Türk Hızlandırıcı Merkezi Projesi

Transkript

1 ULUSAL PROTON HIZLANDIRICILARI ÇALIŞTAYI Türk Hızlandırıcı Merkezi Projesi Prof. Dr. Ömer Yavaş Ankara Üniversitesi Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü THM Projesi Yürütücüsü 18 Nisan 2013 SANAEM -TAEK, ANKARA

2 Parçacık Hızlandırıcıları 2 Parçacık Fiziği Nükleer Fizik Đkincil Demetler Nötron Kaynağı Sinkrotron Işınımı Serbest Elektron Lazeri Đyon Đmplantasyonu Radyoterapi Nükleer Tıp Malzeme Bilimi Yarı Đletkenler Nanoteknoloji Biyoteknoloji Genetik Arkeoloji Ulusal Güvenlik Gıda Güvenliği Madencilik Enerji Üretimi

3 3 Hızlandırıcı Teknolojileri Neden Jenerik? Metal ve yüzey işleme sistem ve teknolojileri Isıtma ve Soğutma (He, su, azot v.b.) sistem ve teknolojileri Parçacık üretimi sistem ve teknolojileri Magnet sistem ve teknolojileri Vakum sistem ve teknolojileri RF kavite ve güç sistem ve teknolojileri Kontrol sistem ve teknolojileri Radyasyon güvenliği (kişi, ortam ve makine) sistem ve teknolojileri Optik sistem ve teknolojileri Kablolama sistem ve teknolojileri Dedektör ve veri alınması sistem ve teknolojileri Veri iletimi ve işletimi sistem ve teknolojileri

4 TÜRK HIZLANDIRICI MERKEZĐ PROJESĐ 4 Fizibilite Aşaması (I. Aşama: ) Genel Tasarım Aşaması (II. Aşama: ) Teknik Tasarım, Enstitü ve Đlk Tesis Aşaması (III. Aşama: ) Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü A.Ü. Gölbaşı Kampüsü Elektron Hızlandırıcısı ve SEL Tesisi A.Ü. Gölbaşı Kampüsü

5 Dünya da Durum (2000) 5 Türk Hızlandırıcı Merkezi (Fizibilite Raporu)

6 THM Fizibilite Raporundan (2000) 6 Proje: Parçacık Hızlandırıcıları: Türkiye de Neler Yapılmalı? ( ) Ülkemizde 21. yüzyılın jenerik teknolojilerinden Hızlandırıcı Teknolojilerinin daha etkin kullanabilmesi için Türk Hızlandırıcı Merkezi kurulmalıdır Bu merkezde: - Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü (veya Kurumu) - 3. Nesil Işınım Kaynağı (Sinkrotron Işınımı, SI) tesisi - 4. Nesil Işınım Kaynağı (Serbest Elektron Lazeri, SEL) tesisi - Proton Hızlandırıcı (PH) tesisi ve - Parçacık Fabrikası (PF) tesisi yer almalıdır Büyük Hızlandırıcı Merkezleri ile işbirliğine gidilmelidir CERN e tam üye olunmalıdır Hızlandırıcı ve Dedektör Teknolojileri alanında uzman yetiştirilmelidir

7 Genel Tasarım Projeleri II. Aşama: Koordinatörler: Ankara ve Gazi Üniversiteleri DPT2002K (Yürütücü: S. Sultansoy, Gazi Ü.) Türk Hızlandırıcı Merkezinin Genel Tasarımı DPT2003K (Yürütücü: Ö. Yavaş, Ankara Ü.) Sinkrotron Işınımı ve Serbest Elektron Lazeri Üretimi ve Kullanımı için Genel Tasarım THM için önerilerin hızlandırıcıların tipleri, ana parametreleri ve araştırma ve uygulama potansiyelleri belirlendi (2 sonuç raporu: ~380 sayfa, 2005) Sinkrotron Işınımı (3.5 GeV pozitron sinkrotronu) Serbest Elektron Lazeri (1 GeV elektron linakı) Parçacık Fabrikası (Ec.m.: 3.77 GeV lik elektron-pozitron çarpıştırıcısı) Proton Hızlandırıcısı (1-5 GeV proton hızlandırıcısı)

8 8 Teknik Tasarım, Enstitü ve Đlk Tesis III. Aşama (YUUP): YUUP: Yaygınlaştırılmış Ulusal ve Uluslararası Proje Kodu: DPT2006K Türk Hızlandırıcı Merkezi Teknik Tasarımı ve Test Laboratuarları Koordinatör: Ankara Üniversitesi Proje Üyesi Üniversiteler (2006): Boğaziçi, Dumlupınar, Erciyes, Gazi, Đstanbul, Niğde, S. Demirel, Uludağ + Doğuş (2007), ESOGU (2011), GYTE (2012) Rektörlükler Arası Protokoller: I. Dönem: , II. Dönem:

9 9 Teknik Tasarım, Enstitü ve Đlk Tesis III. Aşama (YUUP): Projenin Amaçları: - THM nin ilk tesisi olarak Ar-Ge amaçlı Elektron Hızlandırıcısı ve SEL tesisini kurmak - Ülkemizin ilk Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü nü kurmak - Türk Hızlandırıcı Merkezi (THM) için öngörülen 4 tesisi projelendirmek - Dünyanın önde gelen Hızlandırıcı Merkezleri ile işbirliğine gitmek - Uluslararası Bilimsel ve Teknik Danışma Komiteleri oluşturmak - Hızlandırıcı ve Dedektör alanında uzmanlar yetiştirmek, tezler yaptırmak

10 Proje Ortağı Üniversiteler (2013) 10 Ankara Üniversitesi (Koordinatör) Boğaziçi Üniversitesi Gazi Üniversitesi Doğuş Üniversitesi İstanbul Üniversitesi Erciyes Üniversity Uludağ Üniversitesi S. Demirel Üniversitesi Dumlupınar Üniversitesi Niğde Üniversitesi Osmangazi Üniversitesi Gebze Yüksek Teknoloji Enst.

11 Proje Ekibi (2013) 11 Toplam: 173 Resmi Üye: 155 Destek Veren: 18 Doktoralı: 74 Lisansüstü Öğrenci: 99 Meslekler: Fizikçi Fizik Mühendisi Elektrik Elektronik Mühendisi Makine Mühendisi Kontrol Mühendisi Bilgisayar Mühendisi Tıp Doktoru

12 Ulusal Yaygınlık Uludag U. Istanbul U. Bogazici. U. Dogus U. Fatih U. Osmangazi U. Dumlupinar U. GYTE Kocaeli U. Ankara U. (Coordinator) Gazi U. METU Bilkent U. Hacettepe U. Kırıkkale U. Erciyes Ü. Gaziosmanpaşa U. Çankırı Karatekin U. İ. Çeçen U. Alparslan U. Bitlis U. C. Bayar U. Aksaray U. Nigde U. Inönü U. S. Demirel U. Adıyaman U.

13 Uluslararası Yaygınlık USA ANL, SLAC, Jlab, FNAL ENGLAND CI, JAI GERMANY DESY, BESSY, FZDR, EuroFEL RUSSIA BINP SWITZERLAND CERN, PSI ITALY INFN TURKEY TAC JORDAN SESAME CHINA IHEP, BESIII JAPAN ifel, JAERI, KEK

14 Uluslararası Đşbirliği Anlaşmaları 14 Ankara Üniversitesi - DESY (Germany) : 1996 Ankara Üniversitesi - LHC-ATLAS (CERN) : 1997 Ankara Üniversitesi - CLIC (CERN) : 2005 Ankara Üniversitesi - HZB (Germany) : 2007 Ankara Üniversitesi - HZDR (Germany) : 2007 Ankara Üniversitesi - Cockcroft Institute(UK) : 2011 Ankara Üniversitesi - IHEP (China) : 2011 Ankara Üniversitesi - Euro XFEL (Germany) : 2012

15 15 Enstitü ve Hızlandırıcı Hizmet Binalarının Açılışı 9 Mayıs 2011, Ankara Üniversitesi Gölbaşı Kampüsü

16 16 THM Kapsamında Kurulan ve Tasarımı Yapılan Hızlandırıcı Tesisleri Elektron Hızlandırıcısı ve SEL Tesisi (Gölbaşı kampüsünde kurulmakta) (T.A.R.L.A.: Turkish Accelerator and Radiation Laboratory at Ankara MeV süperiletken elektron hızlandırıcısına dayalı IR Serbest Elektron Lazeri (SEL) & Bremsstrahlung tesisi THM Sinkrotron Işınımı Tesisi (Teknik Tasarım) 3 GeV elektron sinkronuna dayalı sinkrotron ışınımı tesisi THM SASE SEL Tesisi (Teknik Tasarım) 1-6 GeV elektron linakına dayalı SASE SEL tesisi THM Parçacık Fabrikası (Teknik Tasarım) Ec.m.= 3.77 GeV olan elektron-pozitron çarpıştırıcısı THM Proton Hızlandırıcısı (Teknik Tasarım) 3 MeV 2 GeV Proton Hızlandırıcısı

17 TARLA Tesisi (Gölbaşı) 17 Mayıs 2011 Tesis Sorumluları: Prof. Dr. S. Özkorucuklu (SDÜ), Koordinatör Yrd. Doç. Dr. Avni Aksoy (HTE, Ankara Ü.), Hızlandırıcı sorumlusu Prof. Dr. P. Arıkan (Gazi Ü.), IR SEL Deney İstasyonları sorumlusu Prof. Dr. İ. Akkurt (SDÜ), Brems. İstasyonu sorumlusu mikron SEL

18 E-Gun Enerji: 250 kev TARLA Donanım Yerleşim Planı Enerji: MeV Brems. İst. SEL1[µm] 3-30 SEL2[µm] Enerji: 5-20 MeV C B A Temiz Oda E D

19 TARLA Tesisi Deney Đstasyonları 19 H. Altan, O. Esentürk (ODTÜ) İ. Tapan (Uludağ Ü), E. Kasap (Gazi Ü) A Diagnostic Lab. SEL I & II B Ultrafast Photonics Applications Lab. C IR Spectroscopy Lab. A. Aydınlı (Bilkent Ü.) Kullanılacak Deneysel Teknikler: - Sum Frequency Generation - Photon Echo Experiment - Photoacustic Spectroscopy - Pump-Probe Experiments - IR-MALDI - IR-MAPLE - IR-REMPI - Near Field Microscopy - Gas-Phase IR Spectroscopy TARLA-II Aşaması D Bio-Micro Spectroscopy Lab. E Materials Processing Lab. Ö. İlday (Bilkent Ü.) F. Severcan (ODTÜ) A. Hiçsönmez (Ankara Ü.)

20 TARLA Tesisi Ar-Ge Potansiyeli 20 Malzeme bilimi Lazer ve optik bilimi Atom ve molekül fiziği Biyoteknoloji Medikal fizik Nanoteknoloji Dedektör araştırmaları Foto-kimya Foto-jeoloji ifel (Japan) : 1-22 µm FOM FELIX (Holland) : 3-35 µm SCA-FEL (USA) : 3-10 µm LURE CLIO (France) : 3-90 µm Jefferson FEL (USA) : µm ELBE (Germany) : µm IHEP Beijing FEL (China) : 5-25 µm ISIR FEL (Japan) : µm JAERI (Japan) : µm TARLA (Turkey) : µm I. Arama Konferansı 6 Haziran 2009, Ankara Ü. II. Arama Konferansı 15 Mayıs 2010, Ankara Ü.

21 21 TARLA Tesisi (Gölbaşı) electron gun control server high power hızlandırıcı binası

22 Đlk demet (11 Nisan 2013, 15.40) 22 Ekibimizi başarısı için kutluyorum! Nice başarılara

23 ESUO ve CALIPSO Üyelikleri 23 ESUO: European Synchrotron User Organization CALIPSO: Coordinated Access to LIght sources to Promote Standards and Optimization (FP7 Projesi, ) The 20 consortium members of CALIPSO ALBA, AU (ISA), CLIO(CNRS), DESY, Diamond, Elettra, EMBL, ESRF, BESSY(HZB), FELBE(HZDR), ANKA(KIT), INFN, MAXIV, PSI- SLS, FELIX(RU), SOLARIS, SOLEIL, STFC, TAC-TARLA, Euro XFEL DESY koordinasyonunda FP8 için davet aldık ve katılacağımızı bildirdik.

24 Uluslararası Makine Danışma Komitesi (UMDK) International Machine Advisory Commiittee (IMAC) 24 Peter MICHEL (HZDR-ELBE, Germany) (Head) Hideaki OHGAKI (Kyoto University, Japan) Dieter TRINES (DESY, Germany) Ernst WEIHRETER (HZB-BESSY, Germany) Jean R. DELAYEN (JLab, USA) V. IMAC Toplantısı: Nisan 2013, HTE, Gölbaşı I. Toplantı: 4-5 Aralık 2009 Ankara Üniversitesi II. Toplantı: 2-3 Eylül 2010 Bodrum, Muğla III. Toplantı Mayıs 2011 HTE Ankara Üniversitesi IV. Toplantı 6-7 Mart 2012 HTE Ankara Üniversitesi

25 THM Sinkrotron Işınımı Tesisi 25 Hızlandırıcı: Elektron sinkrotronu Demet enerjisi: 3 GeV Demet akımı: 500 ma Demet yayınımı: 1.2 nm Çevre: 546 m Düz bölgeler: 10 adet 10.5m, 10 adet 5.5m ID s: Undulator ve Wiggler magnetler Demet hattı sayısı: ~ 40 Proje Sorumluları: Yrd. Doç. Dr. Z. Nergiz (Niğde Ü.), Sinkrotron Yrd. Doç. Dr. H. Aksakal (Niğde Ü.), Sinkrotron Yrd. Doç. Dr. Ö. Kurtuluş (Doğuş Ü.), Deney İst. ve Kullanıcılar

26 THM SI Kullanıcı Komitesi 26 Dr. Özgül Kurtuluş Öztürk, Doğuş Üniv. (Başkan) Dr. Ahmet Alataş, ANL, USA Dr. Cahit Karanfil, Muğla Üniv. Dr. Fikret Yıldız, GYTE Dr. Funda Aksoy, Niğde Üniv. Dr. Gülgün Çakmak, METU Dr. Güvenç Akgül, Niğde Üniv. Dr. Leyla Çolakerol Arslan, GYTE Dr. Numan Akdoğan, GYTE (Başkan Yrd.) Dr. Sarp Kaya, SLAC, USA Dr. Semra Đde, Hacettepe Üniv. Dr. Süheyla Özbey, Hacettepe Üniv. Dr. Zehra Sayers, Sabancı Üniv. TAC-LSUM Temmuz 2011 Doğuş Ü., İstanbul TAC-LSUM Ekim 2012 HTE, Ankara TAC-LSUM2013: 4-6 Ekim 2013, HTE, Gölbaşı

27 THM SASE SEL Tesisi 27 Hızlandırıcı: 1-6 GeV elektron linak SEL dalgaboyu aralığı: VUV Yumuşak X-ışınları (1-100 nm) (1-100 nm) Proje Sorumluları: Doç. Dr. Hatice D. Yıldız (HTE), Koordinatör Prof. Dr. İlhan Tapan (Uludağ Ü.), Koordinatör Vekili

28 SASE SEL için X-band Teknolojisi (CERN-CLIC in teklifi) Ekim de CERN den gelen teklif: Dear Prof. Dr. Yavaş, we discussed a bit further the possibility to collaborate on an X-band driven FEL in Turkey. I include a paper that gives an idea of our possibilities, as we see them in this moment. It might be useful to have a discussion by phone during next week. Best regards, Daniel Schulte Konu Ocak 2013 tarihlerinde HTE de yapılan ve tarafların katıldığı bir çalıştayda değerlendirilmiş ve sonuç raporu ilgili bakanlık ve kurumlara rapor edilmiştir.

29 Hızlandırıcıya dayalı ışınım kaynakları 29 Hücre çekirdeği

30 THM Proton Hızlandırıcı Tesisi 30 THM PHT tesisi 3 MeV-2 GeV arası enerjilerde çok amaçlı ve disiplinlerarası araştırma ve uygulamaları mümkün kılacak yüksek güç ve akılı bir proton hızlandırıcı tesisi olarak tasarlanmaktadır. Proton demeti enerji adımları: MeV (düşük enerji bölgesi) 250 MeV-2 GeV (yüksek enerji bölgesi) Proje Sorumluları: Prof. Dr. Baki Akkuş (İstanbul Ü.), Koordinatör Prof. Dr. Emel Algın (ESOGU), Koordinatör Vekili Doç. Dr. Latife Şahin Yalçın (İstanbul Ü.), Koordinatör Vekili Yrd. Doç. Dr. Metin Yılmaz (Gazi Ü.), Koordinatör Vekili

31 THM Proton Hızlandırıcı Tesisi 31 Düşük enerji: MeV Yüksek enerji: MeV Tesisin düşük enerji bölgesinin (3-250 MeV) projesinin 2014 yılında Kalkınma Bakanlığına sunulması planlanmıştır. Latife Şahin (İst. Ü.): THM Proton Hızlandırıcısı Genel Durum Ela Ganioğlu (İst. Ü.): THM Proton Hızlandırıcısı WBS Yapısı

32 THM PHT için ISAC raporlarından 32 (2011) There has been good progress with the simulations, with detailed design of the accelerating cavities up to 100 MeV, and reasonable impedance matching between the different accelerating tanks of the DTL and CCDTL. The proposed structures are compared with the CERN designed LINAC4 accelerator. (2011) At present, a 30 MeV proton accelerator system is being installed and commissioned by IBA at SANAEM facilities of TAEK. The accelerator will be operative by the end of year Although the facility is optimized for radioisotope production, there will be one beam extraction hall for R&D related activities. This is a good opportunity for TAC-PAF collaboration to get into close contact with TAEK through a dedicated cooperation protocol. The knowledge transfer can include but be not limited to; - machine running and console operations, - radiotracer production, storage, delivery - personal and environmental dosimetry systems, radiation protection and safety issues (2012) We recommend that the project proposal for TAC-PAF should include following research and applications areas: Neutron spallation Transmutation of long-lived nuclear power plant wastes (used fuel) Nuclear science Material science Space applications (irradiation tests)

33 THM Parçacık Fabrikası (elektron-pozitron çarpıştırısıcı) 33 Ülkemizde deneysel yüksek enerji fiziği (parçacık fiziği) çalışmalarını mümkün kılmak ve dedektör ve veri işleme teknolojilerini geliştirmek için ERL-halka tipli bir elektron pozitron çarpıştırıcısı parçacık fabrikası olarak tasarlanmaktadır. Parçacık fabrikası charm kuarklarının rezonansta üretimini sağlayacak ve bozunumlardan yararlanarak mezon fiziği çalışmalarını mümkün kılacaktır. Işınlık: 1 x 10^35 cm-2s-1 Ec.m.= 3.77 GeV Proje Sorumluları: Prof. Dr. Orhan Çakır (Ankara Ü.), Koordinatör Prof. Dr. Serkant A. Çetin (Doğuş Ü.), Koordinatör Vekili

34 THM Parçacık Fabrikası 34 THM PF tesisinin dünyadaki yeri e + -e - Colliders: Past, Present and Future L (cm -2 s -1 ) L (cm -2 sec -1 ) THM PF DAFNE2 BEPCII ADONE KEK B and PEP II KEK B PEP II CESR SUPER FACTORIES CESRc DAFNE TRISTAN VEPP2000 PETRA DORIS VEPP4M BEPC SPEAR VEPP2M LEP GLC FACTORIES COLLIDERS E cm (GeV) E (GeV) 6 THM PF parçacık fiziği (YEF) araştırmalarını öngördüğü için ISAC önerileri doğrultusunda EPAC, IPAC gibi üst düzey uluslararası komitelerin onayı için Uluslararası Projeye dönüştürülmek zorunda. Bu nedenle THM PF olarak öncelikle Çin IHEP-BESIII kollaborasyonuna üye olundu. Sırada Rusya BINP charm-tau factory ile işbirliği var yılı içinde EPAC a öneri raporu gönderilmesi planlanıyor. Teknik tasarım çalışmaları 2017 ye kadar sürdürülecek.

35 Türk Hızlandırıcı Merkezi (Plan) THM PHT THM SASE SEL THM PF THM SI Diğer Binalar: Enstitüler Ofis binaları Veri analiz mekanları Kullanıcı ofisleri Laboratuvarlar Atölyeler Kütüphane Misafirhane Video

36 Uluslararası Bilimsel Danışma Komitesi (UBDK) International Scientific Advisory Commiittee (ISAC) 36 Ercan ALP (Argonne National Laboratory, USA) (Head) Behçet ALPAT (INFN Perugia, Italy) David M. ASNER (PNL, USA) Swapan CHATTOPADHYAY (Cockroft Institute, UK) Eugene LEVICHEV (BINP, Russia) Yasar ONEL (Univ. of Iowa, USA) Luigi PALUMBO (INFN Frascati, Italy) Ken PEACH (Oxford University, UK) Roland SAUERBREY (FZD, Germany) Zehra SAYERS (Sabancı University, Turkey) Gökhan UNEL (UCI & CERN) Ali TANRIKUT (TAEK, Turkey) Helmut WIEDEMANN (Stanford University, USA) Frank ZIMMERMANN (CERN) V. ISAC Meeting: Haziran 2013, Ankara Ü. I. Toplantı: 8-9 Ekim 2009 Ankara Üniversitesi ANKARA II. Toplantı: Haziran 2010 Boğaziçi Üniversitesi İSTANBUL III. Toplantı: 9-10 Mayıs 2011 Ankara Üniversitesi ANKARA IV. Toplantı: Haziran 2012 İstanbul Üniversitesi İSTANBUL

37 Uluslararası Bilimsel Danışma Komitesi (UBDK) International Scientific Advisory Commiittee (ISAC)

38 Proje Çalışma Düzeni 38 Proje Yürütücülüğü ve Proje Yönetim Kurulu 5 Alt Proje ekibi ve koordinatörlüğü: TARLA (IR SEL&Brems.), THM SI, THM SASE SEL, THM PHT, THM PF Genel Proje Çalıştayları Alt Proje Çalışayları Eğitim ve Değerlendirme Toplantıları Uluslararası Teknik Danışma Komitesi (IMAC) Toplantıları Uluslararası Bilimsel Danışma Komitesi (ISAC) Toplantıları Ulusal ve Uluslararası Bilimsel Araştırma ziyaretleri Ulusal ve Uluslararası Davetli Biliminsanları Ulusal ve Uluslararası Bilimsel Etkinliklere Katılım Seminer ve Konferanslar Her altı ayda Proje İzleme ve Proje Gelişim Raporları

39 2013 Yılı Bilimsel Etkinlikleri 39 Ulusal Proton Hızlandırıcıları Çalıştayı (UPHÇ2013) Nisan 2013, TAEK-SANAEM, Sarayköy, Ankara THM YUUP Yönetim Kurulu Toplantısı 20 Nisan 2013, HTE, Gölbaşı, Ankara TAC International Machine Advisory Committe Meeting (IMAC-V) Nisan 2013, HTE, Gölbaşı, Ankara THM Parçacık Fabrikası Çalıştayı 3-5 Mayıs 2013, HTE, Gölbaşı, Ankara 2nd International Henry Moseley School and Worskhop on X-ray Science June 2013, Turunç, Marmaris, Turkey TAC International Scientific Advisory Committe Meeting (ISAC-V) Haziran 2013, Ankara Üniversitesi, Ankara

40 2013 Yılı Bilimsel Etkinlikleri 40 THM Sinkrotron Işınımı (TURKAY) Projesi Planlama Toplantısı 26 Haziran 2013, HTE, Gölbaşı, Ankara TFD Uluslararası Fizik Kongresi (TFD30) 2-5 Eylül 2013, İstanbul Üniversitesi, İstanbul Uluslararası Balkan Fizik Birliği Öğrenci Konferansı (X. ISCBPU) 3-5 Eylül 2013, İstanbul Üniversitesi, İstanbul V. Ulusal Parçacık Hızlandırıcıları ve Uygulamaları Kongresi (V. UPHUK) 7-9 Eylül 2013, Bodrum, Muğla IX. Ulusal Parçacık Hızlandırıcıları ve Dedektörleri Yaz Okulu (IX. UPHDYO) Eylül 2013, Bodrum, Muğla

41 2013 Yılı Bilimsel Etkinlikleri 41 3rd TAC Light Sources (SR+FEL) User Meeting (TAC-LSUM 2013) 4-6 October 2013, HTE, Gölbaşı, Ankara 7th Asian Conference on Applied Superconductivity and Cryogenics October 2013, Cappadocia, Turkey XII. THM YUUP Çalıştayı Kasım 2013, HTE, Gölbaşı, Ankara VIII. Linear Collider School (LCS2013) 4-15 December 2013, Antalya, Turkey Etkinlik programı ve etkinlik web sayfaları için: THM Projesi: Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü:

42 2014 ve sonrası : THM nin Ulusal Araştırma Merkezi olarak tanımlanması - Yeni yasanın 2013 te çıkması bekleniyor... Düşük Enerji Proton Hızlandırıcı Tesisi (THM PHT) ile THM SI (Sinkrotron Işınımı Tesisi) projeleri hazırlanıp sunulacak : TARLA nın deney istasyonlarının Ar-Ge çalışmaları için hazır hale getirilmesi THM tesislerinin kurulum süreci:

43 43 THM Tesisleri Tasarım ve Kurulum Planlaması ( ) TARLA THM PHT Düşük Enerji THM SI THM SASE THM PHT Yüksek Enerji THM PF R&D, CDR TDR Build. and Installation Operation TARLA: MeV ELEKTRON HIZLANDIRICISI VE SEL+ BREMSSTARHLUNG TESİSİ THM PHT (Düşük Enerji): THM PROTON HIZLANDIRICI (3-250 MeV) THM PHT (Yüksek Enerji): THM PROTON HIZLANDIRICI TESİSİ ( MeV) THM SI: SİNKROTRON IŞINIMI TESİSİ (3 GeV) THM SASE SEL: SASE SEL TESİSİ (1-6 GeV, nm) THM PF: PARÇACIK FABRİKASI TESİSİ (Ecm=3.77 GeV, Super Chram Fabrikası)

44 Sonuç de Türkiye de durum: GSMH dan Ar-Ge ye ayrılan pay: ~ %1, Gelişmiş dünyanın 1/3 ü. Milyon kişi başına araştırmacı sayısı: ~ 1000, Gelişmiş dünyanın 1/3 ü Kişi başına yıllık gelir: ~ USD, Gelişmiş dünyanın 1/3 ü THM nin Önemi: Türk Hızlandırıcı Merkezi (THM) 21. yüzyılın ilk çeyreğinde ( ) kurulmuş olacak ve yüzyılın kalan bölümünde Türkiye nin Bilim ve Teknolojide gelişmiş dünya ile rekabet etmesinde (muasır medeniyet düzeyinin üstüne çıkmasında) çok önemli bir rol oynayacaktır. Türk Hızlandırıcı Merkezinde (THM) yapılan araştırmalar ve geliştirilen teknolojiler ile ülkemiz enerji, iletişim, elektronik, bilgisayar, malzeme, savunma, ilaç, çevre, uzay, sağlık, ulaşım vb alanlarda en gelişmiş ülkeler arasındaki yerini alacaktır. THM bünyesinde kurulan ve planlanan elektron hızlandırıcıları ve ışınım kaynaklarının yanı sıra, proton ve nötron demetlerinin Ar-Ge ve uygulamadaki zenginliği dikkate alınınca bu konudaki planlama ve yatırımlara özel bir önem vermek gerektiği aşikardır ve THM PHT tesisi planlandığı kadarıyla dünyada ilk 5 te yer alacak özelliklere sahiptir. THM, Türkiye nin 2023 vizyonuna uygun olarak Bilim ve Teknoloji alanında da ilk 10 a girme hedefi için olmazsa olmaz öneme sahiptir.

45 Teşekkür ve Kutlama 45 Türk Hızlandırıcı Merkezi proje ekibi ve Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü adına UPHÇ2013 Çalıştayına ev sahipliği yapan TAEK-SANAEM yetkililerine ve organizasyonda emeği geçen tüm meslektaşlarımıza teşekkür ediyoruz TAEK-PHT tesisindeki başarıları için yetkilileri ve çalışanları kutluyoruz...

46 Teşekkür 46 Proje ekibi ve Enstitü olarak destekleri için; Kalkınma Bakanlığı yetkilileri ve uzmanlarına, Ankara Üniversitesi Rektörleri ve Yardımcılarına (1996- ) A.Ü. Fen ve Mühendislik Fakültesi Dekanlıklarına, A.Ü. BAP Koordinatörlüğüne ve çalışanlarına, Proje ortağı Üniversitelerin Rektörleri ve ilgili dekanlarına, TAC-ISAC ve TAC-IMAC komiteleri üyelerine, Üniversitemiz ile anlaşma imzalayan yurtdışı merkezlerin direktörlerine, TAEK ve TUBĐTAK yetkililerine ve Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü çalışanlarına çok teşekkür ediyoruz

47 47 DAVET Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü ve TARLA Tesisi Hizmet Binalarının Açılışının II. Yıldönümü Etkinliği 9 MAYIS 2013 PERŞEMBE 14:00-14:30 HTE Konferans Salonu'na Prof. Dr. Engin ARIK adının verilmesi töreni 14:30-15:30 HTE ve Hızlandırıcı Tesisinin Tanıtılması 15:30-16:00 Konferans: CERN ve Türk Hızlandırıcı Merkezi Prof.Dr. Metin ARIK 16:00-16:30 Ara ve İkram 16:30-17:00 Hızlandırıcı Tesisine Teknik Gezi