EEM330 VERİ HABERLEŞMESİ

EEM330 VERİ HABERLEŞMESİ 0. 2 E 3 F 3 ( 2 & 2!. 57 G D, $(

E 3 H 3 ""72 2%." 3!( 72 2."!( 3!(( %$. 2(. 3! (!(( ( I$ 3 J$. 2 '"2( ( E 3 7!(( I(.'(!JE((.'(!. 3 2(2 I(..JE2(2223 ( I" JE" 2('(!. 3 2(2 " 2 3 ( I.(%$(J) ( I (3 J, '(!. 3 ((3 ( E 3 E 3 (.3. I GJ (I%)% %2% J I)(J$ '"(2I7%8 %$( %L J I 22J$ '"(2I7%8 % $"%L J I 2J$)($ '"2(!" (.I8 (78 %M %!7 % (8 $J I7 J$ 3 3 2%)% (22 K 0

. 2 E 3 F 3 ( 2 & 2!. 57 G D, $(? F 3 ( 2 E23203 ( 3 ) (I $"%(% J '"($' )( ' ( '"2 $ 27)( I "%8 + J '"3" 2$)( $ I!%( ( J C

. 2 E 3 F 3 ( 2 & 2!. 57 G D, $( N &% 3 2'" ( &(22I(.(J3 7)$ (22 232 03 2!(( $$7I J ),!!"#$####% #%# $"### $ % 2(2&& (($ 2% $((. 3 2( ' I $ J'7 2 22$'2(" ) 22(! 32(2 222($ ) I $ J"3 %$ 32(2 22 1

. 2 E 3 F 3 ( 2 & 2!. 57 G D, $( & 2!. '"2( 23 2 I5E J ( ) 22(!" '"27 3 22 & 2'" 2( &$ & 3 (7 322 2 K

. 2 E 3 F 3 ( 2 & 2!. 57 G D, $( 0 57 G F$('!" '" 2%$('!"!" 7 G.3..5 7 G$(2 & I J''"('" 23 2'757 I+J 2$(2 IO2 (2"J''" " I'.J 23 2'7 * I532J.".. 2 2$ '" 2(2 I/ J''"( 3.'" 23 2'7 ; (7 G! 27 G '7 2 2.3.?

57 G ' ; '"( 2'7 (..(!7 " (& 22" (22( (2 22 " " $$ ; '"2( 22((($)( ( " $$ 2 2 <. (!$!. 2 ; '"( '" 2'7 (..( 222(D 7 2(2 D $!."(. ; '"(2( (..(!" (2$7.3. 2 (. 2 2 57 G 4 5 '" " I'.J. (22!7.3. '7 G) ('.."(. ; '"( '" 2 '7&."( $!. (2 (&'"$ 2(2" (2 22 "I " 'J <. (!$!. 72 2 '7 G)('"% $.7 G ) (' K C

57 G &.. 7!'7 5 '" 2 (22.".. 2 2 D $!. (2 &.7 G% '$P(('" '(. & 2(2" <. (!$!. "(.? 57 G B ; '"( 3.'" 2(2&'" $2 ( 2(3 72 2 <. (!$!. 72 2 D $!. (2 5722( 227 2' ( 23 "F) 722.7 ( I< D%= DJ C N

57 G ;( '7 G.3.! 27 G ( 3 N. 2 E 3 F 3 ( 2 & 2!. 57 G D, $( 1 1

+8 IH> J$8 (+8 I6> J. 2 2 7 8 I > J2(722(2 H> $('!" 2((2 %"2 2 $(7 32 2. 2 2H>.. 22 2(2 F H> P +K 7'2"2( "(11+111 7'2"2((2 6>."! (%(% % & %2$() ( Q (8 '($7++76> ) (

> 3') ( '2" 2 3. 2 2 4H 2 > (( F$('!" 2 3 + $ $.3. F 8 '(6> R R 2(' < B. 2 3 232 5 8 '(6> P(2 0. 2 E 3 F 3 ( 2 & 2!. 57 G D, $(

D D "(3 3 $37 (3 3 D 2" 2(.3 (2 NK1P 22 ( 32. 2 2(. ($(B',GIB,J 2 2..322(. NK?2 2(B,!2(B,>*5 3 (NKN2 2((P IS $!=!H %S $!=!4 &%4!(B'D.$S $!S 'J'7 3 (> 8 =, ( 2"2 2 3 (2 D N?2 2(B,>*5(E=!$&A'!2((++ (7)( 5=,I5 =, J 3 ( A2.7 %5=,$D8, ID,J 2 232 D,( ) ( 7%5=, 2 % 3 $'( 3 7 (2 K 0

D D "( $ 3 ( 4.. % $'" D (2? D 4. 22 D4,ID4$,$(+D4$4 22JP D (2 S. 2%.. %) $ D4,P $(2 S. 2D4,P S. D4,P )" 3.3..I55> %4.7 J S. 2IJ>,I> 8,J &) D4,P ('$$.. D4,P 2(2 O D4,P. 22(D3 I# $%J C

. 2 E 3 F 3 ( 2 & 2!. 57 G D, $( N F 3 7 7 "( 32 * $!,$$-. &7 %" $2 2 &7 ' 3 M% $ P, $4( $722$ (I7 C(.J.7 22 22)I((P.. '(! )J $" $''2"( ) 22$ $2('2"...". 22( 01

, $4( 4(! 2 23..!2( 2323 (. 2 ( (2I.( J /..!2( 23( (2ID***C1J 4(" 2 01 ID "!4(J % $ G ( 232I 4D3$.. ( J 2 0I > 4(D.J> 4D%> 4D+=%> 4D+4T H 0333 ID.!* (* *JD***C1M D( 2 0 D( 2( 2" $ D(! 2 2D(!"( 232 () 2) 4 IBU.<= JD!2((!() B<= 2 2; B<=() 2. $)" ) 0 ($ & 2($ I J$. 2 ) 32 )($'"2 22" 0 K

EEM330 Haberleşmesi

5!" #$" %& '() *$%* )+)&, % -$./0+)&1 2 0+ & '0$334$ $$0 %& 5 0+ &

'-$. $) "% $ & ) ) (% & ))$7% 8 %&, % * %)"% $& 6

('(0)*90*)&, )/" ()/" & /"#$($ /)% -.&, )0() 0+&7/ )0* & : % $"-!7.(&! 8 % & ;

: 0&< = $-!"#(=.# $- #%($0.($0) )))& > / / $$" 0*%# 0$" ( 0*%#!" * 0*%&, ($/ (($& &, ( -/# #.& -"#. 3 /$7$?" )% *0% 0*%& $"( #+")& '0+ &'$!%%-7.)& )&-). 7(0+7)($"$$& @@($!0$)& A &- /##)#0. B &- C#/!@C#!@C. 4

$?" )( 0()$*(& < = $90)$9)+&?" $&? 9/-7((7.(-/ )0.&? )"%$&, $&:$)()"! 9$0+-.& D% $&)"7/"$% $ *%& $@(,@@/-@@. $& E? (0+ 0+ & 6

< = $ '!"0*7@@0+ & $( $#= ( $& < = $ % &&-.$&7( 0+7 & ' #&$&! 0* $+ $& 8

$ A7@@70+ &'7$0 0 & < = $0+%% "&$ A #/ (% $& $@( (7@ $&, $0 * -.$& 0 ( )$$&5 A)70 )+( (& 7@-.(77-F.% $& A*@@%$#$))*$ A*7@@7/ $& 6 ;

$ 7!($7/7 -"$.&'/ %0 )$0+ $& B /!@C($!@C$0$ & 8 $ B ($C( 7+")& &?)0$! 0+)0$ )0$)! *(& D7$&'00"(0( *%!& &!" *(/")!& ; 3

7$ @ #"% #$!#()$+ ($$0 * 7$"& G&44 A -@./" #G&44"/" #?5 -!! 0./" ()/" & 3 4 4

+70%*!& A9 (&-/@@= ##( 7., @@= $# 9/$7($9)% %& $# 9= $9%& 7$# 9#(7$9%& (

(-= 07.& 0 9$+ ()@!! -/ $ ".0+ $&!'(-H7.&5!" %& '!'(-H(H7.&7!") /*&- ")0$. )* (-5 07.& 0 9) 0+) *& +* (-I 5 07.&D%" )0 A 0+ *&,-(-F 0 7.&7#/ )( )0)$&7*%&-0..)(- 7.&I ((77 *%& ).(- 7.&J$0 -K.&F (9)% &

$!"-/$7.# -07.#(+" -7!7.($ $& 6

?" $9! *)&$0+!"&-D/* 6)$< #L7*)$. 8 5 )0= $9 *)& * @) )$-(. (6;) $& ;

(!" )0$ 7@@ % *$& 70 " )0$$ )!"0 *%)& 9 /$0 * (6@)-4@6. "&?" /@@/%# ( )& 3 1" '"$0 7*$ $& -!"M!/&#===& //&7. 1"#( +%& 4

1( %$#/0 $0 #(A"(A*)+( /"$"& 6

EEM330 Haberleşme si Veri İşaretleri

! " # $ % # & # "$ # # ' '()$ '()$* +' $ # # '% $ #- ' $$ # $ ) % &'$,

. ## /0 )1 ) $ 2 % (# $ 2 #% # $ 2% / ) 1& /3 01/)(1 $

#00 --% )"$ f = 1 / T, T = 1 / f $ 5 -' +) $ ' ) + $ 4!/)(1& + ) "$ 7 +8&9+8 6+8 -() "% $ 6,

# /: (1& #) ' ' $ 2 $ = c / f = c. T 9 ' "' "$ "$ +.

7 % ; % " $ 7 ; + '.$ ; ) -% # $ 9++ <=2)! &((#0 ) & '& #% # ' " f& / 1 $( &3f&$( & 9f&9$( $

7 ) =% " $ ; ) '! "#!$ % $, 4

>?++&++&.++&4++9++5 +.% ) % '-$ >?2) # '+5 $@%+5 %%A % # ' " ) -$. 6

2 " # '# " # $ ) &+ " # $ '() # $ L () ( log 2 L# $ 4 -' )' $ & " #/#)1$ & %##- $ bit length = propagation speed * bit duration Örnek: Her sayfada 24 satır ve 80 sütun olan 100 sayfalık dosya 1 saniyede download edilmitir. Her karakter 8 bit olduuna göre bit rate nedir? Bit rate = 100*24*80*8 = 1.536.000 bps = 1,536 Mbps Örnek: HDTV için bit rate nedir? HDTV ekranı 16:9 boyutundadır. Ekranda 1920*1080 piksel vardır. Her piksek 24 bitle gösterilir ve ekran saniyede 30 defa yenilenir. Bit rate = 1920*1080*30*24 = 1.492.992.000 bps = 1,5 Gbps 6 9

2 # '() 0 ) $ 7 )) # ' $ 9!!!!/ % 1 ) # $ 2# / - 1" $ 2# # : =)/ --1 $ 0# $ + +

2# & # '/ #: (1# '/: #: (1 : =) ) # $ * # '() 0(-(# # $ 7 f 1 f 2 -%#$ ## B $C: =) + %## '() $ CD ' # % # '0( $

# '() ) $ @ & B # # '#' $ 7 D # "$ "% ++ ++-D $ ' -D,%$ Bant genilii = N/2 0 =N/2 &B (-# -( ( $/2 ' $1 2# # ' #'#' $ 2# &(( " -# ' $,

E# ( " -# $ 2# # '#'#' $ & ' '() '()(* D F#) 2F.++5 2F$.G5 2F$.G5 D F+#) 2F.G( 2F.G( 2F.G( D F++#) 2F.+G( 2F.+G( 2F.+G(. Örnek: Baseband iletiimle 1 Mbps hızla veri göndermek için gerekli bant genilii ne olmalıdır? Low-pass kanal için minimum BW = N / 2 = 1Mbps / 2 = 500 KHz (sadece 1.harmonik) Daha iyi BW = 3 * 500 KHz = 1.5 MHz (1. ve 3. harmonik) 5.Harmonik kullanılırsa BW = 5 * 500 KHz = 2.5 MHz (1., 3., 5. harmonik) Örnek: 100 KHz bant geniliinde low-pass kanal ile maksimum bit rate nedir? 1.Harmonik kullanılır maksimum bit rate elde edilir. BW = N/2, N (Bit rate) = 100 KHz * 2 = 200 Kbps

2# % - $ H % #- ' $ 7 % $ E ( +=,G5 # ' - $ 2# ) #6G#) $ 4 2# ) "%% $2 - / 1 $ 6,

9 " $ & $ & B 0 $ -!& $ &+', ', -. ' +.

>? FI A + + / 1F+$ + /+$. 1F+$/=+$1F=2 >? F+ A + + / 1F+$ + /+1F+$/1F+2 / & ' $ # () ( $5 % B $

0 & # ) $1% & & ## $ E( & ( $ J 0& '0( # $ ; ## ' $ J ) &""% / #$1 $ 0 2 0 2& %0%%%0%$ 7 %%%D K" $ DK 2 F+ + DK $ >? %0%+ L %0%µL DKDK 2 A DKF+$+++µL µl F+$+++&DK 2 F+ + DKF+ + +$+++F,+2, 4

. "#'? G # ' G G /1 D 3 %% %%(%% % % - # $ Nyquist Bit Rate = 2 * BW * log 2 L bps BW = Bandwidth, L = Sinyal seviye sayısı L - % ' $ 6

>? 2L F+++5 # CF #A 2FM2L M CF+++M F+++#), & 2FM2L M,F+++MF+++#) >?.#)#-&2L F+5 %% %% - & $.+++FM++++M CN.+++,++++F CN CF96$4 $ 4 ; (9,,O%% % % -%#O # $ Capacity = BW * log 2 (1+SNR) bps G)# " '# ' P G)&- #' "$ 6 9

>? D K' + -%% % %# )A ;F2L M /QDK1FM2L M F+ $ >? E ( 2L F+++5 /++=++5 1$D K' $G )A ;F2L M /QDK1F+++M /Q1F+++M$F,$6+#) >? DK 2 F2L FH 5 )A DK 2 F+ + DKN DKF96 ;F2L M /QDK1FM+ M /961F,H #) 9,+ +

& "#&') # " -% #$ 2 ' #! #' "$ 1% % &##' -#)'$ 3 & #- % B ( --%$ C0FEQEEQR EQ&EF) &EEFE & REFR & F0 & ' ($ EF & F0&F)) 1 & B# # '$ EEFH 2L &H FH, >? $.##= -*#)# ' 'EEE' A 00+++ ($,M+ 6 $ EF/+++M+ 1$,M+ 6 F.+ EEF/.++M61+ 9 F+$+,

&$ %-) #' # #"$ 5 bps 25 bits 4 ( ) 0 % ' $, > G# %% %( # "( $,,

EEM330 Veri Haberleşmesi Ders konuları Sayısal sayısal çevirme Analog sayısal çevirme İletişim modları 2/36 1

Sayısal sayısal çevirme Bilginin iki nokta arasında iletilmesi için analog veya sayısal sinyale çevrilmesi gerekir. Sayısal sayısal çevirmede sayısal veri sayısal sinyale dönüştürülür. Analog sayısal çevirmede analog veri sayısal sinyale dönüştürülür. Çevirme işleminden elde edilen sinyal paralel veya seri olarak iki nokta arasında iletilir. 3/36 Sayısal sayısal çevirme Line coding sayısal veriyi sayısal sinyale dönüştürme işlemidir. Veri iletişiminde amaç, veri parçalarının iletilmesidir. En küçük parça bit olarak adlandırılır. Şekilde r bir sinyal parçasıyla taşınan veri parçasının sayısını göstermektedir. 4/36 2

Sayısal sayısal çevirme Data rate, bir saniyede iletilen bit sayısını gösterir (bit/s). Signal rate, bir saniyede iletilen sinyal sayısını gösterir (baud/s). Data rate genellikle bit rate ve signal rate baud rate, pulse rate, modulation rate olarak ifade edilir. Amaç baud rate düşürülürken bit rate değerini artırmaktır. Bandwidth, sinyali taşımak için gereken frekans band genişliğini gösterir. Sinyaldeki değişim sayısını artırırken daha geniş frekans bandı kullanılır. 5/36 Sayısal sayısal çevirme Sinyal iletişimde karşılaşılan problemler; Sinyal kodlamada uzun 1 ve 0 serilerinin alıcıda doğru çözülmesi zordur. Kodlamada göz önüne alınması gerekir. Bir sayısal sinyal belirli bir süre sabit kalırsa DC bileşen oluşur ve düşük frekansları geçirmeyen sistemler için problem oluşur. (Telefon hattı 200Hz altını geçirmez) İki sistemde bit aralığının aynı olması gerekir. Self synchronizing sayısal sinyalin zamanlama bilgisini içinde bulundurmasıdır. 6/36 3

Sayısal sayısal çevirme Sayısal sinyal kodlama teknikleri 5 grupta toplanır. 7/36 Sayısal sayısal çevirme Unipolar (non return to zero) Bit 1 pozitif gerilim ve bit 0 negatif gerilim veya 0 V ile tanımlar. Sinyal bitin ortasında 0 a dönmediği için non return to zero denilmektedir. 8/36 4

Sayısal sayısal çevirme Polar (non return to zero) İki seviyeli sinyal kullanılır. NRZ Level ve NRZ Invert olarak iki türdür. NRZ L kodlamada bit 0 pozitif gerilim ve bit 1 negatif gerilim ile tanımlar. NRZ I da gerilim seviyesindeki değişim bit 1 ve değişmeme bit 0 dır. Uzun 1 ve 0 serilerinin algılanması zordur (NRZ L da daha fazla). Senkronizasyon problemi her ikisinde vardır (NRZ L da daha fazla) 9/36 Sayısal sayısal çevirme Polar (return to zero) NRZ kodlamada problem alıcı verici senkronizasyonu olmamasıdır. Return to zero da pozitif, sıfır ve negatif gerilim seviyesi görülür. RZ de sinyal bitin ortasında o seviyesine döner. Bir bit için daha çok değişim gerekir(daha fazla band genişliği) DC bileşen problemi yoktur. 10/36 5

Sayısal sayısal çevirme Polar (Biphase: Manchester ve Differential Manchester) Manchester da, sinyal bit 1 ve bit 0 için belirli işaretlere sahiptir. Differential manchester da bit 0 için bit başında değişim olur, bit 1 için değişim olmaz. Her ikisindede bitin ortasında seviye değiştirilir. (senkronizasyon sağlanır) 11/36 Sayısal sayısal çevirme Polar (Biphase: Manchester ve Differential Manchester) Manchester ve Differential Manchester kodlamalarda DC bileşen yoktur. Her bit hem pozitif hemde negatif gerilime sahiptir. Signal rate NRZ kodlamaya göre iki kat olur. (Bant genişliği iki kat olur) 12/36 6

Sayısal sayısal çevirme Bipolar (AMI Alternate Mark Inversion ve Pseudoternary) AMI kodlamada, bit 0 için seviye 0 dır, bit 1 için pozitif ve negatif arasında sürekli değişir. Pseudoternary kodlamada, bit 1 için seviye 0 dır, bit 0 için pozitif ve negatif arasında sürekli değişir. Bipolar kodlamada DC bileşen yoktur. Sürekli pozitif ve negatif arasında değişim yapılır. 13/36 Sayısal sayısal çevirme Multilevel (2B1Q, 8B6T, 4D PAM5) Kodlamada temel amaç veri hızını artırmak ve bant genişliğini azaltmaktır. m veri parçası sayısını, n sinyal parçası sayısını göstersin. Binary veri için 1 ve 0 olduğundan m adet veriyi 2 m farklı sinyalle gösterebiliriz. Her sinyalde L seviye olursa L n adet farklı sinyal elde edilir. 14/36 7

Sayısal sayısal çevirme Multilevel (2B1Q, 8B6T, 4D PAM5) 2 m = L n olursa her veri için bir sinyal kullanabiliriz. 2 m < L n olursa tüm veriler sinyallerin bir kısmıyla ifade edilebilir. 2 m > L n olursa tüm veriler elde edilen sinyallerle ifade edilemez. Bu şekildeki kodlama mbnl olarak adlandırılır. Burada, m binary verinin uzunluğunu, B binary veriyi, n sinyal uzunluğunu ve L sinyal seviye sayısını gösterir. L=2 ise B(binary), L=3 ise T(ternary), L=4 ise Q(quaternary) kullanılır. İlk ikisi i (mb) veriyi, iison ikisi i (nl) sinyali gösterir. 15/36 Sayısal sayısal çevirme Multilevel (2B1Q) 2B1Q(two binary one quaternary), kodlamada bir sinyal ile kodlanan veri boyutu 2 bit ve sinyaldeki toplam seviye sayısı 4 tür. 2B1Q, DSL(digital subscriber line) teknolojide kullanılır. 16/36 8

Sayısal sayısal çevirme Multilevel (8B6T) 8B6T(eight binary six ternary), kodlamada 8 bit data 3 seviyeli sinyalle gösterilir. 2 8 = 256 farklı veri ve 3 6 = 729 farklı sinyal kullanılır. Sinyallerin bir kısmı senkronizasyon ve hata denetimi için kullanılır. Her bit grubu için kullanılacak sinyal grubu sabittir. 8B6T, 10Base 4T ağlarda kullanılır. 17/36 Sayısal sayısal çevirme Multilevel (4D PAM5) 4D PAM5 (four dimensional five level pulse amplitude modulation), kodlamada 4D verinin 4 kablo ile iletildiğini gösterir. 5 farklı sinyal seviyesi ( 2, 1,0,1,2) kullanılır. l Bir sinyal elemanıyla 8 bit gönderilir. Sinyal 4 parçayla gösterilir her parçası bir kablodan iletilir. 4D PAM5 kodlama Gigabit LAN ağlarda kullanılır. 18/36 9

Sayısal sayısal çevirme Multiline İletişim (MLT 3) NRZ I ve differential manchester datayı kodlarken iki geçiş yapar. MLT 3 (Multiline Transmission, Three Level) kodlama, iki seviyeden fazla seviyeye sahip veri için kullanılır. MLT 3 üç seviyeli (+V, 0, V) geçiş yapar. Daha az değişim olduğu için bant genişliği ¼ oranındadır. (BW = ¼ Bit rate) Bir sonraki bit 0 ise geçiş olmaz. Bir sonraki bit 1 ise ve şimdiki seviye 0 değilse, bir sonraki seviye 0 olur. Bir sonraki bit 1 ise şimdiki seviye 0 ise, bir sonraki seviye 0 olmayan son seviyenin tersi olur. 19/36 Sayısal sayısal çevirme Line coding yöntemleri özet Kategori Şema Bant genişliği Karakteristik Unipolar NRZ BW = N/2 Polar NRZ L BW = N/2 NRZ I BW = N/2 Biphase BW = N Bipolar AMI BW = N/2 Multilevel Maliyeti yüksektir Uzun 1 ve 0 larda senkronizasyon yoktur DC bileşen vardır Uzun 1 ve 0 larda senkronizasyon yoktur DC bileşen vardır Uzun 0 larda senkronizasyon yoktur DC bileşen vardır Yüksek bant genişliği gerektirir Senkronizasyon vardır DC bileşen yoktur Uzun 0 lar ii için senkronizasyon yoktur DC bileşen yoktur 2B1Q BW = N/4 Uzun aynı bit çiftleri için senkronizasyon yoktur 8B6T BW = 3N/4 Senkronizasyon vardır DC bileşen yoktur 4D PAM5 BW = N/8 Senkronizasyon vardır DC bileşen yoktur Multiline MLT 3 BW = N/3 Uzun 0 lar için senkronizasyon yoktur 20/36 10

Blok kodlama Sayısal sayısal çevirme Senkronizasyonu daha iyi yapmak ve hata denetimi yapmak için ekstra bitlere ihtiyaç olur. Block coding, m adet biti n adet bit haline çevirir (mb/nb). (n > m) / işareti blok kodlamayı, multilevel kodlamadan ayırır (8B6T). m bit grup n bit grup yerine yerleştirilir. 4B/5B de orijinal bitler 4 bit gruplara ayrılır ve her 4 bit yerine 5 bit yazılır. 21/36 Sayısal sayısal çevirme Blok kodlama (4B/5B) 4B/5B (four binary/five binary) kodlama NRZ I ile birlikte kullanılır. NRZ I kodlama uzun 0 larda senkronizasyon problemi vardır. NRZ I kodlamadan önce uzun 0 olmayacak şekilde değişiklik gerekir. Alıcı önce NRZ I ile bitleri elde eder daha sonra fazlalık olan 1 bit atılır. 4B/5B ikiden fazla 0 bulundurmaz. Tüm gruplar içinde üçten fazla 0 olmaz. Eklenen 1 bit %20 fazla trafik gerektirir. DC bileşen hala vardır. 22/36 11

Sayısal sayısal çevirme Blok kodlama (4B/5B) Örnek 1 Mbps hızda veri göndermek istiyoruz. 4B/5B ve NRZ I ile Manchester kullanıldığında gereken minimum bant genişliği nedir? 4B/5B bit rate değerini 1.25 Mbps olarak artırır. NRZ I kodlama N/2 bant genişliği gerektirdiğinden 625 khz gerekir. Manchester kodlama 1 MHz bant genişliği gerektirir. NRZ I da DC bileşen vardır, manchester da DC bileşen yoktur. 23/36 Sayısal sayısal çevirme Blok kodlama (8B/10B) 8B/10B (eight binary/ten binary) kodlama 8 bit yerine 10 bit kullanır. Bir tane 5B/6B ile (soldaki 5 bit için) bir tane 3B/4B (sağdaki 3 bit için) vardır. Disparity controller uzun 1 ve 0 denetimi yapar. 2 10 2 8 = 768 fazla grup oluşur. 24/36 12

Scrambling Sayısal sayısal çevirme Biphase yöntemi kısa mesafede iki istasyon arasında (LAN içinde) uygundur ancak geniş bant genişliği gerektirdiği için uzun mesafede uygun değildir. Blok kodlama ve NRZ uzun mesafede DC bileşen olduğu için uygun değildir. Bipolar AMI kodlama dar bant genişliği gerektirir ve DC bileşen yoktur. Ancak uzun 0 larda senkronizasyon yoktur. Belirli sayıdaki 0 serisi farklı bir seriyle değiştirilir. 25/36 Sayısal sayısal çevirme Scrambling (B8ZS Bipolar with 8 zero substitution) 8 ardarda gelen 0 seviye gerilim yerine 000VB0VB yerleştirilir. V, AMI kodlamada bir önceki gerilim seviyesinin aynısını gösterir. B, bipolar bir önceki gerilim seviyesinin tersini gösterir. 26/36 13

Sayısal sayısal çevirme Scrambling (HDB3 High density bipolar 3 zero) 4 ardarda sıfır gerilim seviyesi 000V veya B00V ile değiştirilir. Son substitution dan sonra eğer sıfırdan farklı pulse sayısı tek ise, 000V işareti kullanılır. Böylece sıfırdan farklı pulse sayısı çift olur. Son substitution dan sonra eğer sıfırdan farklı pulse sayısı çift ise, B00V işareti kullanılır. Böylece sıfırdan farklı pulse sayısı çift olur. 27/36 Ders konuları Sayısal sayısal çevirme Analog sayısal çevirme İletişim modları 28/36 14

Analog sayısal çevirme Bazı uygulamalarda analog sinyal vardır (mikrofon veya kamera üretir). Analog sinyal sayısal dataya çevirilir ardından sayısal sinyale dönüştürülür. Pulse code modulation (PCM) En yaygın kullanılan analog sinyal sayısal data dönüştürme yöntemidir. 29/36 Analog sayısal çevirme Sampling (örnekleme) Her T s aralığında analog sinyal örneklenir(sampling rate,sampling frequency). Üç farklı örnekleme yapılır. Sample and hold (flat top) yaygın kullanılır. 30/36 15

Analog sayısal çevirme Sampling rate (örnekleme hızı) Nyquist teoremine göre örnekleme frekansı en yüksek frekansın en az iki katı olmalıdır. 31/36 Analog sayısal çevirme Sampling rate (örnekleme hızı) devam Örnekleme frekansı düşükse saat ters dönüyor gibi görünür. Bir filmde saniyede 24 frame geçer. 12 den az örnekleme undersampling tir. 32/36 16

Analog sayısal çevirme Quantization (sayısallaştırma) Örneklenen değerler analogtur. Minimum ve maksimum arası L seviyeye bölünür. İki seviye arasındaki fark Δ = (V max V min ) / L olur. Örnekte, V max = +20 V V min = 20 V L = 8 33/36 Analog sayısal çevirme Orijinal sinyali tekrar oluşturmak Bit dizisi tekrar analog sinyali oluşturmak için kullanılır. 34/36 17

Analog sayısal çevirme Delta modulation (DM) Delta modülasyonu PCM den daha basittir. Örneklenen değer bir öncekinden büyükse artış, küçükse azalış gerçekleştirilir. 35/36 Ders konuları Sayısal sayısal çevirme Analog sayısal çevirme İletişim modları 36/36 18

İletişim modları Paralel ve seri iletişim yapılır. 37/36 İletişim modları Paralel iletişim Aynı anda n bit gönderilir. Maliyet yüksektir, hızlıdır. Kısa mesafelerde kullanılır. 38/36 19

İletişim modları Seri iletişim Aynı anda 1 bit gönderilir. Maliyet düşüktür, yavaştır. Uzun mesafelerde kullanılır. 39/36 İletişim modları Seri iletişim asenkron Bilgi gruplar halinde gönderilir. Bir grupta genellikle 8 bit olur. Bir grubun geldiğini alıcıya start biti, bittiğini stop biti gösterir. Byte seviyesinde asenkrondur, ama bit seviyesinde senkron yapmak gerekir. Keyboard, mouse örnektir. 40/36 20

İletişim modları Seri iletişim senkron Start ve stop biti olmadan bitler ardarda gönderilir. Bitleri gruplara ayırmak ve zamanlama işlemleri alıcı tarafından yapılır. Asenkrona göre daha hızlıdır. Isochronous iletişim Gerçek zamanlı video ve audio uygulamalarında frame ler arasında bekleme istenmez. Isochronous iletişim sabit hızda verinin iletimini sağlar. 41/36 Ödev Sayısal iletişimde kullanılan kodlama yöntemlerinin kullanılma alanlarını araştırınız. Her bir kodlamanın uygulamalarda kullanılma gerekçelerini açıklayınız. 42/36 21

EEM330 Veri Haberleşmesi

! "# "$% % '( ) *+,,#)-* -,).*+,/0-,)1.*+--, )2.*/ )3 4 *& ( " 5 3 4 6 &

(()* (( "0-#, ( (, 8% 0 $$%'% 9 : (#$% );,,* '< #+,# :==+ (,% $ 7 5$ >?@,+>?@% 0.% A&+B-,# 1C.'<

8% 0, $% '1.,, D E00)EF;*, % >?@EF; '1.% %"( B &

8% 0,# $% '2.6:H B:H,#, 2.(((.6"# G! ' " I6, % A &7H+&7H+ 7H+7H,# % : 7

"",#$".+2.3 4 I,#$"!#.2. J>?@&3 4 "(

, ; $%"%"# &% "%"# $'"%"# $%# "%" 8% 0 $ $% & D

$%# "%" '< + ( 4 :I#'< - K,0 - % :I# 4 % 0, 7:D::I# 7 &%# "%" 8% 0, $% '< +)LM*'M & B

&%# "%" 14 ::I#'< - 14 % 0, BB:B4 I# D '# "%" 8% 0,# ($"$% 24 '< +14 B G

EEM330 Veri Haberleşmesi

!"# "#!$%& %' " #& ()!"&% " #&!*"& %#" *"& +!%%#! &% *#"% "#, %- -.* * "% %%,- - %. *!"& %* " * * + $ 0 *"& " #& %" #&!% " 0 ))! " #%% + 0 %"# /

2 %%" #%% +3"# #% 1 "! %%#

! /2!" #&) "# 2!" #&) %$5 " +% #&"" 4! /)" " # % % 2! 0 +%#&"" 2 172!" #&) $)-8 9,2! /-" '. +%% 6 /

! " # $%&& +#+" #&))%+" #&) % :! 9 %172!-4772!" 0 %72! %# 0 %66 2!-76 2!" 0 %772! %# ;<%% 2!" #&)%# (=% 0 2 72! %2!" #&) $0 " #& & " #&72! 2 % - # 72! 7 1

! 9 >,9$ ">)%."?' 6/-6/: 2!$ 6:-6:/ 2!" 2 " %'72!" #&)@#! # # %"A!"# $"" "" % & '#("# ) *+ # # '#%,, -# #%,., ',, ## /% %+ 0,-#%,., 0+ B * " "%+" #& # B * %"# & B *C D E;,%)C D F.& B, B.% %) "#

; %+" #&)"""& %%# 0 "" %# *; " + ++! ' %# ; $ ++; $ ")#""! % ; )#$" % " * $%""? #! # * + #" $"# # / 4

! G"" $"? #" +H "HI J#" +H/I J#" H/IH/ ",/ "H/ ". 0 H ",#" &. 1 ; )!F )%(F )# K $*) F )")## "& + 6

! G/; % 2 77"% $' )!) $)"% % 0 "% H/"%,". )# "% 0 H77 0 +H77 H L" %H77 LH77" 4! / 77")! &-" "# % 2 " &77"H17777 )! 0 +H17777H7I H17777L6H/77" +H/77"H*1I 6 :

2 #'$! % 0 "# %&$ +# : 0)!#"# " % % + 1 % +. $ # 2% %//1 #" " & 7 7

$ "!!% % 2 "#!%", ".? ) "#$7&# %"! /% 17 $# %K $" $ "#"!%" 2 # H17L6H777"H" +H17H/ 0 H17 2 +H17H/ 2 /L6MH" " 3 H17LH617"

' ; $' %#! %& & ( ; $#! % %# %)! * # -" %# % ' ; $"( ; $ " "' 9 "%%$" D,H D. #" ( ; # &$ ' ( ;!%" % /

1 "%&"%# *"%&)#" #&)" %# "!39D $"!B 9D 2" #&* N% #, OO. # %

( ( #%# +! &%%" #%% +*&! &"#" #%% + >, - >D.*-" # 2 ** (,).+ ") 4 ( H6$H "6 " " 3 %0%% #0,,, #0 0#+ 6 /

( 2 '+ + "! : ( 0 02 " " 7 1

( 2 " * ",).&# B 39D "" P ( G-" )77777 %" #&! " %# # %! %*"%7 '

5$ > %!'!*) +% &$# &#! 4