SULTAN MEHMET REŞAT IN RUMELİ SEYAHATİ 1 BAKİ SARISAKAL
SELANİK SEYAHATİ Donanma Cemiyeti nden: Rumeli ye vuku bulacak teşrifi şahane münasebetiyle görülen arzu-i umumiye binaen Reşit Paşa Vapuruyla iane-i milliyemiz menfaatine Selanik e icra edileceği ilan olunan seyahate iştirak edecek memurin hükümet için bir hafta müddetle müsaade edilmesi zımnında cemiyetçe makamat iradesi nezdinde müracaatta bulunmuştur. Birinci sınıf kamara biletleri 100, ikinci sınıf kamara biletleri 50 adetten ibaret olup, bunlardan başka katiyen satılmayacak ve güverte yolcusu alınmayacaktır. Seyahat esnasında inzibata fevkalade riayet olunacak vapurun kamaraları vardır. Kişiye mahsus olduğu halde yolcuların istirahatlarını temin için beher kamara iki zata tahsis edilecek ve ziyade miktarda yolcu alınmayacaktır. Zata mahsus olan biletlerin miktarı da azalmış olduğundan arzu eden zevatı keramın atideki mahallerden biletlerini tedarik etmeleri ilan olunur. Karakaş Macit Bey, Balcılar Mağazası, Şamlı Mağazası, Selanik Bonmarşesi, İğneci Kani Bey, Merkezi Umumi, Bahçekapısı nda Ragıp Şefik Beyin Bakkaliye Mağazası. Padişah Hazretlerinin Rumeli yi teşrifi şahaneleri esnasında donamayı hümayun refakatinde olarak Muaveneti Milliye Cemiyeti tarafından Selanik e tertip edilen seyahat programıdır: 1. Seyahat, İane-i Milliye Cemiyeti ile mübaya edilen Reşit Paşa Vapuruyla icra edilecektir. 2. 16 Mayıs 1327 Pazartesi günü donanma ile beraber Dersaadet ten hareket olunacaktır. 3. Vapur a Galata Rıhtımından binilecektir. 4. Birinci Mevki yolcular için Selanik e ulaşıncaya kadar verilecek yemeklerden maada, sabahleyin ve ikindi üstüde kahvaltı verilecektir. 5. İkinci sınıf yolcular için verilecek yemeklerden maada yalnız sabah kahvaltısı verilecektir. 6. Yemek kahve alanlar tabldot suretinde umumi olacağı cihetle sofralar haricinde katiyen yemek verilmeyecektir. 7. Selanik e ulaştıktan sonra yemek olmadığından arzu eden zevat ayrıca tertip edilen liste mucibince münasip ücret mukabilinde yemek yiyebileceklerdir. 8. Selanik te vapurda liste mucibince yemek yiyecek zevat hangi vaktin yemeğini yiyecek ise evvelce kamarota kaydettirilmelidir. 9. Selanik te vapur içinde yemek yemek üzere ismini kaydettirenler yemeğe iştirak etmeseler bile ücretini ödemeye mecburdur. 10. Selanik te vapur tahsis edilen mahale yanaşacaktır. 11. Seyahat edenlerden arzu edenler Selanik te vapur içinde yatabilecekler ise de, misafir sıfatıyla hariçten hiç kimse vapurda kalamayacaklardır. 12. İane-i Milliye ile alınan bu vapur milletin müşterek malı demek olduğundan nezafet, taharet ve hususat saire için her halde ihtimam ve dikkat edileceği şüphesizdir. 13. Duş ve banyo için ayrıca ücret alınacaktır. 14. Padişah Hazretleri nin Selanik ten hareket ettikleri gün sefine dahi Selanik Limanından ayrılarak İstanbul a hareket eyleyecektir. 15. Seyahatin her suretle esbabı istirahatının Donanma Cemiyeti Merkez Umumisi Heyeti İdaresi azasından birkaç zat nezaret edecektir. 16. Seyahat edenler Cemiyet tarafından tevzi olunan alâmetifarikayı hamil bulunacaklardır. Birinci mevkii yemek ve ulaşım için 6, ikinci mevki 4 Osmanlı Lirasıdır. 1 1 Tanin 18 Mayıs 1911
Meşrutiyetperver Padişahımız Sultan Mehmet Reşat ın Selanik ten, Üsküp ve Kosova Vilayetine Seyahati Şahaneleri Münasebetiyle Şark Demiryolları Kumpanyası Osmanlı Anonim Şirketi
SEYAHAT ÖNCESİ MANASTIR DA YAPILAN HAZIRLIKLAR İnşasına başlanılan üç tak ın yapımı tamamlanmıştır. Bu takların en büyüğü Dairei Hümayun pişegahındadır. Bu tak gayet kuvvetli imal edilmiş ve üzerine metin ve kalın kumaşlar çekilmiştir. Bu takların üzeri zift ile sıvanacak ve yağlı boya ile boyanacaklardır ki birkaç sene muhafaza edilecektir. Takların biri istasyon yakınında diğeri 10 Temmuz Caddesi medhalindedir. Bunların her ikisi de aynı vaziyettedir. Ortası bir kapı, iki yanları ise kale burçları şeklindedir. 10 Temmuz kaldırımları hemen bitmiştir. Bu Cadde üzerinde bulunan ufak bir İslam Mezarlığı önüne bir duvar inşa olunmuştur. 10 Temmuz caddesinde bulunan bütün bina ve dükkanlar beyaz ve kırmızıya boyanmıştır. Öyle ki her tarafta bir yenilik ve şirinlik var. Her yer bir milli tebessüm gösteriyor. Kırmızı ile Beyaz, bu milli renk Osmanlılık, Türklük ruhunu yaşatıyor. Mekteplilerin zatı şahaneye verecekleri konser tecrübeleri Darül Muallimin dahilinde bütün mektebin iştirakiyle devam etmektedir. Buna askeri müzikası da iştirak etmekte ve talebeler muzika ile çalışmalarına devam etmektedirler. Dömeke Bahçesini ziyaret edecek olan zatı şahane için oradaki köşk tamir edilmiştir. Zatı şahanenin Ekşisu yu da ziyaretleri program dahilindedir. Bunun için Ekşisu yolu üzerindeki köprüler 500 lira masrafla tamir edilmektedir. Dömeke Bahçesi İshakiye Camii Şerifinin tamiratı sona ermiştir. Camii Şerif içine bir Hünkâr Mahfili inşa edilmiştir. Zatı şahane Cuma Selamlığını burada eda buyuracaklardır. Her yerde fevkalade hazırlık vardır. Mektepler çalışıyor, cemiyetler çalışıyor, elektrik tenviratı için gayret ediliyor. Şehir bir baştan, öbür başa bütün Drahor Boyu yüz binlerce fener ile donanacaktır. Yerleri şimdiden hazırlanmıştır. 2 2 Tanin 20 Mayıs 1911
SEYAHAT ÖNCESİ SELANİK TE YAPILAN HAZIRLIKLAR Padişah Hazretlerinin Selanik e teşrifleri münasebetiyle memleketin en müstesna güzergâhlarında muazzam taklar inşa olunmakta olduğunu görüyoruz. Bu latif takların ahşaptan vücuda getirilmiş olmaları hasebinden avdeti hümayundan sonra tekrar kaldırılacakları, kaldırılmasalar bile uzun müddet hava şartlarına tahammül ederek yerlerinde kalamayacakları tabidir. Hâlbuki Sevgili Padişahımızın Rumeli Seyahatleri ve Selanik imizi ziyaretlerinin bir daimi hatıralarının teyidi bu suretle insali atiyeye de yadigâr edilmesi elbette arzu edilecek bir şeydir. Şehrimizde İskenderi Kebir namına inşa edilmiş olan takın iki bin seneden beri ayakta kalması dikkati ibrettir. Almanya İmparatoru nun İstanbul Ziyareti hatırasına inşa edilen Çeşme de elbette bir mana ver kıymet vardır. Binaen âliye Meşrutiyet-i Osmaniye nin ilk padişahı olan Sultan Mehmet Han Hazretlerinin Selanik imizi ziyaretlerine bizimde böyle bir daimi hatırasını mevcuda getirmek suretiyle ehemmiyet etmekliğimiz elzem idi. Teşekkür olunur ki milletin arzusuna tamamıyla muvafık olan bu lüzum, belediyemiz erkânı keramından bazı zevatı münevverece derpiyaş olunmuş ve hatta esasen tekerrür bile eylemiştir. İstihbaratımıza göre Padişahımızın seyahati hatırası olarak vücuda getirilecek abidenin kargir bir tak olması bununda şehrimizin en münasip bir mahalline mesela 10 Temmuz Meydanı dahilindeki yollar ağzına inşa edilmesi düşünülmektedir. Henüz Heyeti Mahsusa-i Fenniye teşkil olunarak istişare edilmiş ise de tak ile beraber münasip düşecek mahalline birde çeşme ilavesi düşünülüyor. 3 Teşrif-İ Hümayun Münasebeti Mücellesiyle Selanik Belediyesi nin İttihad ve Terakki Mektebi Karşısında İnşa Ettiği Tak-ı Zafer 3 Tanin 27 Mayıs 1911
Mithat Paşa Caddesi nde Bulgar Cemaati Tarafından İnşa Ettirilen Tak-ı Zafer 1911
Rıhtım Üzerinde Yeni Musevi Kulübü Binası 1911
RUMELİ SEYAHATİ Şehrimiz mahvel siyasesinin fikir ve mütealasına nazaran Padişah Hazretlerinin Rumeli Seyahati Arnavut asilerinin teskini nokta-i nazarından pek ziyade önemlidir. Padişah Hazretleri şehri halin yirmi üçüncü Pazartesi günü Rumeli ye teşrif buyuracaklarından yevmi mezkurda vasati saat dört buçukta beyaz boyun bağı ile İstanbulin labs olarak aşağıda isimleri bulunan zevatın Dolmabahçe Sarayı nda hazır bulunması için teşrifattan tebliğat icra kılınmıştır: Dolmabahçe Sarayı Dahiliye Nezareti Müsteşarı, Muhasebe ve Tahrirat Müdürü beyefendiler, Şehremini ve Şehremaneti Meclis Reisi Beyefendi, Umumi Devair Belediye Rüesası, İstanbul Defterdarı Bey, İstanbul Emniyet Müdürü Paşa, matbuat namına birer zat. 4 4 Tanin 2 Haziran 1911
PADİŞAH HAZRETLERİNİN SEYAHATLERİ Osmanlıların Padişahı ve umum Müslümanların Halifesi Sultan Mehmet Han Hazretleri bugün Rumeli ye müteveccihen Dersaadet ten hareket edeceklerdir. Sevgili Padişahlarının huzurundan bir müddet için mahrum kalan payitaht ahalisinin bu münasebetle temsiyat halisanelerine teçyiz bir tercüman olduğumuz sırada şu seyahat padişahının hayatı siyasiyemizde ne mesut bir tahavvülün delili olduğunu tahatar etmemek kabil olunmuyor. Padişah yüzüne hasret kalan millet bugün kemali hürmet ve tazim ile yakından görmek saadetine nail olabiliyor. Sultan Mehmet Han Hazretleri Milleti Osmaniye nin Handanı Zişan Osmaniye karşı perverde eylediği his hürmet ve sadakatına pederane ve müşfikane bir his ile mukabele ederek her vesileden bila istifade millet ile temasta bulunmak mesleğini takip buyurdular. Şimdiye kadar Bursa ve Edirne şehirleri kadum şehriyarileriyle mütemin oldu. şimdi de Rumeli ve Arnavutluk ahalisi sevgili, ve büyük padişahlarının memleketlerine teşrif saadetlerini idrak ediyorlar. Şüphe yok ki aynı şeref ve saadetten bir müddet sonra Suriye gibi, Anadolu nun sair mahalleri gibi Vilayeti Osmaniye de hissedar olacaktır. Padişah Hazretlerinin bu defaki Rumeli Seyahatleri büyük bir ehemmiyet siyasiyeyi haizdir. Sultan Osman tahtını birkaç asırlık sui idaresinin cezai tabi ve zaruriyesi altında eski gücünü kaybetmiş, Rumeli deki Hakimiyeti Osmaniye zayıf duruma düşmüştü. Bundan Osmanlılığın ve Müslümanlığın kalbi az çok yakın bir zaman için vukuundan korkulan felaket hissi kabil elvukuuyla dagdar bulunuyordu. İşte bu sırada bu vatanda bir ışık parladı. Meşrutiyet ilan edildi ve bu millet Meşrutiyet ile beraber nail olduğu nimetlerin en büyüklerinden olmak üzere Sultan Mehmet Han gibi bir Padişaha nail oldu. Meşrutiyet idaresi Sultan Mehmet Han gibi bir Padişaha hürriyetperver, zir saltanatta iki sene çalıştı. Bu iki senenin semeresi işte Osmanlı Padişahının ve Müslümanlar Halifesinin Kosova Sahra-i tarihiyesinde ecdadının şanlı ve muhteşem bayrağını yeni bir iftihar ve azimet ile rakz etmesi suretinde tecelli ediyor. Osmanlıları Rumeli den çekilip gidecek diye bekleyenlerin nazari hayreti önünde bugün Osmanlı Padişahının bugün Kosova sahrasına kurulan otağı hümayunundaki mübarek sancağı dikiliyor. Ölmek üzere bulunan zannettikleri Osmanlılık eski şaşasıyla tekrar diriliyor ve bu iki mevcudiyetini babalarının kanları, canları bahasına kazandıkları Kosova sahrasında tekrar cihana gösteriyor. İşte bu nokta-i nazardan Osmanlı Padişahının Rumeli ye ve Arnavutluk kıtasına seyahati, Meşhedi Hüdevandiğar ı ziyareti idare-i cedideyi maddi surette tecelli ettirir bir temsil hükmündedir. Bundan dolayıdır ki büyük bir ehemmiyet siyasiyesi vardır diyoruz. Hayır, Osmanlılık Rumeli de zayıf değildir. Rumeli de misafir değildir. Bilakis günden güne Rumeli de kuvvetini arttırıyor. Rumeli de ebedi suretle yerleşiyor. Bunun ispatını ise padişahımızın seyahati ile gösteriyoruz. Meşhedi Hüdavendigar da, Osman Gazi nin şanlı oğlunu selamlayan taburlarca askerlerde bu gün cevalan eden kan, Osmancık ile Anadolu yalılarına uzayan silah arkadaşlarının, yiğit Türklerin kanıdır. Küçücük bir kabile halinde Anadolu da yerleşen o ecdadımız ayrım asırlık bir zaman geçmeden Anadolu dan Rumeli ye Hüdavendiğar Gazi ye meşhedi olan Kosova Sahrasına kadar şanlı bayraklarını pür şaşa ve ilanı galibiyete getirmişlerdir. İşte şimdi o sahra bu günkü Osmanlı askeri bu günkü âli Osman padişahını selamlarken, çalınacak boru seslerinde babalarımızın galibiyetini duyar gibi olacağız. Hayır, Rumeli nin, Osmanlı vatanının bir karış parçasını bile düşmana vermeyeceğiz ve buralarda yaşayacağız, terakki edeceğiz, medeni bir devlet ve millet olarak, Avrupalılar gibi ilerleyeceğiz. Altı asırdan beri Osmanlılık âleminde vukua gelen tebdili fark etmek için Osmanlılığın esası olan orduya dikkat etmek iktiza eder. Ecdadımızın zamanında Osmanlı Ordusunda Hıristiyan evladı var idi. Fakat onlar devşirme Yeniçeri oğulları idi.
Bu günde Osmanlı ordusunda Hıristiyan delikanlıları var. Fakat bugün bunlar birer devşirme, birer esir sıfatıyla değil, birer vatandaş sıfatıyla Osmanlı Ordusunda bulunuyorlar ve altı asırdan beri şan ve şerefini muhafaza eden Osmanlı Ordusuna hisse-i fedakârlıklarını getiriyorlar. Kosova Muharebesi İşte iki zamanı birbirinden temayüz eden sıfat farka Osmanlılar geldiler. Buralarını fethettiler. Ahali mahalliye birer millet-i mahkûma halinde asırlarca yaşadı. O zamanlar ecdadımız bu topraklar üzerindeki ahaliyi maddeten fethetmişti. Şimdi Osmanlılar buralarını ikinci defa fethetmişlerdir. Fakat toprak değil kalp fethettiler. Esir değil kardeş kazandılar. Sultan Mehmet Han Hazretlerinin Rumeli ve Arnavutluk seyahati Meşrutiyet in feyz ve nimeti olan bu hal azmi terakkiyi bir sureti katiye de ortaya çıkan bir nümayiş tarihidir. Tarihimizin en şanlı bir devresini izhar eden Kosova Muharebesinde resmi selamı ifa eden Osmanlı Ordusunda vatandaş sıfatıyla bütün Osmanlıların bila tefrik cins ve mezhep farkı olmaması Osmanlı ülkesinde tesis eden eşitliğin bir nişanesidir. Hüseyin Cahit 5 5 Tanin 5 Haziran 1911