4 Ekim 2013 KOMPOZİT SANAYİ İMALATHANELERİNDE OLUŞAN KOKULARIN BERTARAFI

Transkript

1 4 Ekim 2013 KOMPOZİT SANAYİ İMALATHANELERİNDE OLUŞAN KOKULARIN BERTARAFI

2 AMAÇ İmalat ortamlarındaki VOC (Uçucu Organik Bileşen) gazlarını OZON ile bertaraf ederek, havalandırma sisteminin de yardımı ile, ortam havası kalitesini Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yönetmeliklerinde istenen asgari düzeye indirmeye yardımcı çözümler sunmak. Baca (VOC) gazlarını OZON ile bertaraf ederek, atmosfere salınan zararlı gaz yoğunluğunu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yönetmeliklerinde istenen asgari düzeye indiren çözümler sunmak. OZON ile hijyen sağlanmak. Mehmet Efe PCS Elektronik Ltd. Şti. Tolga Kutluğ Omnis Kompozit Ltd.

3 OZON NEDİR? NASIL ÜRETİLİR? DOĞAYA ZARARLI ATIK BIRAKIR MI? Ozon (O₃) 3 Oksijen atomundan oluşan bir bileşiktir. İki atomlu Oksijenin (O₂), yüksek enerji taşıyan bir şeklidir. Etkili, doğal bir dezenfektandır. Ortamda kısa bir süre sonra tekrar O₂ ye dönüşür ve atık bırakmaz. Ozon üretimi için sarf malzemesine ihtiyaç yoktur, elektrik enerjisi ile havadaki oksijen kullanılarak üretilir.

4 OZON NEDİR? NASIL ÜRETİLİR? DOĞAYA ZARARLI ATIK BIRAKIR MI?

5 OZON UYGULAMA YÖNTEMLERİ Üretilen ozonun iki tür uygulama yöntemi vardır: Doğrudan ortam havasına ozon uygulamak. Uygun aparatlar vasıtası ile ozonu suda eritmek ve elde edilen ozonlu suyu kullanmak.

6 OZONUN İNORGANİK KOKU GİDERİMİNDE KULLANILMASI (KOKUNUN KİMYASI) Koku yapan bileşikler genellikle uzun zincirli bir yapıdadır. Ozon bu yapıyı kırarak bozar ve kokunun kaynağını ortadan kaldırır. Daha farklı yapıda, daha hafif ve masum moleküller oluşturur.

7 OZON İLE BAKTERİLERİN BERTARAF EDİLMESİ NETİCESİNDE HİJYEN SAĞLANMASI (LYSIS) Ozon ile bakterinin bertaraf edilmesi evreleri: 1 numaralı resimde bakteri hücresi görülüyor. 2 numaralı resimde ozon (O₃) molekülü bakterinin hücre duvarına yapışıyor. 3 numaralı resimde ozon bakterinin hücre duvarını delerek içeri giriyor. 4 ve 5 numaralı resimde bakteri hücresi okside oluyor. 6 numaralı resimde bakteri hücresi parçalanarak yok oluyor.

8 PENNSYLVANIA EYALET ÜNİVERSİTESİNİN 1998 deki OZON İLE HİJYEN SAĞLANMASI HAKKINDAKİ ARAŞTIRMASI Yüzyılı aşkın bir süredir ozonun mikrop öldürücü ve sudaki diğer organik kirleticileri ortadan kaldırıcı etkisi bilinmektedir. Pennsylvania Eyalet Üniversitesinin 1998 yılında yayınladığı makalede, ozonun suda mikrop öldürme özelliğinin, benzer oranlarda kullanıldığında havada da geçerli olabileceği savını incelemişlerdir. Şekil - 1a Yapılan çalışmalarda, havadaki ozonun bakteriler üzerindeki etkisinin 15 saniyede oluştuğu görülmüştür. Yandaki şekillerde (1a & 1b) havadaki ozona maruz kalan Escherichia Coli (Şekil - 1a) ve Staphylococcus Aureus (Şekil 1b) kültürlerinin etkileşimleri görülmektedir. Şekil 1b Not: Sayılar saniye cinsinden ozonla temas sürelerini göstermektedir.

9 OZON UYGULAMA ALANLARI Ortam havasına ozon uygulayarak; Organik kokuların kaynağı olan küf, bakteri ve hastalık yapıcı mikroorganizmalar, hijyen sağlanarak bertaraf edilir. Uygulama Alanları; Okul, kreş ve camiler, İşyeri soyunma odaları, Yemekhaneler, Servis araçları, sebze, meyve nakliyat araçları, Gıda saklama ve soğuk hava depoları, Unlu mamul ve gıda imalathaneleri.

10 OZON UYGULAMA ALANLARI Ozonlu su ile yıkayarak; Et, tavuk, balık gibi her türlü gıdadan, bakterilerin arındırılması ile raf ömürleri arttırılır. Çiğ tüketilen sebze, meyve ve salata malzemeleri dezenfekte edilir. Sebze ve meyve yüzeylerindeki tarım ilacı ve kimyasal gübre kalıntıları arındırılır.

11 OZON UYGULAMA ALANLARI Çeşme suyu ve ozonlu su ile yıkanarak buzdolabında 7 gün saklanan çileğin ve kıvırcık salatanın durumu

12 YAŞAM VE ÇALIŞMA ORTAM HAVASINDAKİ GÜVENLİ OZON SEVİYESİ Kuruluşun adı Seviye Uluslararası Ozon Sanayicileri Birliği 0.11 ppm, 10saat ABD Hükümeti 0.10 ppm, 8saat Almanya, Fransa, Japonya Hükümetleri 0.10 ppm, 8saat Çin Hükümeti 0.15 ppm, 8saat

13 OZON UYGULAMA ALANLARI (KOMPOZİT SEKTÖRÜ) Ortam havasına ozon uygulanması neticesinde, imalat esnasında ortaya çıkarak tabana çöken, ortama sinen SİTİREN, BOYA, VERNİK gibi kimyasal bileşiklerin uzun karbon bağ molekülleri kırılarak bertaraf edilir. Sektör uygulamaları: Polyester düğme imalathaneleri, Polyester tank, depo imalathaneleri, Polyester küvet, duş teknesi imalathaneleri, Fiber tekne imalathaneleri, Yüksek gerilim izolatörleri, bakalit bağlantı terminalleri ve imalathaneleri, SMC, BMC hamur ve parça üretim imalathaneleri.

14 ÇALIŞMA BAKANLIĞININ İZİN VERDİĞİ MAKSİMUM SINIR SEVİYELERİ ( tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelikten Alıntı) Kimyasal Maddenin Adı Müsaade Edilen Azami Miktar ppm. mg/mᶟ ASETON KSILEN METİL ETİL KETON (MEK) OZON 0,10 0,20 STİREN TOLUEN 0,02 0,14

15 T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik Yönetmeliğin amacı: İşyerinde bulunan, kullanılan veya herhangi bir şekilde işlem gören kimyasal maddelerin etkilerinden kaynaklanan mevcut veya ortaya çıkması muhtemel risklerden çalışanların sağlığını korumak ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamak için asgari şartları belirlemektir. Yönetmeliğin gereği: İşveren, kimyasal maddelerle çalışmalarda, çalışanların bu maddelere maruziyetini önlemek, bunun mümkün olmadığı hallerde en aza indirmek ve çalışanların bu maddelerin tehlikelerinden korunması için gerekli tüm önlemleri almakla yükümlüdür. MADDE 7 c) Çalışanların maruz kalacakları madde miktarlarının ve maruziyet sürelerinin mümkün olan en az düzeyde olması sağlanır. g) İkame yöntemi uygulanarak, tehlikeli kimyasal madde yerine çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden tehlikesiz veya daha az tehlikeli olan kimyasal madde kullanılır. Yapılan işin özelliği nedeniyle ikame yöntemi kullanılamıyorsa, risk değerlendirmesi sonucuna göre ve öncelik sırasıyla aşağıdaki tedbirler alınarak risk azaltılır: 2) Riski kaynağında önlemek üzere; uygun iş organizasyonu ve yeterli havalandırma sistemi kurulması gibi toplu koruma önlemleri uygulanır. 3) Tehlikeli kimyasal maddelerin olumsuz etkilerinden çalışanların toplu olarak korunması için alınan önlemlerin yeterli olmadığı hallerde bu önlemlerle birlikte kişisel korunma yöntemleri uygulanır.

16 T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik ğ) Alınan önlemlerin etkinliğini ve sürekliliğini sağlamak üzere yeterli kontrol, denetim ve gözetim sağlanır. h) İşveren, çalışanların sağlığı için risk oluşturabilecek kimyasal maddelerin düzenli olarak ölçümünün ve analizinin yapılmasını sağlar. İşyerinde çalışanların kimyasal maddelere maruziyetini etkileyebilecek koşullarda herhangi bir değişiklik olduğunda bu ölçümler tekrarlanır. Ölçüm sonuçları, bu Yönetmelik eklerinde belirtilen mesleki maruziyet sınır değerleri dikkate alınarak değerlendirilir. ı) İşveren, 6ncı maddede belirtilen yükümlülükleri yerine getirirken, bu maddenin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen ölçüm sonuçlarını da göz önünde bulundurur. Mesleki maruziyet sınır değerlerinin aşıldığı her durumda, işveren bu durumun en kısa sürede giderilmesi için koruyucu ve önleyici tedbirleri alır.

17 TOLUEN, KSİLEN (XYLENE) ve BENZEN in OZON İLE REAKSİYONLARI TOLUEN ile Ozon reaksiyonu C₆H₅CH₃ + 18O₃ 7CO₂ + 4H₂O + 18O₂ KSİLEN (XYLENE) ile Ozon reaksiyonu C₆H₄(CH₃)₂ + 21O₃ 8CO₂ + 5H₂O + 21O₂ Benzen (C₆H₆ ) C₆H₆ + 11 O₃ 6C0₂ + 3 H₂O + 11 O₂ SONUÇ: Reaksiyon sonrası, karbondioksit, su ve oksijen açığa çıkar ve kokunun kaynağı yok edilir.

18 OZON İLE SİTİRENİN REAKSİYONU Sitiren (C₆H₅CHCH₂) Sitiren ile Ozonun Reaksiyonu; C₆H₅CHCH₂ + 20O₃ 8CO₂ + 4H₂O + 20 O₂ SONUÇ: Reaksiyon sonrası, Stiren parçalanarak 8 mol karbondioksit, 4 mol su, 20 mol oksijene dönüşür ve kokunun kaynağı yok edilir.

19 EL YATIRMASI YAPILAN ORTAMA VERİLEN OZONUN KÜRLENME SÜRECİNDEKİ POLYESTER REÇİNESİNİN İÇERİSİNDEKİ STİRENE ETKİSİNİN TEST EDİLEREK ARAŞTIRILMASI Test numuneleri, 3 kat 450 gr/m² lik E camı keçe, ortofitalik polyester ile lamine edilerek elde edilmiştir. 1A Laminatı 2A Laminatı 3A Laminatı Ozonsuz ortamda üretilen test numunesi Kalıba 1 m. mesafeden Ozonlanan test numunesi Kalıba 30 cm. mesafeden Ozonlanan test Numunesi

20 EL YATIRMASI YAPILAN ORTAMA VERİLEN OZONUN KÜRLENME SÜRECİNDEKİ POLYESTER REÇİNESİNİN İÇERİSİNDEKİ STİRENE ETKİSİNİN TEST EDİLEREK ARAŞTIRILMASI Ozon uygulanmadan imal edilen levha (1A Laminatı) Ozon ve VOC Ölçüm Cihazı

21 EL YATIRMASI YAPILAN ORTAMA VERİLEN OZONUN KÜRLENME SÜRECİNDEKİ POLYESTER REÇİNESİNİN İÇERİSİNDEKİ STİRENE ETKİSİNİN TEST EDİLEREK ARAŞTIRILMASI 1 metre Ozon Dağıtıcısı Levha (2A) Ozon ve VOC Ölçüm Cihazı 1 metre uzaklıktan Ozon uygulanarak imal edilen levha (2A Laminatı)

22 EL YATIRMASI YAPILAN ORTAMA VERİLEN OZONUN KÜRLENME SÜRECİNDEKİ POLYESTER REÇİNESİNİN İÇERİSİNDEKİ STİRENE ETKİSİNİN TEST EDİLEREK ARAŞTIRILMASI 30 cm. Ozon Dağıtıcısı Levha 3A 30 cm. uzaklıktan Ozon uygulanarak imal edilen levha (3A Laminatı)

23 EL YATIRMASI YAPILAN ORTAMA VERİLEN OZONUN KÜRLENME SÜRECİNDEKİ POLYESTER REÇİNESİNİN İÇERİSİNDEKİ STİRENE ETKİSİNİN TEST EDİLEREK ARAŞTIRILMASI OZONSUZ OZONLU 1A Laminatı 2A Laminatı 3A Laminatı İstenen Özellikler Test Metodu Birim Eğilme Dayanımı ISO 178 MPa (Fmax) S.D. 20,6 21,2 22,0 Eğilme Dayanımı ISO 178 MPa Modulu Kırılmada ISO 178 mm 4,03 3,9 3,81 Deformasyon Çekme Dayanımı ISO 527 MPa 90,3 90,1 89,8 S.D. 14,0 13,0 12,7 Çekme Dayanımı ISO 527 MPa Modulu Fmax Uzama ISO 527 % 1,5 1,8 1,7 Cam Oranı % 30,6 30,5 30,3 Poliester (Organik) Oranı 69,2 69,8 68,5 Sonuç: 1A, 2A ve 3A numuneleri üzerinde yapılan test sonuçlarına göre ozonun levhaların mekanik değerleri üzerinde herhangi bir olumsuz etkisine rastlanmamıştır.

24 OTOMOTİV SANAYİ KOMPOZİT KAPORTA İMALATHANESİ UYGULAMA FOTOĞRAFLARI Ozon dağıtım birimi Ozon üretim birimi

25 OTOMOTİV SANAYİ KOMPOZİT KAPORTA İMALATHANESİ UYGULAMA FOTOĞRAFLARI Ozon dağıtım birimi Ozon üretim birimi

26 ELEKTRİK KLEMENSLERİ BASKI İMALATHANESİ UYGULAMA FOTOĞRAFLARI Ozon dağıtım birimi Ozon üretim birimi

27 POLYESTER DÜĞME İMALATHANESİ UYGULAMA FOTOĞRAFLARI Ozon üretim birimi Ozon dağıtım birimi

28 Ozon üretim birimi EL YATIRMASI İLE ÜRETİM YAPILAN ATÖLYE UYGULAMA FOTOĞRAFLARI Ozon dağıtım birimi El yatırması ile imalat yapılan atölyede ozonlama yapılmadan önce yapılan VOC değerleri ppm. aralığında iken, yandaki uygulama fotoğraflarında da görünen ozonlama sistemleri kurulduktan sonra bu değerler ppm. aralığına kadar çekilmiştir.

29 Ozon üretim birimi SMC BMC İLE ÜRETİM YAPILAN FABRİKA UYGULAMA FOTOĞRAFLARI SMC BMC imalatı yapılan fabrikada ozonlama yapılmadan önce yapılan VOC değerleri ppm. aralığında iken, yandaki uygulama fotoğraflarında da görünen ozonlama sistemleri kurulduktan sonra bu değerler ppm. aralığına kadar çekilmiştir. Ozon dağıtım birimi

30 HAVALANDIRMA BACASI ÇIKIŞI OZON UYGULAMASI İmalathane ortamlarından havalandırma sistemleri ile atmosfere atılan havanın da belirli değerlerin altında olması gerekmektedir. Bu durumda VOC bakımından istenilen değerlerin altında kalabilmek için baca hattına Ozon uygulamaları ile çözüm üretilebilmektedir. Ozon Uygulaması Havalandırma Bacası Girişi Havalandırma Bacası

31 Atık su arıtma tesisleri Ozon uygulamaları ÖRNEK UYGULAMALAR

32 CİHAZLAR PORTOMATİK 300 Saatte 300 mg ozon üretim kapasitesi watt enerji tüketimi. İsteğe bağlı 12 V 220 V elektrik beslemeli. Taşınabilirlik.

33 CİHAZLAR PORTOMATİK 2000 Saatte 2000 mg ozon üretim kapasitesi. 100 watt enerji tüketimi. İsteğe bağlı 12 V 220 V elektrik beslemeli. Taşınabilirlik.

34 CİHAZLAR HAVAMATİK Saatte mg ozon üretim kapasitesi. 100 watt enerji tüketimi. İsteğe bağlı 220 V elektrik beslemeli. 7/24 programlanabilirlik. Sabit kurulu sistem.

35 CİHAZLAR HAVAMATİK II Saatte 900 mg ozon üretim kapasitesi. 100 watt enerji tüketimi. İsteğe bağlı 220 V elektrik beslemeli. Aç-Kapa proglamlanabilirilik. Sabit kurulu sistem.

36 OZON CİHAZLARI ÜRETİCİ FİRMA (PCS ELEKTRONİK) YETKİNLİK BELGELERİ

37 KAYNAKÇA PENNSYLVANIA EYALET ÜNİVERSİTESİNİN 1998 deki OZON İLE HİJYEN SAĞLANMASI HAKKINDAKİ ARAŞTIRMASI ULUSLARARASI OZON SANAYİCİLERİ BİRLİĞİ ARİF ANIK YÜKSEK LİSANS TEZİ MAKİNE EĞİTİM FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ GAZİ ÜNİVERSİTESİ EKİM-2007 T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik

38 TEŞEKKÜR EDERİZ. OMNİS KOMPOZİT LTD. Tel: (0216)