ve karşınızda... Pardus 2011

Transkript

1 sayı 30 - Şubat 2011 özgürükiçin.com e-dergi Paket Yöneticisi 3.0 LVM, RAID ve Standart Böümendirme Veritabanı Sihirbazı phpmyadmin Yeni Ofis Yazıımı LibreOffice ve karşınızda... Pardus 2011

2 içindekier künye Editör Haberer Pardus 2011 DVD si yazmak Pardus 2011 nası kuruur? RAID, LVM ve Standart Böümendirme Pardus 2011 de ik ayarar Pardus u tanıtmak Paket Yöneticisi 3.0 LibreOffice Mozia Firefox 4.0 KRunner Saatinizi duvar kağıdınız söyesin C programamaya giriş phpmyadmin Röportaj: Pardus 2011 sürüm yöneticieri Son Sayfa Bu sayının Editörü: Ügen SARIKAVAK Künye: Ai IŞINGÖR, Çağrı EMER, Ertan GÜVEN, Fiiz GÜNEL, Gizem BELEN, Göktuğ KORKMAZ, Hakan HAMURCU, İrem ÇOBANOĞLU, Murat KALEKAPTANI, Mustafa CEYLAN, Onur GÜZEL, Önder ÖZ, Pınar YANARDAĞ, Server ACİM, Tuğsan ÜNLÜ, Uğurcan ERGÜN Tasarım: artistanbu (Pınar ESKİKAN) Kapak Görsei: (CC by-nc) Özgürükİçin e-dergisi, Creative Commons (by-nc-sa) 3.0 ie isansanmıştır. Pardus ismi ve ogosu, TÜBİTAK UEKAE nin tescii markasıdır Bu yayın, Özgürükİçin topuuğu tarafından hazıranmaktadır. 02

3 editörden Ügen SARIKAVAK Çaışmak Güzedir Çaışmak güzedir. Ya konu Pardus oduğunda bu güzeik, bidiğimiz güzeik kavramını hayi hayi aşıyor. Gizem BELEN, Mete BİLGİN ve Ai IŞINGÖR ün Ügen seni çok öze bir göreve seçtik ama ne oduğunu söyemeyiz. eğencesiye başayan editörük maceram da bu fikrimde ne kadar hakı oduğumu anamamı sağadı. Yakaşık iki ay önce eğencei bir şekide editörük tekifini adım, kabu ettim ve o iki ayın sonucu şu anda karşınızda :) Bidiğiniz gibi, geçtiğimiz ay içinde, Pardus un beşinci ana sürümü oan Pardus 2011 kuanıcıara sunudu. Sunudu diyorum ya, IRC kanaımız ve Özgürükİçin forumu üzerinde pek çok kuanıcı ve kuanıcı adayının Sürümümüzü isteriz! diye seserini yüksetmesi ve sürümün zamanında yayımanmazsa geri sayım için kuanıan sayaçarda dedeer görsei çıkacağı tehdidi nedeniye, zora aınan bir sürüm odu bence :D. Şakası bir yana, camia oarak epeydir heyecana bekediğimiz bir sürüme, yanında boca yeniike birikte kavuşmuş buunuyoruz. Pek tabiidir ki, yeni sürümün getirdiği büyükçe bir heyecan var hepimizde. Bu sayımızda da bu heyecanı sizere en iyi şekide payaşmak için eimizden geeni yapmış buunuyoruz. Dergimiz içinde Pardus 2011 yeniikerinden sıkça bahsedeceğiz. Yeni YALI nın ve Pardus 2011 kuruumunun detayarını, Kaptan kuanımının ayrıntıarını, Paket Yöneticisi 3.0 ın yeniikerini ve Pardus 2011 ie igii daha pek çok yazıyı, iereyen sayfaarda okuyabiirsiniz. KRunner, phpmyadmin, LibreOffice 3.3, Mozia Firefox 4... Yazıar hakkında daha faza konuşmak istemiyorum, zira bu konudaki sözü doğrudan yazararımıza bırakmanın daha doğru oacağını düşünüyorum sürüm yöneticierimiz Gökçen ERASLAN ve Fatih AŞICI ie keyifi bir röportaj gerçekeştirdik. Röportajımızda, hem sürüm yöneticierimize dair merak ettiğiniz soruarın cevaparını buabiir, hem de sürüm yöneticierimizin Pardus 2011 hakkındaki fikirerini öğrenebiirsiniz. Bu yazıyı hazıradığım sıraarda fark ettim ki, benden önceki pek çok editörümüz, bireyse sıkıntıarı yüzünden editörük dönemerinde yaşadıkarı bir takım sıkıntıardan bahsetmişer. Topuuk içinde bu tip sıkıntıara son zamanda sıkça karşıaşır odum ve topuuğumuzdaki psikoogarı göreve davet ediyorum. Kuanıcıara yapıacak katkı, projeye yapıacak katkı bir yerde :) Çaışmak güzedir. Özeike de yeni bir sürüme birikte oduğumuz şu günerde, emekeriniz çok daha değeri. Gerek hata bidirimerinizi, gerekse sürüm hakkındaki fikirerinizi uygun ortamarda (Bugzia, Beyin, Özgürükİçin forumarı ve dahası) bidirdiğiniz takdirde, hem kendi çaışmaarınıza projenin geişimine katkı vermiş hem de Pardus un daha iyi bir yere gemesine yardımcı oacaksınız. Çaışmak güzedir. Einizden geeni ardınıza koymayın. Lumaxart (CC by-sa) 03

4 haberer Avrupa nın Lideri Firefox! Web kuanım araştırmaarı yapan İrandaı bir araştırma şirketine göre çeyrek asırdır Microsoft un Internet Exporer ı ik kez Avrupa da ider tarayıcı ünvanını Mozia Firefox a kaptırdı. ve %14,9 paya Googe Chrome takip ediyor. Mozia nın Berin deki sözcüsü Barbara HUPPE, şirketinin Microsoft u Firefox tan önde gösteren diğer çaışmaarı da yakından takip ettiğini beirtti. Barbara HÜPPE, Bu bizim için çok oumu, dedi ve ekedi, Amanya da ider tarayıcı biziz, 2010 dan beri Avrupa nın en büyük pazarı Amanya da en büyüğüz. Microsoft un Internet Exporer 9 u piyasaya sürdüğünde tekrar ideriği aabieceğini söyedi. Fakat Microsoft ie rakiperi arasındaki fark kapanıyor, Avrupa da yeni tarayıcıar yüksedikçe pazar iderini sıkıştırıyor. diye ekedi. Microsoft, Avrupa Biriği ndeki kuanıcıarına varsayıan tarayıcıyı beiremeeri için bir seçenek ekranı içeren sürümü dağıtıyordu. Microsoft bunu, teke davaarında geebiecek yaptırımardan kurtumak için kabu etmişti. Bütün araştırmacıarın vardığı ortak kanıya göre bu seçim ekranı pazar dağıımında çok az bir farka neden odu. Kaynak: New York Times StatCounter şirketi, geçtiğimiz araık ayında Firefox un % 38,1 pazar payıya Internet Exporer ın % 37,5 oan pazar payını geçtiğini beirtti. Kıyasıya Bir Yarış Firefox, Avrupa da artık pazar ideri! Brükse deki Microsoft sözcüsü Jesse VERSTRAETE ye yorum için uaşıamadı. StatCounter ın kurucusu ve yönetim kuruu başkanı Aodhan CULLEN, Bu, Avrupa için dönüm noktası bir oaydır. dedi. CULLEN, Microsoft un bir önceki yı sahip oduğu pazar payını kaybetmesine sebep oarak Googe Chrome u gösteriyor. Bir yı önce yüzde 5,1 oan pazar payını artırarak %14,6 ya yükseen Googe Chrome un pazar payını Internet Exporer dan adığı tahmin ediiyor. StatCounter in bidirdigine göre araık ayı itibariye %46,9 uk paya dünya geneinde hââ ider oan Internet Exporer ı %30.8 paya Firefox İnternet aktiviteerinin öçümü kesin veriere dayanmıyor ve araştırmacıar bu tutarsızığı araştırma şirketerinin öçümer için değişen büyükükerde örnekemeer yapmasıya açıkıyorar. StatCounter ayık pazar payı değererini şirkete hangi tarayıcıar tarafından bağanıdığını bidiren üç miyon kişiden aıyor. CULLEN, sıraamaarın her ay 15 miyar sayfa gösterimiye hesapıyor. AT Internet in işetme gene müdürü Phiippe RICHARD, şirketinin son sıraaması Avrupa da kasım ayında Microsoft u az farka Firefox un üzerinde gösterdiğini beirtti. RICHARD, 04

5 haberer Pardus 2011 ie Değişim Başadı Maskotumuzun Adını Siz Seçin! Özgür yazıım dünyasının ükemizdeki en önemi temsicisi Pardus, heyecana bekenen Pardus 2011 i, renki bir tanıtım partisi ie duyurdu. Pardus 2011 in tanıtım partisi, geiştiricieri ve birçok kuanıcıyı bir araya getirdi. Pardus Proje Yöneticisi Erkan Tekman, yeni sürümün tüm kuanıcıarın bekemesine değecek özeikere gediğine dikkat çekti: Türkiye özgür yazıım dünyasının göz bebeği Pardus, ik sürümünden bu yana süreki geişiyor, güçeniyor. Geride bıraktığımız süre boyunca yüz binerce kuanıcının ve bir çok kurumun tercihi omayı başardık. Pardus 2011 ie bu çıtayı daha da yüksetmek istiyoruz. Biişim dünyasına yeni bir souk kazandıracağına inanıyoruz yıı bizim açımızdan hem bugün tanıttığımız yeni sürüm, hem de kısa süre sonra kamuoyuna tanıtacağımız Kurumsa 2 sürümümüze dou dou geçecek, herkesi bu heyecan ve başarıyı payaşmaya davet ediyoruz. Mekana yereştirien bigisayararda Pardus 2011 sürümünü ik oarak deneme fırsatı buan kuanıcıarın tepkieri oumu odu. Katıımcıar Pardus geiştiricieri ie sohbet etme oanağı budu. Erkan Oğur dan Pardus Kuanıcıarına Sürpriz Perdesiz gitarın mucidi, usta müzisyen Erkan OĞUR, Pardus 2011 de kuanıcıara bir sürpriz yapıyor. Erkan OĞUR un en sevien parçaarından oan Mor Dağar, Kaan Müzik ve Oğur un desteği ie Pardus 2011 de yükü oarak geiyor. LibreOffice ie Daha da Özgür Pardus, özgür yazıım dünyasının sunduğu en önemi avantajardan esnekik ve güvenik gibi özeikeri bu sürümünde de koruyor. Pardus 2011 de göze çarpan en önemi yeniikerden biri, OpenOffice. org yerine, özgür yazıım topuuğu tarafından geiştirien LibreOffice in tercih edimesi. Pardus, LibreOffice i kuanacağını açıkayan ik Linux dağıtımarından biri odu. Pardus 2011 de daha çok donanım desteği ve iyieştirimiş kuanım koayığı gibi yeniikerin yanı sıra, Türkçe yazım denetimi desteği, virüs gibi art niyeti yazıımara karşı güveni yapısı, programarın kuruu gemesi gibi beğenien özeikerini sunmaya devam ediyor. İk günden beri birçok dide destek veren Pardus a, 2011 sürümüye birikte Rusça ve Macarca da ekendi. Pardus 2011, kuruuma birikte geen yüzerce uyguamaya ek oarak PiSi depoarında, Skype, Googe Chromium, VLC nin de araarında oduğu 3500 den faza uyguamayı kuanıcıarına sunuyor. Heyecana bekediğiniz bu güze sürümü indirmek için buraya tıkayabiirsiniz. Pardus kuanıcıarı, sadece Linux kuanan bir topuuktan öte, eğenen bir topuuk omayı her zaman bimiştir. Eğence bazen her şeyin önüne geçebiiyor bie. Bunun çok güze bir örneği yine karşımızda :). Pardus kuanıcıarı oarak kağıttan bir maskotumuz oması gerektiği forumda tartışımıştı. Bunun üzerine topuuktan bir kuanıcımız ortaya çıktı ve Ben yaparım! dedi. O andan sonra, diğer kuanıcıarımızın da önerieriye maskotumuz son haine uaştı. Biz de bu güze maskotumuza bir isim arayışına girdik. Bir çok isim önerisi gedi. İsim topamayı bıraktığımız ana kadar topam 256 isim önerisinde buunudu. Bu yoğun igi için tüm kuanıcıarımıza teşekkür ediyoruz. Senin Kedin, Senin Tercihin! Önceike, bu güze maskotu ouşturan Eray ŞAHBAZ a teşekkür etmeiyiz. Bizerin kapriserine göre tekrar tekrar değiştirerek bu güze maskotu ortaya çıkarttığı için çok mutuyuz. Araarında ufak bir eeme gerçekeştirip karşınıza 10 aday çıkardık. Bu adayar arasından sizin birinci oarak seçtiğiniz, Özgürükİçin maskotunun adı oacak :) Hiç vakit kaybetmeden buradan anketimize uaşıp oy kuanın, maskotun adını siz seçin. Beki de maskotun adını önermiş kişiye sürpriz bir hediye kazandırabiirsiniz ;). 05

6 haberer Özgür Yazı Tiperi Pardus, Twitter da Bir Numara! Kuandığınız Linux dağıtımının derediği yazı tipi (font) seçiminden bıktınız mı? Daha farkı yazı tiperine mi ihtiyacınız var? Nereye bakmanız gerektiğini biiyorsanız, özgür isansara korunan yüzerce yazı tipini kuanabiirsiniz! İnternet te birçok ücretsiz yazı tipi mevcut ve asında bunarın tümü ücretsiz ya da özgür isansı deği. Bazıarını indirmek ücretsiz; fakat değiştiremiyor ya da diğer insanara gönderemiyorsunuz. Yani dikkati omanız gerekiyor. Öyeyse, isansarında sorun omadığına emin oduğumuz kaynakara bir göz ataım: Red Hat Liberation Yazı Tiperi Aka ik geen proje, Red Hat Liberation yazı tiperi. Red Hat, serifi (kıvrımı ve kuyruku), serifsiz ve sabit genişiki yazı tiperini içeren Liberation aiesini Windows da çok kuanıan yazı tiperinin yerine kuanabimek için hazıradı. Liberation aiesi Times (serifi), Aria (serifsiz) ve Courier (sabit-genişiki) yazı tiperiye birebir aynı metrik öçümere sahip. Bunarın yapımasının teme sebebi, Microsoft Office begeerini LibreOffice begeerine birebir çevirebimek. Eş yazıtiperine sahip omak demek, Word den LibreOffice e çevirirken görse stierini kaybetmemeeri, yazı tipinin genişiğinden/boyutundan doayı metnin aşağı/yukarı kaymaması anamına geiyor. Pardus kuanıcıarının işi epey koay, çünkü Liberation yazı tipi aiesi kuruuma birikte bigisayararınızdaki yerini aıyor. Özgür Yazı Tipi Hareketi Red Hat ın eyeminin çoktan ötesine geçmiş durumda. Örneğin Free Font Manifesto yu (Ücretsiz Yazı Tipi Manifestosu) inceeyebiirsiniz. Özgür yazı tiperi için en büyük kaynak, hiç şüphesiz Open Font Library. Ücretsiz ve özgür yazı tiperiye tanışmak istiyorsanız, gidebieceğiniz bir diğer adres Özgürükİçin deki Tema böümü. Yazı Tiperini Sisteme Yükemek Genede iki ana yazı tipi biçimi karşımıza çıkar: TrueType ve OpenType. TrueType ve OpenType ı ister ~/.fonts kasörüne kopyaayabiir, ister Sistem Ayararı > Yazı Tipi Kurucu yu kuanarak koay bir şekide kurabiirsiniz. Yazı tipini yükedikten sonra sistemin yükenmiş oduğunu görmesi için kuandığınız programarı kapatıp açmanız gerekebiir. Kaynak: LinuxPanet Hepimiz ayarca Pardus 2011 sürümü için 20 Ocak gününü bekedik ve artık son günerde sabırsızığımız ve heyecanımız doruk noktasına uaşmıştı. Tam da bu sıraarda topuuk oarak Size İhtiyacımız Var haberimizde sosya ağarda sesimizi yüksetebimemiz için desteğinizi istemiştik. Topuuğumuz çağrımızı yanıtsız bırakmadı ve Pardus, Twitter Trending Topics de 20 Ocak ve 21 Ocak 2011 tariherinde bir numaraya yüksetmeyi başardı. Trending Topics (TT), Twitter da sayfanızın sağ tarafındaki çerçevede gözüken ve o gün en çok konuşuan konuarın sıraaması. Sağda Trends yazan istenin atındaki sıraamada Dünya ya da istediğiniz herhangi bir ükenin Trending Topics erini, yani o gün Twitter üzerinde en çok konuşuan konuarını görmeniz mümkün. 20 Ocak günü Türkiye nin dört bir tarafından yazıan binerce Twitter ietisinde #pardus geçti. Tabi bu sıraarda bir yandan da Türkiye nin gündeminde oan önemi konuara ve kişiere yarışmak zorunda kadık. Ancak topuuğun sesi ve gücü, Pardus un Twitter ın Türkiye istatistikerinde bir numaraya yüksemesine enge oamadı. Ziyaretçi rekorumuzu da kırdık! Özgürükİçin.com ve Pardus ie igii güze habererimiz, ebette bu kadar deği. 20 Ocak günü, Özgürükİçin.com un 3,5 yıık tarihinin ziyaretçi rekoru da kırıdı. Günük teki ziyaret sayısı 19 bin e yükseirken, günük sayfa görüntüeme sayımız da 111 bin e yüksedi. İki gün boyunca Twitter da bir numarada kamamızı sağayan topuuğumuza katkıarından doayı çok teşekkür ediyoruz. Pardus 2011 ie eğence daha yeni başadı :)... 06

7 haberer Bursa da Pardus Laboratuvarı Mutfaktan Tıkırtıar Geçtiğimiz günerde Özgür Biişim Derneği, Bursa Göyazı İköğretim Okuu nda 14 bigisayarık bir Pardus Laboratuvarı kurdu. kadar Bursa da üç farkı okuu daha bigisayar ve özgür yazıım dünyası ie tanıştırdıar ve bu yöndeki çaışmaarı devam ediyor. - İrem: Ispanak Ç. yazmışar isteye. Bu ne acaba? - Pınar: Behzat Ç. gibi bir şey... (Yemekte ıspanak çorbası var) Özgür Biişim Derneği bu güze geişmeye vesie oana kadar Göyazı İköğretim Okuu nda herhangi bir bigisayar aboratuvarı yoktu. Oku öğrencierinin bigisayara ik tanışıkığı, Pardus 2011 den bir önceki sürümü ie gerçekeşecek. Açıışı, Niüfer Beediye Başkanı Sayın Mustafa BOZBEY ie birikte gerçekeştirien aboratuvar, fabrikaarın ve şahısarın bağışadığı eski bigisayarar değerendirierek ouşturudu. Bursa daki Çaışkan Özgür Yazıımcıar Özgür Biişim Derneği nin ik kurduğu bigisayar aboratuvarı bu deği, bugüne Özgür Biişim Derneği nin ouşumu, Yere Gündem 21 kapsamında Özgür Yazıım Çaışma Grubu oarak 2008 yıında çaışmaarıya başıyor, resmi kuruuş tarihi ise 2009 yıına denk geiyor. Özgür Biişim Derneği, Bursa da özgür yazıım ve özgür teknoojierine biinirik kazandırmak, daha sık kuanımasını sağamak amacıya biraraya geen kişierden ouşuyor. Özgür Biişim Derneği amacını Bursa da, özeike firmaara, okuara ve öğrenciere yöneik oarak özgür biişim teknoojieri ie igii seminerer ve çaıştayar vermeyi hedefiyoruz. Okuarın bigisayar aboratuvararının donanım ihtiyaçarını gidermeyi, yere ağar kurarak öğretmenerin işini koayaştırmayı, özgür biişime merakı insanarı hem sosya hem de bigi bağamında bireştirmeyi amaçıyoruz. Biişime igii sivi topum kuruuşarına, bu aanda faaiyet gösteren firmaara özgür biişimin kapıarını açarak geişimerine katkıda buunmak istiyoruz. sözeriye özetiyor. Özgür Biişim Derneği ni kutuyor ve çaışmaarında başarıar diiyoruz :). - Kadın dediğin stabi oacak. (Ügen Sarıkavak) - Ne Redmine, ne Jira... Bugüne dek kuandığım en iyi görev takip sistemi, hiç tartışmasız bu beyzbo sopası! (Ai Abi) - Haf-Life ın başroündeki Gordon Freeman için Levyei iah yazan ekşi yazarı, ağzına sağık ama benim patronu görsen diin tutuur eminim. (Ahmet Aygün) - Seni fix etmeye geiyorum kadın! - Otobüse her tanıştığına konuşma! Herkesin üzerinde Açmayın dedeer uyarısı yazmaz, ona göre! (Ahmet Aygün) - Benim için doyur diye komut yazmış, canım benim, ne kadar romantik! - İrem: Bigisayarına Chrome yüketmiyor, IE kuanıyor inata! - Gizem: Ayy inanamıyorum, direk ayrıık sebebi! 07

8 pardus 2011 Server ACİM Pardus kuruum kaıbının indirimesi ve Windows ortamında DVD ye aktarımasıya igii her şey burada. Pardus 2011 DVD si Yazmak C t Magazin 08

9 pardus 2011 Bu metin, Windows ortamından Pardus a geçmeyi düşünener için bir ik adım yazısıdır. Bu yazıda anatıanarı maddeer hainde sıraayayım: Windows ortamında, açık kaynak kodu indirme yöneticisi oan Free Downoad Manager yazıımını indirmek, Pardus 2011 kuruan sürümünün ISO dosyasını indirmek, Özgür Yazıım oan InfraRecorder CD/DVD yazma yazıımını indirmeyi ve ISO dosyamızı DVD ye yazmayı anatacağız. Bu işemeri hangi ortamda yaptığımızı açıkamak gerekirse, bu işemeri gerçekeştirdiğimiz işetim sistemi oarak Türkçe Windows XP Home Edition SP3 ve ağ tarayıcı oarak Microsoft Internet Exporer 8 kuanıdı. İndirme yöneticisini kurma ISO dosyamızı daha hızı bir şekide indirmek için, bir Özgür Yazıım oan Free Downoad Manager yazıımını kurmanızı tavsiye ederiz. Bunun için önce, Free Downoad Manager in web sayfasına gidip, sayfanın sağında yer aan DOWNLOAD FDM Free simgesine tıkamanız gerekiyor. Free Downoad Manager ı indiriyoruz. hangi dizine indirmek istediğimizi soracak. Biz de bigisayarımızda uygun buduğumuz dizini seçip, OK düğmesine tıkayacağız ve indirme başayacak. ISO dosyamız, bu yardımcı indirme yazıımı sayesinde, daha hızı ve sorunsuz bir şekide bigisayarımıza kaydedimiş oacak. ISO dosyamızı indirdikten sonra sıra, bir özgür yazıım oan InfraRecorder yazıımını indirmeye geiyor. Dosyayı özgürce indirip, özgürce kurduktan sonra artık PARDUS 2011 ISO dosyası dahi, İnternet üzerinden yapacağınız tüm dosya indirme işemerinizi daha hızı yapabieceksiniz. Pardus 2011 ISO sunu indirme Ağ tarayıcımıza bu adrese girip, Pardus-2011-i686.iso (32bit Pardus 2011) dosyasını indireceğiz. Bu dosyaya tıkadığımızda FDM açıacak ve bize dosyayı InfraRecorder yazıımını indirmek ve kurmak Infra Recorder yazıımının günce sürümünü indirmek için, indirme sayfasına girdiğimizde ik sıradaki Downoad bağantısına tıkıyoruz ve bu bağantı bizi SourceForge sayfasına yönendiriyor ve indirme işemi başıyor. İndirme tamamanınca yükemenin tamamandığı haberi veriiyor. Bu kez, so baştaki Run (Çaıştır) düğmesine tıkayarak kuruum dosyasını açmak istiyoruz. Bunun üzerine kuruum sihirbazı açııyor ve bize Hoş gedin yazısı çıkıyor ve pek sevien Next düğmesine tıkıyoruz. 09

10 pardus 2011 Bu aşamada bize bu yazıımı, hem masaüstüne hem de hızı başatma paneine program simgeerini yereştirmek isteyip istemediğimiz gibi kuruum bieşeneri soruuyor. Biz hepsine yereşsin istiyoruz ve bir kez daha Next e tıkıyoruz. Pardus 2011 ISO sunu yazdırmak DVD sürücümüze boş bir DVD-R yereştirdikten sonra Infra Recorder yazıımını açıyoruz. Yazıım açıdığında bizi yazma seçenekerinden ouşan bir pencere karşııyor. Bu seçeneker arasından Write Image seçeneğinin oduğu simgeye tıkıyoruz. Yapacağımız ik ince ayar, DVD ISO yazma hızımız oacak. PARDUS geiştiricierimiz her yeni sürüm duyurusunda, DVD yazma hızımızın 4x omasını tavsiye ediyorar. Biz de bu tavsiyeye uyarak yazıımın bize sunduğu seçeneker arasından en uygun oanı seçiyoruz. Simgeye tıkadıktan sonra ekranda görünen pencerede indirmiş oduğumuz Pardus ISO dosyasını seçiyor ve Aç düğmesine tıkıyoruz. ISO dosyamızı seçmemizin ardından karşımıza çıkan yeni pencerede yazdırma öncesi yapmamız gereken birkaç ince ayar seçenekerini görüyoruz. 10 Yazma modu ayarımızı da yazıımın bize sunduğu SAO (Bir-Seferde-Oturum) seçeneğini işareteyerek yapıyoruz. Ve ardından TAMAM düğmesine tıkayarak ISO yazma işemimizi başatıyoruz. Yazma işemi bittikten sonra, yazıım bize işemin başarıya tamamandığını bidiriyor. Artık eimizde taptaze bir Pardus 2011 kuruum DVD si var. Pardus 2011 ie sizere özgür güner diiyoruz.

11 pardus 2011 Onur GÜZEL 2011 Nası Kuruur? Bu yazımızda, Pardus kuruumunu adım adım ekran görüntüeriye anatıyoruz. 11

12 pardus 2011 Pardus kuruum medyanızı (USB/DVD) bigisayara takıp bigisayarınızı çaıştırdığınızda, karşınıza Açıış Yöneticisi (Grub) çıkacak. Eğer Açıış Ekranı karşınıza gemiyorsa BIOS üzerinden igii medyanın boot özeiği kapaı oabiir. Bu durumda BIOS üzerinden CD/USB boot özeiğini aktif etmeniz gerekmektedir. Donanım Bigisi: Bigisayarınızdaki donanımar hakkında detayı bigi verir. Açıış ekranının at kısmında fonksiyon tuşarıya kuanıabien açıış seçenekeri mevcut. Bunarın ne oduğunu ve ne işe yaradığını aşağıdaki istede görebiirsiniz: F1 (Yardım): Açıış Yöneticisi (Grub) ie igii yardım amanızı sağar. F2 (Di): Kuruumun hangi dide oacağını seçer. Bu kuruum dii aynı zamanda sistemin ana dii oacaktır. Pardus, kuruumdan itibaren 9 farkı dii desteker. F4 (Grafik yapısı): Boot esnasında ekran kartınıza igii bir sorun oduğu taktirde bu seçenekere sorununuzu düzetebiirsiniz. F5 (Çekirdek ayararı): Değişik çekirdek ayararını içerir. Bazı sorunarda ya da bazı öze gereksinimerde işe yarar. Açıış Yöneticisi menüsünde birkaç seçenek buunuyor: Pardus 2011: Pardus kuruum aracı oan YALI yı açarak kuruuma başamanızı sağar. Parantez içerisinde yazan bigi işemci mimarisidir. i686 yazıyorsa 32 bit, x86_64 yazıyorsa 64 bit Pardus kuruumudur. Sistemi Sabit Diskten Aç: Sisteminizde yer aan ik sabit disk üzerinden bigisayarı çaıştırarak bigisayarınızda zaten kuruu oan işetim sistemini çaıştırmanızı sağar. Beek Testi: Bigisayarınızda buunan beekeri test etmenizi ve muhteme hataarı görmenizi sağar. 12

13 pardus 2011 Pardus kuruumu için kuanıan araç özgün bir Pardus teknoojisi oan YALI dır. YALI adını Yet Another Linux Instaer cümesindeki keimeerin ik harferinden aıyor. YALI nın amacı hızı ve koay bir şekide Pardus u bigisayarınıza kurmaktır. Kuruum işemi için YALI önceike bigisayarınıza ve yapıandırmanıza iişkin bigieri sizden aır ve daha sonra kuruum aşamasına geçer. YALI iereme ve ayaramaar dışında üç düğmeye daha sahip. İki bigisayarı kapatma düğmesi. Bu düğme, eğer kuruumu ipta etmek istiyorsanız bigisayarı kapatmaya ya da yeniden başatmaya ya da kuruum ayararında bir hata yaptıysanız YALI yı yeniden başatmanızı sağıyor. Kuruumun ik adımı isans onayamasıdır. Pardus, özgür bir isans oan GPL (Gene Kamu Lisansı) kuanmaktadır. Bu isans kuanıcıya pek çok hak verir. Çoğu insan isansarı okumadan onayar ve ierer. Size ufak bir tavsiye; kısa bir zaman ayırarak bu isansı okuyun. Böyece Pardus un size sunacağı avantajarı hemen fark edeceksiniz :). Lisansı onayadıktan sonra karşınıza kuruum ortamı kontroü gemektedir. Bu böüm çoğu zaman es geçise de asında çok önemi bir noktadır. Çünkü Pardus üzerinde çıkabiecek sorunardan pek çoğu kuruum kaynağının (DVD, USB...) arızaı omasıya igii oabiir. İkinci düğme Sürüm Notarı için. Bu düğme, kurmakta oduğunuz Pardus sürümü hakkında detayı bigi veriyor. Üçüncü düğme, başığın yanındaki soru işareti, Yardımı Göster işevini yerine getirir. Yardım, kuruum esnasında her aşamada size o aşama hakkında teme bir bigi vermektedir. Bu aşama sayesinde kuruum esnasında ya da kuruumdan sonra ouşabiecek muhteme sorunarı önceden beiremeniz ve aacağınız zararı en aza indirmeniz sağanır. Eğer kuruum kaynağınız hasarıysa daha düşük bir hızda (örneğin 8x te) DVD nizi yazabiirsiniz. Yine aynı hatayı aıyorsanız yeni bir kaıp indirebiir ya da DVD Gönder ie bir DVD isteyebiirsiniz. 13 Bundan sonraki ekran kavye ayararıdır. Burada hem kavyenizin doğru çaışıp çaışmadığını test edebiir, hem de farkı bir kavye tipi kuanıyorsanız onu ayarayabiirsiniz. Bunun için yapmanız gereken tek şey, karşınızdaki isteden size en uygun kavye düzenini seçmek.

14 pardus Kuanıan sistemi küçüt: Mevcut verierinize zarar vermeden, diskte Pardus için yeteri büyükükte böüm açar ve Pardus bu böüme kuruur. 3. Boş aanı kuan: Pardus kuruumu için diskteki boş böüm kuanıır. Kendi düzenini yarat: Disk böümendirmesini ee yapıandırmanıza izin verir. Kavye düzeni de bittikten sıra sonra saat ayararına gemektedir. Bu böüme norma şartarda dokunmanıza gerek yoktur ama ihtiyaç duyarsanız tarihi, saati ve buunduğunuz yeri düzeneyebiirsiniz. Zaman diimi seçmek için yanızca isteye bir göz gezdirmek yeteridir. Bigisayarınızın saati hataıysa onu da bu ekrandan düzetebiirsiniz. Yaptığınız ayarar donanım saatinizin ayararını da günceeyecek. 4. İkinci ve üçüncü seçeneğe göre daha detayı bir biçimendirme ya da zaten hazır oan bir disk böümünü biçimendirmek istiyorsanız dördüncü seçeneği, yani Kendi düzenini yarat seçeneğini seçmeisiniz. Bu seçeneği seçtikten sonra ieri tuşuna bastığınızda sizi bir disk tabosu karşıayacak. Bu disk tabosunda tüm diskeriniz ve tüm disk böümeriniz yer aıyor. Bu ekranda işem yaparken kazaya yanış böümü biçimendirebiirsiniz. Diski böümendirmek Şimdi sırada çok önemi bir adım var. Disk böümendirmesi, tüm Pardus kuruumu esnasındaki en hayati böümdür. Eğer burada en ufak bir hata bie yapıırsa, sizin için çok önemi oan verierinizi kaybetme oasıığınız var. Bu yüzden, eğer önemi bir veriniz varsa mutaka yedeğini amanız gerekmektedir. YALI, disk böümendirmesi konusunda size dört yöntem sunar. İk ikisi otomatik böümendirme seçenekeridir: 1. Diskin tamamını kuan: Mevcut diskinizin içindeki her şey siinerek, diskin tamamına Pardus kuruur. Geneike sıraama şöyedir: Windows taki C böümü tabodaki ik diskin ik böümüdür. D ise ik diskin ikinci böümü, ya da ik disk tek böümse de ikinci diskin ik böümüdür. Eğer ik böüm ufak gediyse gözünüze, bu büyük ihtimae bigisayar üreticinizin koyduğu kurtarma böümüdür. Bu böümün Windows üzerinden erişimi omadığından görememişsiniz ama YALI üzerinde görmüşsünüzdür. Böye bir durumda ikinci disk böümü C diskinizdir. Size örnek bir tabo vereim. Bigisayarınız yeni aınmış bir dizüstü bigisayar. Kendi içerisinde kurtarma böümü var. 250 GB boyutunda bir sabit diske birikte geiyor ve Windows üzerinde iki böüm var: C ve D. 14

15 pardus 2011 Diyeim ki, C de Windows unuz kuruu. Ama siz çift sistem kuracaksınız. Bir başka deyişe, Pardus u D ye kuracaksınız. Böye bir durumda disk tabonuz şöye oacaktır: Yakaşık 10 GB boyutarında bir böüm. Bu sizin kurtarma böümünüzdür. Windows hasararında bu böüm kurtarma yapar. Not: Dosya sistemi genede NTFS tir ama değişik bir şey de çıkabiir. Yakaşık 100 GB boyutarında bir böüm. Bu böüm sizin C diskinizdir. Dosya sistemi NTFS tir Yakaşık GB boyutarında bir böüm. Bu böüm sizin D diskinizdir. Dosya sistemi büyük ihtimae NTFS tir. Sizin bu durumda seçeceğiniz disk böümü üçüncü böümdür. İsterseniz kuanacağınız böümün boyutunu da YALI dan değiştirebiirsiniz. YALI, disk böümünü kuanmak için birkaç yo sunar. Bunar aşağıdaki gibidir: Pardus Sistem Dosyaarı ( / ): Pardus un kuruacağı disk böümü oduğunu beirtir. Bu böüm zorunudur. Dosya sistemi öntanımı oarak EXT4 oarak ayarıdır. Öze ihtiyaçar için başka dosya sistemeri de seçiebiinir. EXT4, norma bir kuanıcı için en verimi seçenektir. Bu böümdeki tüm verier ik önce siinir. tabosundan çıkabiirsiniz. Değişikiker henüz diskinize uyguanmamış, sadece neer yapıacağı beirenmiştir. İşemerin hepsi kuruum başayınca yapıacak. Aynı bigisayarda iki farkı işetim sistemi Bu adımdan sonra Sistem Yükeyicisi (Grub) nereye kuruacağı beirenebiir. Bigisayarınızda birden faza işetim sistemi varsa, açıış esnasında araarında seçim yapmanızı sağayan şeydir Sistem Yükeyicisi. Norma şartarda bu böümdeki ayarara dokunmanıza gerek yoktur. Norma ayarar, çoğu kuanıcı için en idea ayarardır. Bazı kuanıcıar Sistem Yükeyicisi nin başka bir diskin başına kurumasını ya da Pardus un kuruu oduğu disk böümünün başına kurumasını isteyebiir. Hatta kurumamasını bie isteyebiir. Ne bieyim, diğer işetim sistemerinin isteye ekenmemesini isteyebiir. Böye durumar için bu ekran var ama geneike bu böüme dokunmanıza gerek kamaz. Sistem Yükeyicisi ayararı da bittikten sonra en nihayetinde kuruum özeti karşımızda. Bu özet, ayaradığımız tüm ayarar ve disk böümendirmeerinin bize kontro etmemiz için gösterimesidir. Eğer yanış bir şey omadığına eminsek Kuruuma Başa diyerek artık kuruuma geçebiiriz. Kuanıcı Dosyaarı ( /home ): Bu böüm isteğe bağı bir böümdür. Kuanıcı dosyaarının sistem dosyaarından ayrı omasını sağar. Bunun size katacağı avantajardan başıcası, sistemin kuruu oduğu böümde bir arıza meydana geirse kuanıcı dosyaarınızın zarar görmesini önemesidir. Bu disk böümünü biçimendir seçeneğini işareterseniz o disk böümündeki tüm verier siinir. İşaretemezseniz oduğu gibi kaır. Pardus kuruum dosyaarı ve takas aanının yer aacağı böümerde bu işem zorunudur. Si düğmesiye o an işareti oan disk böümünü ve içindekieri siebiirsiniz. Gereki işareteme ve boyutandırmanın ardından OK düğmesine tıkadığınızda o disk böümü için yapımasını istediğiniz işemer kaydediir ama henüz uyguanmamıştır. Eğer böümendirmeyi beğenmezseniz ya da hata yaptığınızı düşünürseniz, Sıfıra diyerek geri dönebiirsiniz. İşemeri bitirdikten sonra ieriye basarak disk 15

16 pardus 2011 Kuanıcı yaratmak için, sadece aanarı dodurmanız yeteri. Bu aanar şunardır: Gerçek İsim: Kendi adınızdır. Örneğin: Onur Güze. Bu böüm sistemin sizin gerçek adınızı bimesini sağar. Bunun katacağı birkaç avantaj vardır. Ama bu aan zorunu değidir. Kuanıcı Adı: Bu böüm kuanıcı adınızdır. Örneğin: Onur. Sisteme giriş yaparken bunu yazarsınız ya da kuanıcınıza igii bir işemde bu devreye girer. Gerçek isminizi girdiğiniz esnada sizin adınıza uygun bir kuanıcı adı üretimeye çaışıır. Ama bunu beğenmezseniz kendi istediğiniz kuanıcı adını da beireyebiirsiniz. Yakaşık 20 dakika süren kuruum süresince size Pardus hakkında küçük bigiendirmeer gösteriecektir. Bu esnada da paketeriniz bigisayara kuruacaktır. Kuruum ekranındayken fonksiyon tuşarını (F6, F7) biraz kurcaarsanız, Pardus geiştiricierinin sizi 20 dakikaık da osa sıkıntıdan kurtarmak için koyduğu ufak sürprizi görebiirsiniz ;). Pardus 2011 i çaıştırma ve sisteme giriş Tüm bu işemer bittikten sonra ieri düğmesine son bir kez tıkadığınızda Pardus CD niz kendiiğinden çıkacak. CD yi yuvadan çıkarttıktan sonra Sistemi Yeniden Başat düğmesine tıkayarak bigisayarınızı yeniden başatabiirsiniz. Karşınıza çıkan Sistem Yükeyicisi nden Pardus u açarak, kaan son ayararı tamamayabiirsiniz. İeri ye tıkayarak, kuanıcı hesabınızı ouşturmaya başayabiirsiniz. Paroa ve Paroa (Tekrar): Sisteme giriş yaparken kuanacağınız paroadır. Linux işetim sistemerinde her kuanıcının bir paroası vardır. Doayısıya bu aan da zorunudur. Kuanıcı yarattıktan sonra her Linux sisteminde gereki oan bir kuanıcı için, yani yönetici kuanıcısı (root) için paroa beiremeniz gerekir. Bu kuanıcı, sistemde tam yetkisi oan ve her tür ayara dokunmanızı sağayan ve asa ama asa unutmamanız gereken bir paroadır. Eğer unutursanız önemi bir anda boşukta kaabiirsiniz. Aynı ekran üzerinden bigisayarınızın adını da beireyebiirsiniz. Bu bigisayar adı, bağı oduğunuz ağda kendini beirtecektir. Yapmış oduğunuz son ayaramaarın özeti, uyguanmadan hemen önce gösteriir. Pardus 2011 i kuanmak için sabırsızanıyorsanız, hemen İeri ye tıkayın! :) Pardus ie özgür güner... 16

17 pardus 2011 Çağrı EMER Pardus 2011 kuruumunda çok güze bir yeniiğimiz var. LVM ve RAID desteği. Peki, bunarın farkını biiyor musunuz? RAID, LVM ve Standart Böümendirme 17

18 pardus 2011 Pardus 2011 ie yenienmiş oarak geen YALI sayesinde artık sabit diskerimizi standart böümendirmenin yanı sıra RAID ve LVM gibi daha geişmiş disk yönetimi sistemeriye de biçimendirebiiyoruz. İşte bu yazıda kısaca bu yöntemeri anatmaya çaışacağız. Umarım yazının sonuna gediğinizde akınızdaki soru işareterinin hepsine bir yanıt bumuş oursunuz. Standart Böümendirme Şimdiye kadar hemen hemen herkesin Pardus ie kuandığı böümendirme bu şekideydi. Bu sistemde bir sabit diskin içine böümer açarak onun çok sayıda sabit diskmiş gibi görünmesini sağayabiiyorduk. Pardus için diskinizin bir böümü, geri kaan böümerde de kuandığımız diğer işetim sistemeri gibi. Tabii sadece böye kısıtamayaım, ev dizinimiz, takas aanımız ve boot dizinimizi de bir sabit diskin farkı böümerine koyabiiyorduk. LVM 1998 yıında Heinz Maueshagen in yazmış oduğu ve Logica Voume Manager in (Mantıksa Böüm Yönetimi) baş harferi kuanıarak isimendirimiş oan bu yöntem, daha çok büyük disk gruparının yönetimi için kuanııyor. Bu yöntemde, istediğimiz kadar fizikse diski bir böüm grubu üzerinde bireştirip, daha sonra böüm grubunu standart böümendirmede oduğu gibi çok sayıda mantıksa böüme ayırabiiyoruz. Yöntemin en büyük avantajı, sistemin çaışmasına herhangi bir etkide buunmaksızın, fizikse disk ekeyebiiyor, değiştirebiiyor ve bir diskten diğerine kopyaama yapabiiyor omamız. Üsteik kuanacağımız bir böüme standart böümendirmede oduğu gibi önceden bir büyükük atamamıza da gerek yok. Eğer kestirimimiz yeteri gemezse bu böümü dinamik oarak genişetebiiyoruz. Bu sistemin handikaparından biri, sabit diskimizi en faza üç adet birinci böüm ve bir adet genişetimiş böüme ayırmamıza izin vermesidir. Her ne kadar genişetimiş böüm içinde istediğimiz kadar mantıksa böüm yaratabisek de, örneğin beş farkı Windows sürümünü, Windows sadece birinci böümere kuruabidiğinden doayı böye bir diske kuramayacaktık. Neyse ki Linux un böye tafraarı yok. Herkesin uzun süredir kuandığı yöntem oduğu için zaten aşina ounduğunu düşünerek LVM e geçiyorum. Ev kuanıcıarı oarak bu yöntemi kuanmaı mıyız? Eğer birden faza sabit diskimiz varsa ve biz bu sabit diskeri tek bir sabit disk gibi kuanmak istiyorsak LVM ie böümendirme yapabiiriz. Ya da küçük bir sabit diskimiz var ve ev dizinimiz için ne kadar yer ayıracağımızı kestiremiyorsak LVM kuanabiiriz. Örneğin boot dizinimiz için tahminimizden faza yer ayırmış oabiiriz. Sistem kuruumundan sonra faza kısmı ev dizinimize aktarabiiriz. Fakat çoğu kuanıcı dosya sisteminin içindeki diziner için ayrı sabit disk böümeri kuanmadığından, LVM in son kuanıcıya oan avantajını birden faza sabit diski tek bir diskmiş gibi kuanmak dersek yanımış omayız. 18

19 pardus 2011 RAID 1987 yıında Berkeey deki Kaiforniya Üniversitesi tarafından ik kez Redundant Array of Inexpensive Disks in (Ucuz Diskerin Tekrarı Diziimi) baş harferi kuanıarak isimendirimiş oan bu yöntem, asında adından da anaşıacağı gibi pek çok diskin çeşiti göreveri yerine getirmek üzere farkı şekierde ayaranmasıya ouşturuuyor ve daha önce bahsettiğimiz iki yöntemden biraz daha değişik. Birkaç farkı seviyesi omaka birikte performans artırımı için kuanıan ve veri güveniği için kuanıan omak üzere başıca iki tipi var diyebiiriz RAID için. Hemen bu seviyeere bakaım. RAID 0: Bu seviye için en az iki adet sabit diskimiz oması gerekiyor. Sabit diske yazıacak veri bokar hainde parça parça iki diske birden yazııyor. Yani çok kabaca normade iki dakika bekeyeceğiniz bir yazma işemi için bir dakika bekiyorsunuz. Dezavantajı sabit diskerin birinin bozuması hainde iki diskteki veriyi de kaybediyor omanız. Üsteik iki adet sabit disk çaıştığından veri kaybetme ihtimainiz norma bir sabit diskte veri kaybetme ihtimainizin iki katı ouyor. Ev kuanıcısı açısından bakarsak, sabit disk bozumaarının çok da sık görümediği göz önünde buunduruduğunda eğer iki ya da daha faza sabit diskiniz varsa kesinike performans için denemeisiniz diyebiirim. RAID 1: Bu seviye için de en az iki adet sabit diskimiz oması gerekiyor. Sabit diske yazıacak veri bu kez iki sabit diske de ayrı ayrı yazııyor. Performans açısından bir kazancı omuyor. Yani normade iki dakika bekeyeceğiniz bir yazma işemi için yine çok kabaca iki dakika bekiyorsunuz. Fakat sabit diskerin biri bozuursa hiçbir veriyi kaybetmeden diğer sabit diskten aabiiyorsunuz. Büyük sunucuar ve veri kaybını göze aamayacak ev kuanıcıarı için kuanıabiecek seviyeerden biri. RAID 2: Bu seviye için en az üç adet sabit diskiniz oması gerekiyor. Bu sefer RAID 0 seviyesindeki gibi bok bazında deği de bit bazında ayırıyorsunuz yazıacak veriyi ve aynı zamanda veriyi nası ayırdığınıza dair bir pariteyi de üçüncü diske yazıyorsunuz. Böyeike çok yüksek performansı ve nispeten hata toeransı bir sistem ede edebiiyorsunuz zira bir disk bozuursa veriyi kurtarma oasıığınız ouyor. RAID 3: Bu seviye için de en az üç adet sabit disk gerekiyor. RAID 2 den tek farkı bu sefer verinin bit yerine byte bazında iki farkı diske yazıması. Yine verinizi nası ayırdığınıza dair bir pariteyi üçüncü sabit diskte tutuyorsunuz. Bir disk bozuduğu zaman kurtarma şansınız oabiiyor ve yüksek performansar ede ediyorsunuz. RAID 4: RAID 2 ya da RAID 3 ten farkı veriyi RAID 0 da oduğu gibi bok bazında transfer ediyor oması. RAID 5: Üç adet sabit disk gerektiriyor. İki adet sabit diske yapıabiiyor osa dahi bunun yavaşatımış bir RAID 1 den farkı omuyor. Bu seviyede veri bokarı ve bokarın nası ayırdığını gösteren parite birikte diskere yazııyor. Bir diskin bozuması durumunda veriyi kurtarma şansınız ouyor. RAID 6: Dört adet sabit disk gerektiren bu seviye iki sabit diskin bozuması ihtimaine karşı veri kurtarma imkanı sağıyor. Yine transfer bok bazında fakat ayırımın nası yapıdığını beirten paritenin iki kere tekraranmasıya yapııyor. Bütün bu standart seviyeer dışında RAID 01, RAID 10, RAID 03, RAID 30, RAID 100, RAID 05, RAID 50, RAID 51, RAID 53, RAID 60 gibi kombine edimiş RAID seviyeeri de buunmakta. Bunardan en çok biineni RAID 1 ve RAID 0 kombinasyonuya ouşturuan RAID 10. Önce veri parçası kendisinden bir tane daha ouşturuyor ve daha sonraysa parçaara ayrıarak farkı sabit diskere yazııyor. Diğer kombinasyonarı da yukarıdaki standart RAID seviyeerinden çıkarabiirsiniz. Umarım cevabını aradığınız soruara yanıt veren ve Pardus 2011 i daha rahat ve sorunsuz kurabimenizi sağayan bir yazı omuştur. Kaynakar:

20 pardus 2011 Göktuğ KORKMAZ 2011 de İk Ayarar Pardus u kurduktan sonra ik ayaramaarı nası yapacağınızı biiyor musunuz? 20

21 pardus 2011 Pardus kuruumunu bitirip kuanıcı yapıandırmanızı yaptınız. Artık taptaze bir Pardus a sahipsiniz. Pardus ie özgür denizere yeken açmadan önce yapmanız gereken bir şey daha var; Kaptan ınıza gemiyi gezdirmek. Kaptan, Pardus u ik kurduğunuzda teme yapıandırmaarı yapmanızı sağayan bir Pardus bieşenidir. Fare, masaüstü, görünüm gibi teme ayararı en koay şekide yapmanıza yardımcı oan Kaptan, Pardus u ik açtığınızda karşınıza çıkarak size yardım ediyor. detayı yapıandırabiiyorsunuz. Gene de bu ik ayarar rahat bir ayarama sunacaktır. Görünüm için ayaranan şabonarın dışında Pardus ie öntanımı geen iki farkı simge seti oan Oxygen ve Miky simge temaarını seçebiirsiniz. Bunarı sonradan da değiştirmeniz mümkün. Hatta yenierini ekeyebiirsiniz. Kaptan Turu Kaptan ik oarak size Fare ayararını sunar. Burada fare için iki ayar buunmaktadır. İki çift tık ya da tek tık ayarıdır. Öntanımı oarak çift tık geir, ama isterseniz tek tık da kuanabiirsiniz. İkinci ayarsa soakar içindir. Fare kuanımını so ee göre ayarar. Sıra gedi Temaara. Temaarda Pardus unuzun görünüşünü özeeştirebiirsiniz. Ebette bu standartarda kamak zorunda değisiniz, sonradan istediğiniz gibi 21

22 pardus 2011 Masaüstünüzün yeni nesi KDE4 görünümünde (Masaüstü Görünümü) omasını (Sadece programcıkar için ayrımış, masaüstü simgeerinin bie programcık oarak gözüktüğü görünüm) ya da aıştığınız masaüstü yapısı oan simgei görünüm (Dizin Görünümü) omasını seçebiirsiniz. Bunu da geçtikten sonra Duvar Kağıdı ayararı bizi karşııyor. Pardus ie kuruu geen bir sürü güze duvar kağıdı oduğu gibi isterseniz kendi istediğiniz bir duvar kağıdını ekeyebiirsiniz. Yani buradaki duvar kağıtarını kuanmak zorunda değisiniz. Ebette sonradan değiştirebiiyorsunuz. Temaarın ardından Menü ayararı ie karşı karşıyayız. Burada menü stiinin nası oacağı beirenir. Pardus bu konuda üç aternatif sunar: Kick-off Menü: Geişmiş ve organize bir menüdür. Her şey beş ayrı sekmenin içine gömüdüğü için faza yer kapamaz. Basit Menü: En teme menü tipidir. Basit bir yapısı vardır. Lanceot Menü: Epey geişmiş bir menüdür. Kick-off un sahip omadığı pek çok yeteneğe sahiptir. Örneğin yeni geen e-postaarınızı isteeyebiir ya da her şeyi sadece üstünde bir süre durarak açabiir. 22 Sıradaki ayarımız Kuanıcı Resmi. Burada kuanıcı resminizi beiriyorsunuz. İster bir resim dosyasından beireyebiir, isterseniz de kameranızı kuanarak bir resim çekebiirsiniz. Ardından Paket Yöneticisi ayararı geiyor. Paket Yöneticisi, Pardus un uyguama kurmak, günceemek ya da kadırmak için kuandığı araçtır. Buradan Paket Yöneticisi nin sistem çekmecesinde gözükmesi, günceemeeri otomatik takip etmesi gibi ayararı yapabiirsiniz. Bundan sonra geiştiricierimize yardımı dokunacak bir kısım geiyor. Smot adı bir özeik, sizin donanım bigierinizi isteeyerek isterseniz bunarı

23 pardus 2011 düzetmek için geri gidebiirsiniz. Ayararı Uygua düğmesine bastığınız anda ayararınız uyguanıyor. Bu adımdan sonra bir veda ekranıya karşıaşıyorsunuz. Sizi daha detayı ayaramaar yapabieceğiniz Sistem Ayararına ve Pardus hakkında yardım aabieceğiniz adresere yönendiriyor. geiştiriciere gönderebiiyor. Bu sayede sizin bigisayarınızdaki bir hatada bu iste geiştiricierin işine yarıyor. Ekran Kartı Yapıandırması Sistem Ayararı - Ekran ve Monitör - Ekran Kartı Sürücüsü atından ayarayabieceğiniz sürücüde öntanımı oarak açık kaynak kodu sürücüer kuanıır. Eğer isterseniz ekran ekran kartı üreticinizin kendi yayınadığı sürücüyü de kuanabiirsiniz. Ya da teme ihtiyaçarı karşıayan güveni sürücüyü seçebiirsiniz. Şu ana kadar yapımış hiçbir ayar uyguanmadı. Herhangi bir sorun omaması için Özet kısmında yaptığınız ayararın ne oduğu isteeniyor. Var oan sorunarı 23 Tüm bunar bittikten sonra Pardus unuzu daha da size özgü yapmak isterseniz Masaüstünüzü Renkendirin yazısını okuyabiirsiniz.

24 pardus 2011 Onur GÜZEL Pardus u Tanıtmak Arkadaşınızı ya da anne/babanızı Pardus kuanmaya ikna ederken yapımaması gereken yanışar... 24

25 pardus 2011 Pardus 2011 çıktı, hem Türkiye de hem de dünyada sabıra bekeyen herkesi sevindirdi. Beğendiğimiz, güze buduğumuz diğer şeyerde oduğu gibi, Pardus 2011 i de sevdikerimize payaşmak istiyoruz. Ne yazık ki, işerin haya ettiğimiz gibi gitmemesi oası. İyi düşünmeden söyeyeceğimiz bir söz, karşımızdaki kişide oumsuz önyargıar ouşmasına sebep oabiir. İyi bir strateji beiremei, hazırıkı omamız azım. Yakaşık 3 senedir, pek çok stantta görev aıp Pardus tanıtımı yapmış bir gönüü oarak, bu konuda epey tecrübei oduğumu söyeyebiirim. Aşağıdaki önerierimi sırasıya uyguarsanız, karşınızdaki kişi Pardus kuanmaya başamasa bie, en azından oumu bir görüşe sahip oacaktır. Yazımıza bir dizi uyarıya başayaım. Kesinike karşınızdaki kişinin teknik bigisini aşan terimer kuanmayın. Karşınızdakinin kafasını karıştırırsınız. En iyi yo bidiğim yodur mantığıya hareket edecek, denemeye çekinecektir. Eğer bimiyorsa ve sizden öğrenecek gibi durmuyorsa işetim sistemi bie demeyin, onun yerine bigisayarın ana programı tanımıya basiteştirin. Eksik bir tanım, evet, ama bigisayar dersi işemiyoruz zaten. Pardus Neden Daha İyi? sorusunun cevabını anatın Kararıdır: Bir Windows kuanıcısının en büyük sıkıntıarından biri, zamana sistemin yavaş çaışmaya başaması. Oysa Pardus, yıar sonra bie ik günkü hızında. Windows un aksine, günceemeeri kurmak da sistemi yavaşatmıyor. Hızıdır: Sistem kaynakarını daha az kuandığı için daha hızı çaışıyor. Aynı anda daha faza uyguamayı rahatıka çaıştırabiiyor. Uyguamaarı kuanırken veya geçiş sırasında takıma/donma da yaşanmıyor. Türkçe dir: Pardus içerisindeki yazıımarın tamamına yakını Türkçe. Türkçe oarak destek aabieceğini, Türkçe oarak yeni bir istek taebinde buunabieceğini beirtin. Eğer daha çekici geirse, geiştiriciere kendi diinde saydırabiir! Yapabiir dediysek, yapın demedik :). Güvenidir: Pardus un atyapısının virüs buaşmasına uygun omadığını söyeyin. Eğer şansıysanız Kimse Pardus için virüs hazıramaya uğraşmıyordur da ondan, ehehe diye şık bir pas atacaktır size, sadece Pardus depoarından yazıım kuruduğu için bunun mümkün omadığını söyeyip goü atın. Uyumudur: Donanımarı sisteme tanıtmak için sürücü yazıımarına ihtiyaç duymadığını, koay ve sorunsuz bir kuanım sağadığını söyeyin. Ücretsizdir: Pardus, evet ücretsizdir. Sadece işetim sistemi için deği, ofis yazıımı, antivirüs, CD/DVD yazma aracı ve pek çok diğer yazıım için de para ödemenizi gerektirmez. Bu ükenin miyonarca doarı, bu toprakar üzerinde kaır. Özgürdür: Pardus un yukarıdakierden çok daha önemi oan özeiği budur: Özgürdür! Beki, başangıç aşamasında anatması çok zor ama şöye aktarabiirsiniz: Pardus ie kuandığınız teknoojinin sahibi oursunuz, müşterisi deği. Özgür Yazıım Örnekeri Verin Etrafınızdaki insanarın bidiğinden emin oduğunuz, bigisayar kuanıcıarının aşina oduğu özgür yazıımardan her fırsatta bahsedin. Bunarın Pardus ta da mevcut oduğunu, rahatıka kuanmaya devam edecekerini söyeyin. Bu konuda yardımınıza yetişecek pek çok yazıım var: Googe Chromium, Mozia Firefox, FieZia (FTP istemcisi), VLC Payer... Akınıza geen diğer özgür yazıım ürünerini ekemekten de çekinmeyin. Bidiği isimeri duymak, kendisini daha rahat hissetmesini sağayacaktır. Pardus ta kuanacağı yazıımarın yabancısı omayacağını düşünüp, cesaret kazanacaktır. 25

26 pardus 2011 Aternatif Kavramına Aıştırın Karşınızdakinin kakanını indirdiniz, bidiği yazıımardan bahsederek tanıdık bir ortamda hissetmesini sağadınız. Yine de daha faza tanıdık bir şeyer bekeyecek. Bunu fark ettiğiniz anda, bigisayar üzerindeki aışkanıkarından yoa çıkarak, kendini eksik hissetmeyeceğini söyeyin. İnternet te gezebiecek, şarkıarını dineyebiecek, fimerini izeyebiecek, bege/sunumarını hazıramaya devam edebiecek, e-posta veya anık ietier (bidiğiniz MSN işte) gönderebiecek. Tek fark, bunu bidiği, aışmış oduğu programara yapmak yerine, yeni bir yazııma yapacak oması. Unutmayın, karşınızdaki kişi, bir arkadaşı önerdiğinde, fimerini Windows Media Payer ie deği de, KMPayer/Gom Payer gibi aternatifere izemeye başayan, sıradan bir bigisayar kuanıcısından başkası deği. Aternatif yazıımarı kuanabiir ve rahatıka aışabiir. Yine de ısrarcı omayın. Gerçek hayattan bir örnek vereyim: Babam, biraz da yaşının vermiş oduğu çekingenike, yeni şeyere önyargıı yakaşır. Kişiik oarak da değişime açık birisi değidir. Ev bigisayarında Pardus un açıış menüsünü görmeye, Windows ta öntanımı tarayıcının Firefox omasına kızar. Ben de karşıık vermem. Nası omuşsa, ofisteki bigisayarına OpenOffice.org setini kurmuş. Lisansı Microsoft Office omasına rağmen, açık kaynak kodu aternatifi OpenOffice.org u daha çok seviyormuş. Yetmemiş gibi, en son ofisine gittiğimde, benden, bigisayarına yeni bir İnternet tarayıcı kurmamı istedi. Windows XP ie birikte geen Internet Exporer 6 nın sekme özeiğinin omamasından sıkımış meğersem. Aternatif yazıımarın buunma sebebi, özgürüktür. Aışmış oduğu programarın Linux sürümü omaması deği. Meşhur yazıımar Linux sürümü çıkarmadığı için aternatifer çıkmış gibi anatmayın. Hem yanış bir bigidir, hem de tanıtmak için doğru bir strateji oduğu söyenemez. Windows Yazıımarını Neden Çaıştıramayacağını Anatın Aternatifer iyi güze de, ya Windows taki x yazıımı? diye mutaka soracaktır. Bunu sorması, kendi kafasında Windows u sorguya çektiğinin göstergesidir. Noe Baba nın asında var omadığını öğrenen bir çocuğun, yaşadığı haya kırıkığına benzer bir duygu içerisindedir. Windows un tek seçenek omadığını öğrenmiş, dahası, daha kötü oduğunu duymuştur. Bu, Pardus u tanıtırken en dikkati ounması gereken aşamadır. Çünkü hata yaparsanız, Pardus u anatmaya çaıştığınız kişinin gözünde Windows tekrar değer kazanacaktır. Windows ta aışkın oduğu yazıımı kuanamayacağını söyeyin (hemen yüz ifadesi değişecektir, igisini kaybettiniz) ve tekrar konuşmasına müsaade etmeden sebebini açıkayın. Eğer başarıı oursanız, karşınızdakinin tekrar igi ve dikkatini kazanırsınız. Pardus ve Windows un farkı teknik atyapıara sahip oduğunu, bu yüzden yazıımarın sadece hazırandıkarı atyapıda çaıştığını açıkayın. Az önce her iki işetim sisteminin de eşit derecede yeteneksiz oduğunu söyemiş odunuz. Suçamaya, suçamaya yanıt vermek, yapımaması gereken bir hata. Diğer yandan, tartışmaya doğru argümanara devam etmek önemi. Aksi takdirde, konuşmanın faydaı bir şekide sonuçanma ihtimai epey düşüyor. Pardus u tanıtırken, Windows a çamur atmamak önemi. Kiretip göstermek yerine, zaten kiri oan yönerini gösterin. Kapaı kaynak kodu, sahipi yazıımara da düşmanık göstermeyin. Onar da bazı açıardan iyi oabiirer. Ama Pardus daha iyi. :) Pardus, yeniik, özgürük ve heyecan barındırıyor içinde. Karşınızdakine bu kapıyı araayın ve bu heyecanı ünyanın içine girme sini bekeyin... Unutmadan ekeyeyim: Kesinike, kimseye poemiğe girmeyin! 26

27 pardus 2011 Fiiz GÜNEL Paket Yöneticisi 3.0 Pardus 2011 sürümü ie beraber geen yeni Paket Yöneticisi nin özeikerini duymak ister misiniz? 27

28 pardus 2011 Pardus 2011 sürümüne sayıı güner var ve 2009 a nazaran değişen bir çok özeik var. Paket Yöneticisi nde de birçok özeik değişti, bunardan bahsetmeden önce gene oarak anatmak istedim. Paket Yöneticisi, Pardus yazıım depoarında arama yaparak buduğunuz yazıımarı kurmanızı, bigisayarınızda var oan programarın yeni sürümeri çıkmışsa günceemenizi ve gerek duymadığınız yazıımarı bigisayarınızdan kadırmanızı sağayan bir uyguamadır. Paket kaynakarı XML ve Python ie yazıır. Daha iyi bir sıkıştırma oranı için LZMA biçimini kuanır. Bu teme bigieri öğrendikten sonra Pardus 2011 deki geişmeerden bahsedebiiriz. Gördüğünüz gibi Paket Yöneticisi nde hem görse hem de yazıımsa birçok değişikik odu. Artık ik pencerede kuruu paketeri de görebieceğiz. Üstünde küçük yeşi bir onay kutucuğu oacak, bu bize o paketin daha önce kuruu oduğunu beirtecek. Paketin detayarı içinse eskisi gibi üstüne tıkamamız yeteri ouyor. Yeni Paket Detay Penceresi Paketin üzerine tıkadığımızda yan tarafında çıkan Detayar bağantısıysa paketin içeriğini ve paket detayarı hakkında yardımcı ouyor. Günceemeeri Unutmayaım Günceemeere baktığımızdaysa daha önce de oduğu gibi, her günceeme gediğinde bu pencereden gösteriiyor ve günceeme için gereki paketer inerek yenieniyor. Paket Puanama Sistemi Paket Yöneticisi nin en çok dikkatinizi çekebiecek yeniikerden biri de paketere puan veriebimesi. Bu puanar şimdiik test aşamasında ve Paket Yönetici sinin Geiştiricisi ne verien Toberone markaı çikoata karşıığında istenien puan veriebiiyor:). 28 Kuanıcıar şimdiik puanama yapamıyor. Atyapısı hazır ama kuanıcıarın puanama yapmaarını sağayacak değişikiker henüz tamamanmamış. Detayarı Paket Yöneticisi geiştiricisi Gökmen GÖKSEL den adım. Paket Resimeri Yeni Paket Yönetici sinin bir özeiği de artık kuracağımız paketerin resimerini kurmadan önce görüyor oabimemiz. Bu özeiğin en çok beğenien özeik oacağını umuyorum. Nitekim, topuuk da öye oduğunu söyüyor :). Paket Yönetici sinin içindeki paketere ait görseer Özgürükİçin deki tema böümünden, topuuğumuzun yükediği görseerden seçierek aınıyor. Son oarak ekeyeceğim şey, Pardus 2011 de tek depo kuanıacak. Daha önceki sürümerde oan contrib (katkı) deposu, 2011 sürümünde omayacak. Bu ayrıntıyı sakın unutmayın!

29 pardus 2011 Hakan HAMURCU Yeni ofis yazıımımız: LibreOffice OpenOffice.org un yerine geçen LibreOffice de ne yeniiker var, merak ediyor musunuz? 29

30 pardus 2011 Uzun bir bekeyişin ardından sonunda Pardus 2011 e kavuştuğumuz şu günerde, bir iyi haber de varsayıan ofis paketinin LibreOffice oarak duyurumasıya gedi. Son ayarda sık sık habererine yer verdiğimiz Orace ın OpenOffice.org ofis paketinin geeceğiye igii açıkamaarı ve OpenOffice.org geiştiricierinin verdikeri tepkieri hatırarsınız. oan 3.3 asında ciddi farkıık içermiyor. Göze çarpan en büyük farkıık ise isansama modeiye aakaı. OpenOffice.org ismi tamamıya Orace ın ticari bir markası haine dönüşürken, LibreOffice sonsuza kadar hakın maı oacak şekide isansanmış durumda. Bu sebepe LibreOffice adından da (Fransızca Libre, Özgür demektir ve Librofis oarak okunur) anaşıacağı üzere tamamıya özgür bir yazıım ve öye kaacaktır. İereyen zamanarda LibreOffice ie OpenOffice. org un araarındaki farkııkar artabiir de, azaabiir de bunu şimdiden söyemek güç. Ancak kesin oan bir şey var ki, rekabet güze şeydir. Orace ie The Document Foundation arasındaki bu ofis paketi rekabeti, kesinike biz kuanıcıara yarayacak. LibreOffice paketinde de yine OpenOffice.org ofis paketinde oduğu gibi aşağıdaki bieşener mevcut: Cac (Hesap Tabosu) Writer (Keime İşemci) Impress (Sunu) Base (Veritabanı) Draw (Çizim) Math (Denkem Editörü) Yeni sürümde neer ekenmiş ve/veya hangi hataar düzetimiş, birikte inceeyeim. Gene İyieştirmeer ODF begeerini XML oarak kaydetmek ve/veya açmak çok daha koay bir ha amış ve ayrıca harici XSLT işemeri koayaştırımış. Lisans bigierine artık Yardım menüsünden erişiebiiyor. Tüm bu oayarın sonunda ortaık durumaya başadı ve ik meyvesini de verdi. Artık OpenOffice.org ofis paketinin dışında birçok eski geiştiricinin geçiş yaptığı The Document Foundation ın LibreOffice ofis paketi yayınandı. Pardus ekibi de, yeni sürümü oan 2011 de OpenOffice.org yerine LibreOffice i varsayıan ofis paketi oarak dağıtacağını duyuran ik dağıtımardan odu. Bu sebepe de karararından ötürü tüm Pardus ekibini kutuyorum. Şimdi gein, nedir bu LibreOffice, ne gibi farkııkarı var, hep birikte inceeyeim. LibreOffice temede OpenOffice.org kaynak kodarını baz aan yeni bir ofis paketidir. LibreOffice in ik sürümü oan 3.3 ie OpenOffice.org un son sürümü WikiHep üzerinden çevrimiçi yardım kuanıabiiyor. Henüz tamamanmamış özeikeri kuanıcı oarak test edebimeniz için Deney modu ekenmiş. Renk paetine LibreCoor renkeri ekenmiş. RGBA tiff dosyaarını içe aktarma pakete dâhi edimiş. Artık Farkı Kaydet seçeneği varsayıan oarak tüm destekenen dosya biçimerini gösteriyor. 30

31 pardus 2011 Karmaşık menüerin daha rahat anaşıabimesi için yeni düğmeer kuanımış. Görünür omayan değişikikere birikte dokümanınızı kaydetme seçeneği ekenmiş. Cac (Hesap Tabosu) Hemen hemen tüm işetmeerin çok sıkıka kuandıkarı Cac (Hesap Tabosu) bieşenini ee aaım. LibreOffice de Cac için beirenmiş yeni sınıramaar ie başarsak; Unix için hızı başatıcı ekenmiş. Her 1 Çaışma Kitabında en faza 256 Çaışma Sayfası buunabiir. Sabit küçük karaktereri, bir çarpan ie yeniden boyutandırabime ekenmiş. Her 1 Çaışma Sayfasında en faza Sütun buunabiir. Writer (Keime İşemci) Tez yazmaktan, diekçe yazmaya kadar her türü yazım işerimizi koayıka yapmamızı sağayan Writer, tüm mevcut yetenekerinin yanında yeni özeiker ve hata düzetimeriye çok daha sağam ve kuanışı bir ha amış. Lotus Word Pro dosyaarını içe aktarma ekenmiş. Gezgin başıkarı tek bir ağaç yapısı oarak görebimemizi sağıyor. RTF oarak dışa aktarmadaki veri kayıparına yo açan bir seri hata düzetimiş. Otomatik Düzetme artık keime oarak eşeştirme yapabiiyor. Başık sayfaarı ouşturmak ve yönetmek için koay kuanımı yeni bir diyaog ekenmiş. Madde imeri ve numaraandırma çok daha yeteneki hae getirimiş. Her 1 Çaışma Sayfasında en faza Satır buunabiir. Her 1 Çaışma Sayfasında en faza 1.024* = Hücre buunabiir. Her 1 Hücreye en faza Karakter giriebiir. Gördüğünüz gibi LibreOffice ie dev boyutarda taboar hazıramanız mümkün. Bu sınırardan daha önce OpenOffice.org ta oan Satır sayısı, artık odu. Bu yeniik birçok kuanıcıyı mutu edecek :). Cac artık çok daha kuanışı kısayoara sahip; TAB tuşu bir sonraki hücreye geçiş için kuanıabiir. Eğer bir bögeyi işaretemişseniz bu durumda işareti böge içerisinde bir sonraki hücreye geçiş için TAB tuşunu kuanıabiirsiniz. Herhangi bir hücreye bigi girdiğinizde artık onayamak ve bir sonraki hücreye geçmek için TAB tuşunu kuanabiirsiniz. Doğa oarak SHIFT+TAB tuş bieşimi de TAB tuşunun yaptığı işemeri geri aır. Eğer bir sonraki hücreye TAB tuşuya geçtiyseniz bie geri dönebiirsiniz. Ancak herhangi bir hücreye bigi girerken TAB tuşuya giriş işemini tamamayıp, bir sonraki hücreye geçmişseniz, bu durumda SHIFT+TAB tuş bieşimi sadece bir önceki hücreye geri gemenizi sağar. Girien bigieri geri amaz (Simez). At ata sınıfınızdaki öğrencierin isimerini yazdığınızı düşüneim. Örneğin Ceyda, Kübra, Buket v.b. Yeni bir isim girerken ve bu ismin de daha önce giridiğinden eminseniz CTRL+SHIFT+D tuş bieşimine basarak, o ana kadar girdiğiniz isimerin tamamını açıır bir iste oarak görebiir ve fare yardımıya seçebiirsiniz. Bu sayede yeni isimeri çok hızı ve doğru oarak ekeyebiirsiniz. 31

32 pardus 2011 ENTER tuşuna basarak yapıştırabiirsiniz. İşareti ipta etmek için ESC tuşunu kuanabiirsiniz. Bir böge işaretenirken imeç (geçeri hücreyi gösteren çerçeve) orijina yerinde kaır ve fare ie işaretediğiniz konuma taşınmaz. Bu sayede kopyaamaya nereden başadığınızı görebiirsiniz. Ayrıca yeni Cac ta hoşunuza gidecek geişmeer şöye; Nokta ve Kesik Çizgi kenarıkar ekendi. Exce, DBF ve ODS dosyaarını daha hızı içe aktarıyor. Exce ie birikte çaışabiirik oanakarı geiştiridi. Çin, Japonya ve Kore dieri için Yatay ve Dikey Hizaama ekendi. KAYDIR (OFFSET) fonksiyonu içerisinde harici referansar kuanıabiiyor. Çaışma sayfaarını koruma atına aırken artık iki ek seçeneğimiz mevcut; Kiitenmiş hücreeri seç ve Kiiti kadırımış hücreeri seç. Cac ın ergonomisi daha da geiştiridi: Artık her yeni sayfanızda farkı renker kuanabiir ve böyeike sayfaar arasında aradığınızı daha koay buabiirsiniz. Bunun için diediğiniz herhangi bir sayfanın ismi üzerinde farenin sağ tuşuna basıp, Tab Coor seçeneğini kuanabiirsiniz. Artık tüm araç çubukarı hareketi hae gedier ve diediğiniz yere konumandırmanıza izin veriyorar. Araç çubukarını tutarak ekranın diediğiniz herhangi bir yerine sürükeyip bırakabiirsiniz. Cac, 3 ayrı formü düzeneme tipini destekemektedir. Bunar; Cac A1, Exce A1 ve Exce R1C1 Artık herhangi bir bögeyi işareteyip kopyaadığınızda, yeni yerinde sadece Cac ın geneinde etkii oacak hesapamaardaki küsürat hane sayısını Araçar > Seçeneker > Cac > Hesapamaar böümünden ayarayabiirsiniz. CSV (Comma-Separated Vaue/Virgüe Ayrımış Değerer) dosyaarını içe aktarırken yeni seçeneker mevcut. Impress/Draw (Sunu/Çizim) İş hayatında ve okuda sıkıka kuandığınız sunu hazırama ve teme çizim ihtiyaçarınızı karşıayacağınız çizim bieşenerimizde tüm bu geişmeerden payarına düşeneri amışar. Impress SVG dosyaarını içe aktarabiiyor. Impress PPTX çizegeerini içe aktarabiiyor. Linux atında varsayıan oarak NoteBook ekranında Sunumcu Ekranı gösteriiyor ve projektör e sunum aktarııyor. 32

33 pardus 2011 Impress te Sayt yereşimi geiştirimiş. Draw, SVG dosyaarını içe aktarabiiyor ve etkieşimi oarak düzenemenize izin veriyor. Ayrıca çok sayıda hata giderimiş. Math (Formü) Özeike öğrencierin ve biimse makae hazırayanarın sıkıka başvurduğu Math bieşenimizde yeni özeiker kazanmış. ekendi. Bu fonksiyon henüz tam oarak geiştirimediğinden sadece Deney Modunda çaışıyor. Yeni matematik formüü ekendi nospace Base (Veritabanı) Şekierin görüntü özeikeri değiştiriebiiyor. Destekenen veritabanarı için ee ayaranabien Birinci Anahtar özeiği ekenmiş. Artık sat okunabiir veritabanarına kayıt ekemek destekeniyor. Verimiik ie igii geişmeer Yeni kişiseeştiriebien doküman özeikeri sayfası ekenmiş. Standard PDF yazıtiperi gömüü hade geiyor. Varsayıan oarak yazıcıya sadece matematik formüeri yazdırııyor. Sunum modundaki hataı parantez gösterimeri düzetimiş. Deney Modu nda etkieşimi bege içerisinde formü düzeneme oanağı 33

34 pardus 2011 Yeni Narrow yazıtipi aiesi ekenmiş. Writer ve Cac için doküman koruma özeiği artırımış. Writer da Form denetimerinden metin girişeri mümkün hae gemiş. Çizegeere şeki ekeme artık mümkün. Çizegeerdeki etiketer artık bir eksende hiyerarşik düzende duruyorar. Kuanıabiirik ve Arayüz Tüm bieşenerde geçeri oan ortak arama araç çubuğu ekenmiş. Yeni koay kuanımı Yazdırma arabirimi ekenmiş. BÜYÜK/küçük harf değiştirmede daha faza seçenek mevcut. Varsayıan çizege geiştirimiş. Cac ta seçien böge, süzgeç aanı oarak adapte ediebiiyor. Cac ta Veri Piotu için sıraama diyaog kutusu ekenmiş. Cac ta Veri Piotu aanarı, öğeeri ve topamarı için akap (ekran ismi) veriebiiyor. Sözük yeniden tasaranmış. Writer da varsayıan di ayararı yeniden yapıandırımış. Geiştirici özeikeri ve Genişetiebiirik The Document Foundation geiştiricieri LibreOffice in geişimi sırasında kendieri ve diğer geiştiricieri de unutmamışar ve daha önce eksikiğini hissettikeri geişmeeri ekemişer. Bu geişmeer; Grid Contro geiştirmeeri. Veritabanı için yeni MetaData düğümü. Uzantıarını kuanarak veritabanı sürücüerini kuanabime. UNO API notarındaki boyut ve yer değişimerini koruma atına ama. UNO API ie daha faza çizim içeren bege gaerisi ouşturabime. 34 Yereeştirme Destekenen tüm dier günceendi ve süreki günceenmeye de devam ediyor. Eğer sizde bu konuda bizere destek omak isterseniz ütfen bizime ietişime geçin. Bir sonraki LibreOffice paketinin Türkçeeştirimesine katkıda buunun. Tüm bu geişmeer ve hata düzetimerinden sonra şimdi sıra Pardus 2011 içerisinde kuruu geen LibreOffice in keyfini sürmekte. Her zaman oduğu gibi konu hakkındaki soru, görüş ve önerierinizi forumarımıza bekiyorum.

35 pardus 2011 Mustafa CEYLAN Mozia Firefox 4.0 Pardus 2011 bizi çok değişmiş, inanımayacak özeiker kazanmış yeni bir tarayıcıya karşııyor. Haydi gein, keşfedeim! 35

36 pardus 2011 İnternet in yaşadığı muhteşem yükseişe bigisayararımızın en önemi uyguamaarından biri de İnternet tarayıcıarımız odu. Öye ki, günümüzde tarayıcı tabanı işetim sistemeri geiştirimeye başandı. İşte bu ortamda, hangi işetim sistemini kuandığımız fark etmeksizin ihtiyaç duyduğumuz tarayıcıardan oan sevimi tikimiz Mozia Firefox; özgür yazıım dünyasından adığı destek sayesinde rakiperinden sıyrımış oup, Pardus ürün aiesinin en son üyesi oan Pardus 2011 sürümüye öntanımı oarak geiyor. Artık sekmeer beeği ayrı ayrı kuanıyor. Bu sayede herhangi bir sekmede ouşan bir hata sonucu tüm tarayıcı kiitenmiyor. Mozia Firefox, eşiteme özeiğini bu sürüme kuanıcıarına sunuyor. Artık eşiteme özeiği için ekenti kuanmaya gerek kamayacak Yenienen JavaScript motoruya en hızı tarayıcı unvanını geri aıyor. Arayüz tasarımında sadeiğe gidiiyor ancak kuanışııktan ödün verimiyor. Sekme grupandırması hayatımıza giriyor. HTML 5 desteğini en yüksek düzeye çıkarıyor. Ekenti yönetim ekranı yenieniyor ve ekentierin çaışma şeki iyieştiriiyor. Donanım hızandırma isimi özeik sayesinde ekran kartınız kuanıarak daha yüksek performans ede ediiyor. OpenType desteği iyieştiriiyor. Açıış süresinde iyieştirmeer söz konusu. Durdur ve Yenie düğmesi bireştirierek, Ev düğmesiye birikte adres satırının sağ tarafına aındı. Bunar, Mozia Firefox 4 ie beraber geen birkaç yeni özeik sadece. Şimdi daha yakından bakaım, bu özeiker nası kuanıyor ve bize etkieri neer... Mozia Firefox turumuza başamadan önce küçük bir hatıratma yapmaya ihtiyaç duyuyorum: Mozia Firefox 4 henüz beta aşamasında. Bundan doayı da zaman zaman küçük sorunar yaşayabiirsiniz. Unutmayın ki beta aşamasında oan bir tarayıcı kuanmaktasınız. Daha Büyük Sörf Tahtası Mozia Firefox, dördüncü sürümüye birikte yeni yüzüne kavuşuyor. Yeni arayüzde sekmeer yukarı taşınıp menü Mozia Firefox tuşu atında topanıyor. Bunun en büyük avantajı, ekranda İnternet siteerini görüntüediğiniz aanın büyümesi. Dördüncü Nesi Yeniiker Mozia Firefox web tarayıcısı dördüncü nesi sürümüye hayatımıza ne yeniiker girecek? Mozia Firefox 4 birçok yeniiği beraberinde getirdiği gibi, Internet Exporer ın sahip omadığı pek çok yeni özeiği de bu sürüme bizere sunuyor. 36

37 pardus 2011 Nası yeni görünümü kuanabiirim? diyorsanız, Görünüm > Araç Çubukarı > Menü Çubuğu younu takip ederek Menü Çubuğu seçeneği seçii durumdan kadırınız ve karşınızda minima görünüme Mozia Firefox 4! Eski hae nası getireceğim? derseniz tek yapmanız gereken, Mozia Firefox tuşuna sağ tıkayarak menü çubuğunu seçmek. Mozia Firefox 4 ie geen özeikerden en çok kuanacakarımızdan biri, sekmeeri grupandırmak oacak. Eğer siz de benim gibi çok sayıda sekmeyi aynı anda kuanan biriyseniz, işte bu özeiği hayat kurtarıcı oarak buacaksınız. Ekranın sağ üst köşesinde buunan dört ayrı dikdörtgenden ouşmuş, yukarıda resmi buunan düğmeye tıkadığınız zaman, sekme grupandırma ekranı karşınıza geecek. Burada, açık oan tüm sekmeer görümektedir. grubunun en üst so köşesine farenize geirseniz, sekme grubuna isim ekemenize oanak veren metin kutusu görünecek.. Bununa beraber sık kuandığınız herhangi bir sekmeye sağ tıkayıp karşınıza çıkan menüden Uyguama Sekmesine Dönüştür seçeneğini seçerek sekmeyi sabiteyebiirsiniz. Ekentieri Yönetmek Koayaşıyor Ekenti yönetim ekranı tamamen yenieniyor. Bununa beraber Adobe Fash, Appe Quicktime gibi ekentierin çökmeerinden kaynakanan sorunara karşı öze önemer aınıyor. Sekme gruparı kare şekinde buunan aanar ie görseeştirimiştir. Bir sekmeyi istediğiniz bir gruba taşımak için, sürüke-bırak yöntemini kuanabiirsiniz. Sekme 37 Tüm Mozia Firefox kuanıcıarının zevke kuanacağı eşiteme özeiği, hayatımıza girmeye hazıranıyor. Peki, bu özeik ne yapar? Diyeim ki evinizde iki ayrı bigisayarınızda Mozia Firefox kuanıyorsunuz ancak iki bigisayar değiştirdiğinizde, diğer bigisayardaki tarayıcınıza dair veriere erişemediğiniz için birtakım bigierin eksikiğini hissediyorsunuz. Bu özeike hangi bigisayarda çaışırsanız çaışın, Mozia Firefox 4 sizin tüm bigierinizi günce tutacaktır.

38 pardus 2011 Bu özeik sayesinde bigisayarınıza format attığınızda da eski yerimi ve ayararınızı kaybetmeyeceksiniz. Bu özeiği aktif etmek için Mozia Firefox düğmesine tıkayıp terciher seçeneğini seçin. Geen pencerede en sağ köşede Eşite sekmesi buunuyor. Bu sekmeye tıkayın. İk defa eşiteme özeiğini kuanacağınızı varsayarak ayrıntıarıya anatmaya devam ediyorum. Mozia Firefox Sync kuruumu yazan düğmeye tıkayarak işeme başıyoruz. Yeni Hesap Aç seçeneğini seçiyoruz. Karşımıza geen ekranda eşiteme sunucusuna üyeiğimizi ayarayacağız. E-posta adresimizi ve eşiteme özeiği için kuanacağımız şifreyi yazıp ieri seçeneğiye devam ediyoruz. Mozia Firefox, tüm bigierinizi şifreeyerek aktarır ve o şekide sakar. Şifrenin çözümesi için gereki anahtar sizin bigisayarınızda ouşturuduğu için bigieriniz kesinike güvendedir. Bu ikinci adımda, Mozia Firefox, size bigierin şifreerinin çözümesi için gereken anahtarı veriyor. İkinci bir bigisayarda eşiteme özeiğini kuanacağınız zaman bu anahtar gerekecektir. Bu sebepten, Kaydet düğmesini kuanarak anahtarı sakamayı unutmayaım. Bir sonraki adımda, Mozia Firefox, kötü niyeti bir yazıım tarafından kandırımadığından emin omak için, çok tanıdık oduğumuz bir ekran getiriyor karşımıza. Ekranda gördüğümüz metni, kutucuğa dikkati bir şekide yazıyoruz ve ieri dediğimizde eğer girdiğimiz metin doğruysa son ekrana uaşmış ouyoruz. İşte, eşiteme özeiğimizin kuanımı bu kadar koay. Konu Mozia Firefox 4 ounca, kısa yazmak mümkün omasa da geri kaan harika özeikeri keşfetmeyi sizere bırakıyorum. Umarım, her biriniz Mozia Firefox 4 ün getirdiği bu güze yeniikerden aynı öçüde keyif aırsınız. Mozia Firefox 4 ün gemesine gün sayarken, sizer de bu heyecanı bekeyişe katıın. Özgür güner dierim. 38

39 kde Mustafa CEYLAN KRunner O isimsiz bir kahraman... Adem Aydemir (GPL) 39

40 kde Pardus ie beraber kuruu geen, hemen hemen hepimizin günük oarak kuanmasına rağmen pek azımız tarafından adı ve gerçek özeikeri biinir bu isimsiz kahramanın. İsmi Krunner. Peki biz nası kuanıyoruz ismini bie pek duymadığımız uyguamayı? At + F2 tuş ikiisiye ekranımızın üst köşesinde ortaya çıkan kutucuk KRunner a aittir. KRunner ın gene oarak biinen özeiği, uyguama başatıcı omasıdır. Uyguamanın adını yazarsınız ve enter tuşuna bastığınız zaman uyguamanız çaışır. Bu sadece tek bir özeiktir KRunner ın yapabidikerinin yanında... KRunner ekenti desteğine sahiptir, size kişise ihtiyaçarınıza göre özeeştirme imkanı sunar. Sırasıya KRunner penceresinde buunan düğmeeri tanıyaım. Yukarıda buunan resimdeki sıra baz aınarak sıraanmıştır. 1. Ayarar penceresine uaşır 2. Sistem Süreçeri penceresini açar 3. KRunner da kuanabieceğiniz komutarın örnekeri buunur 4. KRunner penceresini kapatır Ekentierin inceemesine geçmeden önce ayarar kısmına göz ataım. Bunun için At + F2 tuş ikiisiye KRunner uyguama penceremizi açıyoruz. Geen pencerede resimde bir numaraya işaretenmiş en soda buunan İngiiz anahtarı simgesine tıkayarak ayarar penceresine uaşıyoruz. Görmüş oduğunuz gibi birçok değişik ekenti buunuyor. Bir ekentiyi aktif etmek için tek yapmanız gereken, ekenti isminin yanında buunan seçim kutusunu seçii hae getirmek. Kuanıcı ayararı sekmesindeyse KRunner uyguamasının konumaması ve çaışma biçimiye igii iki seçenek buunur. Konumandırma adı üzerinde, KRunner uyguamasının nerede açıacağıya igiidir. Biçim aanında buunan görev ve komut temei seçenekerine biraz bakaım. Öntanımı oarak komut tabanı geir ve bu bizim aışkın oduğumuz kuanım biçimidir. Görev tabanı seçidiği takdirde arayüz kısmen değişir. Aşağıdaki resim görev tabanı seçeneği seçimiş hadeyken Kopete uyguamasının çaıştırımasını gösteriyor: Şimdiyse KRunner ie yapabieceğimiz birkaç özeiğe beraber bakaım. Uyguama çaıştırmanın dışında başka neer yapabiiriz? İk önce hesap makinesi özeiğiye igieneim. KRunner uyguamasını hesap makinesi gibi kuanabiirsiniz. Tek yapmanız gereken, işemden önce ya da sonra eşittir işareti kuanmak. Resmi dikkatice inceeyiniz. KRunner ie birimer arası dönüşümde yapabiirsiniz. Nası mı? Çok basit. Tek yapmanız gereken dönüştürüecek birimi yazmanız ve KRunner sizin için onu metrik sisteme dönüşmüş haini gösterir. Örnek oarak ben 100 mi yazdım, KRunner tam oarak kaç metre oduğunu yazdı. Bir başka özeiğiyse Paket Yöneticisi ya da komut satırı kuanmadan paket yükememizi sağar. Biraz iginç gemiş oabiir. KRunner için yazımış bir Pisi ekentisi mevcut ve öntanımı aktif oarak geiyor. Eğer paketinizin tam adını biiyorsanız KRunner penceresine ismini yazdığınızda uyguamanız bigisayarınızda yükü değise size, uyguamanızı yükeme şansını sunuyor. Benim bigisayarımda KNazar isimi uyguama yükü deği. KRunner penceresine KNazar ismini yazdığımda yükemek isteyip istemediğimi soruyor. Daha birçok kuanışı ekentisiye KRunner sizerin kuanımında. Biraz zaman ayırıp tüm ekentierini keyife keşfedebiirsiniz. 40

41 nas Ertan GÜVEN Saatinizi Duvar Kağıdınız Söyesin... Pardus un özeeştirebimesinin güze örnekerden biri daha karşınızda. Masaüstünde saati görmek istemez misiniz? 41

42 nas Duvar kağıdı omadan masaüstümüz ne ourdu kim biir. İyi bir duvar kağıdı hem insanın göz zevkine hitap eder, hem de masaüstünüzün size ait oduğuna bir kanıt daha sunar. Starter sürümünde duvar kağıdı değiştirmeye bie izin vermeyen bir sistemin aksine, Pardus ie duvar kağıdı yönünden inanımaz özgürsünüz :). Bu yazımızda Wapaper Cock pasma ekentisiye masaüstümüzde saate ve tarihe bakabieceğimiz bir duvar kağıdını nası hazırayabieceğimizi, kısaca duvar saaterini nası ede edeceğimizi buabiirsiniz. A: Kuruum bitti, hani nerede benim saati duvar kağıdım? B: Şimdi orayı anatıyoruz efenim :). Duvar Kağıdını Ayaramak Pasma ekentimizi bu şekide kurduk. Şimdi, duvar kağıdımızı ayarayacağız. Masaüstü tipinizi Dizin görünümü oarak kuanıyorsanız, masaüstünüze sağ tıkayarak Dizin Görünümü Eyemi Ayararı seçeneğine tıkıyoruz. Eğer masaüstü tipinizi Masaüstü oarak kuanıyorsanız, masaüstünüze sağ tıkayarak Masaüstü Eyemi Ayararı seçeneğine tıkıyoruz. Karşımıza geen Masaüstü Ayararı penceresinden Duvar Kağıdı böümüne geerek Tip seçeneğini Wapaper Cock oarak seçiyoruz. Eğer indirdiğiniz bir Wapaper Cock duvar kağıdı varsa Aç diyerek indirmiş oduğumuz WCZ uzantıı dosyayı seçiyoruz. Yeni bir duvar kağıdı indirecekseniz, indirmiş oduğunuz ya da daha önceden buunan bir Wapaper Cock duvar kağıdınız yoksa Yeni Duvar Kağıtarı A seçeneğine tıkayın. Karşınıza Vadstudio Saati Duvar Kağıdı Gaerisi açıacak. İk oarak Wapaper Cock pasma ekentisini kuruyoruz. Programcıkarın kiidini açarak, Pane Araç Kutusu ndan Programcık Eke seçeneğine tıkıyoruz. Karşımıza geen bu ekrandan Yeni Programcıkar İndir diyerek Yeni Pasma Gereçeri İndir seçeneğini seçiyoruz. Karşımıza geen Yeni Ögeer A ekranında Wapaper Cock oarak aratıyoruz. Muhtemeen bir tane seçenek geecektir karşımıza. Wapaper Cock ögesinin yanında buunan Yüke düğmesine tıkayarak pasma ekentimizi kuruyoruz. 42

43 nas Miyonarın sevgiisi Vadstudio Vadstudio, Rus dijita sanatçı Vad Gerasimov tarafından geiştirien bir proje de web siteeri ve yazıım uyguamaarı için kuanıcı arabirimeri tasaramaya başayan Vad Gerasimov, boş zamanarında masası masaüstü duvar kağıtarı yaratıyordu. Sibirya nın Irkuts kentinde yaşayan Vad ın çizimeri ükesinin sınırarını aştı ve İnternet âeminin en ünü tasarımcıarından birisi omasını sağadı. Vad ın sitesi, takipçieri tarafından dünyanın 30 kadar diine çevriiyor! Vad, şimdierde tam zamanı oarak bigisayar ve mobi aygıtar için duvar kağıtarı tasarıyor ve geçimini bu şekide sağıyor. Vad duvar kağıtarının neredeyse tamamını kişise kuanımar için ücretsiz oarak sunarken; CD/DVD kapağı, basıı mecra ve ticari amaçı kuanımar için sayı ve kuanım aanı sınırı omayan ve bir kereiğine ödeme yi içeren, son derece cazip bir Royaty Free isansama oanağı sağıyor. Vad ın duvar kağıtarını kuanırken, bu çizimerin arkasında Sibirya da yaşayan bir çizer oduğunu unutmayın. Ekrandan beğendiğiniz duvar kağıdının üzerine tıkayınız. Seçmiş oduğunuz duvar kağıdının size uygun boyutunun üzerine tıkayarak, duvar kağıdını kurabiirsiniz. Duvar kağıdınız kuruduktan sonra, açık oan pencerenin Kapat seçeneğine tıkayarak kapatabiir ve yükemiş oduğunuz duvar kağıdını bigisayarınızın masaüstüne uyguayabiirsiniz. Eğer Yeni Duvar Kağıdı A seçeneğini kuanmadan doğrudan bigisayarınıza bir duvar kağıdı indirmek istiyorsanız Vadstudio adresini ziyaret edebiirsiniz. Not: Yeni Duvar Kağıdı A seçeneğinde buunan duvar kağıtarı ie Vadstudio adresinde buunan duvar kağıtarı arasında bir fark yoktur :). Bu duvar kağıtarı arasında hoşunuza giden, zevkerinize uygun bir duvar kağıdı yoksa ya da kendi beğendiğiniz sade bir duvar kağıdını saati duvar kağıdı yapmak isterseniz Vadstudio nun Kendi Saati Duvar Kağıdını Ouştur hizmetini kuanabiirsiniz. 43

44 atöye Uğurcan ERGÜN C Programamaya Giriş Dünyanın en güçü programama dierinden birine giriş yapmaya hazır mısınız? C t Magazin 44

45 atöye Bu yazıda sizer için dünyadaki en yaygın ve en güçü programama dierinden biri oan C den biraz bahsedip ardından C programamaya hızı bir giriş yapmaya çaışacağım. C, geişmiş ve kapsamı bir di omasına rağmen oabidiğince basit anatmaya çaışacağım Neden C? C çok esnek bir didir. İşetim sistemeri, dereyicier, video oyunarı, keime işemcieri gibi aka geebiecek her türü yazıım C ie yazıabiir. Taşınabiir bir didir. C dereyicisi ve gereki kütüphaneeri barındıran her sistemde çaışabiir. Minimaist bir didir. Birçok die de esin kaynağı oduğu için söz dizimi yaygın oarak kuanıır. Geişimini tamamamış ve standartaşmıştır. Programcı kendi tiperini ve yapıarını tanımayabiir. Beek yönetimi ee yapıdığı ve kuanıacak her şey tanımandığı için performansı çok yüksek. Tiper arası geçişerde serbestik tanır, mesea karakterer tam sayıar gibi işeme girebiir. Gayet kuvveti bir de ön işemcisi buunuyor. Kuruum ve çaıştırma Pardus 2011 de C derenebimesi için iki tane paket kuruması gerekiyor. Bunun için, Paket Yöneticisi nden gcc ve gibc-deve paketerini kurabiir ya da konsoa sudo pisi it gcc gibc-deve yazabiirsiniz. Programarın derenmesi ve çaıştırıması hususunda fazaca yöntem osa da ben terminaden dereyip çaıştırmayı tercih ediyorum. C programarının uzantıarı geneike.c dir. Şu şekide C programarını dereyebiir ve çaıştırabiirsiniz ye kadar giden çok kökü bir geçmişi buunmaktadır. Kısaca anatmak gerekirse, Linux un atası oan Unix in geiştirebimesi için AT&T Be aboratuvararında geiştirimeye başanmış ve günümüzde GNU/Linux, BSD, Minix ve Windows gibi işetim sistemerinin geiştirimesinde %90 ın üzerinde kuanımıştır. Ne gibi özeikeri var? Yapısa tipte bir programama dii, yani programarı nesneere ve sınıfara deği tanımanmış yapıar ve fonksiyonara ouşturuyoruz. Kesin yazımı: Kuanıacak her değişken kuanımadan önce tipi ie beraber bidirimeidir. Donanıma yüksek seviye dierden çok daha yakın (düşük seviye bir programama dii veya yüksek seviye assemby dii oarak adandıranar da vardır) Otomatik beek yönetimi buunmuyor, beek yönetimi tamamen programcıya bırakımış bir durumda. Baştan uyarımı yapayım, bu özeik programcıya neredeyse sınırsız özgürük tanısa da yaptığınız hataarda canınıza okumaya fazasıya meyii. Bu görüntüde, ev dizinindeki deneme.c adı c kodunun (ik satırda) derenmesini ve (ikinci satırda) çaıştırımasını görüyoruz. Eğer programda hataar varsa dereme başarısız oacak ve gcc hataarı bize satır numaraarıya beraber verecektir. Gcc, C dereyicimizin ismini beirtiyor. C programımızın ismini isim.c şekinde yazdıktan sonra -o cikis ie çaıştırabiir dosyamızın ismini beiriyoruz (Eğer bu komutu yazmazsak çaıştırabiir dosyamızın ismi a.out oacaktır. ) 45

46 atöye./ ise Linux da program ve betik çaıştırmaya yarayan karaktererimiz. Hadi Kodamaya Başayaım 1 #incude <stdio.h> 2 int main() 3 { 4 printf( Merhaba Dünya ); 5 } NOT: C de bütün komutar noktaı virgü ie biter. 1 #incude <stdio.h> 2 int main() 3 { 4 int sayi; 5 scanf( %d,&sayi); 6 printf( %d kere Merhaba,sayi); 7 } Ası programımıza başamadan önce değişkenerimizi tanımıyoruz. Değişkenimiz int (tamsayı), foat (ree sayı), char (karakter) gibi veri tiperinden birine ait omaı. scanf, kuanıcıdan veri amaya yarayan komutumuz. Kuanıcıdan aacağımız veri tipini de beiredikten sonra hangi değişkene atanacağını beirtiyoruz. NOT: & karakteri beek adreserini gösterir. Bu komut ise basitçe aınan verinin sayi isminin veridiği beek aanına koyumasını sağar Programamaya Merhaba Dünya omadan başanır mı :) Kod üzerinden açıkayarak gideim: 1.#incude<> komutuya sabit diskten hafızaya bir kütüphane dosyası yüküyoruz. Bu örnekte stdio.h, gereki giriş çıkış fonksiyonarını içeren bir kütüphane oduğu için onu yükedik. 2.Programarın fonksiyonara kuruduğundan bahsetmiştim. C programarı main fonksiyonarıya başar. Ve evet, fonksiyonarın da tiperi var. 3.Köşei parantezer C de kod bokarını beirtmek için kuanıırar. Kod bokarı, önceerinde geen fonksiyon veya komutun faaiyet aanını ouşturur. Her fonksiyon veya komut kendi faaiyet aanında işem yapabiir. 4.printf ekrana çıktı verebimemizi sağayan komuttur. Ekrana yazacağımız şeyi tırnakar arasına yazıyoruz. Giriş/Çıkış yönendirmesiye igii ufak bir özet geçersem eğer, ekrana sabit bir metinden ziyade bir değişkenin değerini yazdırmak istiyorsak % karakterini koyarak ardından değişkenin tipini beirten karakteri yazıyor, ardından tırnakarın dışına kuanacağımız değişken ismini yazıyoruz. %d tam sayı (d İngiizce onuk sayı anamına geen decima den geiyor) %f ree sayı(f İngiizce foating point number oan ifadenin foat şekindeki kısamasından geiyor) %c karakter (Öze bir anamı yok bidiğiniz character :D ) Koşu ve döngü deyimeri Programamanın can damarı oan kontro ve döngüere hızı bir giriş yapaım. Ama önce sıkça kuanacağımız karşıaştırma ve atama operatörerine de bir göz ataım. = : Atama için kuanııyor. ==,!= : Sırasıya eşittir ve eşit değidir anamına geiyorar. 46

47 atöye <, >, <=, >= : Sırasıya küçüktür, büyüktür, küçük eşittir ve büyük eşittir anamına geiyor +=, -=, *=, /=, ++, -- : Bir değişkenin değeri değiştirimek istendiğinde değişkeni kendiye işeme sokmak gerekir (sayi=sayi*2 gibi). Bunu daha basit hae getirmek için kuanacağımız işemi = den önce yazabiiriz (sayi*=2 de aynı görevi görecektir). Sadece bir arttırma veya bir eksitme yapmak istiyorsak ++ veya - de kuanabiiriz. (sayi=sayi+1,sayi+=1 ve sayi++ aynı anama geir.) if deyimi 1 if (sayi == 2011) 2 { 3 printf( Hosgedin Pardus %d,sayi); 4 } 5 ese 6 printf( Sabirsizika bekiyoruz ); if deyimi görebidiğiniz üzere c de koşu ifadesini karşııyor. if komutundaki ifade doğruysa komut kendi faaiyet aanındaki kodarı işetir, yanışsa ese komutundaki kodar işetiir. Koşu deyimini parantezer içine yazmak gibi bir zorunuuk yok ama bazı hataarı önediği ve okumayı koayaştırdığı için, bu, kabu görmüş bir kuanımdır. if deyimi içinde sadece bir komut işeteceksek bir kod boğu açmamıza gerek yok ancak birden faza komut işeteceksek kod boğu açmak zorundayız. 47

48 atöye NOT: Koşu ve döngü deyimeri ; kuraından muaftır. Whie ve Do-Whie döngüeri 1 sayi=1; 2 whie(sayi<=10) 3 { 4 printf( %d \n,sayi); 5 sayi++; 6 } For döngüsü Bir işemin kaç kere tekraranacağı bei ise for döngüsü kuanabiiriz. for tanımı 3 parçadan ouşur. Örneğin for (i=0;i<=10;i++) ifadesinde (araardaki ; eri unutmadan), ik kısımda kuanıacak değişken(er)in ik değererini beiriyoruz, ikinci kısımda koşuu ve üçüncü kısımda sayaç değişimini ayarıyoruz. Bir de örnek yazaım, mesea 1 den 10 a kadar tüm sayıarın karesini aaım. 1 for(i=1;i<=10;i++) 2 { 3 sayi=i; 4 sayi=sayi*sayi; 5 printf( %d \n sayi); 6 } whie deyimindeki ifade doğru oana kadar, ifadenin kendi faaiyet aanındaki kodar işetiir. 1 sayi=1; 2 do 3 { 4 printf( %d,sayi); 5 sayi++; 6 }whie(sayi<=10); do-whie döngüsü ie whie döngüsü arasında sadece ufak bir kuanım farkı vardır. whie da, koşu sağanmadan döngüye girimez. Döngüye her koşuda girimesi isteniyorsa do-whie kuanıabiir. Hazır kuanmışken kaçış dizierinden de kısaca bahsedeyim. Giriş çıkış yönetiminde değişken gösterimi, satır başı, paragraf başı gibi şekiendirmeerde kaçış dizierini kuanıyoruz. Kaçış dizierinden biri oan % den yukarıda bahsetmiştim. Satır başı, paragraf başı gibi şekiendirmeerde \ kaçış dizisini kuanıyoruz. En çok kuanıan iki tanesi şu şekide: 48

49 atöye \n yazı yazarken kuandığımız enter tuşunun işevini yerine getiriyor \t yazı yazarken kuandığımız tab tuşunun işevini yerine getiriyor. Mantıksa operatörer Peki, birden faza koşu oması gerektiği zaman ne yapacağız diye merak ediyorsanız, o zaman imdadımıza mantıksa ifade ve operatörerimiz yetişiyor. Birden faza koşuun aynı anda sağanmasını istiyorsak ve operatörünü (&&), birkaç tane koşudan herhangi biri veya birkaç tanesinin sağanmasını istiyorsak veya operatörünü [( ) atgr + <,>] kuanıyoruz. 1 İf (surum==2009 && atsurum==2) 2 { 3 printf( Keaynak ); 4 } 5 if(sayi==2009 sayi==2011) 6 { 7 printf( Ozguruk Icin Pardus ); 8 } Fonksiyonara giriş Başta da bahsettiğim gibi C programarı fonksiyonara kuruur. Hatta şu ana kadar bütün işemerimizi main fonksiyonunu kuanarak yaptık. Kendi fonksiyonarımızı kuanmak probemi ufak parçaara böebimemizi, ayrıca programı kod tekrarından koruyabimemizi sağar. Fonksiyonarın da tiperi vardır ve kuanmadan önce fonksiyonarı da bir değişkenmişçesine tanımamamız gerekir. Yine kod üzerinden açıkamaya çaışacağım; ama bu sefer sadece igii kısmı deği bütün programı yazacağım. 1 #incude <stdio.h> 2 int ik_fonksyon(int tamsayi,int kuvvet); 3 int main() 4 { 5 int sayi; 6 scanf( %d,&sayi); 7 us=2; 8 sayi=ik_fonksyon(sayi,us); 9 printf( Girien sayinin ussu = %d,sayi); 10 } 11 int ik_fonksyon(int tamsayi,int kuvvet) 12 { 13 int i; 14 for(i=1; i<=kuvvet-1;i++) { 15 tamsayi=tamsayi*tamsayi; 16 } 17 return tamsayi; 18 } İkinci satırdaki tanıma fonksiyon prototipi deniyor, değişken tanımar gibi fonksiyonumuzu tanımadık. Zaten ik_fonksiyon u bir değişken omaktan çıkaran yegane şey parantezer ve içindeki parametreer. Parametre demişken şunu da söyeyeyim, değişkener sadece tanımandıkarı fonksiyonar içinde anamıdırar. Fonksiyonar arası veri aışverişi yapabimek için iki youmuz var; ya bir değişkeni evrense (goba) değişken oarak tanımayacağız, ya da fonksiyona parametre oarak göndereceğiz. Evrense değişken, incude deyimeri ie, main fonksiyonu arasında norma değişken gibi tanımanır ve bütün fonksiyonarca kuanıabiir. Bu kuanım hata yapmaya açık oduğu için önerimez. Fonksiyonar arası ietişimde parametre gönderme yöntemi kuanıır. Parametreer fonksiyon tanımı içerisinde değişken tanımanarak ouşturuur. Prototipte sadece tiperi yazıması yeteridir ancak begeendirme amacıya değişken isimeri de yazıabiir. ik_fonksiyon(sayi,us) şekindeki kuanıma fonksiyon çağrısı adını veriyoruz ve fonksiyona göndereceğimiz değişkenerimizi parantez içine yazıyoruz. Fark ettiğiniz üzere gönderdiğimiz değişkener ve parametreerin isimeri aynı omak zorunda deği, önemi oan sıraama. Örneğin yukarıdaki kodda sayi değişkeni tamsayi parametresini, us değişkeni de kuvvet parametresini beirtiyor. 17. satırdaki return komutu fonksiyon tipindeki bir değeri çağrıdığı bir fonksiyona döndürmeye yarıyor. Böyece 8. satırdaki gibi fonksiyonun döndürdüğü değeri bir değişken gibi kuanabiiyoruz. Yazının sonuna gedik ve C programamaya ufak bir adım attık. Geecek yazıda dizier, karakter ve metin işemerine değineceğim. Soruarınız ve önerieriniz için bana e-postaya uaşabiirsiniz. 49

50 atöye Tuğsan ÜNLÜ phpmyadmin Veritabanı sihirbazınız; phpmyadmin! Kore Nordmann (CC by-nc-sa) 50

51 atöye Web siteerinin ve uyguamaarın içeriği zamana arttıkça kuandıkarı veritabanarını ouşturmak ve yönetmek de zoraşmaya başadı. Veritabanı işemerini komutar ie yapmak yerine MySQL, PostgreSQL gibi çeşiti veritabanı sistemerini yönetmek için görse yönetim araçarı kuanıabiir. Biz bu yazıda MySQL veritabanı sistemi için görse yönetim aracı oan phpmyadmin i konu aacağız. Pardus a phpmyadmin i Paket Yöneticisi nden aratarak kurabiirsiniz. phpmyadmin ie işem yapabimek için sisteminizde MySQL, Apache ve PHP paketerinin kuruu oması gerekiyor. Paketeri kurduktan sonra MySQL kuanıcısına yetki ve paroa vermeiyiz. Bunun için konsoda iki komut kuanacağız. İk komutumuza MySQL kuanıcısına paroa veriyoruz. mysqadmin -u root password PAROLA İkinci komutumuza da MySQL e giriş yapıyoruz. mysq -u root p MySQL ve Apache in her sistem açıışında otomatik oarak başaması için Pardus > Uyguamaar > Sistem menüsü atındaki Servis Yöneticisi nden MySQL ve Apache sunucuarının Açıışta Çaıştır kutucukarını işaretemeiyiz. Bütün işemeri başarıı bir şekide yaptıysak eğer tarayıcımızın adres satırını yazdığımızda phpmyadmin giriş ekranı ie karşıaşmaıyız. Kuanıcı adına root, paroa böümüne de MySQL için atadığımız paroayı girerek giriş yapıyoruz. varoan veritabanarı ve parantez içerisinde () tabo sayıarı yer aıyor. Anasayfada kuanıcıarın sadece ismini girerek koayca veritabanı ouşturabieceği bir metin kutusu da buunuyor. Uyguama dii, tema seçimi, renk seçimi ve yazı tipi boyutu gibi ayaramaarı Arabirim başığı atından yapabiirsiniz. Sayfanın so kısmındaysa MySQL, Apache ve phpmyadmin e ait sürüm ve uyguama bigieri yer aıyor. phpmyadmin i tanıyaım phpmyadmin içerisindeki menüeri inceeyecek oursak; Veritabanarı: Yeni veritabanarı ouşturabiir, daha önce ouşturumuş veritabanarına uaşıp, düzeneyebiirsiniz. SQL: Bu aanda her türü SQL kodunu kuanarak sorguama yaptırabiirsiniz. İşevse anasayfa Giriş yaptıktan sonra karşımıza phpmyadmin in anasayfası geiyor. Bu sayfa kuanıcıarın ihtiyaç duyacağı her bağantıya koayca uaşmasını sağayacak şekide tasaranmış. Sayfanın so tarafında 51

52 atöye Durum: Veritabanı sunucu trafiğini ve durumunu anık oarak kontro edebieceğiniz menüdür. Değişken: phpmyadmin içinde kuanıan değişkeneri ve değererini görebieceğiniz menüdür. Karakter gruparı: phpmyadmin in destekediği karakter gruparı hakkında bigi aabieceğiniz menüdür. Motorar: phpmyadmin in içinde buunan servisere uaşabieceğiniz menüdür. Yetkier: Veritabanı kuanıcıarını yönetebieceğiniz menüdür. Yeni kuanıcıar ouşturabiir, varoan kuanıcıara igii paroa, kuanıcı adı gibi düzenemeeri yapabiirsiniz. Binari günüğü: phpmyadmin üzerinde yapıan veritabanı işemerinin dökümünü görebieceğiniz menüdür. Kopya etme: Kuruu oan sunucuyu tamamıya kopyaayabieceğiniz menüdür. Eşite: İki makine arasında eşiteme yapmanıza oanak sağayan menüdür. Bu şekide çaışmaarınıza farkı makineerde ara vermeden devam edebiirsiniz. İşemer: Yapıan veritabanı işemini anık oarak görebieceğiniz aandır. Dışarı Aktar: Varoan veritabanarını PDF, SQL, CSV gibi farkı biçimerde harici bir dosya oarak dışarı aktarmanızı sağar. Dışarı aktarma seçenekerine de bu menüden uaşabiirsiniz. İçeri Aktar: Harici bir veritabanı dosyasını phpmyadmin içine aktarmanızı sağar. Varsayıan karakter grubu UTF-8 dir. Eğer farkı karakter grubu kuanan bir dosya içeri aktaracaksanız bu seçeneği değiştirebiirsiniz. phpmyadmin den öğreneceğimiz çok şey var! phpmyadmin in görse arayüzüye veritabanarı, taboar ouşturabiir, bunarı yönetebiir ve veritabanına sorguar gönderebiirsiniz. phpmyadmin in güze özeikerinden birisi de yapıan işemerin SQL sorgusunu işemden hemen sonra göstermesidir. Veritabanıya igii sime, gösterme, düzeneme gibi işemer yaptığınızda sayfanın üst kısmında bir çerçevenin içinde SQL sorgusu ve ne kadar sürede ouşturuduğu gösteriir. Bu şekide phpmyadmin ie işem yaparken bir yandan da SQL biginizi geiştirebiirsiniz. SQL Sorguarını PHP koduna dönüştürün phpmyadmin in güze özeikerinden bir diğeri de SQL sorguarını PHP kodarına dönüştürebimesidir. Örnek verecek oursak; bir web sitesi hazırıyorsunuz ve sitenin bei aanarında veritabanındaki igii taboardan veri çektirmeniz gerekiyor. phpmyadmin üzerinden bu sorguamaarı görse arayüze koayca yaparak öğrenme aşamasında SQL sorguarının PHP dii ie kodanmış haini görebiirsiniz. Bunun için herhangi bir sorgu ouşturduktan sonra SQL kodarının at kısmında buunan PHP Kodu Ouştur düğmesine tıkıyoruz. Karşımıza sorgunun $sq adında bir değişkene atımış ve PHP söz dizimi ie yazımış hai geiyor. Bu sorgu kodunu buradan aarak PHP sayfaarda $sq değişkenini işeyip kuanabiirsiniz. 52

53 atöye phpmyadmin ie veritabanarını yönetmek çok koay! phpmyadmin ie veritabanı işemerinin ne kadar koay oduğunu ufak bir örnek ie göreim. Bir veritabanı ouşturup, üzerinde değişikiker yapaım. İk oarak phpmyadmin anasayfasından Veritabanarı seçeneğine tıkıyoruz. Daha sonra Tabo Ouştur kısmından adsoyad ve eposta isminde iki aanı oan bir tabo ekiyoruz. siebiirsiniz. Aynı şekide taboarı ve veritabanarını da düzeneyip, siebiirsiniz. Görüdüğü gibi phpmyadmin kuanımı basit ve marifeti bir uyguama. phpmyadmin ie hem SQL biginizi geiştirebiir hem de veritabanı işemerinizi görse arayüze koayıka yapabiirsiniz. Bo Pardus u güner dierim. Veritabanına kayıt ekemek için ouşturduğumuz tabonun içindeyken Eke düğmesine tıkıyoruz ve aanarı doduruyoruz. Aanarı dodurup git düğmesine bastığımızda girdiğimiz bigier veritabanına kaydedimiş oacak. Verieri girdiğimiz taboyu açtığımızda bu sefer kayıtar karşımıza geecek. Kayıtarın yanındaki küçük simgeer yardımıya kayıtarı düzeneyebiir veya 53

54 röportaj Gökçen ERASLAN Kotukarın üzerinde kııçarıya savaşan geiştiricier de var! Özgürükİçin topuuğu, mikrofonu bu kez Pardus 2011 sürüm yöneticierimiz Gökçen ERASLAN ve Fatih AŞICI ya uzattı. 54 Fatih AŞICI Rubasu (GPL)

55 röportaj Kendinizi kısaca tanıtır mısınız? Gökçen ERASLAN: 1985 yıında Erzurum da doğdum, asen Burduruyum. Eskişehir Anadou Üniversitesi Bigisayar Mühendisiği mezunu oup, Boğaziçi Üniversitesi nde yüksek isans yapmaktayım yazında yaptığım Pardus stajının ardından projede göreve başadım. Şu anda Pardus geiştiriciiğinin yanı sıra, Pardus 2011 sürüm yöneticiiği görevini Fatih ie payaşıyorum. Geiştirici oarak geneike KDE masaüstü ortamı ie igieniyorum. Aynı zamanda LibreOffice ve Firefox gibi bieşenerin ve irii ufakı birçok paketin sorumusuyum. Fatih AŞICI: 1984 İzmir doğumuyum. İstanbu Teknik Üniversitesi Bigisayar Mühendisiği nden 2009 yıında mezun odum. Pardus ta birçok paketin yanı sıra ekran kartı sürücüerinin ve Pisi Projesi nin bakıcıığını yapıyorum. Ayrıca Gökçen ie beraber 2011 sürüm yöneticiiği görevimizi yerine getiriyoruz. kaynak kodunu inceeyebiir, istediğim değişikiği yapabiirdim. Bu andan itibaren önceike iyi bir Linux kuanıcısı omayı, ardından da iyi bir geiştirici omayı hedefedim. Pardus ie nası tanıştınız? Projeye nası dâhi odunuz? Gökçen ERASLAN: Yine A. Murat EREN sayesinde tanışmıştım. Bir gün tüm öğrencierini topayıp, bize Pardus Projesi nden bahsetti ve projeye devam etmek için İstanbu a gitmesi gerektiğini anattı. Türkiye de bir özgür yazıım projesinin hobinin ötesine geçebidiğini duymak, çok heyecanandırmıştı beni. Daha sonra Meren gitti, ben Eskişehir e geçtim ama projeyi göz ucuya da osa takip etmeye devam ettim. Özgür yazııma ne zaman tanıştınız? Gökçen ERASLAN: Özgür yazıım ie 2003 yıında, Çanakkae Onsekiz Mart Üniversitesi nde 1. sınıf öğrencisi oarak okurken, A. Murat EREN sayesinde tanışmıştım. Derserde, o kadar büyük bir iştaha anatırdı ki özgür yazıım ie igii konuarı, bir derste sanki tüm POSIX man sayfaarını okumuşcasına bigiye doardık. Şaka bir yana, sanırım bigisayara yeni başayan öğrenciere bu konuyu sevdirmenin en mantıkı yoarından birisi, özgür yazıımı, bu işin aternatifi, ikinci çözümü oarak deği de ası, öntanımı yöntemi oarak anatmak. Fatih AŞICI: Tam oarak ne zaman tanıştım, hatırayamıyorum. Sanırım 16 yaşarındaydım. Kadığım bir öğrenci yurdunda buunan işemcii IBM PC erden birinde yanışıka command.com dosyasını simem var oan bigisayar merakımı işetim sistemeri üzerinde yoğunaştırmama neden odu. O zamanar Türkiye de İnternet in yaygın omaması doayısıya, yaptığım araştırmaar sıkıka kuandığımız DOS üzerinde odu. Kendimce DOS a benzer basit bir önyükenebiir sistem yazmaya çaışıyordum. Gerçek mod, korumaı kod gibi kavramarı öğrenmeye çaışıp örnek kod bumaya çaışırken nası our da Linux gibi gerçek bir örneğe denk gemediğime haa şaşırıyorum. Bir bigisayar dergisinin verdiği Mandrake Linux CD si ie geç de osa Linux ie tanışma oanağı budum. Kuruum sonrası çok heyecananmıştım. Merak ettiğim birçok sorunun cevabı bu sistemdeydi. Neyin nası çaıştığını anamak için 55

56 röportaj Lisans son sınıfta bitirme ödevi soruduğunda, Pardus a nası katkı sağayabiirim diye düşünerek, Pakito projesine başadım. Pakito, kısaca paketçierin GUI kuanarak daha koay paket yapmasını sağayan, SHA1 günceeme, sürüm artırma gibi sık yapıan işemeri kısayoara hızıca yapabien bir uyguama oarak yazımış odu. Stajda da bu uyguamayı geiştirmeye devam ettim ve stajdan sonra projede göreve başadım. Şu anda uyguamadan pek faza insanın haberdar omamasının ve kuanımıyor ouşunun sebebiyse, projeye başadıktan sonra farkı şeyere yönemiş omam ve Pakito ya pek faza kayda değer katkının gememiş oması. İginçtir, birikte staj yaptığımız Ozan ın projesi de yine çöpe giden projeer arasındaydı. Fatih AŞICI: Linux ie iyice haşır neşir oduktan sonra özeike masaüstünde kuanıcıarın sıkıka yaşadığı sorunar ie igienmeye başadım. Birçok dağıtımı inceedim. Her birinin farkı sıkıntıarı vardı. Kimi teknik kimi hukuki sorunardı. O sıraar kendime yakın hissettiğim Fedora Core 2 dağıtımını teme aarak sevdiğim masaüstü ortamı KDE yi kuanan kişise bir dağıtım hazıramaya karar verdim. Pratix adını verdiğim ve sadece beta bir sürümden ibaret oan o dağıtım için uğraşırken Red Hat ın paket yöneticisi RPM ie çok uğraştım. Bu sistemin yetersiz ve karmaşık oduğunu düşünmeye başadım. Debian a da bakmıştım, deb daha da kötü görünmüştü. Ben bunarı düşünüp de kendimce birkaç paket yöneticisi projesi girişiminde buunurken Uudağ Projesi Linux camiasında konuşumaya başamıştı. O sıraar henüz ortaya konmuş bir yazıım yoktu, fakat bu dağıtım için yazııp çiziener dikkatimi çekmişti. Özeike yeni bir paket yöneticisinin yazıacak oması beni heyecanandırıyordu. Yine o zamanarın popüer probemerinden oan Türkçe karakter seti probemerine kökten bir çözüm için Unicode desteğini her yerde kuanmayı amaçıyordu. Bunar ve daha benzeri birçok şey Uudağ Projesi ne oan igimi artırmıştı ve hata raporarıya da osa yavaş yavaş dışarıdan katkı vermeye başamıştım. Üniversiteye başadıktan sonra Pardus ie daha faza igienme fırsatı bumuştum. Yaptığım ik paket, hââ bakımını yapmakta oduğum Wine paketiydi. Daha çok paket bakıcıığı yaparak katkı veriyordum. Grafik yapıandırması ve sürücüere oan igim de o zamanar başamıştı. Pardus, monitörümü agıayamıyordu. Sorunu çözen bir yama hazırayıp Onur KÜÇÜK e göndermiştim. O sıraar Pardus ta staj fikrinin de konuşuduğu zamanardı ve bu düşünüen projeer arasında grafik yapıandırma arayüzü de vardı. Onur, yamamı beğenmişti. Ben de bunu staja kabu edimek için bir fırsat oarak düşünüp başvurdum. Staja seçimeme beraber TÜBİTAK taki maceram da başadı. İki yı yarı zamanı çaıştıktan sonra okuun da bitmesiye tam zamanı çaışmaya başadım. Tabi ekran kartı sürücüeri, grafik atyapısı vs ie igii her şey de üzerime kadı :). Pardus 2009 yerine neden Pardus 2011 i kuanmaıyım? Gökçen ERASLAN: Bunu cevapamak için bence 2009 varken neden 2011 i çıkardınız? sorusunu cevapamak azım ki,onun cevabı da çok açık asında: Sürüm sırasında (günceemeer ve , gibi ara sürümere) çok ciddi değişikiker (tasarım karararı, önemi arayüz farkııkarı, çekirdek günceemeeri, sürüm görseeri gibi) yapamıyorsunuz. Kuanıcıarın 2011 e geçme sebebiyse, 2009 sürecinde yapamayıp, 2011 de yaptığımız bu önemi değişikik ve yeniiker. Örneğin ağ yönetim atyapısı değişikiği, en günce çekirdek, OpenOffice.Org dan LibreOffice e geçiş, en günce masaüstü ortamı vs. bu değişikiker arasında. 56

57 röportaj Fatih AŞICI: Günce oan yazıım daha çok özeik, daha çok donanım desteği sağar. Yeni yazıımarın kuanıması aynı zamanda bu yazıımarın test edimesi de demektir. Kuanıcıardan geen geri bidirimer biz geiştiricierin rotasını beiremede kuanıan önemi bir kaynaktır. Kısacası geecekte daha iyi bir Pardus görmek için günce oanı yani 2011 sürümünü kuanmanızı öneririz sürümü duyurudu ve kuanıcıara sunudu. Bu noktada durup baktığınızda adığınız geri bidirimerden memnun musunuz? Gökçen ERASLAN: Çok memnunuz. Yeri ve yabancı pek çok kuanıcıdan güze yorumar adık, birçok insan Pardus 2011 videoarı hazırayıp, İnternet e koydu. Örneğin Pardus 2011 in basına tanıtımı sırasında bie Avustraya daki bir gönüünün hazıradığı video görüntüerini kuandık. Fatih AŞICI: Bunu konuşmak için biraz erken oabiir beki, ama daha ik günerden okumaya başadığımız yabancı siteere ait inceeme yazıarı bizi sevindiriyor. Pardus 2011 de kuanıcıarı sevindirecek birçok yeni özeik var. Bu özeikeri dağıtıma ekerken kuanım koayığından taviz verdiğimiz kimi kısımar odu. Bu kısımar doayısıya bazı oumsuz eeştirier aacağımızı tahmin ediyorum. Bir sonraki ara sürümde bu konuarda eimizden gediğince iyieştirme yapmaya çaışacağız. Pardus 2011 de ekran kartı sürücüerinin yönetim teknoojisi değiştiridi, bu durum Pardus 2009 a göre ne gibi farkııkar getiriyor? 57 Fatih AŞICI: Teme farkıık statik yapıandırmanın omaması. Bu şu demek: bei bir sürücü kuan demek yerine şu sürücüyü şu sürücüye tercih et diyoruz. Bu, süreki değişen donanımarın kuanıdığı sistemerde sorun yaşamayı en aza indiriyor. Diğer bir değişikik de otomatik yapıandırma ie igii kodu doğrudan X sunucusu içerisine amamız. Bu şekide daha doğru ve tutarı bir yapıandırma ie sistemin açıabimesini sağayabiiyoruz. Önceden, sunucudan bağımsız bir yazıım xorg.conf adı bir dosya yazıyordu ve sunucu da bu dosyaya göre grafik atyapıyı hazırıyordu. Böye bir dosya artık öntanımı oarak kuanımıyor. X sunucusu, hangi sürücüyü kuanacağına sistemin o an buunduğu durumu da göz önünde buundurarak kendisi karar veriyor. Yeni atyapı, depo paketeri yerine NVIDIA ve ATI nin sitesinden indirien sürücüeri denemek isteyen kuanıcıara bu şansı tanıyor. Ancak bunun Pardus geiştiricieri tarafından destekenen bir yöntem omadığını hatıratayım. Pardus 2011 ie XBMC gibi Pardus kuanıcıarının depoarda hiç göremediği ya da Enemy Terrority gibi 2009 depoarında buunmayan eski paketer için umutanmaı mıyız? Gökçen ERASLAN: XBMC nin resmi depoara girmesi zor, Linux dağıtımarının paketeyip dağıtması için pek everişi bir uyguama deği, kuanıcıar İbrahim GÜNGÖR ün kendi yaptığı paketeri kuanabiirer ancak.

58 röportaj 58 Fatih AŞICI: Bu paketerin depoda omaması büyük oasııka bunara igi duyan geiştiricierin omayışından kaynakanıyor. Maaesef, mevcut Pardus geiştiricieri gereğinden faza paket bakımı yapıyor ve doayısıya bu tür paketere igienemiyorar. Daha faza geiştiriciye ihtiyacımız var. Pardus 2011 de katkı deposunun omaması daha az paket anamına mı geiyor? Bu paketerin durumu 2011 de ne oacak? Gökçen ERASLAN: Bakımı yapıan paketer gözden geçirme sürecinden geçerek 2011 depoarına girecek ve bundan sonra katkı deposu adı atında bir depo omayacak. Henüz tamamanmadı ama tamamandığında 2009 ve 2009 katkı depoarının tümünden ouşacak bir 2011 deposu oacak. Fatih AŞICI: Önceden katkı deposunda buunan paketer artık Pardus deposuna aınıyor. Bazıarı depoda mevcut bie. Depoya aınmıyorsa bunun sebebi eskiden katkı deposunda buunması deği, igienen bir geiştiricinin omamasıdır. Pardus 2011 ie geecek en güze özeik sizce hangisi? Gökçen ERASLAN: Ben ağ yönetimindeki geişmeere sevindim en çok bu sürümde. Daha önce, Eduroam a, 3G ye, DSL e (PPPoE) bağanamayan kuanıcıar artık sıkıntı çekmiyorar. Yeni geçtiğimiz atyapı birçok iyieştirmeye ve geiştirmeye de açık ebette ama bu tip sıkıntıarın geride kamasına memnunum. Fatih AŞICI: Ağ aygıtarına verien desteğin güze bir arayüze artmış oması. ÇOMAK Projesi sonrasında YALI ie masaüstü tercihi yapıarak kuruum gerçekeştirimesi ara sürümerde mümkün oabiir mi? Fatih AŞICI: Hayır. Kuruum sırasında masaüstü ortamını sormak son kuanıcının kafasını karıştıran bir şey. Kuanıcıara basit soruar sormaıyız. Değişik masaüstü ortamarı değişik seçkiere sunumaı. Pardus 2009 un ve Pardus 2011 in ömrünün ne kadar oacağıya igii bir panama, geeceğe dönük bir zaman çizegesi mevcut mu? Gökçen ERASLAN: Pardus 2009 ve 2011 in ömrü ie igii net bir pan yok açıkçası için düşündüğümüz, ie sadece güvenik günceemeerine

59 röportaj açık hae gemesi, ie geişiminin durması yönünde ama henüz kesineştirmedik, bu yüzden de bununa igii bir duyuru yapmadık. Fatih AŞICI: Kurumsa sürümümüzün durumunu da göz önüne aıp bu konuda ekip ie bazı topantıar yapmamız gerekiyor. Şu an için bu soruya net bir cevap vermem söz konusu deği. Depoarda buunması gereken paketerin bir önceiği omaı mı? Evet ise bu sıraama nası omaı? (örn. sürücü > ofis > chat ) Fatih AŞICI: Önceik için uyguamanın kategorisi yerine popüeriğini göz önüne amak herhade daha doğru our. Beki sürücüer için bir istisna söz konusu oabiir. Sürücüerin yokuğu sistemin kuanımını engeeyebidiği için önceik veriebiir. Resmi depo dışında bir depo omaı mı? Neden? Fatih AŞICI: Omaı. Bazı teknik ya da hukuki sorunar nedeniye depoya aamadığımız paketer oabiiyor. Bunarın bir şekide kuanıcıya sunuabimesi mümkün oabiir. Yine kararı sürüm içine aamadığımız büyük günceemeeri kuanıcıara uaştırmak isteyen katkıcıar da farkı depoarda paketer sunabiirer. Bugün Pardus projesinin en büyük eksiği ve şansı sizce nedir? Gökçen ERASLAN: Projenin en büyük eksiği bence hââ insan gücü. Proje ik başadığında hedefenen basitik ve sadeik biraz da gücünü bazı geişmiş özeikerin dağıtımda hiç yer amamasından aıyordu (örneğin ağ yönetiminde 802.1x desteği, kuruumda LVM/RAID desteği gibi) fakat zaman ieredikçe bu özeiker her modern işetim sisteminde yer amaya başadı. Doayısıya artık özgün ve modern bir dağıtım yapmak daha faza güç gerektiriyor. Biz de buna parae oarak ekibi genişetmeye devam ediyoruz fakat, yine de hââ faza insana ihtiyacımız var. Her konuda az çok fikri oan az sayıda geiştirici yerine, bei konuarda (KDE, X.org, Çokuortam, güvenik, çekirdek gibi) ustaaşmış ve takımar hainde çaışan bir geiştirici kadrosunun oması gerektiğini düşünüyorum. Bunun, yakın geecekte oacağına da inanıyorum ebette. Böyesine ciddi ve büyük çapı bir özgür yazıım projesinin devet tarafından destekenmesini, projeye bu deni oanakar sağanmasını ise projenin en büyük şansı oarak görüyorum. Fatih AŞICI: İş gücü. Geiştiricierin üzerinde çok faza paket yükü var. Diğer yandan paket bakımı, çok dikkat ve yetenek isteyen, sanıdığı kadar da koay omayan bir iş. Bu yüzden her geiştirici adayını da hemen kabu etmemiz söz konusu oamaz. Yapıan basit bir hata kuanıcıara çok kötü bir şekide yansıyabiiyor. Bu yüzden geiştirici adayarının sabıra kendierini geiştirmeerini ve bu konuda kendierini kanıtayarak projeye dâhi omaarını tavsiye ediyorum. Hââ masaüstü kuanıcısına yöneik yapıması gereken birçok proje, iyieştirme vs var. Bu eksikikeri dağıtım oarak giderme şansımız var. Bunu başarabiirsek Pardus a oan igiyi artırabiir ve doayısıya daha faza açık kaynak geiştiricisinin Pardus a katkı vermesini sağayabiiriz. Paket bakıcısı omak isteyen gönüüer,kendierini hangi konuarda yetiştirmei ve işe nereden başamaı? Geiştirici omak isteyen arkadaşara ne önerirsiniz? 59

60 röportaj Gökçen ERASLAN: Ben en iyi KDE dağıtımı oduğumuzu düşünüyorum, birçok kuanıcıdan ve KDE geiştiricisinden bu yönde geri bidirimer de aıyoruz. Birçok aracımız doğa oarak KDE projesi oma hedefi omaksızın yazıdığı için KDE ye dâhi edimesi sancıı bir süreç. Bu konuda eimizden geeni yapıyoruz. Fatih AŞICI: Her ne kadar oabidiğince KDE teknoojisi kuanmaya çaışıyor osak da kuanıan yöntemer ve programama dii konusunda KDE ie aynı dii konuşmuyoruz. Bu konuda ben ekip içindeki bazı arkadaşardan farkı düşünüyorum. KDE nin eksikerini gidermek için ek araçar yazmak yerine KDE ye doğrudan müdahae etmemiz gerekiyor. Yetersiz mevcut KDE modüeri ie bizim sunduğumuz ek modüer bir arada buununca kuanıcı açısından çok karmaşık bir durum ouşuyor. Kapaı kaynak erkan kartı sürücüeri ie sorun yaşayan kuanıcıar hata bidirimi yaparken sorunun çözümü için ne kadar umutu omaı? Fatih AŞICI: Ne yazık ki bu konuda faza umutu omasınar. Kapaı kodu yazıımar her zaman ayak bağı oacaktır. Bu yazıımara Pardus geiştiricierinin herhangi bir müdahaesi söz konusu oamaz. Pardus un yeniikçi bir dağıtım oma niteiğini kaybetmeye başadığı eeştirisine katııyor musunuz? Fatih AŞICI: Herkesin hikâyesi aynı omak zorunda deği asında. Kimi Bugzia da gezinirken kendini geiştirir ve kod oarak katkıda buunmaya başar, kimi de çoğu kuanıcının yaşadığı bir probemi kendine hedef seçip araştırır ve kendi çözümünü üretir. Başangıç için tavsiye edebieceğim şey, iyi bir şekide C/ C++ öğrenmeeri oacaktır. Öğrendikerini kod yazmanın yanında kod okuyarak da geiştirmeier. Linux çekirdeği, NetworkManager, systemd gibi çokça konuşuan yazıımarın kodarını okuyup anamaya çaışmanın çok faydası oacağına inanıyorum. Bunu yapan kişier kendiiğinden bir uzmanık aanı seçecekerdir. Pardus en iyi KDE dağıtımı oma younda şu anda sizce nerede? Bazı Pardus projeerini birer KDE bieşeni oarak görme konusunda daha çok yo var mı? Fatih AŞICI: Hayır. Yeniikçi bir dağıtım oma yönünü yeni yeni kazanıyor asında. Yeniikçi omak yeni bir proje başatmak değidir. Ebette önümüze kendini ispatamış bir aternatif gediğinde onu kuanacağız. Tasarımı yetersiz kaan bir projeyi körü körüne sürdürmek, böye iş gücü probemi oan bir proje için anamsız oacaktır. İyi bir aternatif varsa onu kuanıp başka bir probem aanına çaışmaarımızı kaydırmaıyız. Hai hazırda geiştirien projeeri diğer dağıtımara birikte geiştirmek de yine Pardus a prestij ve avantaj oarak dönecektir. Yazıım geiştiricierin biraz asosya oduğuna dair gene bir kanı vardır. Gerek topuuk forumarı gerekse gezegen sayfaarında pek görünmeyen Pardus geiştiricieri günük çaışma ortamında da böyeer mi? Fatih AŞICI: Kesinike hayır. Sanırım bog yazmaya aışamadık bir türü. 60

61 röportaj Pardus bugüne kadar hep kararıığı ie ön pana çıkmıştı bundan sonra bu çizgi devam edecek mi? Gökçen ERASLAN: Kararıık dağıtımdan da öte her yazıımın en önemi şartı. Eimizden gediğince bunu sağamaya çaışıyoruz. Fatih AŞICI: Ebette. Yeni depo düzenimiz ie (deve/testing/stabe) bu konuda daha da ieri gitmek istiyoruz. Özgürükİçin hakkındaki düşünceeriniz neer? Özgürükİçin de omasını istediğiniz herhangi bir şey var mı? Fatih AŞICI: Kuanıcıarın büyük bir çoğunuğu geiştiricierden farkı oarak forum kuanmayı tercih ediyor. Bu yüzden Özgürükİçin in topuuk ie ietişimde önemi bir yeri oduğuna inanıyorum. Ara sıra foruma girdiğimde kuanıcıarın doğrudan geiştiriciere yöneik yazıarını görüyorum. Bazen cevap aamadıkarında geiştiricierin çok igisiz oduğuna dair sitemeri ouyor. Oysa çoğumuz orayı takip etmiyoruz. Bu konuda ne yapabiiriz onu da bimiyorum. Geiştiricierin aışkanıkarını değiştirecekerini de pek sanmıyorum. Çünkü çoğu geiştirici binerce e-posta arasında kaybouyor, bir de forum gibi dağınık bir ortamı takip etmezer büyük oasııka. Bigisayarı açtığınızda yaptığınız ik şey nedir? Gökçen ERASLAN: Kmai ie e-postaarımı kontro etmek. Fatih AŞICI: Çoğu zaman e-postaarımı kontro ederim. Büyüyünce ne omak istiyorsun? tarzı soruara ne cevap vermiştiniz? :) Fatih AŞICI: Garip geecek beki ama, 4-5 yaşarında bie sordukarında bigisayar mühendisi omak istediğimi söyüyordum :). Pardus geiştiricieri nası bir ortamda çaışıyor? Gökçen ERASLAN: TÜBİTAK yereşkesi Gebze/Kocaei de yer aıyor. Çok büyük bir aana yayımış bu yereşkede, çeşiti araştırma merkezeri ve enstitüer buunuyor. Bizim böümümüz ise yeni UEKAE (Uusa Eektronik ve Kriptooji Araştırma Enstitüsü) binasında, atışar kişiik ofiserin oduğu eğencei bir yer. Bigisayar başında sabıra yazıım geiştiren geiştiricierin yanında, uyguamasının derenmesini bekediği sırada kotukarın üzerinde kııçarıya savaşan geiştiricier de var aramızda. Boş zamanarınızda neer yaparsınız? Gökçen ERASLAN: Eşime birikte deniz kenarında yürüyüş yapmayı, sinema ve tiyatroya gitmeyi seviyorum. Bunarın dışında, Gaata Ritmhanesi nde perküsyon öğrencisi oarak ders amaya devam ediyorum. Fatih AŞICI: Bigisayar başında omadığım zamanar arkadaşarım ve aieme vakit geçirmeye çaışıyorum. Sinemaya gitmeyi severim. Kitap okuyarak da boş zamanarımı değerendirmeye çaışıyorum. 61

62 son sayfa Pardus Kuanıcıarı İçin Yararı Adreser Pardus 2011 i bigisayarınıza nası kurabiirsiniz? Pardus topuuğu neer yapıyor? Dergimizin tüm sayıarını nereden buabiirim? Ajans Pardus u dineyeim! Nerede bu Pardus kuanıcıarı? Pardus geiştiricieri neeri tartışıyor? Pardus kuanıcıarı neeri tartışıyor? OpenOffice.org Türkiye Bir hata budum, bunu nereye raporamaıyım? Pardus ie igii teknik bigier için nereye bakmaısınız? Şehrimde Pardus 2011 DVD Gönüüsü var mı? Bana Pardus 2011 Kuruum DVD si gönderir misiniz? Pardus kuanıcıarı da ne yapıyor? Windows tan Pardus a nası geçebiirim? Pardus kuanıcıarının gezegeninde neer ouyor? Pardus ie igii Sıkça Soruan Soruar 62