YAPI BİLGİ SİSTEMİ (BIM) İLE MEKANİK TESİSAT PROJELERİ



Benzer belgeler
Yapı Bi lgi Siṡtemi (BIM) ile Mekani k Tesiṡat Projeleri

BIM Building Information Modeling Teknolojilerine Bakış. Tarcan Kiper Şubat 2012

İç Mimari için BIM 1. bölüm

Autodesk Revit Structure Suite İnşaat Mühendisleri için BIM. İnş. Yük. Müh. Burçin ŞAHİNALP PROTA BİLGİSAYAR A.Ş.

İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı nedir? BEYKOZ ÜNİVERSİTESİ SANAT VE TASARIM FAKÜLTESİ

TAŞIYICI SİSTEM TASARIMINDA BIM VE KULLANIM ÖRNEKLERİ

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Autodesk Çözümleri Eğitimin Hizmetinde. Öğrenci ve Öğretmenler İçin: Autodesk Eğitim Topluluğu

Autodesk Tasarım ve Yaratım Paketleri 2014 ü Keşfedin.

2D Teknik Çizim 3D Modelleme 3D Görselleştirme 3D Printing

Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Belirlenmesinde 2004/18/EC AB Kamu Ġhale Direktifi Ġle 4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanununun KarĢılaĢtırılması

2D Teknik Çizim 3D Modelleme 3D Görselleştirme BIM

MIT PAKET SİSTEMLER AKILLI ÇÖZÜMLER SORUNSUZ SİSTEMLER

Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Tabanlı Bir Yapı Yönetimi Önerisi

ÖRNEKLERLE BIM VE KULLANIMI

Av. Füsun GÖKÇEN. TÜRK ÇĠMENTO SEKTÖRÜNÜN Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KONUSUNDA AB KATILIM MÜZAKERELERĠNDEKĠ KONUMU

teskon 2011 de buluşmak üzere SUNUŞ

BIM BUILDING INFORMATION MODELING YAPI BİLGİ MODELİ

Autodesk Robot Structural Analysis Professional İnşaat Müh. için Yapısal Modelleme, Analiz ve Tasarım çözümü

Proje aşamasından başlayarak; yatırım ve uygulama aşamasını kapsayan elektrik tesisat uygulamalarını kapsamaktadır.

4.2. EKSENEL VANTİLATÖRLERİN BİLGİSAYARLA BOYUTLANDIRILMASI

ArchiCAD, Graphisoft tarafından mimarlar için üretilen 3B BDT (Bilgisayar Destekli Tasarım - Computer Aided Design / CAD) yazılımıdır.

DESIGN TOGETHER 2018 YARIŞMASI TEKNİK ŞARTNAMESİ Kovan: İTÜ Ayazağa Kampüsü Öğrenci Aktivite Merkezi

2016 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ KURUMSAL MALĠ DURUM VE BEKLENTĠLER RAPORU

Sütlüce Mah. Karaağaç Cad. No: , Sütlüce, Beyoğlu, İstanbul, Türkiye.

DESIGN TOGETHER YARIŞMASI TEKNİK DETAYLAR

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM (TEKNİK RESİM-II) Yrd.Doç.Dr. Muhammed Arslan OMAR

Daima Çözüm Ortağınız!!!

ELEKTRONİK TİCARET ÖDEME ARAÇLARI

Ürün Olarak Konut Kavramı ve Türkiye deki Konut SatıĢlarının Ürün Hayat Eğrisi YaklaĢımıyla Değerlendirilmesi

BĐNA YAŞAM DÖNGÜSÜNDE BIM

2010 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASINDAKİ MEVCUT DAR BOĞAZLAR

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ

Ġġ ÜNVANI BAĞLI OLDUĞU MAKAM EMĠR ALACAĞI MAKAM. Ġġ/GÖREV KISA TANIMI. Ġġ ÇIKTISI BĠLGĠ KAYNAKLARI. ĠLETĠġĠM ĠÇERĠSĠNDE OLUNAN BĠRĠMLER

2D Teknik Çizim 3D Modelleme 3D Görselleştirme 3D Printing

Ürün Geliştirme. Oğuz ALTAY Satış Direktörü

BIM VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

3Ds MAX. Bilişim Eğitim Merkezi 3DMax in Türkiye deki Yetkili Eğitim Merkezidir.

T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ. SSP900 Sosyal Sorumluluk Projesi Genel Sınav Raporu

2017 YILI MAYIS AYI FAALİYET RAPORU

DESIGN TOGETHER YARIŞMASI TEKNİK DETAYLAR

Hakkımızda STA4CAD STA4CAD

SÜRDÜRÜLEBİLİR İNŞAAT CE İngilizce. Lisans. Kısıtlı Seçmeli. Yard. Doç. Dr. Özgür Köylüoğlu DERS BİLGİLERİ

Inventor. Bilişim Eğitim Merkezi Autodesk in Türkiye deki Yetkili Eğitim Merkezidir.

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA Öğr. Gör. Serkan ÖREN

KAMU BİNALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ETÜDLERİ YAPILMASI EKB ÇIKARTILMASI (OCAK 2015)

İnşaat Sektörü için Autodesk BIM çözümleri. Başlayın >

BIM ve BİNA YAŞAM DÖNGÜSÜNDE KULLANIMI

AutoCAD. Bilişim Eğitim Merkezi AutoCAD in Türkiye deki Yetkili Eğitim Merkezidir.

BIM Hakkındaki Beş Yanılgı

ENERJĠ ETÜ DÜ RAPORU. Hazırlayanlar 4

DESIGN TOGETHER WİTH BUİLDİNG İNFORMATİON MODELİNG İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ AYAZAĞA KAMPÜSÜ ÖĞRENCİ AKTİVİTE MERKEZİ

DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNDE PERSONEL BELGELENDĠRMESĠ

YAPI MALZEMELERĠ SAN. VE TĠC. LTD.


BAYINDIRLIK VE ĠSKAN BAKANLIĞI YAPI ĠġLERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. YAPI MALZEMELERĠ DAĠRE BAġKANLIĞI NİSAN 2011

Su Jeti Kesiminde Bilgisayar Kontrolü. Kontrol Sistemleri Mühendisliği... KÖMBE

T.C. ORTA KARADENİZ KALKINMA AJANSI GENEL SEKRETERLİĞİ. YURT ĠÇĠ VE DIġI EĞĠTĠM VE TOPLANTI KATILIMLARI ĠÇĠN GÖREV DÖNÜġ RAPORU

Bina Yaşam Döngüsü Evreleri

Autodesk Robot Structural Analysis Professional. Yapısal projeleriniz için kapsamlı analizler.

1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU

FineHVAC Yeni Sürüm 9 NG ISK Tasarımı İçin Yeni Nesil Entegre Yazılım Aracı

Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ RĠSK DEĞERLENDĠRMESĠ YÖNETMELĠĞĠ

Türkiye de Günümüz ĠnĢaat Sektöründeki Risk Yönetimi Uygulamaları

Tesisat Mühendisliğinde Dijital Uygulamalar. Dr. Ahmet Selami ÇALIŞKAN TEKHNELOGOS Genel Müdürü

YEKTAMAK Makine ve Mühendislik; YEKTAMAK müşterilerinin ihtiyaçlarının belirlenmesinden projenin teslim edilmesine kadar olan süreçte;

NX Motion Simulation:

ENDÜSTRİ 4.0 ve MİMARLIK

2013 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ KURUMSAL MALĠ DURUM VE BEKLENTĠLER RAPORU

TOBB VE MESLEKĠ EĞĠTĠM

(Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 3) HAVA KÜTLE AKIŞ SİSTEMLERİNDE PID İLE SICAKLIK KONTROLÜ. DENEY SORUMLUSU Arş.Gör.

Teknik Resime Giriş. Rıdvan YAKUT

CPM Stratejik Planlama Metodu

BIM İŞ ÖZETLERİ 04 REKABETÇİ KALMAK. Rekabetçi kalmak. BIM olmadan ayakta kalabilir misiniz?

CEPHE DANIŞMANLIK VE MİMARLIK

SOLIDWORKS ELECTRICAL PAKETİ ELEKTRİK VE MEKANİK TASARIMIN SORUNSUZ ENTEGRASYONU

Enerji dağıtım sistemlerini boyutlandırmanın akıllı yolu, üstelik TÜRKÇE olarak! Kolay, hızlı ve güvenli

BĠLGĠ ĠġLEM DAĠRE BAġKANLIĞI FAALĠYET RAPORU

TIEFENBACH. Başarımızın Sırrı Yüksek Kalite. Yeni altyapımızla geleceğe hazırız

BİRLİKTEN... ÇALIŞMA GRUBU

Körfez Mah. Ankara Karayolu Cd. No.119 Birleşim İş Mrk. K.3 D. 306 İzmit, KOCAELİ T. T. M. W.

Autodesk Revit Mimari tasarımda parametrik teknoloji

2017 YILI MAYIS AYI FAALİYET RAPORU

MÜHENDISLIK PROJE HIZMETLERİ KAPSAMI STATIK-BETONARME+ÇELİK PROJE HIZMETLERİ

BĠNGÖL ÜNĠVERSĠTESĠ ĠDARĠ VE MALĠ ĠġLER DAĠRE BAġKANLIĞI ĠÇ DENETĠM SĠSTEMĠ

(Computer Integrated Manufacturing)

Ek-7 (KAPAK) LOGO VERĠMLĠLĠK ARTIRICI PROJE ... 3

ÜCRET SĠSTEMLERĠ VE VERĠMLĠLĠK DERSĠ. EKOTEN TEKSTĠL A.ġ.

AVESKON. Mühendislik ve Bakım & Onarım. All Your Needs In One Hand.

Öğretim Görevlisi Rıdvan Yakut TEKNİK RESİME GİRİŞ

Ç.Ü. GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ İÇ MİMARLIK BÖLÜMÜ BAHAR YARIYILI İÇM 402 DİPLOMA PROJESİ

İZLEME VE DEĞERLENDİRME BİRİMİ

BINALARDA ESNEK KULLANIM İÇİN SOĞUK KİRİŞ (CHILLED BEAM) ÇÖZÜMLERİ. Erkan TUNCAY ARAŞTIRMA / İNCELEME ISITMA HAVA KOŞULLANDIRMA HAVALANDIRMA

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İngilizce Eğitim Programı için gerekli ek rapor

Transkript:

TESKON 2015 / BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI SEMPOZYUMU Bu bir MMO yayınıdır MMO bu yayındaki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan, teknik bilgi ve basım hatalarından sorumlu değildir. YAPI BİLGİ SİSTEMİ (BIM) İLE MEKANİK TESİSAT PROJELERİ SEYİT KAPLAN SN MEKANĠK N. ALPAY KÜREKCİ YILDIZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI BİLDİRİ

1383 YAPI BİLGİ SİSTEMİ (BIM) İLE MEKANİK TESİSAT PROJELERİ Seyit KAPLAN N. Alpay KÜREKCİ ÖZET Yapı Bilgi Sistemi (BIM) ülkemizde inģaat sektöründe proje aģamasında kullanımı gittikçe yaygınlaģan bir sistemdir. Bu sistem ile parametrik modeller oluģturulup binanın inģaatı için gerekli olan tüm projeler elde edilmekte ve her bir yapı elemanın özellikleri binanın dijital ortamda oluģturulan modeli üzerine iģlenebilmektedir. Bu makalede Yapı Bilgi Sistemi (BIM) ile tasarlanmıģ örnek projeler ele alınmıģ ve sistemin ne tür avantajlar sunduğu irdelenmiģtir. Anahtar Kelimeler: BIM, REVIT, Mekanik Tesisat ABSTRACT Building Information Modelling (BIM) is a system that is becoming widespread used in the project phases of the construction sector in our country. All that is required for the entire project phases created such a parametric models with this system and is possible to be processed on the model created in the digital environment each construction element of the building. In this article, Building Information Modelling (BIM) is examined with sample projects and discussed what kind of benefits to provide. Key Words: BIM, REVIT, Mechanical System 1. GİRİŞ 90 ların ilk yarısında yaygınlaģmaya baģlayan Yapı Bilgi Sistemi - Building Information Modelling (BIM), 2000 li yılların baģlarından itibaren mimari, mühendislik ve inģaat (AEC) sektörlerinde yenilikçi bir kavram ve sistem olmuģtur. Elle çizim yapılan 70 li yıllarda, kiģisel bilgisayarların yaygınlaģması ile CAD sistemine bir geçiģ baģlamıģtır. 70 li yıllarda baģlayan, elle çizimden bilgisayara ya da Bilgisayar Destekli Tasarım/Çizim - Computer Aided Design/Drafting (CAD) e geçiģ, 80 li yıllarda hız kazanmıģtır [1]. 2 boyutlu CAD daha hızlı çizim yapmaya yarayan, kalem, cetvel ve silgi kullanımını ortadan kaldıran bir tasarım argümanı olmuģtur. Sektörlerin ihtiyaçları ile birlikte 3 boyutlu tasarımlara olan ihtiyaç gündeme gelmiģtir. Hatta günümüzde 3 boyutlu tasarımın yanı sıra 3 boyutlu modeller üzerinde analizler yapılarak, optimum tasarımlar elde edilmesi amacıyla yürütülen çalıģmalar giderek yaygınlaģmaktadır. GeliĢen teknolojik imkânlar ile son yıllarda AEC sektöründeki 2 boyutlu çizimden 3. boyuta geçiģ hız kazanmıģtır [8]. Yapı Bilgi Sistemi tüm bu ihtiyaçları karģılayan ve mühendislere

1384 sadece çizim yapmanın dıģında, daha fazla mühendislik yapmaları için imkân ve zaman tanıyan bir argümandır. BIM ile 2 boyutlu çizim arasındaki en temel farklardan birisi, 2 boyutta çizilen her görünüģün bir birinden bağımsız olmasıdır. Plan, kesit ve dikey kesit gibi 2 boyutlu çizimlerin, her hangi birinde bir düzenleme yapıldıktan sonra, diğer tüm çizimlerin de kontrol edilmesi ve düzenlenmesi gerekmektedir, BIM ile bu düzenlemeler otomatik olarak yapılmakta ve model güncellenmektedir [13]. Yapı Bilgi Sistemi, bina ile ilgili grafik (geometri/biçim vb.) ve alfa sayısal (malzeme, maliyet, fiziksel çevre kontrolü vb) veriden oluģan üç boyutlu bir model meydana getirerek, bu modelin yapı sektörü paydaģları tarafından ortak kullanımını sağlayan bir çalıģma yaklaģımıdır. Şekil 1. Yapı Bilgi Sistemi Ģematik gösterimi [1] Bu üç boyutlu model, planlama, tasarım, projelendirilme, yapım ve iģletim gibi projenin tüm yaģam döngüsünü içeren süreçlerinde kullanılabilmektedir. Farklı paydaģların aynı modeli kullanabilmesi temsilde tutarlılığı arttırmakta, revizyon kolaylığı sağlamakta; veri dönüģtürme iģlemlerini, verinin tekrarlı üretimini (replikasyon) ve proje belgeleri arasında ilave iliģkilendirme veya koordinasyon ihtiyaçlarını önemli ölçüde azaltmaktadır [2]. Şekil 2. Yapı bilgi sistemi [14]

1385 2. YAPI BİLGİ SİSTEMİNİN FAYDALARI BIM sadece ilerlemiģ bir teknoloji değildir, BIM yaklaģımıyla proje tasarım süreci ve bina yapım süreci de değiģiklik göstermektedir [8]. BIM anlayıģı ile plan çizimleri, kesitler, detaylar, grafiksel gösterimler ve bilgi giriģleri 2 boyutta olanın aksine çok geliģmiģtir [9]. Bu Ģekilde yapı projelerinin oluģturması mimarlara, mühendislere ve yüklenicilere birçok avantaj sağlamaktadır. Bu avantajların Ģematik gösterimi ġekil 3' te gösterilmiģtir. Şekil 3. BIM kullanmanın faydaları [1] Bu avantajlar sayesinde binanın dijital modeli gerekli olan tüm bilgiler ile birlikte oluģturulup, Ģantiye sürecinin daha etkin bir Ģekilde ilerlemesi sağlanabilmektedir. 2.1. Görsellik BIM, büyük bir görselleģtirme aracı olarak kullanılabilir. Yapı Bilgi Sistemi ile yapının üç boyutlu sanal bir temsilini oluģturulabilir. ĠnĢaat yöneticisi projenin ihale aģamasında görüntüsünü alabilir, sanal olarak yapıyı gezebilir ve modeli kısımlara ayırabilir [4]. Şekil 4. Tasarım ve gerçek görüntü [12] GörselleĢtirme yapının son hali hakkında gerçeğe çok yakın bir tahmin oluģturur. Bu sayede söz konusu alanın efektif kullanımı ve estetik görünümü hakkında yorum yapılabilir [3]. 2.2. Koordinasyon ĠnĢaat ekibi ile mimarlar, mühendisler ve yüklenici projenin ilk aģamalarında iģbirliği sağlamak ister. BIM anlayıģı iģbirliğini modelleme aģamasında oluģturur. Özellikle mekanik ve elektrik tesisatlarını

1386 projelendiren mühendisler aynı model üzerinde çalıģırlarken meydana gelen koordinasyon sıkıntıları proje aģamasında fark edilip, giderilebilir [3]. Şekil 5. ÇakıĢma kontrolleri ve raporlanması Şekil 6. Koordine edilmiģ asma tavan görünüģü [7] 2.3. Prefabrikasyon Prefabrikasyon sahadaki iģgücünü ve Ģantiye süresini azaltırken kaliteli inģaat hassasiyetini artırır. Prefabrikasyon için saha görseli ve tasarım gerekir. BIM yapıdaki bileģenlerin özelliklerini, kısımlarını ve üç boyutlu görüntüsünü sağlayabildiği için bahsedilen düzeyde hassas saha ortamı sanal olarak oluģturulur. Ön imalatı yapılacak bileģenler doğru ve zamanında sahadaki yerini alır, böylece zaman ve para tasarrufu sağlanmıģ olur [3].

1387 2.4. Planlama BIM yazılımında bulunan 4D Phasing özellikleri ile iģ ve saha planlamaları yapılabilir. ĠĢ kalemleri arasındaki çakıģmalar önlenebilir ve verimli Ģantiye akıģı sağlanabilir. Yükleniciler BIM platformu ile projenin sonunu beklemeden proje aģamasında iģ planlamasına baģlayabilirler [3]. 2.5. Düşük Hata Oranı BIM ile sanal tasarım, inģaat dokümanlarındaki eksikleri ve hataları azaltır. ĠnĢaat sürecindeki olası hataların tasarım aģamasında giderilmesini sağlar. Birlikte çalıģabilen tasarım ekibi model ve veri alıģveriģi ile bilgilerin doğru olduğundan emin olabilir [4]. ġekil 7' de geleneksel tasarım süreci ve BIM ile tasarım süreçleri maliyet ve harcanan çaba bakımından kıyaslanmıģtır. Şekil 7. MacLeamy eğrisi [10] Bu grafikte siyah eğri geleneksel yöntemlerle dizayn aģamasından inģa aģamasına kadar gösterilen çabayı temsil etmektedir. Eğride görüldüğü gibi yoğun çaba ve mali artıģlar inģa dokümantasyon (CD) aģamasında oluģmaktadır. Yapı Bilgi Sistemi temsil eden yani 4 numaralı eğride ise tasarım aģamasında (SD/DD) daha fazla çaba ve maliyet artıģı olmaktadır. Mavi eğri bir tasarımda değiģiklik yapabilme yeteneği ve maliyetini göstermektedir. Erken safhalarda yapılacak değiģiklikler daha kolay uygulanabilmekte ve bu sayede maliyet etkin bir Ģekilde düģürülmektedir. Kırmızı eğri ise projenin ilerleyen aģamalarında yapılan değiģikliklerin mali artıģını göstermektedir. Geleneksel yaklaģım ile proje hazırlama esnasında inģa dokümantasyon esnasında yapılan karar değiģikliklerinin, ciddi bir maliyet yükü ortaya çıkardığı görülmektedir, BIM yaklaģımda ise tüm ciddi kararlar Ģematik tasarım aģamasında netleģmektedir, bu sayede ilerde yapılması olası değiģiklerden kaynaklanabilecek maliyet yükü en aza indirilmiģ olmaktadır.

1388 2.6. İşbirliği PaylaĢılabilir 3D model üzerinde çalıģabilme imkânı projeye dâhil olan iģ ortakları, tasarım ve mühendislik disiplinlerinin güncel bilgiye kolay bir Ģekilde ulaģabilmelerine olanak sağlar. Tasarlanan 3D yapı ile konuya daha hızlı adapte olmalarını ve en iyi sonuca ulaģabilmeleri için gerekli altyapıyı oluģturur [5]. 3. YAPI BİLGİ SİSTEMİNİN FAYDALARI Yapı Bilgi Sisteminin sunduğu avantajlar, bu sistemin mimarlık, mühendislik ve inģaat sektöründe kullanımı gün geçtikçe arttırmaktadır. Ülkemizde bu konuyla ilgili pazar araģtırması henüz yapılmamıģtır, bu nedenle bu bölümde Kuzey Amerika' da 2007-2012 yılları arasında yapılmıģ olan pazar araģtırması üzerinden açıklamalar yapılmıģtır [11]. Şekil 8. Kuzey Amerika' da BIM' e adaptasyon [11] Kuzey Amerika' da yapı bilgi sistemine geçiģ ġekil 8' den de görüldüğü üzere 2007-2012 yılları arasında geçen 5 sene zarfında %28 den %71 gibi ciddi bir artıģ göstermiģtir. Bu artıģın nedeni ise sadece bu yaklaģımın sağladığı avantajlar değildir. BIM' e geçiģ sürecinden hükümetin hazırlamıģ olduğu protokol ile büyük ölçekli projelerin ülke genelinde Yapı Bilgi Sistemi ile hazırlanması zorunluluk haline gelmiģtir. Bu yaklaģım Avrupa'da da kabul görmüģ ve ülkeler BIM protokolleri yayınlamaya baģlamıģlardır. Bu geçiģ sürecinde AEC sektöründeki mesleki grupların oranları ve firma büyüklüğü ile kıyaslamalar ise ġekil 9' da belirtildiği gibidir. Grafiklerden açıkça görüldüğü üzere geçiģ oranı en yüksek olan meslek gurubu inģaattır, bunun nedeni bu sektörde Yapı Bilgi Sistemi sayesinde hem maliyet hem de zaman tasarrufu açısından ciddi avantajlar elde edilmesi olarak yorumlanabilir. Büyük firmalarda BIM yaklaģımına geçiģin 2012 yılında diğer firmalara kıyasla daha yüksek olduğu (%91) görülmektedir, bu oran ise bu firmaların yer aldığı projelerde BIM protokolünün getirmiģ olduğu yasal zorunluluk ve bu yaklaģımın kullanılması ile elde edilecek olan kar olarak yorumlanabilir.

1389 Şekil 9. BIM' e GeçiĢ Sürecindeki Meslek Gurupları ve Firma Büyüklükleri [11] Ülkemizde ise Yapı Bilgi Sistemi ile ilgili yayınlanmıģ bir protokol bulunmamaktadır, fakat gün geçtikçe bu yaklaģımın önemi ülkemizdeki yapı sektörü çalıģanları tarafından anlaģılmaktadır ve bazı prestijli projelerde BIM yaklaģımı kullanılmaya baģlamıģtır. 4. YAPI BİLGİ SİSTEMİNİ İLE MEKANİK TESİSAT PROJELERİ Ülkemizde bina servis projeleri genellikle farklı ofis ortamlarında mekanik ve elektrik tesisat projeleri olarak hazırlanmaktadır. Farklı ekiplerin hazırlamıģ oldukları bu projelerin bir araya getirilip koordine edilmesi esnasında büyük sorunlar yaģanmakta, iki boyutta koordine edilmiģ olsalar dahi 3. boyutta sıkıntılar yaģanmaktadır. Bu tür belirsizliklerin çözümleri genellikle Ģantiye ortamında aranmakta, ciddi zaman ve para kayıplarına yol açmaktadır. Projelerin uyumsuzluğundan kaynaklanan bu sorunların çözülebilmesi için bina servis projeleri aynı dili konuģabilen tasarım programları ile hazırlanmalı ve bu programların elverdiği ölçüde koordine edilmelidir. Dünya' da yaygın olarak kabul görmüģ ve sık kullanılan Yapı Bilgi Sistemi ile uyumlu çalıģan tasarım programları Autodesk ve Bentley firmalarının üretmiģ olduğu yazılımlardır. Bu yazılımlar sayesinde binanın dijital bir modeli oluģturulmakta, simülasyonlar, enerji analizleri yapılmakta, olası çakıģmalar tespit edilmekte ve raporlanabilmektedir. Bahsedilen bu özellikler sayesinde bina için gerekli olan optimum mühendislik çözümlerine ulaģılabilmekte ve Ģantiye süreci için daha gerçekçi çözümler elde edilebilmektedir. Bina servis sistemlerindeki tüm tesisatlar bir araya geldiğinde ortaya çıkan tablo ġekil 10'da da görüleceği üzere oldukça karmaģık ve çözülmesi zordur.

1390 Şekil 10. Havalimanı Projesi MEP Koordinasyon Modeli Bina servis projelerinde Yapı Bilgi Sistemi' nin iģleyiģini anlatabilmek amacıyla, bölümün devamında örnek bir çalıģma üzerinde iģlem aģamalarından bahsedilecektir. Örnek proje Autodesk Revit programı ile hazırlanmıģ olup, Navisworks programı ile koordinasyonu yapılmıģtır. Revit programı ısıtma ve soğutma yükleri hesabını yapabilecek alt yapıya sahiptir. Kürekci N. A. ve Kaplan S. [6], Ġstanbul ilinde bulunan örnek binanın ısıtma ve soğutma yüklerini, HAP (Hourly Analysis Program) ve Revit programlarıyla, hesaplamalarda sonuçlara etkisi olan iģ programı, iç ve dıģ ortam Ģartlarını aynı alarak hesaplamıģlardır. Hesaplamalar sonucunda ısıtma ve soğutma yüklerinin birbirlerine yakın çıktığı bulunmuģtur. Bu projede ısıtma ve soğutma yüklerinin hesaplanması için ülkemizde yaygın olarak kullanılan HAP tercih edilmiģtir. Bu programın hesaplamalarda tercih edilmesinin ana nedeni, hesap raporlarının idarece onayının gerekmesidir. Bu bağlamda düģünüldüğünde Revit programı ülkemizde yaygın kullanımı olmayan ve henüz otoriteler tarafından kabul görmemiģ bir programdır. Hesaplamaların yapılmasının ardından cihaz ve ekipman seçimleri yapılıp yerleģimlere baģlanmıģtır. YerleĢimler yapılırken, mimari ve statik projelerin yanı sıra elektrik tesisat projelerine de dikkat edilmiģtir. Elektrik tesisat projeleri mekanik tesisat elemanlarının koordinasyon için önemli rol oynayan armatür, dedektör, bus-bar ve kablo tavası gibi elamanları içermektedir.

1391 Şekil 11. Havalimanı projesi elektrik tesisatı modeli Elektrik tesisatı ile uyumlu olarak yerleģtirilen mekanik ekipmanlar daha sonra kanal ve borular aracılığıyla yine gerekli ön koordinasyonlar yapılarak cihazlara bağlanmıģlardır. Revit programı ile mekanik tesisat projeleri yapmanın avantajlarından bahsedilecek olursa, bunu disiplinler bazında yapmak daha uygun olacaktır. Projeler tasarlanırken mekanik tesisat projelerinin çizimleri yangından korunma tesisatı, iklimlendirme tesisatı kanal iģleri, iklimlendirme tesisatı boru iģleri ve sıhhi tesisat disiplinlerine ait 4 farklı dosyadan elde edilmiģtir. Şekil 12. Havalimanı projesi mekanik tesisat modeli Yangından korunma tesisatı projeleri tasarlanırken, sprinkler yerleģimlerinin doğru yapılması adına Revit programı büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Program sayesinde sprinkler engel mesafeleri kolaylıkla görülebilmiģ, ayrıca diğer disiplinlerle koordineli olarak belirlenen boru güzergâhları sayesinde pompa seçimleri için gerekli olan hidrolik hesap, gerçekçi bir Ģekilde yapılabilmiģtir.

1392 Şekil 13. Havalimanı projesi yangın pompa odası modeli Ġklimlendirme tesisatı projeleri tasarlanırken, ekipman seçimi için gerekli olan basınç kaybı hesapları Revit programı aracılığıyla elde edilmiģ, optimum fan ve pompa seçimleri yapılmıģtır. Bu hesaplar yapılırken dirsek, pantolon ve redüksiyon sayılarının diğer disiplinlerle yapılan koordinasyon sonucu gerçekçi olarak elde edilmesi büyük kolaylık sağlamıģtır. Ayrıca, program aracılığı ile hatlardaki tüm debiler toplanabilmekte, hangi mahal için ne kadar taze hava verilmiģ, ne kadar emiģ yapılmıģ görülebilmektir. Optimum mühendislik tasarımlarının elde edilmesi ve yapılan tasarımların kontrol edilmesi adına Revit programı tesisat mühendislerinin iģlerini kolaylaģtırmakta ve mühendislik hesaplamalarında daha hassas sonuçlar elde edebilmeleri için güçlü argümanlar ortaya koymaktadır. Şekil 14. Havalimanı projesi iklimlendirme tesisatı modeli Sıhhi tesisat projeleri hazırlanırken yine iklimlendirme tesisatı projelerinde olduğu gibi dirsek, te ve redüksiyon sayıları gerçekçi olarak elde edilmiģ ve bu sayede basınç kayıp hesapları yapılarak, uygun pompalar seçilmiģtir. Ayrıca hatların toplam yük ve sarfiyat birimleri görülebilmekte, bu sayede de kontrollerin yapılması kolaylaģmaktadır.

1393 Şekil 15. Havalimanı projesi sıhhi tesisat modeli SONUÇ BIM anlayıģı verimlilik artıģı sağlamanın yanı sıra, proje tasarımcıları ve yüklenicilerine tasarımın görselini ve simülasyonunu dijital olarak oluģturabilme imkânı verir. Bununla birlikte tasarımcılar, tasarımın temel fiziksel ve iģlevsel özelliklerini analiz edebilir. Yapı inģa edilmeden önce elde edilebilen bu veriler sayesinde analizler, daha gerçekçi olarak yorumlanabilir. Bu yaklaģım projenin yaģam döngüsü boyunca, projeye dâhil olan meslek gruplarına çeģitli yararlar sağlamaktadır. Mimarlar tasarımlarında daha az hata ile gerçeğe yakın modeller oluģturabilir, bina servis projelerini tasarlayan mühendisler koordinasyon sağlayarak karmaģık tesisat sistemlerini çözüme ulaģtırabilir, inģaat ekipleri çalıģma planı oluģturarak ön sipariģ verebilir ve Ģantiye sürecini kısaltabilirler. Şekil 16. BIM ve CAD iģ akıģı karģılaģtırması BIM anlayıģının Ģantiye sürecindeki iģ tekrarlarını azaltarak maliyeti düģürdüğü, bunun yanı sıra zamandan tasarruf sağladığı anlaģılmaktadır. Meslek grupları arasındaki koordinasyon sorununu tasarım aģamasında giderdiği görülmektedir.

1394 ġekil 16' da görüldüğü gibi BIM anlayıģı ile tasarım aģaması toplam sürenin yüzde 50' si ile 80' i arasındaki kısmını kapsamaktadır. Buradan anlaģılacağı üzere tasarımcıya düģen iģ daha fazla olmaktadır. Geleneksel yöntemde yaģanan koordinasyon ve dokümantasyon sorunlarının BIM ile büyük ölçüde giderildiği görülmektedir. Ülkemizde mekanik tesisat projelerinde BIM yaklaģımının kullanımı henüz yaygınlaģmamıģtır, fakat bu sistemin sağladığı avantajlar ve iģveren talepleri göz önünde bulundurulursa BIM projelerinin kısa süre içerisinde yaygınlaģacağı kanısına varılabilir. KAYNAKLAR [1] http://sayisalgrafik.com.tr/basin-odasi/yapi-bilgi-sistemi-bim-ve-autodesk-building-design-suite- 72.aspx [2] OFLUOĞLU, S., Yapı Bilgi Modelleme: Gereksinim ve Birlikte ÇalıĢabilirlik, Mimarist 2014. [3] HERGUNSEL, M.F., Benefits of Building Information Modeling For Construction Managers and BIM Based Svheduling, 2011 [4] RODRIGUEZ, J., Building Information Modeling (BIM) Benefits [5] Autodesk, The Power Of BIM For Structural Engineering, 2014 [6] KÜREKÇĠ, N.A., KAPLAN, S., Isıtma-Soğutma Yüklerinin HAP ve Revit Programlarıyla Hesaplanması, Tesisat Mühendisliği-Sayı 141-Mayıs-Haziran 2014 [7] http://snmuhendislik.com/bim.html [8] YAN, H., DAMIAN, P., Benefits and Barriers of Building Information Modelling, Department of Civil and Building Engineering, Loughborough University, UK [9] WALTER, M. Return on Interoperability: the new ROL. UK: John Jageurs. CAD User, March/April 2006 [10] http://division4triclinium.blogspot.com.tr/2013/06/of-macleamy-curve-efficient-design-and.html [11] Business Value of BIM in North America 2007-2012 (MGH Smart Market Report 2013) [12] Realizing The Benefits of BIM, Autodesk,2011 [13] AZHAR, S., HEIN, M., and SKETO, B., Building Information Modeling (BIM): Benefits, Risk and Challenges, McWhorter School of Building Science Auburn University, Auburn, Alabama [14] http://idestatik.com/portfolio-type/idecad-mimari-ozet/ ÖZGEÇMİŞ Seyit KAPLAN 1983 yılı Merzifon doğumludur. 2009 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi nin Makine Fakültesi Makine Bölümü nü bitirmiģtir. Aynı üniversiteden 2012 yılında Yüksek Mühendis olmuģ ve doktora eğitimine devam etmektedir. 2011 yılında SN Mekanik Proje ve Mühendislik Hizmetleri Limited ġirketini kurmuģ ve halen bu Ģirkette proje yöneticisi ve müdür olarak çalıģmaktadır. Nuri Alpay KÜREKCİ 1974 yılı Boyabat/Sinop doğumludur. 1995 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi nin Makine Fakültesi Makine Bölümü nü bitirmiģtir. Aynı üniversiteden 1999 yılında Yüksek Mühendis, 2006 yılında Doktor unvanını almıģtır. 1997 yılından beri AraĢtırma Görevlisi olarak görev yapmaktadır. Doğal taģınım, nano akıģkanlar, mekanik tesisat ve doğal gaz tesisat konularında çalıģmaktadır. YTÜ yayınlarından Gaz Tesisatı, MMO yayınlarından 575 nolu yayın Doğal Gaz Ġç Tesisat Uygulama Esasları ve 612 nolu yayın Endüstriyel Tesislerde BuharlaĢtırıcılar adlı kitapların yazarıdır. MMO ve TTMD üyesidir. Evli ve 2 çocuk babasıdır.