28 Eylul 2010 Ġstanbul TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ POLĠTĠKALAR & UYGULAMALAR Erdal ÇALIKOĞLU Genel Müdür Yardımcısı
Sunum Planı Enerji Kullanımında Eğilimler Enerji Yoğunluğunun Gelişimi Potansiyel Yasal Çerçeve Uygulamalar Planlanan Projeler Sonuç
M TEP Toplam Enerji Tüketimi & Yerli Üretim 120,00 35% 100,00 80,00 60,00 40,00 20,00 30% 25% 20% 15% 10% 5% - 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 YEAR 0% Birincil Enerji Tüketimi Yerli Üretim Yerli Üretim Oranı
M TEP Birincil Enerji & Elektrik Tüketimi 120,00 16% 100,00 80,00 60,00 40,00 20,00 15% 15% 14% 14% 13% 13% - 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 YEAR 12% Birincil Enerji Elektrik Elektrik (Oransal)
Sanayide ve Binalarda Elektrik Tüketim Oranı 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 YEAR Sanayi Bina ve Hizmetler
Enerji Yoğunluğu (TEP/2000 USD) Enerji Kullanımı ve Yoğunluğu (2007) 0,5 0,45 0,4 Polonya ABD 0,35 0,3 Türkiye Meksika Yeni Zellanda 0,25 0,2 0,15 0,1 0,05 0 İspanya Almanya Fransa Portekiz Hollanda İtalya Kanada Danimarka İsveç İngiltere Japonya İsviçre 0 2 4 6 8 10 Enerji Kullanımı (TEP/Kişi)
Enerji Yoğunluğu Enerji Yoğunluğu Değişimleri 0,32 0,3 0,28 0,26 0,24 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Yıl
M TEP Nihai Enerji Talep Tahmini Enerji Verimli Senaryolar 200 150 100 50 0 2000 2005 2013 2020 2030 Referans Senaryo Enerji Verimli Senaryo
Gt Enerji Verimliliği ile Enerji Çevre El Ele Sıcaklık Artışı 2 o C Emisyon sınırı 450 ppm (CO 2 eşdeğeri) Dünya nın enerji kullanımından kaynaklanan CO 2 emisyon azaltımı senaryosu 42 40 38 Referans Senaryo Teknoloji ile Azaltım, 2030 36 34 13.8 Gt 32 3.8 Gt 30 28 Senaryo 450 26 2007 2010 2015 2020 2025 2030 Verimlilik - 57% YEK & Biyoyakıtlar - 23% Nükleer - 10% TKS - 10%
ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠNDE RADĠKAL DÖNÜġÜM VĠZYON Enerjinin tamamını faydaya dönüģtüren bir Türkiye.. KiĢi baģına enerji kullanımı yüksek, aynı zamanda da birim yurt içi hasıla baģına az enerji kullanan ülkeler arasında yer alan bir Türkiye... TEMEL HEDEF Sanayide, binalarda, ulaģımda ve enerji sektöründe alınacak tedbirler ile; 2023 yılında; Birim milli gelir baģına tükettiğimiz enerjiyi (Enerji Yoğunluğunu) %20 oranında azaltmak.
Yasal Çerçeve (1/2) 18/4/2007 tarihli ve 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu (RG: 2 Mayıs 2007) Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Okullarda Enerji Yöneticisi Görevlendirilmesine İlişkin Yönetmelik (RG: 17/4/2009) Binalarda Enerji Performansı Yönetmeligi (RG: 5/12/2008 Degisiklik: 1/4/2010) Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına İlişkin Yönetmelik (RG: 25/12/2008) - 5627 Sayılı Enerji Verimliliği Kanunu Kapsamında Yapılacak Yetkilendirmeler, Sertifikalandırmalar, Raporlamalar ve Projeler Konusunda Uygulanacak Usûl ve Esaslar Hakkında Tebliğ 2009/2 (RG: 6/2/2009) - 5627 Sayılı Enerji Verimliliği Kanunu nun 10 uncu Maddesine ve 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu nun 3 üncü ve 17/7 nci Maddelerine Göre 2009 Yılında Uygulanacak Olan İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ 2010/1 (RG: 26/2/2010) - Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmeliğin 7 nci Maddesine Göre Yetki Belgesi ve Sertifika Bedelleri Sertifika Bedellerinin Yetkilendirilmiş Kurumlara Ödenecek Bölümü Hakkında Tebliğ 2010/2 (RG: 26/2/2010)
Yasal Çerçeve (2/2) Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) Destekleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG: 18/10/2008) Ulaşımda Enerji Verimliliğinin Artırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG: 9/6/2008) Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sicak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik (RG: 14/4/2008) Tanıtma Ve Kullanma Kılavuzu Uygulama Esaslarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik (RG: 8/10/2007) 16/02/2008 tarihli ve 2008/2 sayılı Başbakanlık Genelgesi (RG) 13/8/2008 tarihli ve 2008/19 sayılı Başbakanlık Genelgesi (RG) 05/08/2008 tarihli ve 2008/55 sayılı İçişleri Bakanlığı Genelgesi 13/08/2008 tarihli ve 2008/1 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Genelgesi 01/03/2010 tarihli ve 2008/18 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Genelgesi TS EN 16001 Enerji Yönetimi Sistemleri-Kullanım Kılavuzu ve Şartlar
Enerji Yönetimi (1) Enerji yönetimi uygulamalarını gerçekleştirmek üzere enerji yönetim birimleri kurulması veya enerji yöneticilerinin görevlendirilmesi Tüketim alışkanlıkların iyileştirilmesine yönelik önlemlerin belirlemesi, eğitimlerin düzenlemesi, Sistem, ekipman ve prosesler üzerinde yapılabilecek tadilatların belirlenmesi Enerji etütlerinin yapılmasının ve verimlilik artırıcı projelerin hazırlanmasının ve uygulanmasının koordine edilmesi, Ekipmanların verimliliklerinin izlenmesi, bakım ve kalibrasyonlarının zamanında yapılmasının sağlanması, Üst yönetime sunulmak üzere, enerji ihtiyacı ve verimlilik artırıcı uygulamaların planlarının, bütçe ihtiyaçlarının, fayda ve maliyet analizlerinin hazırlanması, Enerji tüketiminin ve maliyetlerin izlemesi, değerlendirilmesi ve peryodik raporlar hazırlanması,
Enerji Yönetimi (2) İzleme için gerekli sayaç ve ölçüm cihazlarının tesis edilmesinin sağlanması, Enerji yoğunluğunun (Fiziki & Mali), enerji-üretim (Mal & Hizmet) ilişkisinin izlenmesi, iyileştirme önerilerinin hazırlanması, Enerji kompozisyonunun değiştirilmesi ve alternatif kaynak kullanımı için araştırmalar yapılması, emisyon azaltıcı tedbirlerin hazırlanması ve uygulanmasının koordine edilmesi, Petrol ve doğal gaz konusunda, ikmal kesintisi durumları için acil eylem planları hazırlanması, Yönetime sunmak üzere, her yıl EİE ye gönderilecek bilgilerin hazırlanması,
Sanayide Enerji Yönetimi Yükümlülükleri Endüstriyel İşletmeler Enerji Tüketimi > 50.000 TEP Enerji Yönetim Birimi / Kalite Yönetim Birimi - 1 Enerji Yöneticisi (Mühendis) - 1 Makina Mühendisi - 1 Elektrik veya Elektrik-Elektronik Mühendisi Enerji Tüketimi > 1.000 TEP 1 Enerji Yöneticisi (Mühendis) Organize Sanayi Bölgeleri Enerji Yönetim Birimi - 1 Enerji Yöneticisi (Makina, Elektrik veya Elektrik-Elektronik Mühendisi) - 2 Teknik Eleman
Enerji Verimliliği Hizmetleri (1) YetkilendirilmiĢ Kurumlar Enerji Yöneticisi Eğitimleri Eğitim-Etüt-Proje Eğitimi Şirketlerin Yetkilendirilmesi EVD ġirketleri Enerji Yöneticisi Eğitimleri Enerji Etüdleri VAP Hazırlama ve Uygulama Danışmanlık Binalarda Enerji Yönetimi Uygulamaları Enerji Kimlik Belgesi Düzenleme
Enerji Verimliliği Hizmetleri (2) YetkilendirilmiĢ Kurumlar Yetkilendirilen (MMO: B: Enerji Yönetiicisi Kursları) 1 EVD ġirketleri Yetkilendirilen 17 - Bina 10 - Sanayi 11 Yetkilendirme AĢamasında 15 - Bina 11 - Sanayi 9 Değerlendirme AĢamasında 11
Destekler & TeĢvikler (1) Endüstriyel ĠĢletmelerde Verimlilik Artırıcı Projeler (VAP) Geri ödeme süresi en fazla Azami yatırım miktarı 5 yıl 500.000 TL Azami destek oranı %20 Azami destek miktarı 100.000 TL BaĢvurular: Ocak - 2009 o Desteklenen: 17 VAP (12 işletme) - 2010 o Desteklenen: 15 VAP (13 işletme)
Gönüllü AnlaĢmalar Destekler & TeĢvikler (2) Anlaşma dönemi 3 yıl Enerji yoğunluğunda en az %10 azaltım Kojenerasyon, yenilenebilir enerji ve atık kullanımı BaĢvurular: Ocak - 2009 o 11 anlaşma - 2010 o 11 başvuru
KOBİ ler için ENVER hizmetleri Azami destek oranı %70 - Enerji yönecisi eğitimleri - Etüt (Ön etütler: < 2.000 TL, Detaylı Etütler: < 20.000 TL) - Danışmanlık (< 10.000 TL) Diğer Malî Fırsatlar Krediler Destekler & TeĢvikler (3) - Dünya Bankası - TTGV o Çevre Projeleri o Teknoloji Geliştirme Kredileri - Diğer (EBRD vb)
Binalarda Enerji Performansı Tasarım Esasları (Mimarî, mekanik, elektrik vs) Isı yalıtımı Isı ve sıcaklık kontrolu Kojenerasyon, merkezi ve bölgesel ısıtma ve yenilenebilir enerji kullanımı Merkezi ve bölgesel ısıtmada bireysel ölçüm Yardımcı işletmeler (ısıtma, soğutma, havalandırma, tesisat, aydınlatma vb) Enerji kimlik belgesi Asgari enerji verimliliği gereksinimleri Kazanlar Kombiler Kat kaloriferleri Brülörler Elektrik Motorları Klimalar Elektrikli Ev Aletleri (Buzdolapları, Çamaşır ve bulaşık makinaları, fırınlar) Lambalar
Kojenerasyon & Mikro kojenerasyon & Yenilenebilir Enerji & Isı Pompası Verimi %80 ve üzeri olan kojenerasyon için lisans muafiyeti 500 kw altı yenilenebilir enerji tesisleri için lisans muafiyeti Toplu konutlar ve 20.000 m 2 nin üzerindeki binalar için zorunlu uygulamalar Kamu kesimi tedbirleri Enerji yönetimi Enerji etütleri ve VAP lar (25 Ekim 2011 e kadar) Kamu alımlarında klimalar, elektrik motorları ve ofis ekipmanları için asgari verimlilik sınırlamaları İzleme ve değerlendirme Başbakanlık Genelgesi tedbirleri
Ulaşımda Enerji Verimliliği Elektrik Üretim, İletim ve Dağıtımında Enerji Verimliliği Ölçüm & İzleme & Değerlendirme Enerji yönetimi oluşturulan bina ve işletmelerin izlenmesi Eğitim ve Bilinçlendirme Sertifikalandırma eğitimleri (Enerji Yöneticileri, EVD Şirketi Elemanları) Enerji Verimliliği Haftası (Ocak ayının 2. Haftası) Askeri liseler ile er-erbaş eğitim merkezlerinin ders ve eğitim programlarında; örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ders programlarında; kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet içi eğitimlerinde enerji verimliliği Doğal gaz ve elektrik tüketicilerinin enerji kullanımları hakkında bilgilendirilmesi Enerji tüketen ürünlerin kullanım kılavuzlarında ürünün verimli kullanımı bilgileri Elektrik motorları, klimalar, buzdolapları ve lambalar için Enerji Verimliliği Etiketi Ödüllü ve ödülsüz yarışmalar - Endüstriyel işletmelere yönelik proje, tesis ve ürün konulu yarışmalar - İlköğretim öğrencileri arasında resim ve öykü yarışmaları - Lise öğrencileri arasında proje yarışmaları
Sanayi Sektörüne Yönelik Planlanan Projeler (1) PROJELER / UNDP-GEF Enerji Verimli Ürünlerin Piyasa DönüĢümü Projesi (2011-2015) Paydaşlar - EİE Genel Müdürlüğü (Koordinatör) - Sanayi ve Ticaret Bakanlığı - Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği Sanayide Enerji Verimliliğinin Artırılması Projesi (2011-2016) Paydaşlar - EİE Genel Müdürlüğü (Koordinatör) - Sanayi ve Ticaret Bakanlığı - TSE - KOSGEB - TTGV
Sonuç ve Değerlendirme Türkiye de tüm sektörlerde önemli miktarlarda tasarruf potansiyeline sahibiz. Karadeliklerimiz; İsraf Yalıtım Yetersizliği Verimsiz Ürün, Ekipman ve Sistem Kullanımı Atıklar & Kayıplar Mevzuat ortamı yerli ve yabancı girişimciler için önemli fırsatlar sunmakta... Gelecek öngörülerimiz: Enerji Verimliliği Strateji Belgesi Mevzuat revizyonu - Kurumsal kapasiteler - Entegre uygulamalar - Finansman mekanizmaları - Daha etkin malî ve idarî tedbirler
TEŞEKKÜRLER Erdal ÇALIKOĞLU Genel Müdür Yardımcısı ecalikoglu@eie.gov.tr Tel: + 90 312 295 50 20 Faks: +90 312 295 50 34 www.eie.gov.tr