Marmara Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Transkript

1 Marmara Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

2 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı adına, TÜBİTAK-KAMAG desteği ile yürütülmüş olan Türkiye de Avrupa Birliği Çevre Mevzuatı ile Uyumlu Tehlikeli Atık Yönetimi başlıklı proje kapsamında, gerek tesis yetkilileri ile yapılan görüşmelerle, gerekse literatür çalışmalarıyla belirlenmiş, otomotiv sanayii için uygun, tehlikeli atık azaltma teknikleri tartışılmıştır.

3 Otomotiv sanayi, gıda ve tekstil sanayisinde sonra, Türkiye ekonomisinin 3. büyük sektördür. Türk otomotiv sanayiinin temelleri 1950 li yıllarda atılmıştır. Günümüzde yıllık yaklaşık araç üretimi ile Türkiye, otomotiv üretiminde dünyada 17. Avrupa da ise 7. ülke konumundadır. Ülke ihracatının %17.4 ü otomotiv sanayii tarafından gerçekleştirilmektedir.

4 Türkiye de üretilen motorlu araç tipleri Binek araba Otobüs Minibüs Midibüs Kamyon Kamyonet

5 TOFAS:OTOMOBİL;KAMYONET Oyak Renault: OTOMOBİL Karsan : KAMYON; KAMYONET MİNİBÜS;MİDİBÜS HATTAT TARIM MAKİNALARI: Traktör Anadolu Isuzu: KAMYON; KAMYONET; MİDİBÜS; MİNİBÜS; OTOBÜS HONDA Türkiye :OTOMOBİL Hyundai Assan:OTOMOBİL;KAMYONET;MİNİBÜS FORD OTOSAN:KAMYON;KAMYONET;MİNİBÜS Otokar:OTOBÜS;KAMYONET;MİDİBÜS;MİNİBÜS TOYOTA : OTOMOBİL Mercedes-Benz: OTOBÜS TÜRK TRAKTÖR FABRİKASI:TRAKTÖR MAN Türkiye:OTOBÜS BMC:KAMYON; KAMYONET;MİDİBÜS MİNİBÜS;OTOBÜS Mercedes-Benz : KAMYON TEMSA Global: KAMYON; KAMYONET;OTOBÜS;MİDİBÜS

6 Otomotiv Sektörü faaliyetlerinin NACE* kodu 29.1 Motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı** Motorlu kara taşıtlarının imalatı** * NACE: Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması Sistemi **TOBB-Mesleklerin Gruplandırılması Rehberi

7 Motorlu araç üretimi 4 temel prosesten oluşur.

8 Pres, motorlu araç üretim prosesindeki ilk aşamadır. Kaportayı oluşturan parçalar pres hatında meydana gelir. Kaynak, birbirinin aynı veya erime aralıkları birbirine yakın iki veya daha fazla metal parçayı ısı, basınç veya her ikisini birden kullanarak, aynı türden bir malzeme katarak veya katmadan birleştirmektir. Pres fabrikasında kapı, ön ve arka kaput, tavan vs. şekline sokulmuş olan sac parçalar ya da tedarikçilerden temin edilmiş kısımlar kaynak bölümünde biçimde birleştirilir.

9 Boya aşamasında uygulanan işlemlerin amacı, kasayı oluşturan sac parçaların paslanmasını önlemek, bu parçaların birleşim yerlerinde sızdırmazlığı sağlamak, titreşim ile oluşabilecek sesi engellemek ve kasaya rengini vermektir. Montaj, üretimin son aşamasıdır. Boyama atölyesinden gelen araç gövdelerine otomobilde bulunan tüm iç ve dış aksam, motor ve aksesuarlar monte edilerek son kontroller ve ayarlar için teslim binasına gönderilir.

10 1. Adım 2. Adım İlgili literatürün incelenmesi Saha ziyaretleri Üretim aşamalarının incelenmesi Atık kodları ve miktarlarının belirlenmesi 3. Adım OSD toplantıların a katılım 1. ve 2. Adımlarda belirlenen METlerin uygunluğunun tesis yetkilileriyle tartışılması

11 Üye Kuruluşlar : Anadolu Isuzu B.M.C Ford Otosan Oyak Renault Hyundai Assan Karsan Tofaş Türk Traktör Honda Türkiye M.Benz Türkiye Otokar Hattat M.A.N Türkiye Toyota Temsa Global

12 Otomotiv Sektörü TABS Beyanları 2009 yılı TABS Beyanları NACE Kodu Beyanda bulunan kuruluş sayısı 24 Beyan edilen TA miktarı Beyanda bulunan kuruluşların toplam kapasitesi ton/yıl adet

13 Toplam Kapasiteye göre Oluşan TA Miktarı Kapasite** AÜF* min (kg/adet) AÜF* max (kg/adet) Toplam TA min (ton) Toplam TA max (ton) Binek+Ticari ,095 27, Otobüs , , Minibüs , , Kamyon , , TOPLAM * Üretim miktarına göre hesaplanmıştır ** TÜRKİYE CUMHURİYETİ BAŞBAKANLIK YATIRIM DESTEK VE TANITIM AJANSI,TÜRKİYE OTOMOTİV SEKTÖRÜ RAPORU, ARALIK 2009

14 Atık Kodu Atığın Adı A/M MET Açıklaması Diğer organik Kullanılan çözücüler, yıkama Block by Block Painting or solvent A sıvıları ve ana Batch painting/color grouping miktarını çözeltiler azaltır. Organik çözücüler ya da diğer tehlikeli maddeler içeren atık boya ve vernikler M Elektrostatik Boya Kullanımı Pig Clearing Sistemi Otomasyonlu Donanım Atık miktarını azaltır. Atık miktarını azaltır. Atık miktarını azaltır Organik çözücüler ya da diğer tehlikeli maddeler içeren boya ve vernik çamurları M Susuzlaştırma uygulanması Water Emulsion Techniques Su miktarını azaltır. Boya çamuru ve atıksu miktarını azaltır.

15 Fosfatlama Çamurları A Tehlikeli maddeler içeren çamurlar ve filtre kekleri Tehlikeli maddeler içeren çamurlar ve filtre kekleri Tehlikeli maddeler içeren yağ alma atıkları M M M Nanoteknolojik yüzey hazırlama yöntemlerinin uygulanması Tek banyoda fosfatlama Membran Filtrasyon işlemleri Çamur Kurutma yöntemlerinin uygulanması Zeolit Uygulaması Çoklu Durulama İyon değiştirici Stabilizasyon/solidifikasyon Toz Boya Kullanımı Kademeli yağ giderme Yağ giderme banyolarında solvent yerine alkali kimyasal kullanımı Atık oluşumunu engeller. Atık miktarını azaltır. Atık miktarını azaltır. Çamur hacmini azaltır. Atığın tehlikeli madde içeriğini azaltır.* Atık su miktarını azaltır. Atık su miktarını azaltır. Atığın tehlikeli madde içeriğini azaltır. * Atık su miktarını azaltır. Atık miktarını azaltır. Atığın tehlikeli madde içeriğini azaltır.

16 Sentetik işleme yağları Sentetik işleme yağları Sentetik işleme yağları A Dry Machining Atık oluşumunu engeller. A A Minimum Quantity Lubricant Liquid Nitrogen Technology Sıyırıcı, Air floatation, sentrifüj, iyon değiştirici, magnetik ayırıcı veya ultrafiltrasyon Kullanımı Deiyonize su Kullanımı Biyosit Kullanımı in-line (sürekli akışlı) veya off-line kesikli sistemlerin kullanılması Biriketleme Atık oluşumunu azaltır. Atık oluşumunu engeller. Soğutucu ömrünü uzatır. Soğutucu ömrünü uzatır. Soğutucu ömrünü uzatır. Sürekli veya kesikli sistemler ile yağ, metal çapakları gibi kirleticilerin soğutucunun performansını düşürmeden ayrılması sağlanmaktadır. Taşlama çamurun sıkıştırılması ile yaş ile metal çapaklarının ayrılması sağlanmaktadır ve böylece ayrılan metal çapaklarının geri kazanımı yapılmaktadır.

17 Tehlikeli maddeler içeren işleme çamurları Yağ içeren metalik çamurlar (öğütme, bileme ve freze tortuları) Tehlikeli maddeler içeren öğütme parçaları ve öğütme maddeleri M M M Yağ ile metalin ayrıştırılarak, her iki maddenin de geri kazanılması Yağ ile metalin ayrıştırılarak, her iki maddenin de geri kazanılması Yağ ile metalin ayrıştırılarak, her iki maddenin de geri kazanılması Filtre ve çamur presleri ile ayrılan yağ yeniden soğutma yağı olarak kullanıma gönderilir. Filtre ve çamur presleri ile ayrılan yağ yeniden soğutma yağı olarak kullanıma gönderilir. Filtre ve çamur presleri ile ayrılan yağ yeniden soğutma yağı olarak kullanıma gönderilir.

18 Belirlenen TAÜF ler ile sektöründen kaynaklanan tehlikeli atıkların ton/yıl arasında olduğu tahmin edilmektedir. Sektörden kaynaklanan başlıca tehlikeli atıklar: fosfatlama çamuru boya çamuru ve atıkları arıtma çamurları ve kontamine atıklardır.

19 Sektördeki firmalar, var olan MET leri kullanarak veya kendi ihtiyaçlarına göre yeni yöntemler geliştirerek TA larını azaltmaya çalışmaktadır. Böylece atık bertaraf maliyetlerini düşürmeyi hedeflemektedirler. Bu sayede, otomotiv sektörü yüksek üretim rakamlarına rağmen diğer sektörlere göre daha az TA üretmektedir.