektiğini, Madde ise: ızgara veya tepsi elemanların kullanıldığı açık tavanda yağmurlama başlığının çatının altına monte edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bing Gao, otomatik yağmurlama sistemlerini ızgara tavan monte edilmesi durumunda ve ızgara tavanın yağmurlama sisteminin yangın söndürme kapasitesi üzerine etkilerini küçük ölçekli alan deneyiminde inceledi. Tamamlanan yanma süresi etkin yangın kontrol faktörünü hesaplamada bu faktörün büyüklüğünü belirlemede kullanıldı. Nan Chen ise farklı delik oranı olan ızgara tavanlarda detektör tepisinin etkisini incelemek için ızgara tavanın altında ve üstünde 16 adet fotoelektrik ve duman detektörü kullandı ve deneylerinde yanıcı madde olarak sıcaklık etkisiyle eriyen ve için için yanan ağaçlar kullandı. Emniyet yüksekliği ve ızgara kalınlığının detektörün tepki vermesine etkisi deney için FDS (Fire Dynamics Simulator-Yangın Dinamiği Simülatörü) simülasyonuyla incelendi. Su püskürme yoğunluğunun artırmak için otomatik yağmurlama sistemini ve dikey tip yağmurlama başlığı kullanılmasını gerektiren mevcut yönetmelik için ızgara tavanın etkisi dikkate alındı. Ancak yönetmelik ızgara tavanın ileri çıkan alanının oranıyla ilgili bir şart getirmemektedir. Mühendislik tasarımına gelince, otomatik yağmurlama sistemi tasarımı duman yayılması yönetmeliğine ve ızgara tavanın ileri çıkan alanına göre seçilir. Bu yazı ızgara tavanın farklı delik alanı oranlarında ve yağmurlamanın farklı montaj yüksekliklerinde yağmurlama kafası ayarını deneysel olarak incelemektedir, bu tasarım ve inşaatta öğretici bir etmendir. 2. DENEYLER Bu yazıda deneyler çatı alanın tam ortasına yerleştirilirmiş ZSTX-15 açık tip bir yağmurlama kullanılarak yapılmıştır. Deney alanı 2.0m 2.0m ve ızgara tavan alanı ise 2.0m 1.0m dir ve deney alanının tam olarak yarısıdır ve uzunluk olarak simetrik dağılımlıdır. Suyun dağılımını test etmek için yükseklikleri 300mm, 600mm ve 900mm olan üç farklı yüksekliğe monte edilen yağmurlama başlıkları kullanılmıştır. Su devresindeki hidrolik basınç 0.33 MPa dır. Su kolektörleri Şekil 1 de görüldüğü gibi deney alanına radyal olarak yerleştirilmişlerdir. Devre 1, 2 ve 3 su kolektörleri ızgara tavan olmayan B alanındadır, Devre 5, 6, 7 ise ızgara tavanı olan A alanında ve Devre 4, 8 yağmurlamaları tam sınırın üstündedir. Su kolektörleri 10 cm çapında ve 20 cm yüksekteydi. 4 dakika su püskürtüldükten sonra su miktarı hassasiyeti 1 gr olan elektronik bir tartıyla ölçüldü. Izgara tavanın otomatik yağmurlama üzerine etkisi incelendi. Deney delik ölçüleri 10cm x 10 cm olan alüminyum kare bir tavan kullanmıştır. Tablo 1 değişik ende bantlar ve değişik tutturma yöntemleriyle tutturulan farklı delik oranlarını göstermektedir. Tablo 1. Delik oranını değiştirme yöntemi. Delik oranı Yöntem %25 45 mm bantlar, uzun ve kısa taraflarından tutturulmuş %45 45 mm bantlar, uzun taraflarından tutturulmuş %75 Bant yok %100 Izgara tavan yok Şekil 1 Deney cihazları (a) ızgara tavan ve (b) Su kolektörleri. 50 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

53 3. SONUÇLAR VE AÇIKLAMA Su kolektörlerinin ağırlıkları ölçülmüş ve sonuçların bir kısmı aşağıda verilmiştir: Tablo 2. Delik oranı %75 ve yağmurlama 300 mm montaj yüksekliğinde asılıyken su dağılımı Su toplayıcılarının merkezden mesafesi (cm) Sıra Sıra 2 Sıra 3 Toplanan su miktarı Sıra 4 Sıra 5 Sıra 6 Sıra 7 Sıra Tablo 3. Deney verilerinin düzenlenmesini göstermektedir. Yağmurlamanın montaj Delik oranı yüksekliği (mm) %100 %75 %45 % ,25 756,2 924,96 808, ,4 627,5 711,7 698, ,85 540,25 745,85 627,25 farklı yağmurlama asma yüksekliklerinde delik oranı değiştirildiğinde su dağılımındaki artışı Tablo 4 de gösterilmektedir. Delik oranı ve yağmurlamanın montaj yüksekliğinin su dağılımına gerçekten etkisi olduğu görülebilir. (1) Su dağılımı delik oranıyla önemli ölçüde etkilenmektedir. Delik oranı değiştirildiğinde su dağıtımında en yüksek değer elde edilecektir. Şekil 2 genel eğilim olarak delik oranı azalırken su dağılımının arttığını göstermektedir. 900 mm yüksekliğe ilave olarak, minimum su dağılımının herhangi bir asma tavan olmadığında da elde edilmektedir, buna karşılık maksimum su dağılımı %45 delik oranında elde edilmektedir. Bunun nedeni büyük su damlalarının ızgara tavana çarpması ve hareket izinin değişmesidir. Buna karşılık küçük su damlaları ızgara tavanda tutulmakta, birleşerek daha büyük damla haline gelmekte ve daha sonra aşağı doğru damlamaktadır. Bu nedenle ızgara tavanın yağmurlama başlığının atomizasyon derecesi ve püskürtme aralığı üzerine bir etkisi vardır, bu da su dağılımının ızgara tavan ile su dağılımının artması fakat buna karşılık kaplama onanının küçülmesidir. Bu olay da deneyde belirtilmiştir. Herhangi bir asma tavan monte edilmediğinde, yağmurlama normal olarak bir koni şeklinde huzmenin çevresinde püskürme yapar. Izgara tavanın monte edilmesiyle, püskürme aralığı damlacıkların dikey düşmesiyle azaltılır ve atomizasyon derecesi düşer. Izgara tavan seyrek yapıdan yoğun yapıya doğru değiştiğinde bu olay çok daha belirgin olarak görülür. Bu nedenle deneyin sonucu olarak, delik oranı azaldığında su dağılımı artmaktadır. Ancak, delik oranı daha da azaldığında ızgara tavan damlacıkları önlemekte ve suyun bir kısmı tavanda toplanmaktadır, bu ise suyun dağılımında bir azalmaya sebep olmaktadır. Su kolektörlerinin ağırlığı (g) Hollow rate of grid ceiling Şekil 2 Su dağılımı üzerine delik oranı ve yağmurlama asma yüksekliğinin etkisi Tablo 4. Delik oranı ve yağmurlama asma yüksekliğinin su dağılımının artasına olan etkisi Yağmurlamanın montaj yüksekliği (mm) %75 %45 Delik oranı Artış 1 (%) %45 %25 Artış 2 (%) (2) Su dağılımı da yağmurlamanın montaj yüksekliğinden etkilenir. Şekil 2 den görüldüğü gibi yüksekliğin azalmasıyla su dağılımı azalmaktadır. Maksimum su dağılımı 300 mm yükseklikte elde edilmektedir, minimum dağılım ise 900 mm de ortalama ise 600 mm de dir. Ancak delik kısmın oranı %45 iken su dağılımı 900 mm de, 600 mm deki orandan daha fazladır, bu da delik kısmın oranı ile montaj yüksekliğinin, ayrı ayrı etmenlere nazaran, birbirini karşılıklı olarak etkilediğini göstermektedir. (3) Şekil 3 delik oranının %75 den %45 e azaldığını göstermekte, farklı montaj yüksekliklerinde su dağılımının tümünün artmasına neden olmaktadır. Su dağılımının artması %10 dan fazladır. En az artma %13,42 ile 600mm de, maksi- Yangın ve Güvenlik Mart

54 MEKANİK TESİSAT SEKTÖRÜ DERGİSİ MART 2017 YIL: 24 SAYI: TL ISSN YANGIN / MAKALE Su dağılımındaki artış (%) Yağmurlama Başlıklarının montaj yüksekliği (mm) Artış 1 Artış 2 Şekil 3. Boşluk hızının ve yağmurlama montaj yüksekliğinin su dağılımı artışına etkisi. mum artma ise %38,06 ile 900 mm de dir. Delik oranı %45 den %25 e azaldığında tün su dağılımındaki azalma %20 den daha azdır. Su dağılımının büyük olmasının iyi yangın kontrolü anlamına gelmemesine rağmen, minimum artma %1,79 ile 600 mm de ve en fazla artma ise %15,9 ile 900mm montaj yüksekliğindedir. Deney büyük miktarda su dağılımının genellikle azalmış atomizasyon derecesi ve düşük püskürme aralığıyla birlikte meydana geldiğini göstermiştir. Bunun sonucu olarak tavandaki delik kısmın oranının ve yağmurlamanın montaj yüksekliğinin değişmesinin otomatik yağmurlama sisteminin yangın söndürme kabiliyetine etkisi daha ileri olarak incelenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. (4) Yukarıda ikinci ve üçüncü noktalara dayanarak, delik kısmın oranı %45 den büyük olduğunda, su dağılımı önemli ölçüde montaj yüksekliğine nazaran delik kısmın oranıyla etkilenmektedir. Bunun aksine delik kısmın oranı %45 in altındaysa, su dağılımı montaj yüksekliğiyle daha fazla etkilenmekte ve delik kısmın oranının etkisi zayıflamaktadır. Bunun nedeni delik kısmın oranı %45 in üzerindeyken, delik oranındaki değişmenin damlacıkların hareket izlerine daha fazla etki yapmasıdır. Delik ısım oranı küçük olduğunda damlacıkların dikey olarak düşme, damlama, eğilimleri daha fazla görülmektedir. Atomizasyon derecesi azalırken su dağılımı artmaktadır. Ancak delik kısım oranı %45 den küçükken, ızgara tavan su damlalarını engeller ve bu engellenen kısım tavanda toplanır. Bu durumda, su dağılımını etkilemesi bakımından montaj yüksekliğini değiştirmek delik kısım oranını değiştirmekten daha faydalıdır. (1) Belli bir ızgara tavanın ve hidrolik basıncın altında, su dağılımını etkileyen en büyük etmen ızgara tavanın delik kısmının oranı ve yağmurlamanın montaj yüksekliğidir ve bunlar karşılıklı birbirlerini etkilemektedir. Belli bir delik oranı ve montaj yüksekliğinde en düşük su dağılımı vardır. (2) Delik kısım oranının ve yağmurlama başlıklarının montaj yüksekliğinin azalması arağında su dağılımı artmaktadır. (3) Daha geniş delik kısım oranı aralığında, su dağılımı delik kısım oranının değişmesiyle daha fazla etkilenmektedir. Buna karşılık delik oranının daha küçük olduğu aralıkta, su dağılımı yağmurlamanın montaj yüksekliğinin değişmesiyle daha fazla etkilenmektedir. (4) Uygulamalı mühendislikte, montaj yüksekliği ızgara tavanın kendisine özel özelliklerine göre makul şekilde tasarlanmalıdır. Bu ızgara tavanın montajının getirdiği sakıncaları azaltabilir ve otomatik yağmurlama sisteminin yangını bastırma kabiliyeti sağlayabilir. KAYNAKLAR 1. NFPA , Yağmurlama sistemlerinin montaj standardı 2010 yayını, Bölüm 8, Montaj Şartları s CEA 4001, 2009, Yağmurlama sistemleri: Planlama ve Montaj, 11 Yağmurlamain alanı ve yeri, s Çin Halk Cumhuriyeti Kamu Güvenliği Bakanlığı 2005 Yağmurlama sistemlerinin Tasarım Yönetmeliği 4. Bing Gao, Ying Li, Bin Yao, Zhen-kun Wu, Ping Huang; Otomatik Yağmurlamain yangın söndürme etkinliği üzerine Izgara tavanın etkisinin deneysel incelenmesi üzerine, Yangın Emniyeti Bilimi 15, sayfa , Bing Gao, Bin Yao, Otomatik Yağmurlamain yangın söndürme etkinliği üzerine Izgara tavanın etkisinin deneysel incelenmesi üzerine, Yangın Emniyeti Bilimi 17, sayfa Nan Chen, Izgara asma tavanlarda yangın dumanı detektörlerinin performansı üzerine deneysel inceleme, Yangın Emniyeti Bilimi 21, sayfa Mekanik Tesisat Sektörünün Etkin Dergisi Tesisat 4. SONUÇ Bu yazıda otomatik yağmurlama sistemlerinin etkileyen etmenler deneysel olarak ızgara tavan monte edilerek incelenmiştir. Deney sonuçları şunları göstermiştir: Yağmurlamain düzgün çalışması ızgara tavan ile etkilenmekte bu da ileriki aşamada otomatik yağmurlama sisteminin yangın kontrol kabiliyeti üzerine etki yapmaktadır. Zenginleşen içeriği ve dağıtım gücüyle alanında lider dergimizde yer alarak mesajlarınızı hedef kitlenize ulaştırabilirsiniz. tesisat.com.tr 52 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

55 Bina Otomasyon ve Zayıf Akım Sistemlerinde Yüksek Standartlar Kaliteli Hizmet Akıllı Kontrol Yüksek Performans Enerji Verimliliği BİNA KONTROL SİSTEMLERİ Ataşehir Atatürk Mah. Ekincioğlu Sok. No: Ataşehir - Istanbul / Türkiye Tel: Pbx Fax: [email protected]

56 YANGIN / SÖYLEŞİ SÜRDÜRÜLEBİLİR BAŞARIMIZ DEVAM EDECEK Dergimizin sorularını yanıtlayan Norm Teknik Pazarlama Uzmanı Merve Durmuşoğlu; firma olarak ihtiyacın olduğu her alanda hizmet sunduklarını ve şirketin kurulduğu 1997 yılından bu zamana kadar devam eden sürdürülebilir başarının gelecekte de benzer şekilde devam edeceğini söyledi. NORM TEKNIK PAZARLAMA UZMANI MERVE DURMUŞOĞLU: ÖNCELIKLE KENDINIZDEN VE FIRMANIZDAN KISACA BAHSEDEBILIR MISINIZ? 1990 İstanbul doğumluyum. Doğuş Üniversitesi - İngilizce Ekonomi ve Finans dalında lisans eğitimimi tamamladıktan sonra Yeditepe Üniversitesi MBA Yüksek Lisans Programı eğitimimi tamamladım yılından itibaren Norm Teknik A.Ş. bünyesinde Pazarlama Uzmanı olarak görev almaktayım. Norm Teknik A.Ş., 1989 yılından beri yangın korunum sistemleri ve teknolojik HVAC ekipmanları alanında profesyonel olarak çalışan üç makine mühendisi arkadaşın bilgi ve birikimlerini birleştirme kararı almaları üzerine 1997 yılında kurulmuş bir girişimcilik örneğidir. Firmamız, alanında profesyonel çalışan kadrosu ile uluslararası ve yerel standartlar çerçevesinde risk sınıflarını belirleyip buna özgün çözümler üretmekte olan, teknolojinin getirdiği yeniliklere entegre altyapısı ve markadan bağımsız olarak yürüttüğü bilgiyi paylaşın ideolojisi ile sektörde en çok yazılı doküman üreten firma statüsündedir. Norm Teknik A.Ş., merkez ofisi İstanbul olmak üzere Ankara`da yer alan branş ofisi ile yangın korunum sistemleri üzerine; gazlı söndürme sistemleri, sulu söndürme sistemleri, köpüklü söndürme sistemleri, davlumbaz söndürme sistemleri, su sisi söndürme sistemleri, yangın pompa istasyonları, yangın dolapları, yangın söndürme istasyonları. Teknolojik HVAC ekipmanları konusunda; yangın ve gaz damperleri, basınç damperleri, patlamaya dayanıklı yapısal ürünler, gibi kaliteli ürün ve hizmet yelpazesi ile endüstrinin taleplerine yönelik çözümler üretmektedir. FIRMA OLARAK SEKTÖRDE NE GIBI HIZMETLER SUNMAKTASINIZ? ÜRÜNLERINIZI ÖN PLANA ÇIKARAN ÖZELLIKLER NELERDIR? Biz Norm Teknik A.Ş. olarak ihtiyaç talebinin olduğu her alanda hizmet sunuyoruz, burada özellikle bir alandan bahsetmek mümkün değildir. Genel olarak bahsetmek gerekirse; uluslar arası platformlarda petrokimya, bilişim, kağıt ambalaj endüstrileri başta olmak üzere ağır endüstriden ( rafineri, kimya tesisleri) konut, iş ve alışveriş merkezlerine kadar süre gelen bir hizmet ağına sahibiz. Tahmin edersiniz ki sektörel yelpazenin genişlemesi ile ürün gamınızın belirli standart ve yönetmeliklere uygun olması yani doğru çözümlenmiş olması gerekir. Özellikle yangın güvenliğinde onaylı malzeme kullanımı tasarlanan sistemlerin maksimum performansı göstermesinde göz ardı edilemeyecek kadar önemli bir husustur. Bunun bilincinde olarak sistemsel bütünlük anlayışımız çerçevesinde her projeye uygun sistem tasarımı ve malzeme teminini sağlarken, başarılı bir imalat süreci ile sistemin devreye alınıp test ve kontrollerini gerçekleştiriyor, olası ihtiyaç halinde de kontratlı bakım hizmetini sunuyoruz. Bu bizi sektöre yön veren firma statüsüne taşırken, bizlere 54 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

57 de gönül rahatlığıyla Norm Teknik`ten bir hizmet aldığınızda onun gerekli tüm yeterliliklere sahip olduğundan emin olabilirsiniz deme şansını sunuyor YILININ GENEL BIR DEĞERLENDIRMESINI YAPIP 2017 YILINDAKI BEKLENTILERINIZI ÖĞRENEBILIR MIYIZ? Türkiye dünyanın birçok ülkesi ile kıyaslandığında hızlı büyüyen ve gelişme gösteren, aynı oranda da şehirleşmenin hızla yaşandığı bir ülke statüsünde, dolayısıyla günümüzde daha çok endüstriyel tesise, yüksek ve büyük binalara, iş ve alışveriş merkezlerine rastlamak kaçınılmaz hale gelmektedir. Tüm bu gelişmelerin bir sonucu olarak da can ve mal güvenliğini korumaya yönelik ihtiyaç yangın korunum sistemlerini hayatımızın bir parçası haline getirirken, yangın güvenliğine duyulan ihtiyaç talebini de arttırmıştır. Bu gelişmelere paralel olarak işin parasal boyutunu ele aldığımızda 2016 yılı gerek ciro gerek ise karlılık açısından iyi geçen bir yıldı diyebiliriz. Ayrıca 2016 yılı içerisinde; imalat ve hizmet kalitemizi daha ileri boyutlara taşımamıza olanak sağlayacak yeni fabrika binamızı tamamladık, TS18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi, ISO 9001 Kalite yönetim Sistemi ve ISO14001 Çevre Yönetim Sistemi belgelendirme çalışmalarını gerçekleştirdik. Hepsinden önemlisi de kurumsal kimliğimizce çok önem verdiğimiz hizmet kalitemizin devamlılığı ve gelişimi açısından şirket küçülmelerinin ve değişimlerinin yoğun yaşandığı 2016 yılında gerek yönetim gerekse personel birlikteliğimizi koruyarak, partner firmalarımızla uzun dönemli ilişkilerimizi kuvvetlendirmiş ve sürdürülebilir başarımızı 2016 yılında da muhafaza ettik yılı için yerli payı arttırılmış, toplum yararını ve sağlığını gözeten yüksek standartlarda tasarım ve imalatı barındıran yangın korunum sistemlerini kurmak ve sektörümüze kazandırmak için çalışmalarımıza devam edeceğiz. AR- GE ÇALIŞMALARI FIRMALAR IÇIN BÜYÜK ÖNEM ARZ EDIYOR. AR- GE KONUSUNDA FIRMANIZIN YÜRÜTMÜŞ OLDUĞU ÇALIŞMALAR NELERDIR? Norm Teknik A.Ş. bünyesinde 2006 yılından beri otomasyon sektöründe faaliyet gösteren on otomasyon markamızdan bahsetmek gerekirse; kendi Ar-Ge merkezini bünyesinde bulunduran, günümüze kadar TÜBİTAK destekli üç farklı proje çalışması geliştirmiş ve kendi PLC, kontrol cihazlarını yerel markası ile üreten bir yapılanma olduğunu söyleyebiliriz. Bir diğer imalat alanımız ise yangın dolapları üretimini gerçekleştirdiğimiz Normeks markamızdır. Endüstri talepleri doğrultusunda her mekana uygun tasarım, imalat, montaj ve bakım hizmetleri Norm Teknik A.Ş. teknisyenleri tarafından karşılanmaktadır. Tüm imalat süreçlerimizi Sancaktepe merkezli fabrikamızdan gerçekleştirmekteyiz ikinci çeyreği itibarı ile Dilovası nda yapımı tamamlanan yeni fabrika binamızda üretim, imalat faaliyetlerimizi sürdürmeyi planlamaktayız. Fiziki olarak birçok yeniliği bünyesinde barındıran bu tesisimizin üretim kapasitemize pozitif etki sağlayarak daha esnek ve verimli bir alt yapı oluşturacağını da söyleyebiliriz. SEKTÖRÜNÜZDE GÖRMÜŞ OLDUĞUNUZ SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERILERINIZDEN BAHSEDEBILIR MISINIZ? Yangın güvenlik sektörü haksız rekabetin yaşandığı fiyat endeksli bir pazar diyebiliriz. Ne yazık ki herhangi bir standarda uygun olmayan düşük fiyatlı kalitesiz malzemelerin yatırımcılar tarafından tercih edilebilir olduğu bir sektör olarak da nitelendirebiliriz. Oysaki bir projeyi kağıt üzerinde çözmekle başlayan süreç yapının türü ve risk sınıfına göre analiz edilerek özgün sistem tasarımı ile sonuçlanmalıdır. Tasarlanan sistemin malzeme teminin sağlanması, gerekli entegrasyon ilişkisinin kurulması, iyi bir imalat sürecinin başarıyla tamamlanması ve sistemin devreye alınması sağlanmalıdır. Devreye alınan sistemin periyodik denetim ve testlerinin yapılması sonucunda sistemin olası bir risk durumunda sağlaması gereken performans garanti edilebilir. Sürdürülebilir bir sistem ancak ve ancak bu bütünlük çerçevesinde hayata geçirilmelidir. Aksi halde sistemin performans garantisinden söz edilemez. TÜRKIYE DIŞINDA HANGI ÜLKELERLE ÇALIŞMAKTASINIZ? HEDEF OLARAK BELIRLEDIĞINIZ YENI PAZARLAR BULUNUYOR MU? Norm Teknik A.Ş. olarak 2017 hedef ve beklentilerimizi değerlendirdiğimizde bilgiyi paylaşın ideolojisiyle yola çıktığımız bilinçlendirme ve sektörün gelişimine katkı sağlayacak çalışmalarımıza ek olarak, yerli payı arttırılmış üretim ve hizmet hacmini kapsayan, teknolojik değişimlere odaklı, yüksek standart ve yükümlülüklere bağlı sistemler kurma hedefi ve arzusu içerisinde olduğumuzu belirtmek isterim. Dolayısı ile hedefimiz yangın korunum sistemlerine ihtiyacın olduğu yakın coğrafyamızın taleplerine en uygun çözümleri sunmak ve ülkemize yatırım yapmaktır. SON OLARAK EKLEMEK ISTEDIKLERINIZ Toplum olarak eksiklerimiz olduğu noktaları belirleyip, bu eksiklerimizi nasıl kapatabiliriz düşüncesi yerine nasıl iyileştirebiliriz mantığını kurduğumuzda daha verimli bir sektör bizi bekliyor olacaktır. Özellikle yangın korunum sistemlerinde disiplinler arası ilişkinin esas alınması ve sorumlu olduğumuz sektörel paydaşlarımızın yanı sıra vatandaşlarımızı da uzman olduğumuz alan dahilinde bilinçlendirmeye devam etmeliyiz. Tüm bunlara ek olarak, bu keyifli röportaj için şahsım ve Norm Teknik A.Ş. adına, Teknik Yayıncılık ekibine teşekkür ediyorum. Yangın ve Güvenlik Mart

58 GÜVENLİK BILGI SISTEMLERINDE SISTEM ENTEGRASYONU VE GÜVENLIĞI (*) ANDRII BOIKO Sumy State University, 2, Rymskogo-Korsakova st., Sumy,Ukraine VIRA SHENDRYK Sumy State University, 2, Rymskogo-Korsakova st., Sumy,Ukraine ÖZET Bilgi sistemlerinin entegrasyonları aşamasında, bilgi sistemlerine yönelik yetkisiz aksiyonların sıklığı giderek artmaktadır ve bu da kaçınılmaz şekilde çok büyük finansal ve materyal kayıplara yol açmaktadır. İstatistiklere göre bilgi sistemlerinin kurum içi kullanıcıları bu ihlallerin yarısından fazlasından sorumlu. Bütün bunlar Tehlikeli bir risk grubu oluşturmakta. Bilgi sistemleri güvenliğine yönelik mevcut yaklaşımlar temel olarak bilgi kaynaklarına kullanıcı erişiminin farklılaştırılmasına yönelik özel araçlarla sağlanmaktadır. Aynı zamanda her bir kullanıcıya belirli haklar verilmekte ve bu haklar ile kullanıcıya bilgisayarda bulunan bilgiye yerel erişim veya bilgisayar üzerinde bulunan bilgiye iletişim kanalları vasıtası ile uzaktan erişim anlamında izin ya da yasak getirilmektedir. Yaptığımız analiz sonucunda 2 temel zayıflık tespit etmiş bulunmaktayız: yerel erişimi farklılaştırma araçları bilgi kaynaklarına yetkisiz erişim elde etmekle doğrudan bağlantılı olmayan suçluların aksiyonlarına karşı koruma sağlamamaktadır ve uzaktan erişim farklılaştırma araçları sistemin iç kullanıcılarından oluşan ağa karşı koruma sağlamamaktadır. Bu araştırmanın sonuçları sürecin iyileştirilmesine yardımcı olacak ve sonuçta bilgi sistemlerinde bilgi güvenliğine yönelik tehditlere karşı etkili koruma sağlayacaktır. 1. GIRIŞ Son yıllarda bilgi sistemlerine yönelik yetkisiz aksiyonların sıklığı giderek artmaktadır ve bu da kaçınılmaz şekilde çok büyük finansal ve materyal kayıplara yol açmaktadır. Bu konuyla ilgili ilgi çekici bir gerçek vardır; bu ihlallerin yarısından fazlası firmanın kendi çalışanları, yani iç bilgi sistemi kullanıcıları tarafından gerçekleştirilmektedir. Bilinmektedir ki, son bir kaç yıldır bilgi sistemlerinin firma içi yetkisiz erişimlerine karşı koruması, bilgi kaynaklarına kullanım erişiminin farklılaştırılmasını sağlayan özel araçlarla sağlanmaktadır. Bu araçlar sayesinde her bir kullanıcıya spesifik haklar verilmekte ve bu haklar ile kullanıcıya bilgisayarda bulunan bilgiye yerel erişim veya bilgisayar üzerinde bulunan bilgiye iletişim kanalları vasıtası ile uzaktan erişim anlamında izin ya da yasak getirilmektedir. Yine de belirtilmelidir ki, bu yaklaşım firma içinden bilgi sistemleri ihlalleri problemine bir çözüm getirmemektedir. Bunun iki sebebi vardır: Yerel erişimi farklılaştırma araçları bilgi kaynaklarına yetkisiz erişim elde etmekle doğrudan bağlantılı olmayan suçluların aksiyonlarına karşı koruma sağlamamaktadır. Örneğin kullanıcı bilinçli olarak kötü amaçlı bir yazılım indirip bu yazılım ile bilgi sistemindeki ağ trafiğine ulaşıp analiz edebilir. Erişim kontrol araçları ile koruma sağlanamayan bir diğer yetkisiz aktivite örneği ise verinin dış cihazlara kaydedilmesi ya da kullanıcının kanunen erişim hakkına sahip olduğu gizli bilgilerin çıktısının alınmasıdır. Bu tür aksiyonları tespit edebilmek için bilgi sistemlerinin aktif bilgisayar izleme sistemini uygulamaya koyması gereklidir. Uzaktan erişim farklılaştırma araçları sistemin iç kullanıcılarından oluşan ağa karşı koruma sağlamamaktadır. Bu tür saldırılar bilgi sistemlerinin yazılım-donanım sunucuları ve masa üstü bilgisayarlarında meydana gelen zayıflıklardan kaynaklanabilir. Bu zayıflıkların örnekleri arasında stabil olmayan şifreler, hatalı yazılım konfigürasyonu, hataların uygulama yazılımlarında sunulması vs. Ağ saldırılarının başarısı sistemdeki bilginin gizliliği, güvenilirliği ve ulaşılabilirliğini tehlikeye atabilir. Bu tür saldırıları zamanında tespit edip bloke edebilmek için IDS-sistem- * Kaynak: 56 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

59

60 GÜVENLİK leri (İzinsiz Erişim Tespit Sistemleri) olarak bilinen tespit araçları kullanılmalıdır. Bu bağlamda araştırmanın temel amaçları şu şekilde özetlenebilir: Veri koruma, organizasyonel ve idari dokümantasyon projelerinin gerekliliklerini karşılamak üzere organizasyonel tedbirlerin oluşturulması Kapalı yazılım ortamı ve akış kontrol (zorunlu erişim) yapılandırma mekanizmaları gereklilikleri ile uyumlu şekilde bilgisayarlara kurulabilen koruma araçları kullanarak, koruma altındaki bilgisayarlarda veri korumaya yönelik donanım ve yazılım araçlarının uyumluluğunun sağlanması. Dış cihazlara bilgi yedeklemesi anlamında karmaşık planların organizasyonu Yapılandırma işleminin operasyonel ve merkezi yönetimi anlamında verimli planların geliştirilmesi Güvenli sunucu ve alan kontrol sistemi, veri tabanı, yönetim sunucusu anti-virüs aracı ve dosya sunucusu dahil olmak üzere karmaşık sunucu gruplarının olduğu durumlarda koruma misyonunun sürekliliğini ve hızlı şekilde yeniden devreye girmesini sağlamak amacıyla gerekli düzenlemelerin geliştirilmesi. Bu sebeple, bilgi kaynaklarının firma içi yetkisiz erişimlere karşı etkili şekilde korunması bilgisayarların aktif şekilde izlenmesi ve izinsiz erişim tespit sistemlerinin kullanımı gibi ilave koruma tedbirlerinin kullanılmasını gerektirir. 2. BILGI SISTEMLERININ GÜVENLIĞINI SAĞLAMA ANLAMINDA TEMEL YÖNTEMLER Yukarıda belirtilen tehditlerin ortadan kaldırılması amacıyla modern bilgi sistemleri benimsenmiş olan güvenlik politikasını uygulayan güvenlik motorları kullanırlar. Sistemin işletim amaç ve koşulları ile uyumlu olan güvenlik politikası kaynaklara olan erişim haklarını belirleyebilir, ağ iletişim sistemlerinde kullanıcı faaliyetlerinin denetlenmesi prosedürünü düzenleyebilir ve beklenmeyen sistem çökmelerinde sistemin geri çağrılmasına yönelik yaklaşımlar formüle edebilir. Benimsenen güvenlik politikasının uygulanması anlamında, bilginin korunmasına yönelik hukuki, organizasyonel ve idari Veri Bütünlüğü Veri Kaynağı Kimlik Doğrulama Şekil 1. Güvenlik politikasının yapısı Mühendislik Tedbirleri Kullanıcı Yetkilendirmeleri Teknik Araçlar Güvenlik Politikası Erişim Kontrol Verilerin Gizliliği Bir Ortaklık Hukuki Uyum Organizasyonel ve İdari Destek tedbirler ve mühendislik tedbirleri vardır (Şekil 1). Bilgi güvenliğinin sağlanması anlamındaki hukuki gereklilikler, ilgili kanunları, hukuki dokümanları, düzenlemeleri, talimatları, manuelleri ve bilgi güvenlik sistemi ile ilgili gereklilikleri kapsar. Mühendislik tedbirleri Veri Koruma Kanunundaki spesifik bir görevi gerçekleştirmek üzere birlikte işleyen ve özel otoritelerin belirlediği teknik araç ve tedbirlerdir. Mühendislik araçlarına tarama odaları, alarm tesisatı, bilgisayarlarla ilgili güvenlik sistemleri dahildir. Bilgi güvenliğinin organizasyonel ve idari desteği endüstriyel faaliyetin düzenlemesi ve hukuki alandaki oyuncular arası ilişkiler ile ilgilidir ve organizasyonel faaliyetlerin yerine getirilmesi ile bilgi açıklanması, sızması ve bilgiye izinsiz erişim imkansız hale gelmekte ya da ciddi anlamda zorlaşmaktadır. Bu kategorideki tedbirler arasında şunlar vardır: personel seçimi ve eğitim, çalışanların iş tanımları, erişim kontrolünün organizasyonu, tesislerin güvenliği, personel bilgisi kontrolü vasıtası ile bilgi güvenliğinin organizasyonu, ve gizli bilginin saklanması ve imhası süreçlerinin ve sırasının belirlenmesi. Koruma anlamındaki teknik araçlar saldırıları zorlaştıran ve ortaya çıkışını tespit eden ve saldırının sonuçlarını ortadan kaldıran donanım, yazılım ve kritografik korumayı içerir. Modern dağıtılmış bilgi sistemlerindeki güvenlik alt sistemlerinin teknik araçları şu temel özelliklere sahiplerdir: Ortakların etkileşime verdikleri onayı. Bu onay bağlantı sağlandığında ortağın gerçekliğini garantiler. Veri kaynağı doğrulama. Bu mesajın gerçekliğini garantiler. Tablo 1. Bilgi Kaynaklarının güvenlik özellikleri ve bunların uygulama mekanizmaları arasındaki ilişki Güvenlik hizmeti Kodlama Dijital imza Erişim kontrolü Bütünlük kontrolü Yetkilendirme mekanizması Trafik eklemeleri Notarizasyon Ortakların yetkilendirmesi X X X Veri kaynağı yetkilendirmesi X X Erişim kontrolü X Verinin gizliliği X X Veri bütünlüğü X X X Ortaklık X X X 58 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

61

62 GÜVENLİK Kaynakların yetkisiz kullanımına karşı korumak amacıyla erişim kontrolü Yetkilendirilmemiş bilgiye karşı koruma sağlayan bilginin gizliliği Bilginin depolama ve transferi aşamasında bilginin değiştirilmesinin tespiti ve bazı durumlarda önlenmesi anlamında veri bütünlüğü Bilginin belirli bir kişiye ait olduğunu kanıtlayan bir ortaklık ya da bağlantı Bu fonksiyonları yerine getirmek için şu mekanizmalar kullanılmaktadır: Kodlama bilgiyi yetkisizi kullanıcıların anlayamayacağı bir formata çevirir Dijital imza gerçek imzaların mülklerini elektronik dokümanlara aktarır. Veri tabanı erişim kontrol verisi, şifreler, güvenlik etiketi, erişim zamanı, erişim kanalı ve erişim süresi gibi bilgiler temelinde kullanıcıların kaynaklara nasıl ulaştıklarını kontrol eden bir kontrol mekanizması Tek bir mesajın ve mesaj akışının bütünlüğünü kontrol eden ve bunu, özel etiketlerin, mesaj sıralama numaralarını, kriptografik yöntemlerin miktarını kontrol etmek için kullanan bir bütünlük kontrol mekanizması Bir kullanıcının sağladığı şifre, yetkilendiren cihaz ya da biyometriklerinin doğruluğunu kontrol eden bir yetkilendirme mekanizması Trafik ilaveleri mekanizması mesaj akışı ilave bilgisine eklenir ve bu da saldırgandan gelen faydalı bilgiyi maskeler Bilgi kaynağının orijinalliğini doğrulamaya yarayan notarizasyon mekanizmaları 3. İZINSIZ GIRIŞ TESPIT SISTEMI Tespit sistemleri izinsiz giriş yapan kişilerin saldırılarını tespit etmek ve bu saldırıları etkisiz hale getirmek üzere tasarlanmıştır. İzinsiz Giriş Tespit Sistemleri (ISD) şu komponentleri içeren ve standart bir mimariye sahip olan özel yazılım ve donanımlardır (Şekil 2): Sensör modülleri bilgi kaynağındaki ağ trafiği hakkında gerekli bilgileri toplar Saldırı tespit modülü erişim bilgilerini çalma saldırısını tespit etmek için sensörler tarafından toplanan bilgiler üzerinde veri işlem süreçleri gerçekleştirir. Saldırıları tespit etmek amacıyla Yanıt Modülü Yapılandırma bilgisi ve tespit edilen saldırılar ile ilgili bilgileri toplayan depolama modülü. Bu birim genelde standart bir veri tabanı kullanır (MS SQL Server, Oracle veya DB2) İzinsiz giriş tespit sisteminin Komponent Kontrol Modülü Koruma Reaksiyonu Tespit Edilen Tehlikeler İle İlgili Veri Erişim Kontrol Yanıt Modülü Saldırı Tespit Modülü Bilgi Sistemi Ön Veri Kontrol Bilgisi Sonuçlar Kontrol Modülü Şekil 2. İzinsiz Giriş Sistemlerinin Tipik Mimarisi Ön Veri Sensör Modülleri Kontrol Bilgisi Ön Veri Depolama Modülü Kontrol Bilgisi İzinsiz giriş tespit sisteminde iki tür sensörün kullanılması gereklidir ağ ve barındırıcı. Sensörün kurulu olduğu ağ sensörleri bilgi kaynağı segmentinde aktarılan veri paketleri hakkında bilgi toplamak üzere tasarlanmıştır. Barındırıcı sensörler bilgi kaynağı sensörü üzerine kurulmuştur ve sensör vasıtası ile sunucu tarafından toplanan veri paketleri hakkında bilgi toplamak üzere tasarlanmıştır. Barındırıcı sensörler bilgi kaynağı sunucularına kurulmuştur ve sensörler vasıtasıyla sunucu tarafından toplanan veri paketleri hakkında bilgi toplamak üzere tasarlanmıştır. Ağ ve barındırıcı sunucuları tarafından toplanan bilgiler daha sonra potansiyel saldırı kaynaklarını belirlemek amacıyla izinsiz giriş tespit sistemi tarafından analiz edilir. Veri analizi iki temel yöntem grubu tarafından gerçekleştirilebilir imza temelli ve davranışsal. İmza yöntemleri her saldırıyı bir özel model ya da imza formunda tanımlar. İmza saldırıları şunlar olabilmektedir: karakter dizisi, özel bir lisanda semantik ifade, bir formal matematiksel model vs. İmza yönteminin algoritması ağ ve sunucu izinsiz giriş tespit sistemi sensörleri tarafından toplanan veriler içerisindeki saldırı imzalarının kaynağını bulmayı amaçlar. Gerekli imzanın bulunması durumunda, İzinsiz giriş tespit sistemi bilgi saldırısının, bulunan imzaya denk gelen verilerini kaydeder. İmza yönteminin avantajı yüksek hatasızlık oranıdır ve en belirgin dezavantajları ise imza yöntemleri tarafından tespit edilmiş olmayan saldırıları tespit edememeleridir. İmza yönteminin aksine davranış modelleri düzenli bilgi işlem operasyonları ile çalışan Bilgi Kaynağı modellerine dayanmaktadır. Davranışsal modellerin temel prensibi bilgi kaynaklarının mevcut operasyon modları arasındaki uyumsuzlukları tespit etmektir ve tam-mod modeli yöntem parametrelerine yerleştirilir. Bu tür herhangi bir uyumsuzluk bir bilgi saldırısı olarak algılanır. Bu yöntemin avantajı 60 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

63

64 GÜVENLİK modülün işletim parametrelerinin sürekli değiştirilmesine gerek olmaksızın yeni saldırıların tespit edilebilmesidir. Bu yöntemler grubunun dezavantajı bilgi kaynağı fonksiyonelliğinin normal modunun hatasız modellerinin oluşturulması anlamındaki zorluktur. Bilgi kaynağındaki saldırının tespit edilmesinden sonra izinsiz giriş tespit sistemi bunu bloke etme anlamında belirli bir aksiyon alma becerisine sahiptir. Bu aksiyonların uygulanmasından ise izinsiz giriş tespit sisteminin yanıt modülü sorumludur. izinsiz giriş tespit sistemindeki yanıt ise aktif ya da pasif formda olabilmektedir. Pasif yanıt yöntemleri sadece izinsiz giriş tespit sisteminin yöneticisinin tespit edilen saldırı hakkında bilgilendirilmesini içerir. Aktif yanıt yöntemi ise şunları içerebilmektedir: Saldırının gerçekleştirildiği TCP bağlantısının bloke edilmesi. Bu tür bir blokaj RST bayrak seti ile birlikte TCP bağlantı segmentine özel subjelerin gönderilmesi ile gerçekleştirilir. Belirli parametreler kullanan dış bir programın devreye sokulması. Modülün bu tür yanıt fonksiyonlarının bulunması izinsiz giriş tespit sistemi yöneticisine kendi kullandığı yanıt yöntemlerine ilave tamamlayıcı yöntemler sunar ve bunlar dış yazılım vasıtası ile uygulanır. Saldırgan sunucudan gelen trafiğin bloke edilmesi amacıyla güvenlik duvarının yeniden yapılandırılması. Günümüzde, mevcut DOE lerin büyük kısmı izinsiz giriş tespit sisteminin güvenlik duvarı ile etkileşimini sağlayan uygun dış ara yüzlere sahiptir. Bu tür ara yüzlere bir örnek güvenlik duvarı CheckPoint FW-1 e yönelik OPSEC ara yüzüdür. İzinsiz giriş tespit sistemlerinin kendilerinin saldırı objeleri olarak hareket edebilmeleri olasılığı sebebi ile, bu sistemlerin kendi güvenlik alt sistemlerinin bulunması gereklidir. Ancak belirtilmelidir ki, izinsiz giriş tespit sistemlerinin bir defalık kullanımı bilgi kaynağı iç kullanıcılarının yetkisizi faaliyetlerine karşı koruma sağlama problemini tamamen çözmeyecektir. Bu temel olarak, İzinsiz giriş tespit sistemlerinin sadece bilgi kaynağı içerisinde dolaşımda olan veri paketlerini analiz ederken tespit edilebilen bilgi saldırılarını tespit edebildiği gerçeği ile bağlantılıdır. Bu durum izinsiz giriş tespit sistemlerinin bir bilgi kaynağı trafik ağına bağlı olmayan kullanıcıların yetkisiz aksiyonlarını tespit etmesine izin vermez. Yukarıda belirtildiği üzere, bu tür aksiyonların tespit edilip bloke edilebilmesi için aşağıda belirtilen şekilde bir aktif izleme sisteminin kullanılması gereklidir. 4. BILGI KAYNAĞI BILGISAYAR SISTEMLERININ AKTIF IZLEME SISTEMI Bilgi Kaynağı bilgisayar sistemlerinin aktif izleme sistemi ve izinsiz giriş tespit sistemi bilgi çalma saldırılarını, ağ seviyesinde değil bilgi kaynağı bilgisayar sistemleri seviyesinde tespit edip önlemek üzere tasarlanmışlardır. Aktif izleme sistemlerinin mimarisi izinsiz giriş tespit sisteminin yapısına benzerdir. Aktif izleme sisteminin sensörleri bilgi kaynağı kullanıcılarının bilgisayarlarına kurulur ve gerçekleşen bütün olaylar ile ilgili bilgi toplar. Bu tür bilginin örnekleri arasında şunlar vardır: Bilgisayarlarda çalışan uygulamalar hakkında bilgi mevcut zamanda ilgili bilgisayarda çalışmakta olan kullanıcılar hakkında bilgi Uygulamaların dosya erişimleri hakkında bilgi Bilgi kaynağı uygulamaları tarafından üretilen ağ trafiği hakkında bilgi ve diğerleri Toplanan bilgiler aktif izleme sisteminde bulunan ve veri işlem sürecinin gerçekleştirildiği analiz modülü içerisine gönderilir. Güvenlik yöneticisinin aktif izleme sisteminin analiz modülünün ön yapılandırma işlemini gerçekleştirmesi gereklidir. Diğer bir deyişle bilgi kaynağı kullanıcılarının bilgisayarlarda farklı operasyonları gerçekleştirmesine izin veren ya da izin vermeyen gerekliliklerin tanımlanması. Bu gerekliliklerin tamamı bir aktif izleme sistemindeki güvenlik politikasını meydana getirir ve bu da bir organizasyonel güvenlik politikasının bir parçası olabilmektedir. Örneğin, tanımlanmış bir güvenlik politikası ile, yazıcılar ile yapılan işlemler ya da belirli dosyalara erişim bazı kullanıcılara yasaklanabilir. Aktif izleme sisteminin sensörleri tarafından tespit edilen ve önceden belirlenmiş politikayı ihlal eden herhangi bir olay bir bilgi saldırısı olarak kabul edilir. Aktif izleme sistemindeki güvenlik politikası aşağıda belirtilen iki temel prensip bazında oluşturulmuş olan farklı bir gereklilikler grubu içerebilir: Yasaklanmamış olan her şey - izin verilmektedir. Aktif izleme sisteminin güvenlik politikası kullanıcıların yasaklanmış aksiyonlarını açıkça tanımlayan bu prensip üzerine kurulmuştur. Aynı zamanda kullanıcılar tarafından gerçekleştirilen diğer bütün aksiyonlara izin verilmektedir. Bu politikanın ihlallerini tespit etmek amacıyla imza analiz yöntemleri kullanılmaktadır. İzin verilmeyen her şey -izin verilmemektedir. Aktif izleme sisteminin güvenlik politikası sadece izin verilen kullanıcı aksiyonlarını açıkça tanımlayan bu prensip üzerine kurulmuştur. Bu politika altında diğer tüm aksiyonlar ihlal olarak kabul edilir ve bunlar için davranışsal analiz teknikleri kullanılır. İhlallerin tespit edilmesi durumunda, aktif izleme sisteminin güvenlik politikası pasif ya da aktif yanıt yöntemlerini kullanabilir. Pasif yöntemler arasında güvenlik yöneticisinin fark edilen yetkisizi kullanıcı aktivitesi hakkında uyarılması vardır. Bu uyarı yönetici konsolu üzerinde bir mesaj göstere- 62 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

65 rek ya da göndererek iletilebilir. Aktif yöntemler belirtilen güvenlik politikasını ihlal eden kullanıcıların aksiyonlarının bloke edilmesi anlamına gelir. Buna ilave olarak izin giriş tespit sistemlerinin aktif izleme sistemi aktif ve pasif yanıt yöntemlerini birleştirerek de uygulayabilir. Aktif izleme sistemlerinin aynı zamanda, izleme sisteminin aktif komponentlerini, yetkisizi giriş yapan kişilerin etkisine karşı koruyan kendi güvenlik alt sistemine de sahip olması gereklidir. Aktif izleme sistemleri Bilgi Kaynağı güvenlik politikasının ihlallerinin tespiti anlamında özerk ve fonksiyonel anlamda bağımsız araçlar olarak kullanılabilirler. Ancak, bilgi kaynağında bilgi güvenliğine yönelik kapsamlı bir yaklaşım sağlamak amacıyla, hem izinsiz giriş tespit sistemlerinin hem de Bilgi kaynağı bilgisayar sistemlerinin aktif izleme sürecinin birlikte kullanılması gereklidir. 5. TESPIT SISTEMI VE BILGI KAYNAĞI İZLEME SÜRECININ BIRLIKTE KULLANIMI İlk olarak izin giriş tespit sistemi ve bir aktif izleme sistemi arasındaki fonksiyonel farkları şu parametreler ışığında değerlendirin: kullanılan sensör türü, toplanan veri türü, saldırı tespit yöntemleri ve yanıt yöntemleri (bkz. Tablo 2) Tablo 2 de sunulan veriler bilgi kaynağı bilgisayarlarının aktif izleme yönteminin izinsiz giriş tespit sistemlerine yönelik ilave bir araç olduklarını ve bilgi kaynağının iç kullanıcıları tarafından yapılan saldırıların tespitini mümkün kıldıklarını göstermektedir. Bilgisayarlar seviyesinde bilgi toplama ve analiz mekanizmalarına sahip olmaması sebebi ile izinsiz giriş sistemi tek başına bu tür saldırıları tespit edememektedir. Diğer taraftan aktif izleme sistemindeki sensörler tarafından toplanan bilgiler izinsiz giriş tespit sistemi araçları tarafından tespit edilmiş olan bilgi kaynağındaki bilgi güvenliği ihlalleri ile bağlantılı olayların incelenmesi anlamında kanıt görevi görebilir. Bunu ortaya koymak için şu örneği verebiliriz: spesifik bir örnekte izinsiz giriş sisteminin ve aktif izleme sisteminin kullanımının paylaşıldığını düşünelim ve ISD nin Bilgi Kaynağı sunucularının bir tanesinde bir ağ saldırısı olayı kaydettiğini varsayalım. Aynı zamanda izinsiz giriş sisteminin bu saldırının, aktif izleme sisteminin sensörünün kurulu olduğu kurum içi kullanıcı bilgisayarına ait olan IP adresi ile gerçekleştirildiğini düşünelim. Sadece IP adresinin bilinmesi bilgisayarın kullanıcısının ilgili saldırıya dahil olduğunu kanıtlamak için yeterli değildir çünkü bilgisayar adresi ihlali yapan kişi tarafından kasıtlı olarak değiştirilebilir. Bu durumda, olayda kullanıcının suçlu olduğunu konfirme edebilmek için aktif izleme sistemlerinin sensörleri tarafından toplanan veri kullanılabilir. Olayı incelemek amacıyla bilgi güvenlik araçları tarafından sağlanabilecek veri örnekleri arasında şunlar vardır: Tablo 2. İzinsiz Giriş Tespit Sistemi ile Aktif İzleme Sisteminin Karşılaştırılması Koruma Şekli Puan Karşılaştırması Sensör Türü Toplanan veri türü Saldırı tespit yöntemi Yanıt yöntemleri İzinsiz Giriş Tespit Sistemleri Bilgi Kaynağı segmentlerine yerleştirilmiş olan ağ sensörleri Bilgi Kaynağı sunucularına yerleştirilmiş olan barındırıcı sensörler Veri paketleri hakkındaki bilgi Bilgi Kaynağına aktarılır Davranışsal yöntemler Bilgi Kaynağındaki ağ trafiği özelliklerindeki sapmaların tespitine dayalıdır İmza yöntemi bilgi saldırılarının belirli kalıplarındaki ağ trafiğinin tespitine dayalıdır Tespit edilen ağ saldırılarının bloke edilmesini sağlayan aktif yöntem Tespit edilen ihlaller ile ilgili olarak güvenlik yöneticisine uyarı gönderen pasif yöntem Bilgi Kaynakları Bilgisayarlarının Aktif İzleme Sistemi Bilgi Kaynağı kullanıcılarının bilgisayarlarına yerleştirilmiş olan barındırıcı sensör Kullanıcının bilgisayarındaki olaylar hakkında bilgi - İzin verilmeyen her şey - izin verilmemektedir - Yasaklanmamış olan her şey - izin verilmektedir Güvenlik politikasını ihlal eden kullanıcı aksiyonlarının bloke edilmesini sağlayan aktif yöntem saldırı sırasında bilgisayarda çalışan kullanıcı giriş bilgileri, bilgisayarda çalışmakta olan uygulamaların listesi, çalışan uygulamalar tarafından üretilen ağ trafik bilgileri vs. Bu verilerin analizi kullanıcının olaydaki suç oranının belirlenmesini sağlayacaktır. Buna ilave olarak eğer ilk başta şüphe altında olan kullanıcı suçlu değil ise, aktif izleme sisteminin diğer sensörlerinden gelen bilgilerin analizi gerçek ihlali yapan kişiyi de ortaya çıkartacaktır. 6. SONUÇ Bilgi sistemleri koruma süreçlerinin mevcut stratejisi kısmi olarak gözden geçirilmiştir. Bu problem uzun yıllar boyunca erişim kontrol araçları ile çözülmeye çalışılmıştır ve bu sebeple bilgi kaynaklarını kurum içi ihlallerden tam olarak korumak mümkün olmamıştır. Bu da bu araçların fonksiyonelliğinin bilgi kaynağını, bilgi kaynağına erişimi kısıtlayan erişim kurallarının ihlali ile doğrudan bağlantılı olmayan, Yangın ve Güvenlik Mart

66 GÜVENLİK kurum içi ağ saldırılarına ve bilgi kaynağının kurum içi kullanıcılarının aksiyonlarına karşı korumaya izin vermediğini göstermektedir. Bilgi güvenliğini kurum içi tehditlere karşı korumak için ISD ve aktif izleme sisteminin kullanılması gereklidir. ISD sensörleri izinsiz giriş tespit sisteminin ve bilgi kaynağı bilgisayarlarının sunucularına kurulur ve ağ trafiğini analiz ederek ağ saldırılarını tespit görevi görür. Aktif izleme sisteminin sensörleri bilgi kaynağı kullanıcı bilgisayarlarına kurulur ve belirtilen politikayı ihlal eden kullanıcı aksiyonlarının tespit ve bloke edilmesini sağlar. İzinsiz giriş tespit sistemleri ve aktif izleme sistemlerinin birlikte kullanılması kurum içi saldırılara karşı koruma anlamında kapsamlı bir yaklaşım sağlar ve bilgi kaynağının bilgi güvenliği seviyesini ciddi oranda arttırır. KAYNAK 1. Siponen M, Willison R. Information security management standards: Problems and solutions. Information & Management. 46 (5); p von Solms SHB. Information Security Governance compliance management vs operational management. Computers & Security. 24 (6); p Chang SE, Ho CB. Organizational factors to the effectiveness of implementing information security management. Industrial Management & Data Systems. 106 (3); p Kenkre PS, Pai A, Colaco L. Real time intrusion detection and prevention system. In: Proceedings of the 3rd International Conference on Frontiers of Intelligent Computing: Theory and Applications (FICTA) Springer International Publishing; p Nazareth DL, Choi J. A system dynamics model for information security management. Information & Management. 52 (1); p Chari SN, Cheng PC. BlueBox: A policy-driven, host-based intrusion detection system. ACM Transactions on Information and System Security (TISSEC). 6 (2); p Srinivasan T, Vijaykumar V, Chandrasekar R. A self-organized agent-based architecture for power-aware intrusion detection in wireless ad-hoc networks. International Conference on Computing & Informatics. IEEE; p Chebrolu S, Abraham A, Thomas JP. Feature deduction and ensemble design of intrusion detection systems. Computers & Security. 24 (4); p

67

68 İŞ GÜVENLİĞİ / MAKALE PARADIGMAL DEĞIŞIM VE KAVRAMSAL GÜVENLIK A. MURAT ÇAĞLAR İş ve Halk Güvenliği Mühendisi ÖZET Evrendeki olay, olgu ve nesneleri ifade etmek için kullanılan sözcüklerin bilişsel ürüne dönüşmesi ile ortaya çıkan sonuçlara kavram denmektedir. Bu çalışmada, son yıllarda ülkemizde büyük bir kesim tarafından duyulmaya ve konuşulmaya başlanan İş Güvenliği kavramından yola çıkılarak bu iki kavramın ana yüklenicisi olan Güvenlik kavramı üzerinde durulacaktır. İş Güvenliği, İş ve Güvenlik kavramlarının birleşmesinden müteşekkil birleşik bir kavramın tanımlamasıdır. Birinci kavram olan İş, birlikte kullanımda bir mekan tanımlaması yapma görevini üstlenmektedir. Güvenlik ise soyut ve somut olan bir süreci, olguyu ifade etmektedir. Birlikte okunduklarında ise iş yerinde ki güvenliği anlatmaktadırlar. Kavramsal manada zihnimizin yeni tanışmış olduğu bu tanımlama bilişsel dünyamızda yeni bir mefhum oluşturmuştur. Ne var ki zaman içerisinde birçok kavramın başına gelen talihsizlikler İş Güvenliği kavramının da başına gelmiştir. Alanına yönelik her şeyi açıklamak düşüncesiyle birçok konunun özeti olarak oluşturulmuş olan İş Güvenliği kavramı, giderek muğlaklaşmış ve buna paralel pratikteki çarpıklıkların da etkisiyle hiçbir şeyi açıklayamaz hale gelmiştir. Esnek ve kapsayıcı bir anlatım için kullanılan bu kavram pratikte çok dar bir alana hapsolmuş durumdadır. İş Güvenliği kavramının hemen ardından yasa ve cezadan bahsedildiği için kavram artık insancıl olmaktan çıkmış tamamen normatif bir yapıya bürünmüştür. Bu durum ise normatif güvenlik olarak tanımlanmaktadır. Öznesinde komplike bir varlık olan insanın bulunduğu güvenlik kavramı normatif bir yaklaşım ile açıklanamayacak bir derinliğe sahiptir. Bir kavramı anlamak için öncelikle o kavramın çıkış noktasını ve kronolojik sürecini bilmek ve anlamak temel bir gereksinimdir. İş Güvenliği kavramının doğru çağrışımı, zihin dünyasında doğru şekillenerek yer alması ve öylece yaşama pratize edilebilmesi için Güvenlik mefhumunun kavramsal gelişimi ve zaman tünelindeki tarihsel yolculuğunun bilinmesi ve anlaşılması kavramın muhatabı olan herkesçe öğrenilmesi gereken birincil basamak konulardır. Bu bakımdan çalışma bu konular üzerine yoğunlaşmaktadır. 1. GIRIŞ Yanlış üzerine bina edilenin son tahlilde doğru sonuç vermeyeceği umumi bir kabuldür. Mevcut ilerleyiş ve sonuçlara bakılacak olunursa, ülkemizde İş Güvenliği kavramının üzerine bina edildiği mevcut paradigma sorunlara çözüm sunamadığı için bunalım evresine girmiş ve kendini tüketme noktasına gelmiştir. Bundan ötürü evirilmeye mahkum olmuş ve olağanüstü paradigma dönemine geçmek zarureti baş göstermiştir. Bir paradigmanın belirli bir zamandaki geçerliliği, söz konusu paradigmanın genel kabul edilirliği ile bağıntılıdır. Teorik ve pratik bakımdan birçok parametre göz önünde bulundurularak ülkemizin İş Güvenliği performansı değerlendirildiğinde ortaya hiçte tatmin edici bir tablo çıkmamaktadır. Bütünsel yaklaşımdan uzak, yatay bağlantı yetisini kaybetmiş yahut böyle bir bağlantı kurmaya hiç yeltenmemiş olarak ilerleyen bir sürecin gelmiş olduğu bu nokta teoride hiçte şaşırtmamaktadır. Bu durum bize mevcut paradigmanın kabul görmediğini ve geçerliliği yitirdiğini, olağanüstü paradigma dönemine geçilmesi gerektiğini salık vermektedir. Olağanüstü paradigma dönemlerinde eski paradigmaların direnmesi yaşamsal ve deneysel bir gerçektir. Bu direnç her ne kadar olumsuz ve endişe verici olarak görünse de tabiatı itibarıyla sürecin böyle seyretmesi olağandır. İş dünyasında ki güvenlik konularına ilişkin politikalarda hegemon aktörlerin belirleyici bir role sahip olması bu direncin sebeplerinden biri ve en önemlisidir. Ne var ki gelişen ve değişen dünya şartlarında bilgiye ulaşım ve iletişim ağının güçlenmesi karşısında olağan paradigmanın direnci hızlıca sönümlenecek ve yerini olağanüstü paradigmaya bırakmaya mecbur kalacaktır. Bu geçiş sürecinde mühim addedilen başlıklardan biri, yeni paradigmanın oluşumuna katkı sağlayacak ve onu yaşatacak olan bireylerin kendilerini şimdiden 66 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

69 hazırlamaları gerekliliğidir. Yeni paradigmanın ihtiyaçlarına ve sorularına cevap verebilecek nitelikte vizyon sahibi, araştırmacı, disiplinli ve inovatif düşünebilen bireyler Post modern güvenlik kuramı bireyin salt fiziksel varlığının korunmasını değil, yanı sıra psikolojik, ekonomik ve sosyal olarak da korunması gerektiğini savunur. Bu teori, güvenlik ve koruma anlayışının akla ve vicdana uygun en yalın düzeyde açıklamasıdır. Olağanüstü paradigmanın üzerine bina edileceği bu kuramın, ilerleyen zamanlarda çokça konuşulup tartışılacağı düşünülmektedir. İnsan güvenliği, hem tehditlerin hem de karşılıkların birbirine bağlılığını vurgular. Yani insan güvenliğine yönelik tehditler karşılıklı olarak takviye edici ve birbiri ile bağıntılıdır. Her tehdidin domino etkisiyle birbirine bağlı olması, her birinin bir diğerini beslediği anlamını taşır. Buna karşı güvenlik, hibrit bir yaklaşım olarak ele alınabilir. Koruma ve Güçlendirme. Koruma yukarıdan-aşağıya bir yaklaşımı ifade eder ve insanların tehditlere karşı olduklarını kabul eder (Örneğin, doğal afetler, finansal krizler, sosyal sorunlar, sağlık problemleri ve çatışmalar). Bu nedenle insanları sistematik, kapsamlı ve önleyici bir şekilde korumayı hedef alır. Devletler Böyle bir koruyucu yapıyı uygulamakta öncelikli sorumluluğa sahiptir. Diğer sacayaklarından bir diğeri olan Güçlendirme ise insanların yeteneklerini geliştirmeyi hedefler ve böylece bireyi ve toplumu bilgilendirerek doğru seçimler yapmalarını sağlar. Güçlendirilen insanlar, potansiyellerini tam olarak geliştirmekle kalmaz, aynı zamanda kendileri için olduğu kadar başkaları için de güvenliği sağlamanın yollarını arar ve çözüm sürecine gönüllü katılım gösterirler. Güvenliğin sağlanabilmesi için zayıf noktaların güçlendirilmesi, güçlendirilemeyen noktalardan doğabilecek olası sorunların olabildiğince çözülmesi gerekmektedir. Bu da birbirini tamamlayan ve birlikte etkileşimli çalışan farklı güvenlik sistemleri ile olasıdır. Bu tür bir yapıya çok katmanlı güvenlik Multi Layer Security ve savunma derinliği Defense in Depth denilmektedir. Sel suyunu engelleyen ardışık bentler gibi; her katman, bir sonraki katmana geçilmeden önce sorunun bir kısmını çözmüş olacaktır. Süreç aile içi özel yaşamdan başlayıp birbiriyle ilintili ve birbirini tamamlayıcı bireysel ve toplumsal tüm konuları daire içine alırsa (eğitim, sosyal yaşam, sağlık politikaları, sosyal politikalar, kültürel farklılıklar, coğrafi şartlar, ekonomik refah vs.) en son katman olan iş yerine gelindiğinde tehditler sönümlenmiş olacaktır. İnsan merkezli ve bütünsel güvenlik paradigmasını anlamak, yaşamak ve bu çerçevede algıların ve pratiğin yeniden inşası için başlangıç noktasına, yani güvenlik kavramının kozmik ve tarihsel derinliklerine inmek gerekmektedir. Bunu sağlamak ise güvenliğin normatif kalıplar üzerinden değil, kavramsal zemin üzerinden okunması ile mümkün olacaktır. 2. GÜVENLIK FELSEFESI 2.1. Güven Güven, insanın varlıkla yüzleşmesini hiçlikle karşılaşabilmesini mümkün kılan temel bir duygudur. Hiçlikten, yokluktan, boşluktan doğrulmak ve çıkabilmek için insan varlığının içinde taşıdığı gizil güce Güven denmektedir. Bu, güvenin kozmik yorumudur. Yokluktan çıkışın tek yolu güven, ontik olarak bir varoluş enerjisi ile insanı yaşamaya güdüleyen içgüdüsel bir kavramdır. İçgüdüsel olan bu kavramın yitimi, varlıktan vazgeçmeye götürür kişiyi. Özetlenecek olunursa güven; ahlak alanında değerlerin oluşmasına, emanet ahlakının gelişmesine yol açmaktadır. Varlığı ele aldığımızda, süreklilik anlatan ve devingenlik barındıran iki kavram karşımızda durmaktadır. Bu iki kavram; yaşam ve dinamizmdir. Güvenlik olgusunu bu iki kavram üzerinden okumaya çalıştığımızda bir üründen daha çok bir süreç ile karşı karşıya olduğumuzu görmekteyiz. Alışılanın ve anlatılanın aksine bir ürünü değil, devingen bir kavram ile bu kavramın mevcudiyetini borçlu olduğu diğer bir kavramın sentezi olan sürekliliği anlatmaktadır bize. Bundan ötürü Güvenlik ürünlere indirgenecek bir kavram olmaktan uzaktadır. Rasyonel seçim teorisi bireyin kendi aklı vasıtasıyla güvene yönelebileceğini savunur. İrade buna telkin ediyor fakat güven zemininin inşa edilebilmesi dış etmenlerin yani güven destekçilerinin bir bütün halinde işlemesi gerekiyor. Esasen bir güven tektoniğinden söz edebiliriz. Tutkular insanın duygusal yönü ile ilgili iken akıl rasyonel yönü ile alakalıdır. İnsanın çevreye verdiği en temel iki tepki arzulama ve kaçınmadır. İnsanın kaçınma temelli en temel içgüdüsü ölüm korkusudur. Tutku da insan hayatının kalitesini arttıran konforlara yönelimdir. Bu iki hal, insanın sahip olduğu rasyonel kapasiteyle birleşerek insana bir çıkış yolu göstermektedir. Güven kök duygudur, hemen hemen duygusal yaşantımızın her sürecinde yerini alır. Güven, katmanlarının ve katmanlarındaki güven alanlarının gücü oranında bir şiddete sahiptir. Gerekli katmanlarının eksikliği, eksi güven diyebileceğimiz bir şiddeti oluşturur. Güven dalgalanmaları, eksiden artıya değişen güven sekmelerinden, sıçramalarından, pekiştirmelerinden ya da kırılmalarından söz edebiliriz. Kök duygu olarak, kaygıda, kaygının her türlüsünde eksi güven olarak kendini gösterir. Kuşkuda, farklı dalgalanmalarıyla vardır; öfkede de öyle, belki bir güven kırılması yol açmış olabilir öfkeye. Ağır depresyonlarda, melankolik diyebileceğimiz ruh durumlarında, sıkışıp kaldığımız umutsuzluk çıkmazlarında güven, eksi değerleriyle duyurur varlığını. Hınçta, nedenli nedensiz korkularda, güven etkili bileşeniyle yer alır. Duygularımızın kökünde bulunan güvenin ayarlanması, duruma göre uygun dereceleriyle yaşanması gerekiyor. Güzel Yangın ve Güvenlik Mart

70 İŞ GÜVENLİĞİ / MAKALE bir yaşam, güven ölçüsünün diğer duygularla birlikte uyum içine girebildiği bir yaşamdır. İnsanının iki temel sorunu burada yatmaktadır; Güven Ahlakı ve Güven Sağlığı. Güven ahlakı, hiçlikten kaçmamayı, güvene güvenmeyi, varlığı emanet almayı, emaneti üstlenmeyi, emanetin sorumluluğunu almayı bildiriyor. Güven, insanın varlık alanına erişmesiyle farklı biçimlerde kendini gösteriyor. Bir duygu, bir davranış biçimi, bir tutum olarak yaşanıyor. Güveni bir varoluş atılımı olarak görme uğraşı ise, emanet, üstlenme eylemleriyle ortaya çıkan, diri, taze bir güven ahlakını gündeme getiriyor. Emanet almayı bilmediği yaşamını, türlü beceriksizlik ve sığlıklarla yaşayıp, güvenmeyi başaramadığı için günlük kaygıların cenderesinde mutsuz olan insan çıkıyor karşımıza. Güven, bir varoluş atılımı en derinde, çekirdek güven, temel güven zeminini oluşturuyor. Bu zeminin kırılması, çatlaması, parçalanması yaşamı olanaksız kılıyor. Elbette hiçlikle karşılaşan insanın, varlığı üstlenmesi sonucunda ulaştığı temel ilke şu oluyor: Güveni kokuşturma. Kokuşmamış, sağlıklı güvenlere nasıl ulaşılabilir? Nasıl yaşamalıyız? sorusunun bir diğer anlatımı bu soru. İnsan, güven tüketici, güveni kokuşturucusu, güveni sorumsuzluğa, kolaycılığıyla, tembelliğe, hareketsizliğe dönüştürücü bir varlık. Kozmik anlamından iyice kopmuş, ruhsal bir hastalık haline gelmiş güvensiz yaşantılar, alışkanlıklarla yozlaşmış kendini tazelemeyen, kokuşmuş düzenlerin içinde yaşamaktan ileri geliyor. Güveni bilmiyoruz. Güven, hazır buluverdiğimiz bir yaşantı değil. Güveni inşa etmek, kurmak, yapılandırmak gerekiyor. Güvenli toplum, tarihsel olarak oluşturulmuş bir değerler sistemi, paylaşım şekli ve normlardan oluşan bir sistem olmaktadır. Güvenin olduğu yerde özgüvenler gelişerek, olgunluk kazanır. Özgüvenin olduğu benlik sevgi, başarı ve mutluluğa daha yakındır. Güvenin her insan için önemli olan duygu ortamı olması, güvenin karşılıklı aranmasını sağlar. Güvenin olmadığı ya da sağlanmadığı yerde, etkileşim ve iletişimde kopukluk yaşanmasına neden olacağından, değerler ve anlayışlarda da uyumsuzluk doğuracaktır. Güven ortamının oluşturula bilinmesi için ilk prensip sevgi ve saygı gibi insani değerlerin yanında dürüstlük ve mertlik gibi erdemlerinde zaman süreci içerisinde karşılıklı gelişime açık bulundurulmasıdır. İnsanlarla olan ilişkilerimiz, eğitimimiz, deneyimlerimiz, bilgi ve görgülerimiz sonucunda güven katmanları oluşturuyoruz. Eski katmanlar ortadan kalkabiliyor, yenileri oluşabiliyor. Katmanlarda güven alanları var, tehdit altında olduğumuzda oralara kaçabiliyoruz. Güven alanları, dostlarla, arkadaşlarla, kurumlara, topluluklara bağlılıklarımızla, sahip olduğumuz toplumsal, siyasal, kültürel, ekonomik güçle pekiştirilebiliyor. 3. KAVRAMSAL GELIŞIM 3.1. Kavramın Latince Kökenleri Güvenlik, Latince se (olmaksızın) ve cura (endişe) kelimelerinin birleşmesinden oluşan securitas kelimesinden türemiştir. Dikkatli bir biçimde tercüme edildiğinde, securitas, endişeden uzak olma ve sükûnet anlamına gelmektedir. Endişeden uzak olma, objektif bir temele dayanmak zorunda değildir. Bu temel mevcut olduğunda, securitas, eski Romalılarca tehlikeden uzak olma, emniyet ve güvenlik olarak anlaşılmıştır. Bu temelin yokluğu durumundaysa, dikkatsizlik, gaflet ve ihmal anlamlarına gelmiştir. Bu durum, securitas kavramının, Avrupa geleneğinin başlangıcından itibaren hem olumlu hem de olumsuz biçimlerde anlaşıldığını göstermektedir. Securitas kavramının, kavramı eserinde ilk kez kullanan, Romalı devlet adamı ve filozof Cicero (MÖ ) ile bağdaştırılmaktadır. Kavramın, Yunanca ataraksia ile ilişkilendirilmesi daha da olağandır. Ataraksia (kayıtsızlık ve sakinlik) kavramı, ataraksia yı eudaimonia ya (gerçek ve tam mutluluk) ulaşmak için gerekli bir koşul olarak değerlendiren Hellenistik dönem filozofu Epiküros un (MÖ ) felsefi düşüncesinde önemli bir yere sahiptir. Akademide, Romalıların, Epiküros dan yüzyıllar sonra ataraksia kavramından yola çıkarak, benzer bir kavram olan securitas ı kullanmaya başladıkları varsayılmaktadır. Bu sebeple, güvenlik tarihinden bahsederken, securitas kavramının Roma öncesi dönemdeki kökenlerine geri dönülmesi zorunludur. Hobbes ile securitas kavramının tarihinde, securitas ın İngilizce security/güvenlik kelimesine dönüşeceği ve çağdaş devletin temel hedefi haline dönüşeceği ikinci aşama, yani yeniden doğuş başlamıştır Yunanca Kökenler Yunan dönemini gözden geçirmek için daha iyi bir başka neden daha bulunmaktadır. Hobbes, Paris e sürgün edilmeden önce, kırk yaşındayken, Yunanlı tarihçi Tukidides in (MÖ ) eserinden yaptığı tercümeyi yayınlamıştır. Hobbes un entelektüel doğuşunda, MÖ 5. yüzyıldaki Atina emperyalizmini çalışan Tukidides den daha önemli başka bir klasik yazar yoktur. Tukidides e göre, Atinalıların imparatorluğu, iç savaşlardan kaynaklanan iç nedenlere bağlı olarak yıpranmıştır. Tukidides, emperyal Atinalıları, kendilerine tabi olanların ayaklanma ve intikam tehdidi ile karşı karşıya kaldıklarında, yenilgiyi önlemek için her şeyi yapabilecek insanlar olarak tarif etmiştir. Atina emperyalizminin son aşamasında, ün yerine güvenlik siyasetin temel hedefi haline gelmiştir. Bu bağlamda, güvenlik kavramına karşılık olarak, yenilginin veya düşüşün önlenmesi yeteneği ile tökezleme ve yenilgiye karşı güvenlik anlamlarını karşılayan ve güreşmek eyleminden 68 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

71 gelen asphaleia kelimesi kullanılmıştır. Güvenlik kavramının Hobbes den itibaren yeniden doğuşu -ve hatta galibiyeti-, Hobbes in, Tukidides in antropolojik ve siyasi görüşleri bağlamındaki anlamıyla Yunanca asphaleia kavramını, Gassendi den aldığı Demokritosçu ve Epikürosçu atomculuk ve Lukretius un klerik karşıtlığı ile birleştirmesinden kaynaklanmaktadır. Güvenlik kavramının Hobbes dan itibaren kazandığı galibiyeti anlamak için, securitas ve hatta Epikürosçu ataraksia kavramının da ötesine, MÖ 5. Yüzyıldaki Yunan asphaleia kavramına geri dönmemiz gerekecektir. Asphaleia, Latincede olumsuzluk eki olan a ile güreşte çelmelemek, layıkıyla düşürmek, devirmek anlamlarına gelen sphallô fiilindeki sphal köklerinden oluşur. Esasen güreş ile ilişkilendirilen sphallô, Liddell ve Scott tarafından, sphallousi tas poleis cümlesinde kendi şehir devletlerini kendileri düşürdüler şeklinde mecazi bir anlamda kullanılmıştır Homeros ve Tukidides de Güvenlik Tukidides den üç yüzyıl önce yaşayan Homeros un eserlerinde sphallô fiilinin güreş eylemiyle bağlantısı açıkça görülmektedir. Burada, sphallô dan türeyen asphales, düşmeye eğilimli olmayan, yerinden oynamayan, sabit anlamlarında kullanılmıştır. Olimpos Dağı nın tanrıların sürekli mekânı olduğu söylenmiştir. Aslında, bu ifadede, asphales in süreklilik anlamında tercümesiyle, Olimpos un hiçbir zaman devrilemeyeceği söylenmektedir. Tukidides de çok önemli olan asphaleia kavramı, devrilmeye ve yenilgiye karşı güvenlik, sabitlik, istikrar, tehlikeye karşı garanti ve kişisel emniyet anlamlarında MÖ 5. yüzyıldan önce ortaya çıkmaz. Bu şekliyle kullanılmaya başlandığındaysa, kindunos veya tehlikenin karşıt anlamlısı durumundadır. Dünya literatürünün en önemli metinlerinden olan Atinalılar ve Meloslular arasındaki diyalogda asphaleia önemli bir yere sahiptir. Atinalılar zaman içinde Ege deki adalar üzerinde denetim sağlamışlarsa da, Melos Adası Atina ve Sparta arasındaki çatışmada bağımsız ve tarafsız kalmıştı. Fakat arka bahçesindeki bir adanın tarafsızlığı, Atinalılar için izin verilecek bir durum değildi. Eğer Melos un tarafsızlığına izin verilirse, bu durum, Atina tabiiyetindekiler için örnek olabilir, müttefiklerin tarafsızlıklarını talep etmelerine ve Atina donanmasını finanse etmekten vazgeçmelerine yol açabilirdi. Bu durumda, Atina, tabiiyetindekilerin intikam heveslerine maruz kalacaktı. Bu sebeple, Melos, tarafsızlığını terk etmeliydi. Asphaleia, bu bağlamda, bir tartışma konusu olarak ortaya çıkmaktadır. Atinalılar, Sparta ya yenilmekten çok, müttefiklerinin intikamına uğramaktan korktuklarını ileri sürmekteydi. Müttefikler Melos un tarafsızlığını, Atina nın güçsüzlüğünün bir işareti olarak yorumlayacağından, Atinalılar için Melos un tarafsızlığına izin vermenin imkânı yoktu: Müttefikler onlara saldırmamamızın korkudan olduğunu düşünüyorlar. Bu yüzden, tabiiyetinizle, sadece imparatorluğumuzun genişlemesine değil, aynı zamanda güvenliğimize de (asphales) katkı sağlayacaksınız. Securitas a geçmeden önce, Yunanca ataraksia ve apatheia kavramları hakkında da bazı değerlendirmeler yapılması gerekmektedir. Bu kavramlardan ataraksia nın Latin securitas a esin kaynağı olduğu düşünülmektedir Roma Felsefesinde Securitas Latince securitas kelimesinin başarı hikayesi ne yönelik ilgi, farklı nedenlere bağlanabilir. Securitas kelimesi, ilk kez Cicero nun (MÖ ) çalışmasında ortaya çıkmıştır. Bu, kelimenin Cicero tarafından bulunduğu anlamına gelmez. Securitas, genellikle Yunanca ataraksia kelimesinin Latince karşılığı olarak değerlendirilmektedir. Fakat etimolojik açıdan, ataraksia nın çok uzağındadır. Securitas (daha uygun bir ifadeyle: secur-itas ) Hristiyan geleneğinde hala gelecek vaat eden Yunanca akêdeia (a-kêd-eia, dikkatsizlik, kayıtsızlık) kelimesinin Latinceleştirilmiş halidir. Ataraksia, tam olarak Latinceleştirildiğinde, serinkanlılık (imperturbabilitas) olarak anlaşılabilir. Securitas varlığını, muhtemelen, Latincede güvenlik hakkında konuştuğumuzda tam olarak kastettiğimiz şeyi karşılayacak bir kelime olmamasına borçludur. Şu ana kadar bildiğimiz kadarıyla, kelimenin Cicero tarafından literatüre kazandırılmış olması, gelişimini etkilememiş olabilir. Bu ilgi için çok daha iyi bir neden daha vardır: Ataraksia, apolitik Epikürosçu gelenekten gelmektedir ve söylediklerine göre, kelimeyi securitas biçiminde Latinceleştiren Cicero dur. Bununla birlikte, MÖ 1. yüzyılda apolitik olmayan tek bir kişi varsa, o da, idealleştirilmiş Roma Cumhuriyeti ni evrenin merkezine yerleştiren Cicero dur. Bütün insanlar arasından, bu homo politicus un, apolitik bir felsefe okulundan gelen bir kelimeyi benimseyerek, yüzyıllar sonra İngilizce hali siyasi hayatın kilit kavramı olacak bir kelimenin Latincesine dönüştürmüş olması düşünülmektedir. Securitas, Latin tarihinin sonlarında ortaya çıkar. Kelimenin, MÖ 1. yüzyılın sonundan itibaren Yazarlarca, tutus kelimesinin eş anlamlısı olarak kullanılan ve endişeden uzak olma, kayıtsızlık, dertsizlik anlamlarına gelen securus sıfatından türemiş olması muhtemeldir. Securus, MÖ 1. Yüzyılın ortalarında Cicero ile aynı dönemde yaşayan fakat Cicero nun filozof dostlarından biri olmayan- Lukretius in (M.Ö: 94-55) felsefi şiirinde ortaya çıkmıştır. Lukretius da securus, endişeden serbest, dertsiz, sakin, şen anlamlarına gelmektedir. Securitas ın kendisi, üzüntünün ve kederin yokluğu anlamlarında bir felsefi kavram olarak ilk kez Cicero nun yazılarında ortaya çıkmıştır. Cicero, securitas ı, geleneksel felsefi Yangın ve Güvenlik Mart

72 DOĞALGAZ TEKNOLOJİSİ CİHAZ VE SİSTEMLERİ DERGİSİ OCAK-ŞUBAT 2017 YIL: 29 SAYI TL ISSN İŞ GÜVENLİĞİ / MAKALE mesele olan eudaimonia, vita beata veya mutlu hayat ile ilişkilendirmiştir. Cicero, diğer yerlerde, securitas ı euthumia (şenlik) ile ilişkilendirir. Cicero da securitas kavramının Epikürosçu ataraksia ile bağlantısı, Stoacı apatheia ile olduğu kadar bile bulunmaz. Akademik literatürde, securitas ın Epikürosçu ataraksia nın benzeri olarak oluşturulduğu Winkler den beri kabul gören bir görüştür. Kanımızca, kelime, ataraksia ile bir ideal olarak anlamdaş ve alpha privans ile başlayan aynı bileşik yapıya sahip Stoacı apatheia nın (duygudan uzak olma) benzeri olarak oluşturulmuştur. Cicero nun felsefesinin eklektik yapısı göz önüne alındığında, her iki olasılığın da açık bırakılması bize mantıklı gözükmektedir. Hatta Cicero nun securitas kavramını, Romalı değer kültüründe kişilerin sahip oldukları toplumsal itibar ile ifade edilen dignitas kelimesiyle bağdaştırdığı göz önüne alındığında, sadece Epikürosçu olmayan bazı ortaklıkların da bahse konu olması mantıklı gözükmektedir. Bu bağlamda, Cicero, tranquillitas animi ve güvenliğe sahip olanların, aynı zamanda, dignitas a da sahip olacağını söyler. Securitas, eğer Epikürosçu ve apolitik!- ataraksia açısından anlaşılırsa, homo politicus Cicero için, dignitas ın ortaya çıkması imkânsızlaşır. Ezcümle, Cicero tarafından kullanıldığı şekliyle securitas, aklın sukuneti, endişenin ve korkunun yokluğu anlamlarına gelmektedir. Securitas, kişilerin kişisel mutluluğunun (vita beata) ve toplumdaki itibarının (dignitas) önkoşuludur. Securitas, erken dönemdeki olumlu anlamı yanında, zamanla olumsuz bir anlam da kazanmıştır. Bu durumun, kavramın, Cicero ve Lukretius de olduğu gibi, Yunan felsefi kavramları ataraksia ve apatheia ile bağlantılı olarak anlaşılmamasına, sadece etimolojik açıdan dikkatsizlik, cüretkârlık ve ciddiyetsizlik anlamlarında Latince bir kelime olarak anlaşılmasına bağlı olması muhtemeldir. 4. SONUÇ Normatif güvenlik paradigması, güvenlik yasası hükümleri ve normatif davranışlar kombinasyonu ile elde edilen bir toplum oluşturmayı amaçlamaktadır. Salt yasal hükümlere uymak, adil, düzenli ve güvenli bir toplum elde etmek için yetersizdir. Benzer şekilde, yalnızca güvenlik politikaları ve kontrollerine odaklanan güvenlik paradigmaları da aynı ölçüde yetersizdir. Kavramsal derinleşme ve içselleşme sürecinin ardından ilgili disiplinlerin bir arada sistematik çalışması sonucu oluşturulması gereken paradigmanın, Bütünsel ve İnsan Merkezli Güvenlik Paradigması olduğu düşünülmektedir. Normatif yaklaşımda güvenlik, alınan, kullanılan ve tüketilen bir ürün işlevi görmektedir. Oysaki güvenlik bir ürün değil bir süreçtir. Güvenlik ürün olarak görülmeye başlandığında tüm pratikler rutin bir hal alır ve kavram tüm insani ve ahlaki özelliklerini yitirir. Böyle sistemlerde pratisyenler yasal normlardan beslendikleri için bu normların dar kalıpları arasına sıkışarak kendilerini tekrarlamaya başlarlar ve zamanla ortaya çıkan tükenmişlik sendromuna yenik düşerler. Diğer taraftan bu sistemleri yaşatmak derin bilgi ve deneyim gerektirmediği için yasal direktifleri motamot şekilde uygulayanlar pota içinde başarılı addedilirler. Bu büyük yanılgı ise pratisyenlerin bakış açılarını daraltır ve gitgide onları esastan uzaklaştırır. Otorite her şeyi yazıp çizmiş ve bitirmiştir. Tüm hatlar bellidir ve sınırlar içinde kalmak yeterlidir. Yaşanan tüm bu çarpıklıklar olağanüstü paradigma dönemine geçilmesi gerektiğini göstermektedir. Stres altındaki popülasyonların somut ihtiyaçlarını belirlemek, yerel gerçeklere gömülü daha uygun çözümlerin geliştirilmesini sağlamak ve güvenlik katmanları oluşturarak tehdit unsurlarının domino etkisini ortadan kaldırmak öncelikli görevler arasındadır. Bu da Bütünsel ve İnsan Merkezli Güvenlik Paradigması ile mümkündür. Bu paradigmayı anlamak için ise, güvenliğin kavramsal derinliklerine doğru uzun süren bir seyahate ihtiyacımız vardır. Güvenlik; kazanılan değerlere yönelik bir tehdidin olmaması halidir, insan güvenliğini yönlendiren şeyler değerlerdir. KAYNAKLAR Arends, J. Frederik M., Homeros dan Hobbes ve Ötesine: Güvenlik Kavramının Avrupa Geleneğindeki Boyutları, Uluslararası İlişkiler, Cilt 6, Sayı 22 (Yaz 2009), s İnam, Ahmet. Her Şeyin Başı Güven. Erişim, 01 Kasım 2016 Doğalgaz Sektörünün İlk Dergisi Doğalgaz Zenginleşen içeriği ve dağıtım gücüyle alanında lider dergimizde yer alarak mesajlarınızı hedef kitlenize ulaştırabilirsiniz. dogalgaz.com.tr 70 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

73 ÜRÜN TANITIMI NOMEX : İTFAİYECİLER İÇİN TERMAL KORUMA İtfaiyecilerin yükleri ağırdır. Kıyafetlerinin bu yüklerine ilave yük olmaması gerekir. Tam da bu noktada DuPont elyafları; üreticilerin, karşılaşılabilecek termal tehlikelere karşı koymanın yanı sıra giyen kişinin hareketlerini engellemeden işini yapmasını sağlayacak yangına dirençli astarlar, koruyucu dış kaplamalar ve aksesuarlar oluşturmasına yardımcı olur. DuPont olarak, Nomex markalı elyaflar gibi bilim temelli çözümlerimiz ile sürekli olarak korumayı artırmamıza yardımcı olabilecek benzersiz yöntemler araştırmaktayız. Piyasadaki diğer malzeme ve elyafların aksine Nomex elyafından üretilmiş itfaiyeci kıyafeti ve aksesuarları, özünde aleve dayanıklıdır ve erimez veya damlamaz ve hava ile temasta alev almaz. Dahası Nomex tarafından sunulan termal koruma kalıcıdır; üstün aleve dayanıklılık özelliği kaybolmaz veya zamanla etkisi azalmaz. Standart gereksinimlere, kullanıcı özelliklerine ve söz konusu tehlikelere bağlı olarak dokuma, örgü veya dokumasız kumaşlar tek veya birden fazla katmanlı kıyafetlerde çeşitli birleşim ve yapılarda kullanılır. Aşağıda itfaiyecinin korumasını artırmak için kullanılan bazı tipik kumaş türleri (iç çamaşırlarında, polo gömleklerde, orman yangını kıyafetlerinde, istasyon üniformalarında veya itfaiyeci kıyafetlerinde kullanılan) açıklanmaktadır: Nomex elyaf ile üretilen koruyucu dış kaplamalar ısıya dayanacak, sağlam kalacak, iç bileşenleri ve giyen kişiyi koruma altına alacak malzemelerden oluşur. Su geçirmez sağlam işlemeler kıyafetin hafif olmasını sağlar ve kıyafetin termal izolasyonunu sağlayan değerli hava katmanlarını engellemeden su geçmesini önler. Nomex tarafından üretilen dokuma olmayan kumaşlar güvenli nem bariyeri üreticilerinin sıvı sızdırmayan filmler için güçlü ve aleve dayanıklı alt katmanlar sunmalarına yardımcı olur. Nem bariyeri suyun, kimyasalların ve viral maddelerin sızmasına karşı koruma sağlar. Bu bariyerler nefes de alabildiğinden zorlu işler sırasında genel ısıl gerilmeyi azaltarak metabolik ısının kaçmasına izin verir. Nomex elyafından üretilmiş termal bariyerler ve iç katmanlar sağlam, esnek ve ısı izolasyonlu bileşenler sunulmasına yardımcı olur. Her bir katmandaki suyu çekme veya suyu sızdırmama özelliklerine sahip işlem nem yönetimini geliştirir ve kıyafetin kuruma süresini kısaltır. DUPONT NOMEX HAK ETTİĞİNİZ KORUMA DuPont Nomex, dünya genelindeki milyonlarca insan ve uygulama için termal koruma sağlayan, ısıya ve alev almaya karşı dirençli, devrim yaratan bir elyaftır. 40 yılı aşkın süredir tüm dünyadaki itfaiyeciler ve acil durum personeli yangına dirençli yanmaz itfaiyeci kıyafetine, termal koruma giysilerine ve Nomex marka elyaflardan yapılma aksesuarlara güvenmiştir. Aşırı ısıya maruz kaldığında Nomex özel bir reaksiyon geçirerek özellikle- rini kumaşa daha fazla enerji yakalayacak şekilde değiştirir ve giyen kişiye ısı transferinden birkaç saniye daha korunma sağlar. Güvenlikte Hayat Kurtaran Ekstra Saniyeler Nomex elyaf, yalıtım bariyerini güçlendiren elyaf kalınlaşması sayesinde sunduğu ekstra saniyelerle daha uzun süre güvenlik sağlamaya yardımcı olur. Bir giysi onu giyen kişiyi doğru şekilde koruduktan sonra, soğumasıyla birlikte kendini feda edebilir. Bu durum tamamen normaldir. Isıl Gerilme Koruması Nomex elyaf hem yeni giysilerde hem de yıkanmış giysilerde daha yüksek hava geçirgenliği nedeniyle ısıl gerilmeyi azaltmaya yardımcı olur. Hava geçirgenliği vücut ısısını azaltmak için membranın nefes almasına yardımcı olur. Performans Dayanıklılığı Nomex elyaf dayanıklı şekilde tasarlanmıştır ve giysilerin yıkandıktan, güneş ışığına veya aşınmaya maruz kaldıktan sonra da ısı ve alev koruma, mekanik kuvvet ve hava geçirgenliği özelliklerini olağanüstü bir biçimde sürdürmesine yardımcı olur. Daha düşük giyme ömrü maliyetleri Nomex elyaf daha düşük maliyetler ile daha uzun giyim ömrü sayesinde akıllı bütçe çözümü sunmaya yardımcı olur. Nomex in sunduğu daha yüksek aşınma direnci daha uzun giyme ömrü ve daha düşük onarım ve değiştirme maliyetleri ile doğrudan ilişkilidir. Dünya Çapında Güvenilirlik Dünyanın dört bir yanındaki itfaiyeciler termal koruması, dayanıklılığı ve uygun maliyeti nedeniyle Nomex ile yapılan giysileri seçmektedir. DuPont, Nomex partnerleriyle birlikte itfaiyeci giysilerinin koruyucu performansını sürekli olarak geliştirmek için çalışmaktadır. Yangın ve Güvenlik Mart

74 ÜRÜN TANITIMI KÜÇÜK VE ORTA IŞLETMELER ÖZEL HONEYWELL MORLEY-IAS YANGIN SISTEMLERI Honeywell yangın algılama ve alarm ekipmanlarının üretim, dağıtım ve devreye alma süreçlerinde yer alıyor ve dünyanın her kıtasında tam eğitimli ve akredite distribütörler ve bölgesel destek ofisleri ile, müşterilerinin güvenlik ihtiyaçlarına yardımcı olacak esnek seçenekler sunuyor. Ürünlerinde ve iş ortaklıklarına yönelik taahhüdü Honeywell Morley-IAS ı diğerlerinden ayıran en önemli unsurdur. En iyi hizmet ve yüksek ürün kalitesine olan bağlılığın bir sonucu olarak Honeywell Morley-IAS ın ürün ve hizmetleri ISO 9001 belgeli. Ürünler EN54 gibi uluslararası onaylara sahip. Aynı zamanda firma Yangın Endüstri Birliği nin bir üyesi. Kurulum hizmeti sunan servis sağlayıcılar, dünyanın neresinde olursa olsun Honeywell Morley-IAS tarafından her türlü gereksinime uygun ürünlerin yer aldığı çözümün temin edileceğinden emindirler. Son kullanıcılar ise birinci sınıf üretim yapan bir firma ile profesyonel hizmet sunan yerel distribütörlerin sunduğu avantajlardan yararlanmaktadır. Ürün portföyü içerisinde karmaşık ve önde gelen piyasa ihtiyaçlarına en uygun şekilde cevap vermek için müşterilerinin bir yangın alarm sistemi tasarlamasına olanak tanıyan geniş kapsamlı ürünler yer almaktadır. Honeywell Morley- IAS ın birincil amacı yerel mevzuata uygun ürünlerin sunulmasıdır. Ürünler yıllara dayalı tecrübeyle dikkatli bir şekilde planlanarak geçirdiği evrim, mevcut Honeywell Morley-IAS yangın sistemlerinin sürdürülmesi veya genişletilmesine yönelik bir projeksyion sunabilmektedir. Bugün piyasaya sunulan ürün sadece müşterilerin ihtiyaçlarını karşılamakla kalmayıp ileride ortaya çıkabilecek gereksinimlere göre de kolaylıkla geliştirilebilecektir. Honeywell Morley-IAS ın vizyonu, yetenekli personel ve teknik inovasyon ile müşterileri için eşsiz bir değer ortaya koymaktır. Ürün veya sistemlerinin kullanımı süresince müşterilerinin sadece ürün gereksinimlerini değil aynı zamanda servis, destek ve bakım konularındaki beklentilerini de karşılamaktadır. Küçük ve orta işletmeler için ideal olan bu yangın sistemi için; İstanbul, Ankara ve İzmir ofisleri ve iş ortakları, satış destek, teknik destek, eğitim ve garanti desteği sağlamaktadır. Honeywell Morley-IAS DXc Panellerinin Müşterilere Faydaları Estetik tasarım Dokunmatik ve hızlı yanıt veren düğmeler Modern, şık ve profesyonel görünüm Şirket logosunu ekrana yükleyebilme özelliği Modüler konsept sayesinde; İlave zon LED leri eklenebilir, Opsiyonel anahtarlı şalter montaj plakası kullanılabilir, Modüller için DIN rayına montaj yapılabilir Kolay konfigurasyon Karmaşık metin girişini basitleştiren anahtar sözcük kitaplığı oluşturabilme PC aracıyla Excel den metni içe aktarma USB Opto-izole karşıya yükleme/karşıdan yükleme kullanılabilirliği artırır Sınıf değiştirme fonksiyonu Ön panelden bellek kilidini açma Kolay kurulum Metal kasa içerisinde çıkarılabilir plastik kapak Opsiyonel sıva altı montaj çerçevesi 19 inç raf montaj seçeneği 2 parçalı terminal blokları Opsiyonel zon LED leri Kolay kullanım Daha geniş 6 satırlı grafik ekran Cep telefonu benzeri tuş takımı ve gezinti tuşları Basit sezgisel menü yapısı kurulum süresini azaltır Gelişmiş Kontrol Seçenekleri: - Çalışan bir alarm sistemi için sadece 5 tuşa basarak hızlı başlatma ve kurulum - Son kullanıcı tuşları tek bir mantıksal grup içerisinde yer alır - Düğmeler üzerinde evrensel olarak anlaşılır simgeler - Eyleme geçmeden önce onay istemi; örneğin: 1) Tahliye 2) Yankılanma Gelişmiş, neden ve sonuç bağlantısı kurabilme Yanlış alarm yönetimi için çakışma ve doğrulama Yangın veya yangın dışı durumlar olarak yapılandırılabilir 80 zon 500mA döngü akımı Sistem sıfırlama olayı (ışınlar vs. için) 40 zil modeli Devre dışı bırakma grupları için tuş girişi Network Yapılandırması Opsiyonel fişli ağ kartları Ağ 16 döngüyü destekleyecektir (örn: 16 x bir döngü, 8 x iki döngü veya 4 x dört döngü veya maks. 16 döngüye kadar herhangi bir kombinasyon) Ağ tabanlı sistem bir panel olarak işlev gösterir (Paylaşılan Zon) Master/slave olmadan doğru eşler arası ağ kurma Arızaya dayanıklı ağ 72 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

75 Global teknoloji, lokal destek ve uygun çözüm DXC network bağlantılı yangın panelimiz, yangın alarm sisteminizi istediğiniz şekilde yapılandırma özgürlüğü sağlar Estetik tasarım Kolay konfigürasyon, kurulum ve kullanım Gelişmiş, neden ve sonuç bağlantısı kurabilme Network bağlantılı panel S200 Detektör DXC Panel Honeywell Morley-IAS Yangın Sistemleri, konut, ofis, zincir perakande mağazalar, sağlık kuruluşları, benzin istasyonları, bankalar, öğrenci yurtları, okullar, ticari ve endüstriyel alanların dahil olduğu tüm küçük ve orta işletmelere yönelik çözümler sunar. Daha fazla bilgi için lütfen web sayfamızı ziyaret edin Honeywell International. Her hakkı saklıdır. Honeywell Teknoloji A.Ş., Çayıryolu Sokak, Üçgen Plaza No:7 İçerenköy İstanbul, Türkiye +90 (216) ,

76 ÜRÜN TANITIMI SMOKEJET DUMAN TAHLIYE SISTEMI İLE YAŞAM ALANLARINIZ GÜVENDE Form Şirketler Grubu nun imalat ayağını oluşturan Form Endüstri Tesisleri San. A.Ş, kompakt ürünü duman tahliye sistemi smokejet ile yangınlara karşı mimari açıdan estetik, güvenlik çözümleri sunuyor. Smokejet, dayanıklılığı, ısı ve ses yalıtımı, rüzgar, kar yüküne dayanımı ve izolasyon çözümleri ile mimarların, mühendislerin, müteahhitlerin ve diğer tüm müşterilerin yüksek standartlarını karşılamak için geliştirilmiş bir ürün. Panjur tipi kanatları sayesinde yoğun rüzgar alan bölgelerde güvenle kullanılabilir ve yüksek dayanımı sayesinde rüzgar sensörü kullanımı gerektirmez. Kapak yüzeyi; cam, polikarbon, alüminyum ve izoleli alüminyum malzemeden imal edilebilmektedir. Elektrik veya pnömatik kontrol sistem opsiyonları sayesinde, her türlü yangın senaryosuna uyumlu çalışabilir. Smokejet; Panjur tip yapısı sayesinde hem cephe (dikey), hem de çatı (yatay) uygulamalarında rahatlıkla kullanılabilir. Panjur kanatçıklar sayesinde yüksek aerodinamik duman tahliye açıklığı sağlar. Rüzgardan etkilenmeyecek şekilde günlük havalandırma imkanı sağlar. Doğal aydınlatmaya yardımcı olur. A2 modeli ile yüksek ısı yalıtımına sahiptir Almanya nın yangınla mücadele ürünlerini test eden öncü kuruluş MPA tarafından VDS belgesi ile belgelendirilmiştir DIN 18232, VdS 2159 and EN standartlarına uygundur Kapaklar manuel müdahale olmadan otomatik olarak kapanır, kullanım kolaylığı sağlar. RODA duman tahliye kapaklarının avantajları Yangın anında senaryo gereği otomatik devreye girerek, hiçbir fana ihtiyaç duymadan, mahalden dumanın tahliyesini sağlar, insan hayatını korur. A YANGIN DAN YENI ÜRÜN NANOFIREX A Kurulumu hızlı, kolay ve diğer alternatiflerine göre daha uygun maliyetlidir. Kapağın tüm bileşenleri AIMgSi5 alüminyum profilden üretilmiş olup, korozyona dayanıklı olup, yüksek mukavemet sağlar. Aerodinamik yapıya sahip yağmur kanalları sayesinde verimli bir yağmur suyu drenajı sağlar. Profesyonel contalama sistemi minimum ısı kaybını minimize eder ve maksimum ses yalıtımı sağlar. Kullanım amacına göre opsiyonel sensörlerle veya mevcut otomasyon sistemiyle entegre çalışabilir ve havalandırma için kullanılabilir. (Duman, ısı, yağmur, rüzgar vs.) Yangın, geniş ürün gamına bir yenisini daha ekledi. AYG Yangın ve Yapı Kimyasalları, teknolojik projelerinden biri olan Bor minerali içeren Nanoteknolojik Dumansız Yangın Söndürme Ürününü tüm dünyaya ulaştırma hedefi ile piyasaya tanıttı. Ar-Ge çalışmalarına ve teknolojik inovasyonlara büyük önem veren A Yangın, Nanofırex in kullanım kolaylığından dolayı anlık müdahale ile yangının büyümesini engellemeyi amaçlıyor. Çocuk kilidine sahip kapağı ve sert bir zemine çarptığında kolay parçalanabilen özel tasarım şişesiyle tek kullanımlık olmakla beraber, dolum, bakım ve servis gerektirmeden tavsiye edilen koşullarda muhafaza edildiği takdirde uzun süreler kullanım imkanı sağlıyor. Nanofirex, sert zemin olmayan yerlerde kapağı açılarak da kullanılabiliyor. AYG Yangın ve Yapı Kimyasalları fabrika müdürü Mete Çelik in yaptığı açıklamada, içeriğinde bor ve nanoteknolojik ürün kullanılan bu buluş yangına uygulandığı zaman ısıyla reaksiyona girerek, dumansız bir şekilde yangını söndürmeye yardımcı olduğunu söyledi. Çelik; Diğer yangın söndürme aletlerine nazaran taşınması ve uygulama süresi açısından kolaylık sağlayan NANOFIREX, duvara monte edilerek ya da kendine özgü yapışkan etiketle yapıştırılarak dekoratif görünüm sağlayan bu buluşun kullanım alanı oldukça geniş. Her yaştaki insanın kolayca kullanabileceği tüm iş yerlerinde, evlerde, okullarda, fabrikalarda, araçlarda vb. yangın oluşabilecek her yerde anlık müdahalede etkin bir nanoteknolojik üründür. A,B ve C sınıfı yangınlar için uygun olup yangına yaklaşmayı gerektirmeden uygulama sağlar diyerek sözlerini tamamladı. 74 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

77 ARI-CONA ALL-IN-ONE BUHAR KAPANI İSTASYONU CONA All-in-one buhar kapanı istasyonu, ARI-Armaturen tarafından geliştirilmiş ve sahada performansı kanıtlanmış hepsi bir arada bir üründür. CONA All-in-one; aynı gövde içinde buhar kapanı, giriş-çıkış kesme vanası, pislik tutucu, çek vana ve boşaltma vanasını barındırmaktadır. DIN EN FTF-1 e göre dıştan-dışa uzunluk DN15 ve DN20 çapta 150mm, DN25 çapta ise 160mm dir. Geleneksel buhar kapanı istasyonunda minimum şu bileşenler bulunmaktadır: Giriş tarafı kesme vanası, pislik tutucu, buhar kapanı, çek vana, çıkış tarafı kesme vanası. (Şekil-I) Geleneksel buhar kapanı tasarımı; minimum 5 bileşen, minimum 4 flanş veya 8 dişli/kaynaklı bağlantı, geniş yer gerektiren tesisat, bağlantı noktalarında yüksek kaçak riski, montaj için yüksek maliyet gibi özelliklere sahiptir. CONA All-in-one kullanarak %80 e varan oranlarda boru işçiliği azaltılabilir. Az yer gereksinimi, bakım kolaylığı, uzun ömür ürünün avantajlarından sadece bazılarıdır. Ayrıca aynı gövde içinde termodinamik, termostatik, bimetalik kontrolörler arasında dönüşüm kapan istasyonunu yerinden sökmeden kolayca gerçekleştirilir. CONA All-in-one; şamandıralı, termodinamik termostatik veya bimetalik tipte flanşlı, dişli veya kaynak boyunlu bağlantı ile sunulabilir. Sahada montaj yerinde oluşan gereksinimler sonucu akış yönünün soldan-sağa veya soldan-sağa çevrimi bütün tipler için çok kolaydır. Ek olarak şamandıralı tip için yataydan dikeye veya dikeyden yataya çevrim de çok kolay bir şekilde gerçekleştirilir. Kapan istasyonu üzerindeki kesme vanaları standart olarak baskılı tiptir. İsteğe göre metal körüklü olarak sunulabilir. Dişli kapak tasarımına sahip termodinamik, termostatik ve bimetalik kontrolörün bakımı, kapan istasyonu yerinden sökülmeden çok kolay bir şekilde gerçekleştirilir (Şekil-II). Contasız kapak tasarımı, yedek kapak contası bulundurma ihtiyacını ortadan kaldırır ve bu sayede çok hızlı bir şekilde bakım, değişim ve farklı bir kontrolöre geçiş yapılır. Opsiyonel olarak kapan istasyonu için Şekil-IV dekiler sunulabilir. Şekil I: Geleneksel buhar kapanı istasyonu Şekil-II: CONA All-in-one kontrolör değişimi Şekil-III: CONA All-in-one Buhar Kapanı Tipleri Şekil-IV: Ek bileşen seçenekleri Yangın ve Güvenlik Mart

78 ÜRÜN TANITIMI ARI-CONLIFT MEKANIK KONDENS POMPASI CONLIFT şamandıralı mekanik kondens pompası, yoğunluğu 0,85 ile 1,15 kg/dm³ arasında olan grup 2 akışkanlarının itici bir akışkanla pompalanması için tasarlandı. İtici akışkan olarak doymuş buhar veya sıkıştırılmış hava kullanılabilir. Özellikle buhar kullanılan tesisatlarda kondensin tahliye edilemediği stall ve benzeri durumlarda kullanılması verimliliği ve tesisat ömrünü arttırır. CONLIFT, standart olarak giriş ve çıkış tarafında ARI-CHECKO-D disk tip çek vanalar ve karşı flanşları ile birlikte tedarik edilir. İsteğe göre kondens pompası istasyonu olarak da tedarik edilebilir. CONLIFT şu özelliklere sahiptir: Otomatik çalışma, otomatik olarak kondens seviyesine uyum sağlama, dayanaklı YANGINLA MÜCADELEDE DRAEGER UCF SERİSİ TERMAL KAMERALAR Draeger UCF Serisi kameralar, görüş alanının kısıtlı olduğu kapalı alan yangınlarında veya arama kurtarma operasyonlarında dumanlı bir ortama maruz kalındığında profesyonel arama kurtarma ekiplerinin görüşünü kolaylaştıran yeni nesil termal kameralardır. Elde ya da boyun askısı takılarak kullanabilen bu kameralar, erişimi zor olan alanlarda bile yangının devam ediyor olması riskini önceden belirler ve ortamdaki sıcaklık noktalarını tespit eder. Draeger UCF 6000 termal kameralar ısıya, suya ve toza dayanıklı sağlam dış koruması sayesinde bir operasyon sırasında karşılaşılabilecek en zor şartlarda bile kullanılabilir. Üzerinde entegre lazer pointer bulunan Draeger UCF 6000 kameralar, 160x120 piksel çözünürlük ve 47 derecelik görüş açısıyla mükemmel bir görüntü kalitesi sunar. 1,3 kg ağırlığındaki kompakt tasarımı ve takılıp çıkarılabilen dikdörtgen ayağı sayesinde kullanıcısına taşıma tasarım, tüm iç parçalar paslanmaz çelik, aşınan parçalar sertleştirilmiş paslanmaz çelik, yüksek dayanıma sahip Inconel X-750 yaylar, yüksek tekrar yorulma dayanımı için tasarlanmış gövde, elle ayar gerektirmeyen tasarım, alçak dolum kafası yüksekliği, elektriksiz çalışma, opsiyonel L-profil kaide, opsiyonel strok sayacı, opsiyonel yalıtım ceketi. CONLIFT mekanik kondens pompasının gövde malzemesi P235GH-P250GH-P265GH, kapak malzemesi P250GH, çalışma basıncı min. -0,8 barg maks. 10 barg, çalışma sıcaklığı minimum -10 C maksimum 200 C dir. İzin verilen maksimum fark basıncı 10 bar ve anma çapı DN25/25,40/40,50/50,80/50 olan ürün flanşlı, kaynak boyunlu veya dişli bağlantı tiplerine sahip. kolaylığı sağlar. Draeger UCF 7000 termal kameralar potansiyel patlama riski olan alanlarda maksimum güvenlik sağlayan kameralardır. 160x120 piksel çözünürlük 2x zoom özelliği sayesinde detaylı görüntü verir. Özel Uygulama Anahtarı sayesinde kameranın ekranı kişileri veya yangının kaynağını bulmak için optimize edilebilir. Anlık görüntü ve ses kaydı için entegre lazer pointer ve video ses kayıt özelliği bulunmaktadır. Lityum-iyon bataryası sayesinde 4 saate kadar kesintisiz çalışma olanağı sağlar. Draeger UCF 7000 termal kameralar IP 67 koruma sınıfında, EN 137:2006 gerekliliklerine uygundur. Draeger UCF 9000 termal kameralar da kompakt bir tasarıma sahip, tek elle çalıştırılıp tek elle taşınabilen kameralardır. Draeger UCF 9000 i diğerlerinden ayıran en önemli özelliği ise 384x288 piksel çözünürlük ve 57 derece yatay olarak dönebilen bir başlığa sahip olmasıdır. Ayrıca 2x zoom özelliğine ilaveten 4x zoom özelliği de Draeger UCF 9000 i farklı kılmaktadır. Yangın, kişileri bulma, termal tarama, sızıntı yapan tehlikeli maddeleri algılama, ısı kaynaklarını bulma (Scan PLUS), video kamera görüntü gibi standart moda uygun ilave modları da Draeger UCF 9000 termal kameranın özellikleri arasındadır. 76 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

79 reklam bütçenizi kısmayın! Profesyonellere ulaşmak istiyorsanız reklam bütçenizi kısmayın, SEYAD üyesi prestijli sektörel yayınlara reklam verin. Çünkü profesyoneller sektörlerinde olup biteni izleyebilmek için saygın sektörel yayınları takip ederler. Hem basılı yayınlardan, hem dijital ortamda... sizi hedefinize sektörel yayınlar ulaştırır

80 ÜRÜN TANITIMI MASLAK DOĞUŞ PLAZA PROJESINDE YANGIN SÖNDÜRME SISTEMLERINDE ARI YANGIN İMZASI Doğuş Gayrimenkul Yatırım ve İşletme A.Ş. nin Maslak ta 21 katlı olarak inşa ettiği m² inşaat alanına sahip Doğuş Maslak Ofis Binası Projesinde Arı Yangın Yangın Söndürme Sistemleri ile yer aldı. Projede Arı Yangın, Yangın Pompa Grubu, Sulu Söndürme Sistemleri ve Heliport Köpüklü Söndürme Sistemleri ile yer aldı. Pompa Grubunda temsilcisi olduğumuz Pentair grubuna ait Amerikan menşeli UL listeli & FM onaylı FAIRBANKS NIJHUIS marka Yangın Pompaları kullanıldı. Binanın geneli için 750 GPM, 16.2 bar değerlerinde yatay tip bölünebilir gövdeli 2 adet elektrikli yangın pompa grubu ile heliportta kullanılan köpüklü söndürme sistemini beslemek için ayrıca 1 adet 500 GPM, 8 bar değerlerinde yatay tip bölünebilir gövdeli Elektrikli Yangın Pompa grubu kullanıldı. Sistemde elektrikli pompalar bulunmasından dolayı jeneratör üzerinden beslenmeyi sağlayacak otomatik transfer switchli kontrol panolarına sahip yangın pompaları, Fairbanks Nijhuis firmasından temin edildi. Sulu Söndürme Sistemlerinde kullanılan kelebek vana, ıslak alarm vanası, yükselen milli vana, çift kitlemeli pre-action, deluge (baskın) alarm vanası ve sprinklerler de temsilcisi olduğumuz Reliable markasına ait ürünler ile temin edildi. Projede çok sayıda Upright tip hızlı tepkili yağmurlama ile gizli kapaklı tip yağmurlama kullanıldı. Reliable gizli tip yağmurlamayı rakiplerinden ayıran en önemli özelliği deflektör mekanizmasının hareketli olması ve 2 cm (19.05mm) ayarlama imkanı sağlaması. Hareketli olan bu deflektör 57 C de gizli tip kapağın düşmesi sonucu aşağı doğru düşerek asma tavan içinden kurtulur ve bu sayede olası yanlış montajlar olsa dahi asma tavan içinden kurtularak odaya suyu püskürtür ve bu özelliği ile atış eğrisi bozulmadan tüm oda rahatlıkla korunabilir. Ayrıca gizli tip yağmurlama kapağının RAL kodu verildikten sonra her renkte sağlanması ve düz olması yanında perfore olarak da sağlanabilmesi farklı asma tavan detaylarında tercih edilmesi anlamında mimarlar tarafından da kabul görmektedir. Plazanın Helikopter pisti tasarımı NFPA 418 Standarts for Heliports a göre yapılmış olup, sistemin ihtiyacına uygun olacak şekilde,36 Galon Dik Tip Bladder Tank, 36 galon %1 AFFF Köpük,4 oranlayıcı ve ve 11/2 hidrolik aktivasyon vanası kullanılmıştır. Heliport bölümünde ise 1 adet Oscillating Monitor ve Monitor Nozzle kullanılmıştır. Tüm sistemlerin devreye alınması, mühendislik ve süpervizorlük hizmetleri Arı Yangın ın tecrübeli ve güvenilir teknik ekibi tarafından yerine getirilmektedir. SOMFY DEN GÖRÜNTÜLÜ DIYAFON SISTEMLERI Günümüz şartlarında hem iş yerleri hem de evler için güvenlik en önemli öncelik. Doğal olarak gelişmekte olan teknoloji, kendilerini her an güvende hissetmek isteyenlere farklı çözümler sunmaya devam ediyor. Ev otomasyon sistemlerinde dünyaca ünlü marka Somfy nin görüntülü diyafon modelleri de bunlar arasında ilk sırada geliyor. Somfy görüntülü diyafonlar, zilinizi çalan kişinin görüntüsünü otomatik olarak ev ya da iş yerinizde bulunan monitöre iletiyor, görüntü iletimiyle birlikte kapınızdaki kişi ile sesli olarak iletişim kurmanıza ve kapı otomatiğini açmanıza da olanak sağlıyor. Somfy görüntülü diyafon sistemlerinin V200, V400 ve V600 olmak üzere birbirinden teknolojik ve fonksiyonel 3 farklı modeli bulunuyor. V400 ve V600 modelleri, siz evde yokken kapınızı çalan kişilerin fotoğraflarını çekip, 400 fotoğrafa kadar hafızasına kaydetme özellikleriyle de öne çıkıyor. Somfy görüntülü diyafon sistemleri, iç mekan monitörü ve dış mekan sokak paneli olmak üzere iki parçadan oluşuyor. 78 Yangın ve Güvenlik Mart 2017

81 Gelenekten geleceğe güvenle... suvecevre.com tesisat.com.tr yalitim.net enerji-dunyasi.com yanginguvenlik.com.tr boatbuilderturkey.com cativecephe.com dogalgaz.com.tr tersanedergisi.info yesilbinadergisi.com İlkeli, tarafsız, güvenilir yayıncılık Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. teknikyayincilik.com İş Dünyası Yayıncılık Ltd. Şti. b2bmedya.com

82 Abone Formu Yılda 12 Sayı Yılda 12 Sayı Yılda 12 Sayı Yılda 8 Sayı Yılda 8 Sayı 1 yıllık: 110 TL. 1 yıllık: 110 TL. 1 yıllık: 110 TL. 1 yıllık: 70 TL. 1 yıllık: 70 TL. 2 yıllık: 200 TL. 2 yıllık: 200 TL. 2 yıllık: 200 TL. 2 yıllık: 130 TL. 2 yıllık: 130 TL. Yılda 6 Sayı Yılda 6 Sayı Yılda 6 Sayı Yılda 6 Sayı Yılda 6 Sayı 1 yıllık: 55 TL. 1 yıllık: 55 TL. 1 yıllık: 55 TL. 1 yıllık: 55 TL. 1 yıllık: 55 TL. 2 yıllık: 100 TL. 2 yıllık: 100 TL. 2 yıllık: 100 TL. 2 yıllık: 100 TL. 2 yıllık: 100 TL. Adı Soyadı :... Firma Adı :... Adresi : Posta kodu:... Tel:... Fax:... E-posta(*):... (*) E-bültenlerimizi takip edebilmek için E-posta adresinizi yazmayı unutmayın. ONLINE ABONELİK İÇİN Lütfen faturayı... V.D.... no lu hesaba kesiniz.... TL. abone bedelini işaretlediğim banka hesabınıza havale ettim. İş Bankası Balmumcu Şubesi - TR nolu Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. hesabı İş Bankası Valikonağı Şubesi - TR nolu Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. hesabı Garanti Bankası Esentepe Şubesi - TR nolu Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. hesabı Kredi kartı ile ödeme yapmak istiyorum (Kredi kartı talimat formu e-posta adresinize veya faksınıza gönderilecektir) Tarih:... İmza:... Aboneliğini herhangi bir nedenden dolayı sürdürmek istemeyen okurların cayma hakkı bulunmaktadır. Öğrenci aboneliği % 50 indirimlidir. Fiyatlar 31 Aralık 2017 tarihine kadar geçerlidir. TEKNİK SEKTÖR YAYINCILIĞI A.Ş. T.: (0212) F.: (0212) [email protected]

83

84