1 Giriş. GOSB Atıksu Arıtma Tesisi Proses Özeti

Transkript

1 1 Giriş Söz konusu rapor Gebze Organize Sanayi Bölgesi (GOSB) tarafından GOSB de yaptırılacak olan atıksu arıtma tesisinin ünitelerini ve çalıģma prensiplerini açıklamaktadır. 1.1 Genel GOSB nde mevcut durumda 109 firma bulunmakta ve yaklaģık kiģi istihdam edilmektedir. Yakın gelecekte firma sayısının 155 e çıkması beklenmektedir. Sektörel dağılım açısından bu firmalar daha çok kimya, gıda, ilaç ve otomotiv yan sanayii alanlarında faaliyet göstermektedirler. GOSB 2,300,000 m 2 lik ilk etap, 1,720,000 m 2 lik geniģleme alanı ile birlikte toplam 4,020,000 m 2 (402 ha) alandan oluģmaktadır. Mevcut durumda, endüstriyel parsel alanlarının toplamının %67 si firmalar tarafından doldurulmuģtur. Geriye kalan %33 lük alan kurulmamıģ, faaliyet göstermeyen alanları ve kullanılmayan sanayi parsellerini ifade etmektedir. Bölgedeki firmaların artması ve proje bölgesindeki firmalarım da proses değiģimi gözöüne alınarak endüstriyel atıksu arıtma tesisi kurulma ihtiyacı doğmuģtur. Söz konusu Atıksu Arıtma tesisi Akse Köyü, 1829 ada ve 01 nolu parsel üzerindeki Teknik Altyapı Alanı nda yapılacaktır. Tesis ortalama m3/gün kapasiteye göre inģaa edilecek ve 5 yıl süre ile iģletilecektir. Proje kapsamına hamsuyun arıtma tesisine pompalanacağı atıksu pompa istasyonu ve terfi hattı ile arıtılmıģ suyun deģarj noktasına iletileceği çıkıģ suyu pompa istasyonu ve hattı da dahildir. Gelecekte 2. Kademe inģaatı yapıldığı zaman tesis toplam 9600 m 3 /gün atıksu arıtabilecek kapasiteye ulaģacaktır. 1/6

2 2 Standartlar 2.1 Deşarj Kriterleri GOSB Atıksu Arıtma Tesisi çıkıģ suyu kalitesi Tasarım Özel Teknik ġartnamesi Bölüm 2.2 de belirtilen kriterleri sağlayacaktır. Söz konusu standartlar aģağıda verilmiģtir. Tablo 1. GOSB Atıksu Arıtma Tesisi Çıkış Standartları Parametre Birim Kompozit Numune (2 Saatlik) Kompozit Numune (24 Saatlik) KOĠ mg/lt BOĠ mg/lt AKM mg/lt Yağ ve Gres mg/lt Toplam Fosfor mg/lt 2 1 Toplam Krom mg/lt 2 1 Krom (Cr +6 ) mg/lt KurĢun (Pb) mg/lt 2 1 Toplam Siyanür (CN - ) mg/lt Kadmiyum (Cd) mg/lt Demir (Fe) mg/lt 10 - Florür (F - ) mg/lt 15 - Bakır (Cu) mg/lt 3 - Çinko (Zn) mg/lt 5 - Civa (Hg) mg/lt Toplam Azot mg/lt ph Susuzlaştırılmış Çamur Standartı Biyolojik ve Kimyasal Çamurlar çamur susuzlaģtırma ünitesinden çamur kurutma sisteminde kurutularak minimum % 80 katı madde yüzdesine sahip olacaktır. 2/6

3 3 Atıksu Karakteri 3.1 Giriş Debisi Tasarım Özel Teknik ġartnamesi Bölüm de belirtildiği gibi, tasarımda baz alınacak debi değerleri aģağıdaki gibidir: Tablo 2. GOSB AAT Hidrolik Tasarım Yükleri Debi Günlük Ortalama (m 3 /gün) Ortalama Debi (m 3 /saat) Maksimum Debi (m 3 /saat) Minimum Debi (m 3 /saat) Atıksu debisi (I. Kademea) Atıksu debisi (II. Kademe) Tesis bu proje kapsamında I. AĢama debisine göre tasarlanacak ve inģa edilecektir. Bu çalıģmalar sırasında II.AĢama da gelecek üniteler ve ekipmanlar için de gerekli düzenlemeler yapılacaktır. 3.2 Tasarım Kirlilik Yükleri Tasarım Özel Teknik ġartnamesi Bölüm de belirtildiği gibi, tasarımda baz alınacak atıksu konsantrasyonları ve kirlilik yükleri aģağıdaki gibidir: Tablo 3. GOSB AAT Hidrolik Tasarım Yükleri Parametre Konsantrasyon (mg/l) Kirlilik Yükü (kg/gün) KOĠ BOĠ AKM TKN Yağ&Gres TP Toplam Krom (TCr) 1,2 7,6 KurĢun (Pb 2+) 0,6 1,28 Siyanür (CN -) 0,03 0,18 Kadmiyum, Cd 2+ 0,35 2,24 ph Ortalama sıcaklık 25-3/6

4 4 Proses Teknik ve Ön Yaklaşımı Sistem, fiziksel ön arıtmanın yer aldığı ileri azot ve fosfor giderimli biyolojik aktif çamur sistemini esas almaktadır. Fiziksel ön arıtmada ardıģık olarak kaba ve ince ızgaralar ile kum tutucu bulunacaktır. Teknik Ģartnamede yağ ve gresin atıksuda yüksek oranda (100 mg/l) geleceği anlaģılmaktadır. Bunun için kum tutucuda yağ toplama kanalları ve yağ sıyırıcı da bulunacaktır. Dengeleme havuzunda atıksu kalite ve debi açısından dengelenerek sonraki ünitelere verilecektir. Böylelikle saatlik olarak maksimum gelebilecek kirlilik yükü ve debi bekletilip karıģtırılarak kimyasal ve biyolojik arıtmaya sabit debide ve homojen atıksu verilmesi sağlanacaktır. Aynı zamanda Ģok yüklemelerle gelebilecek biyolojik arıtmayı inhibite edici kirleticilerin de seyreltilerek biyolojik arıtmada kullanılan mikroorganizmalara zarar vermesi engelenecektir. Dengeleme havuzundan çıkan su, sırasıyla koagülasyon, flokülasyon ve ön çöktürme tanklarına gönderilecektir. Aynı zamanda dengeleme havuzu çıkıģından tüm kimyasal arıtma bypass edilerek atıksu biyolojik arıtma ünitelerine verebilmek de mümkündür. Gelecekte artabilecek fosfor konsantrasyonu sebebiyle ileri biyolojik fosfor arıtımının yeterli olmadığı, anaerobik reaktörün devre dıģı bırakıldığı v.b durumlarda fosfor gideriminin güvenli bir Ģekilde yapılabilmesi için emniyet amacıyla FeCl 3 dozlama sistemi temini öngörülmüģtür. Yapılan hesaplarda gerekli anoksik hacmin toplam hacime oranının % 20 olması yeterli iken tasarımımızda bu oran % 25 kabul edilmiģ ve havalandırma havuzu bu doğrultuda boyutlandırılmıģtır. Böylece sistem ileride olası azot konsantrasyonu artıģından etkilenmeyecek esnekliğe sahip olacaktır. Benzer Ģekilde gelecekte ihtiyaç olması halinde anoksik reaktörlere ilave difüzör temin edilerek hava verilmesi suretiyle aerobik hacim arttırılabilecektir. Tesis 1. kademe debisi (6400 m 3 /gün) ve organik kirlilik yükünde (2500 mg/l) ATV 131 E ve WEF Manual Of Practice 8 doğrultusunda 10 gün çamur yaģına göre tasarlanmıģ olup tüm çamur susuzlaģtırma sistemi bu çamur yaģında elde edilecek pik çamur miktarına göre boyutlandırılmıģtır. Ancak çamur kurutma sistemi Tasarım Özel Teknik ġartnamesinde belirtildiği gibi 2. AĢamada çıkacak çamur yüküne göre dizayn edilmiģtir. Bu durumda çamur kurutma sistemi de 1. AĢama da daha düģük kapasitede hizmet verebilecektir. Gerek ön çökeltme tankından gerekse son çöktürme tankından alınıp picket fence tip yoğunlaģtırıcılarda yoğunlaģtırılacak çamur, susuzlaģtırma prosesi için dekantöre ayrı ayrı gönderilecektir. Dekantörde susuzlaģtırılacak çamur en az %25 katı madde miktarına çıkarılarak çamur keki düģük sıcaklıkta çalıģan termal kurutucularda kurutulacaktır. Kurutucu çıkıģında katı madde yüzdesi minimum %80 olacaktır. Tesisin organize sanayi bölgesi içinde fabrikalara yakın konumu sebebiyle olası koku problemlerine karģı önlem alınması gereklidir. Bunun için kimyasal koku giderim sistemlerine kıyasla iģletme giderleri çok daha düģük ve iģletilmesi daha kolay olan biyolojik koku giderim sistemi tasarlanmıģtır. Ön 4/6

5 arıtmada ızgara kanallarından ve çamur kurutucusundan emilen hava biyofiltreden geçirilerek koku arıtımı sağlanacaktır. Izgara üniteleri, havalandırmalı kum tutucu üniteleri, dengeleme havuzu, koagülasyon, flokülasyon üniteleri ve ön çöktürme havuzları sadece ilk kademeye değil hem proses hem hidrolik olarak aynı zamanda ikinci kademeye de hizmet edecek Ģekilde (6.400 m 3 / gün için değil m 3 / gün için) dizayn edilmiģlerdir. Blower binası, çamur susuzlaģtırma ve kimya binaları, çıkıģ suyu tankı, terfi pompa istasyonu inģaatları da ikinci kademe ihtiyacına gore yapılmıs olup, ikinci kademede gerekli ekipmanların (blower, dekantör, pompalar, vb.) temin edilerek bu binalarda rezerve edilen yerlere monte edilmesi yeterli olacaktır. Ġkinci kademe için gerekli ana inģaat kalemi üçüncü havalandırma-son çöktürme tankının inģaatı ve proses borulamasından ibarettir. Proses seçiminde ve yerleģimde minimum alan kullanmaya ozen gosterilmiģtir. Bunu sağlayabilmek içiçe tanklardan oluģan kompakt biyolojik reaktörler ve son çökeltme havuzları dizayn edilmiģ ve tesis için ayrılmıģ olan m2 toplam alanın yaklasık 1/3 ü kullanılarak kalan alan GOSB un kullanımına bırakılmıģtır. ġekil 1 de GOSB Atıksu Arıtma Tesisi blok diyagramı verilmektedir. 5/6

6 KABA IZGARA VE TERFİ POMPA İSTASYONU KABA IZGARA ve İNCE IZGARA KUM VE YAĞ TUTUCU DENGELEME HAVUZU KOAGÜLASYON / FLOKÜLASYON HAVUZLARI Deşarj ÇIKIŞ POMPA İSTASYONU Izgara Atığı SON ÇÖKTÜRME HAVUZU Kum ve Yağ Hava İçsel Geri Devir AEROBİK HAVUZ YOĞUNLAġTIR MA HAVUZU (KĠMYASAL) YOĞUNLAġTIR MA HAVUZU (KĠMYASAL) ANOKSİK HAVUZ KİMYASAL ÇÖKTÜRME HAVUZLARI SELEKTÖR / ANAEROBİK HAVUZLAR Fazla Aktif Çamur Çamur Geri Devir KİMYASAL ÇÖKTÜRME HAVUZLARI YOĞUNLAġTIRMA HAVUZU (BĠYOLOJĠK) Polielektrolit YOĞUNLAġTIRMA HAVUZU (KĠMYASAL) KURUTMA SUSUZLAġTIRMA Kuru çamur Şekil 2. GOSB Atıksu Arıtma Tesisi Blok Diagramı 6/6