İKTİSADİ RAPORLAMA VE İSTATİSTİK MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 1 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Gözden Geçirme Notları 2011 Yılı Eylül Ayı TÜFE Göstergeleri TÜİK tarafından 03/10/2011 tarihinde açıklanan, 2011 yılı Eylül ayı Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) haber bültenine göre Endeks; Aylık bazda %0,75, Yıllık bazda %6,15 ve Oniki aylık ortalamalara göre de %6,00 oranlarında artış göstermiştir (Bkz; Grafik 1, Grafik 2). Değişim Oranı (%) 3,00 2,50 2,00 2,42 1,50 1,00 0,50 0,00-0,50 0,41 0,73 0,42 0,87-0,41 0,73 0,75-1,00-1,50-2,00-1,43 2010 2011 Kaynak: TÜİK. Grafik 1. Tüketici Fiyatları Endeksi (Bir Önceki Aya göre Değişim Oranları) CNBC-e Eylül ayı enflasyon anketine göre TÜFE de aylık bazda ortalama %0,68 oranında artış beklenirken, endeks %0,75 oranında gösterdiği artışla beklentilerin üzerinde gerçekleşmiştir. Mevsim dolayısıyla yeni sezon kıyafetler ve okulların açılmasıyla eğitim harcamalarındaki artış TÜFE yi çok fazla etkilememiştir. Ancak kurlardaki artışın da etkisiyle doğalgaza ve elektrik fiyatlarına yapılabilecek olası zamlar gelecek aylarda TÜFE artışını olumsuz etkileyebilir.
İKTİSADİ RAPORLAMA VE İSTATİSTİK MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 2 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık 4,16 3,99 4,90 4,26 6,24 7,58 6,31 6,40 7,17 6,65 6,15 7,29 8,19 8,37 8,33 9,56 9,10 8,62 9,24 10,13 10,19 Değişim Oranı (%) 14,00 12,00 10,00 8,00 6,00 4,00 2,00 0,00 2010 2011 Kaynak: TÜİK. Grafik 2. Tüketici Fiyatları Endeksi (Bir Önceki Yılın Aynı Ayına göre Değişim Oranları) TÜFE de kullanılan COICOP sınıflamasına göre ana harcama grupları düzeyinde TÜFE rakamlarının bir önceki aya göre değişim oranları incelendiğinde, aylık olarak %3,24 oranı ile sadece giyim ve ayakkabı ana harcama grubunda düşüş olurken, diğer ana harcama gruplarının tümünde ise artış yönünde değişim olmuştur. Ana harcama grupları itibariyle aylık değişimler; Çeşitli mal ve hizmetlerde %2,78 Ulaştırmada %1,92 Eğitimde %1,79 Lokanta ve otellerde %1,10 Gıda ve alkolsüz içeceklerde %0,99 Ev eşyası %0,92 Konutta %0,63 Eğlence ve kültürde %0,43 Haberleşme %0,18 Alkollü içecekler ve tütünde %0,11 Sağlıkta %0,03 oranlarında artış olmuştur.
İKTİSADİ RAPORLAMA VE İSTATİSTİK MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 3 Bir önceki yılın aynı ayına göre TÜFE de en yüksek artış %20,19 oranı ile çeşitli mal ve hizmetler ana harcama grubunda gerçekleşmiştir. Ulaştırma %14,10, ev eşyası %8,61, lokanta ve oteller %8,36, giyim ve ayakkabı %6,29, eğitim %6,24, konut %5,27, haberleşme %2,98 artışın yüksek olduğu diğer ana harcama gruplarıdır. Aynı referans dönemi için alkollü içecekler ve tütün ana harcama grubunda %0,29 oranında düşüş gerçekleşmiştir. 2011 yılı Eylül ayında fiyatı en fazla artış gösteren mal ve hizmet sıralamasında; %16,22 oranındaki artış ile yumurt ilk sırayı alırken bunu, %10,78 oranı ile baharat, %9,44 oranı ile şehirlerarası tren ücreti ve %8,93 oranı ile fındık içi izlemiştir. 2011 yılı Eylül ayında fiyatı en fazla düşüş gösteren mal ve hizmetlerde; %22,76 oranı ile karpuz, %21.12 oranı ile taze fasulye, %16,56 oranı ile elma ve %14,93 oranı ile de yurt içi bir hafta ve daha fazla süreli turlar olmuştur. Bir önceki aya göre Eylül ayına ait özel kapsamlı TÜFE göstergeleri incelendiğinde, H çekirdek fiyat göstergesinde (işlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler, tütün ürünleri ve altın hariç) aylık değişim %0,75 ve I çekirdek fiyat göstergesinde (enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç) ise %0,58 oranlarında artış yönündedir. Bir önceki yılın aynı ayına göre ise H çekirdek fiyat göstergesinde %7,42 ve I çekirdek fiyat göstergesinde %6,96 oranlarında artış olurken, en yüksek artış G çekirdek fiyat göstergesinde (enerji, alkollü içkiler ile tütün ürünleri, işlenmemiş gıda ürünleri hariç) %8,54 oranı ile olmuştur. Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) Düzey 2 ye göre 26 istatistiki bölge içerisinde, TÜFE de bir önceki aya göre en yüksek oranlı artış %1,46 oranı ile TRA2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) bölgesinde olmuştur. TRA1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt) bölgesi %1,24 oranı ile ikinci sırada, TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) bölgesi %1,23 oranı ile üçüncü sırada, TR90 (Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane) bölgesi %1,16 oranı ile dördüncü sırada yer almıştır. Fiyatlarda en yüksek artış; bir önceki yılın Aralık ayına göre %6,73, geçen yılın aynı ayına göre %8,49 ve on iki aylık ortalamalara göre %7,65 oranları ile TRA1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt) bölgesinde gerçekleşmiştir (Bkz, Tablo 1).
İKTİSADİ RAPORLAMA VE İSTATİSTİK MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 4 2011 yılı Eylül ayında endekste kapsanan 445 maddeden; %18,0 ı olan 80 maddenin ortalama fiyatlarında herhangi bir değişim olmazken, %64,7 si olan 288 maddenin ortalama fiyatlarında artış ve %17,3 ü olan 77 maddenin de ortalama fiyatlarında ise düşüş gerçekleşmiştir. Tablo 1. İstatistiki Bölgelere göre Tüketici Fiyatları Endeksi Değişim Oranları (2003=100) İstatistiki Bölgeler (İBBS) Düzey 2 TÜRKİYE Bir önceki aya göre değişim oranı (Eylül 2011) Bir önceki yılın Aralık ayına göre değişim oranı (Eylül 2011/Aralık 2011) Bir önceki yılın aynı ayına göre değişim oranı (Eylül 2011/Eylül 2010) Oniki aylık ortalamalara göre değişim oranı (01 Ekim 2010-30 Eylül 2011/ 01 Ekim 2009-30 Eylül 2010) 0,75 4,53 6,15 6,00 TR10 (İstanbul) TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) TR22 (Balıkesir, Çanakkale) TR31 (İzmir) TR32 (Aydın, Denizli, Muğla) TR33 (Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak) TR41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik) TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) TR51 (Ankara) TR52 (Konya, Karaman) TR61 (Antalya, Isparta, Burdur) TR62 (Adana, Mersin) TR63 (Hatay, K.Maraş, Osmaniye) TR71 (Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir) TR72 (Kayseri, Sivas, Yozgat) TR81 (Zonguldak, Karabük, Bartın) TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) TR83 (Samsun, Tokat, Çorum, Amasya) TR90 (Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane) TRA1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt) TRA2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) TRC1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) TRC3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) Kaynak:TÜİK. 0,83 3,88 5,32 5,02 0,93 4,39 6,68 6,39 0,88 4,33 5,83 6,24 0,90 4,21 5,92 6,34 0,64 5,44 6,29 6,65 0,44 4,57 6,50 6,98 0,78 4,50 6,06 5,90 0,43 4,73 6,42 5,34 0,19 4,40 5,98 5,89 0,45 4,14 6,38 7,01 0,79 5,60 6,81 6,17 0,71 4,85 6,63 6,60 0,73 4,93 7,62 7,07 0,90 5,91 7,29 6,96 0,93 5,73 6,61 6,37 0,58 5,64 6,79 6,40 1,23 5,99 7,44 6,88 0,94 4,56 6,53 6,24 1,16 5,93 7,72 6,66 1,24 6,73 8,49 7,65 1,46 6,39 8,30 7,39 0,77 5,47 7,59 6,85 0,84 5,22 7,71 6,96 0,86 5,23 7,29 7,06 0,64 4,10 7,06 7,39 0,54 4,72 7,58 6,87
İKTİSADİ RAPORLAMA VE İSTATİSTİK MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 5 AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ İLE KIYASLAMA EURO BÖLGESİ ENFLASYON GÖSTERGELERİ 1 EUROSTAT tarafından açıklanan MUICP (Monetary Union Index of Consumer Prices) a göre Euro bölgesi 2011 yılı Ağustos ayı için geçici sonuçlara göre enflasyon; Bir önceki aya göre %0,2 oranında, Bir önceki yılın aynı ayına göre %2,5 ve Oniki aylık ortalamalara göre de %2,4 oranlarında artış göstermiştir. 2010 yılı Ağustos ayı itibariyle %1,6 oranında olan enflasyon, 0,9 puan artışla 2011 yılı Ağustos ayında %2,5 oranına yükselirken, bir önceki aya göre ise aynı düzeyde kalmıştır. Ana harcama grupları itibariyle TÜFE deki aylık değişim oranlarına bakıldığında; Ağustos ayında gıda ve eğitim ana harcama gruplarında %0,2 oranında düşüş olurken, diğer ana harcama gruplarında ise artış olmuştur. 2011 yılı Ağustos ayında aylık düzeyde fiyat artışının en yüksek olduğu harcama grubu %1,8 oranıyla giyim olmuştur. Yıllık olarak TÜFE deki değişimlere bakıldığında Ağustos ayında %2,8 oranı ile giyim ana harcama grubu, %1,8 oranı ile de haberleşme ana harcama grubu fiyatlarında düşüş olurken, diğer ana harcama gruplarının fiyatlarında ise artış olmuştur. İlgili dönem için artışın en yüksek olduğu ana harcama grupları; %5,6 oranı ile ulaştırma, %4,9 oranı ile konut, %3,1 oranı ile alkollü içecekler ve tütün gruplarıdır. Özel kapsamlı çekirdek fiyat göstergelerinde 2011 yılı Ağustos ayında bir önceki yılın aynı ayına göre enerji grubunda %11,8, gıda, alkol ve tütün grubunda %2,7 oranlarında artış olmuştur (Bkz, Tablo 2). 1 Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (EUROSTAT) ın veri açıklama takviminde en son açıklanan Ağustos ayı göstergelerine ilişkin geçici tahmini sonuçlara yer verilmiştir.
İKTİSADİ RAPORLAMA VE İSTATİSTİK MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 6 Tablo 2. Ana Harcama Grupları İtibariyle Euro Bölgesi Tüketici Fiyatları Değişim Oranları Yıllık Yüzde Değişim 12 Aylık Aylık Yüzde Yüzde Euro Bölgesi (MUICP) Ağus. 11 (*) Tem.11 Haz.11 May.11 Ağu.10 Değişim (*) Değişim (*) Toplam 2,5 2,5 2,7 2,7 1,6 2,4 0,2 Gıda 2,6 2,6 2,7 2,7 1,1 2,0-0,2 Alkol ve Tütün 3,1 2,9 2,6 3,3 3,3 3,3 0,3 Giyim -2,8-2,9 1,0 1,5-0,2 0,1 1,8 Konut 4,9 5,0 4,8 4,7 2,7 4,3 0,1 Ev Eşyası 1,2 1,1 1,1 1,0 0,5 0,9 0,3 Sağlık 1,9 1,4 1,5 1,4 0,8 1,3 0,5 Ulaştırma 5,6 5,5 5,3 5,3 3,3 5,1 0,1 Haberleşme -1,8-1,6-1,2-1,0-0,5-0,9 0,0 Eğlence ve Kültür 0,4 0,4 0,4 0,0-0,1 0,1 0,3 Eğitim 1,5 1,8 1,8 1,8 2,3 1,7-0,2 Otel ve Lokanta 2,0 2,1 1,9 1,7 1,0 1,7 0,1 Diğer 2,2 2,6 2,6 2,7 2,3 2,5-0,1 Enerji hariç 1,5 1,5 1,8 1,8 1,1 1,5 0,2 Enerji, gıda, alkol hariç 1,2 1,2 1,6 1,5 1,0 1,2 0,3 Enerji, işlenmemiş gıda hariç 1,5 1,5 1,8 1,7 1,0 1,4 0,3 Enerji, mevsimlik gıda ürünleri hariç 1,6 1,6 1,8 1,8 0,9 1,4 0,3 Tütün hariç 2,5 2,5 2,7 2,7 1,5 2,3 0,2 Enerji 11,8 11,8 10,9 11,1 6,1 11,0-0,2 Gıda, Alkol ve Tütün 2,7 2,6 2,7 2,8 1,6 2,2-0,1 Kaynak: EUROSTAT. (*): Geçici verilerdir. Özel Kapsamlı TÜFE Bu konuyla ilgili bir sonraki haber bülteninin yayımlama tarihini adresinde YAYINLAR başlığı altında, Takvimden görebilirsiniz.