Sirküler no: 049 İstanbul, 8 Mayıs 2009 Konu: Yat, kotra ve her türlü motorlu özel teknelerden motorlu taşıtlar vergisi yerine harç alınmasını öngören 5897 sayılı Kanun, TBMM Genel Kurulu nda kabul edildi. Özet: 5897 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun TBMM Genel Kurulu nun 6 Mayıs 2009 tarihli oturumunda kabul edilmiştir. Kanun ile 491 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK), Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu ve Harçlar Kanunu nda bazı değişiklikler yapılmaktadır. 1. Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu nda yapılan değişiklikler 5897 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle, Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu nun 6. maddesinde yer alan (III) sayılı tarifedeki yat, kotra ve her türlü motorlu özel tekneler, 30 Haziran 2009 tarihinden itibaren motorlu taşıtlar vergisi (MTV) kapsamından çıkarılmaktadır. Bu değişiklik sonrasında MTV, sadece, motorlu kara taşıtları ile uçak ve helikopteri bulunan gerçek ve tüzel kişiler tarafından ödenmeye devam edilecektir. Söz konusu deniz araçlarının MTV kapsamı dışına çıkarılabilmesi amacıyla Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu nun 1, 2, 3, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13 ve 14. maddelerinde değişiklikler yapılmıştır Kuzey YMM A.Ş. Büyükdere Cad. Beytem Plaza No: 22 34381 Şişli İstanbul - Turkey Tel: +90 (212) 315 30 00 Fax: +90 (212) 234 10 67 www.vergidegundem.com www.ey.com 2. Harçlar Kanunu açısından geçerli olan değişiklikler 5897 sayılı Kanun un 1. maddesi ile 491 sayılı KHK ye eklenen ek 12. maddede Bağlama Kütüğü ne ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Buna göre, Denizcilik Müsteşarlığınca liman başkanlıkları bünyesinde bağlama kütüğü oluşturulacaktır. Türk Uluslararası Gemi Siciline tescilli olanlar ve Milli Gemi Siciline tescili zorunlu olanlar dışındaki ticari veya özel kullanıma mahsus gemi, deniz ve iç su araçlarının malikleri veya işletenlerine, bu araçlarını bağlama kütüğüne kaydettirme zorunluluğu getirilmektedir. Bağlama kütüğüne kayıt edilecek her bir gemi, deniz ve iç su aracı için ruhsatname düzenlenecek ve bağlama kütüğünün tutulduğu liman başkanlığı veya belediye tarafından her yıl vize edilecektir. Ruhsatname ve bunların vizeleri, Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin XIII- Bağlama kütüğü ruhsatnamelerinden ve bunların vizelerinden alınacak harçlar bölümünde belirlenen harca (Gemi, deniz ve iç su aracının boyuna göre) tabi olacaktır. Ödenecek olan harç tutarlarına aşağıda yer verilmiştir. - 5 metreden 9 metreye kadar olanlardan (200 TL) - 9 metreden 12 metreye kadar olanlardan (400 TL) - 12 metreden 20 metreye kadar olanlardan (800 TL) - 20 metreden 30 metreye kadar olanlardan (1.600 TL) - 30 metreden büyük olanlardan (3.200 TL) 5897 sayılı Kanun un bütün hükümleri, 30 Haziran 2009 tarihinde yürürlüğe girecektir.
- 2-5897 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun TBMM Genel Kurulu nun 6 Mayıs 2009 tarihli oturumunda kabul edilmiştir. Sözü geçen Kanun ile; - Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, - Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu, - Harçlar Kanunu nda (ekli 8 sayılı tarifede), bazı değişiklikler yapılmaktadır. Bu sirkülerimizde esas olarak, 5897 sayılı Kanun ile Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu ile Harçlar Kanunu açısından geçerli olan değişikliklere değinilecektir. Ancak Harçlar Kanunu açısından geçerli olan değişikliğin daha rahat anlaşılabilmesi için, 491 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname de yapılan değişikliklere de ilgili bölümde kısaca değinilecektir. I. Yat, kotra ve her türlü motorlu özel tekneler için MTV ödenmeyecek 5897 sayılı Kanun un 2 ve 3. maddeleri ile Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu nda yapılan değişiklik; yat, kotra ve her türlü motorlu özel teknelerin, 30 Haziran 2009 tarihinden itibaren motorlu taşıtlar vergisi (MTV) kapsamından çıkarılması olarak özetlenebilir. Bir başka deyişle, belediye veya liman sicilinde adlarına motorlu taşıt kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek ve tüzel kişiler tarafından, 30 Haziran 20009 tarihinden sonra, bu taşıtlara ilişkin olarak motorlu taşıtlar vergisi ödenmeyecektir. Bu değişiklik sonrasında motorlu taşıtlar vergisi, sadece, motorlu kara taşıtları ile uçak ve helikopteri bulunan gerçek ve tüzel kişiler tarafından ödenmeye devam edilecektir. 5897 sayılı Kanun ile Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu nun birçok maddesinde gerçekleştirilen değişiklikler, madde hükümlerinin eski ve yeni halleri verilmek suretiyle, aşağıda dikkatinize sunulmaktadır. A. MTV Kanunu nun 1. maddesinin (c) bendi metinden çıkarılmıştır. Madde 1: Verginin mevzuu Eski hali: Bu Kanunun 5 ve 6. maddelerinde yazılı tarifelerde yer alan; a. Karayolları Trafik Kanununa göre trafik şube veya bürolarına kayıt ve tescil edilmiş bulunan motorlu kara taşıtları, b. Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne kayıt ve tescil edilmiş olan uçak ve helikopterler, c. Liman veya belediye siciline kayıt ve tescil edilmiş olan motorlu deniz taşıtları, Motorlu Taşıtlar Vergisine tabidir.
- 3 - Yeni hali: Bu Kanunun 5 ve 6. maddelerinde yazılı tarifelerde yer alan; a. Karayolları Trafik Kanununa göre trafik şube veya bürolarına kayıt ve tescil edilmiş bulunan motorlu kara taşıtları, b. Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne kayıt ve tescil edilmiş olan uçak ve helikopterler, Motorlu Taşıtlar Vergisine tabidir. B. MTV Kanunu nun 3. maddesinde yer alan, belediye veya liman ibaresi metinden çıkarılmıştır. Madde 3: Mükellef Eski hali: Motorlu Taşıtlar Vergisinin mükellefi; trafik, belediye veya liman sicili ile Ulaştırma Bakanlığınca tutulan sivil hava vasıtaları sicilinde adlarına motorlu taşıt kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek ve tüzel kişilerdir. Yeni hali: Motorlu Taşıtlar Vergisinin mükellefi; trafik sicili ile Ulaştırma Bakanlığınca tutulan sivil hava vasıtaları sicilinde adlarına motorlu taşıt kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek ve tüzel kişilerdir. C. MTV Kanunu nun 6. maddesinin 1. fıkrasında yer alan ; özel amaçla kullanılan yat, kotra ve her türlü motorlu tekneler (III) sayılı tarifeye ibaresi metinden çıkarılmıştır. Madde 6: Eski hali: (I) Sayılı tarifede yazılı taşıtlar dışında kalan, motorlu kara taşıtları (II) sayılı tarifeye göre; özel amaçla kullanılan yat, kotra ve her türlü motorlu tekneler (III) sayılı tarifeye, uçak ve helikopterler (Türkkuşu, Türk Hava Kurumuna ait olanlar hariç) aşağıdaki (IV) sayılı tarifeye göre vergilendirilir. Zirai ilaçlama amacıyla kullanılmak üzere kayıt ve tescil edilmiş uçaklar için (IV) sayılı tarifede yer alan vergi tutarları yüzde 25 oranında uygulanır. Yeni hali: (I) Sayılı tarifede yazılı taşıtlar dışında kalan, motorlu kara taşıtları (II) sayılı tarifeye göre, uçak ve helikopterler (Türkkuşu, Türk Hava Kurumuna ait olanlar hariç) aşağıdaki (IV) sayılı tarifeye göre vergilendirilir. Zirai ilaçlama amacıyla kullanılmak üzere kayıt ve tescil edilmiş uçaklar için (IV) sayılı tarifede yer alan vergi tutarları yüzde 25 oranında uygulanır.
- 4 - D. MTV Kanunu nun 6. maddesinde yer alan (III) Sayılı Tarife Kanun metninden çıkarılmıştır. Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu nun 6. maddesinde yer alan ve özel amaçla kullanılan yat, kotra ve her türlü motorlu teknelerin, motor gücü (BG) ve yaşlarına göre MTV lerinin yer aldığı (III) Sayılı Tarife Kanun metninden çıkarılmıştır. E. MTV Kanunu nun 7, 8, 9, 10, 11 ve 14. madde metinlerinden çıkarılan ibareler Aşağıda MTV Kanunu nun 7, 8, 9, 10, 11 ve 14. madde metinleri eski halleri ile verilmiş olup, madde metinlerinden çıkarılan bölümler italik ve alt çizgi li olarak gösterilmiştir. Madde 7: Mükellefiyetin başlaması (1. fıkra) Motorlu taşıtlar vergisi mükellefiyeti motorlu taşıtların trafik, liman veya belediye sicili ile Ulaştırma Bakanlığı tarafından tutulan sivil hava vasıtaları siciline kayıt ve tescili ile başlar. Madde 8: Mükellefiyetin sona ermesi Motorlu taşıtların trafik, liman veya belediye sicili ile Ulaştırma Bakanlığı tarafından tutulan sivil hava vasıtaları siciline ait kayıtlarının silinmesi halinde, silinme takvim yılının ilk altı ayı içinde yapılmış ise ikinci altı aylık dönemin başından, ikinci altı aylık dönem içinde yapılmışsa takip eden takvim yılı başından itibaren mükellefiyet sona erer. Madde 9: Verginin tarh, tebliğ ve ödenmesi (5 ve 6. fıkralar) (I), (II), (III) ve (IV) sayılı tarifelerde yazılı taşıtlar için vergi, taşıtların kayıt ve tescilinin yapıldığı yerin vergi dairesine veya Maliye Bakanlığı tarafından motorlu taşıtlar vergisi tahsiline yetki verilen banka veya özel finans kurumu şubelerine ödenir. (I), (II), (III) ve (IV) sayılı tarifelerde yazılı taşıtların, yıl içinde ilk defa kayıt ve tescillerinin yapılması halinde vergi, yıllık olarak tahakkuk eder. Tahakkuk eden verginin taksit süresi geçmiş olan kısmı kayıt ve tescilin yapıldığı tarihten itibaren ve bir ay içinde ödenir. Şu kadar ki, ilk altı aylık dönem geçtikten sonra yapılacak kayıt ve tescil işlemlerinde, sadece ikinci altı aylık döneme ilişkin vergi tahakkuk eder ve ödenir. Madde 10: Yetki (Son fıkra) Bu suretle hesaplanan ve ödenmesi gereken vergi miktarlarında 1 Yeni Türk Lirasının, (III) sayılı tarife için ödenecek vergi miktarlarının hesaplanmasında ise 1 Yeni Kuruşun altındaki tutarlar dikkate alınmaz. Madde 11: Vergiye etki eden değişiklikler (1. fıkra) Yıl içinde taşıtın vergilendirilmesine esas olan model yılı, cinsi, motor silindir hacmi, istiap haddi, motor gücü birimi (BG) ve azamî kalkış ağırlığı gibi unsurlarından herhangi birisinde, verginin artırılması veya azaltılmasını gerektiren bir değişiklik olduğu takdirde, bu değişiklik, takvim yılının ilk altı ayında yapılmış ise takip eden son altı aylık dönemin başından, son altı ayında yapılmış ise takip eden takvim yılı başından itibaren dikkate alınır ve vergi, yeni duruma göre ödenir.
- 5 - Madde 14: Gider kaydedilmeme hali Bu Kanuna bağlı (I), (III) ve (IV) sayılı tarifelerde yer alan taşıtlardan (Ticari maksatla kullanılan uçak ve helikopterler ile taşıt kiralama faaliyeti ile uğraşan işletmelerin bu amaçla kiraya verdikleri taşıtlar hariç) alınan vergi ve cezalar ile gecikme zamları gelir ve kurumlar vergilerinin matrahlarının tespitinde gider olarak kabul edilmez. F. MTV Kanunu nun 13. madde metninden çıkarılan ibareler Madde 13: Bildirme ve sorumluluk 13. maddesinin; (a) ve (c) bentlerinde yer alan, belediye veya liman ibareleri, (d) bendinin; birinci paragrafında yer alan, liman ve deniz işletme bölge müdürlükleri, belediyeler veya liman başkanlıkları ve denize veya ibareleri ile ikinci paragrafında yer alan denize veya ibaresi, madde metninden çıkarılmıştır. G. MTV Kanunu nun 2. maddesinde yapılan değişiklikler Madde 2: Tanımlar MTV Kanunu nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (19) numaralı bendindeki trafik ibaresi trafik sicili şeklinde değiştirilmiş; (1) numaralı bendinde yer alan, deniz, göl ve nehirlerde ibaresi ile (19) numaralı bendindeki, belediye veya liman ibaresi metinden çıkarılmış; (13) ve (14) numaralı bentleri yürürlükten kaldırılmıştır. Sözü geçen (13) ve (14) numaralı bentlerde; yat, kotra ve her türlü motorlu tekneler ile motor gücü terimlerinin taşıdığı anlamlar gösterilmektedir. II. Motorlu deniz taşıtları için düzenlenecek ruhsatnameler üzerinden harç ödenecek 5897 sayılı Kanun ile 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu nda yapılan değişikliklerden yukarıda bahsedilmiştir. Bu değişiklik sonrasında temel olarak, yat, kotra ve her türlü motorlu özel teknelerin, 30 Haziran 2009 tarihinden itibaren MTV kapsamından çıkarılmış olduğu görülmektedir. Ancak bu deniz araçları üzerinden MTV alınmayacak olması, belediye veya liman sicilinde adlarına motorlu taşıt kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek ve tüzel kişiler tarafından hiç vergi veya harç ödenmeyeceği anlamına gelmemektedir. 30 Haziran 2009 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 5897 sayılı Kanun un; - 1. maddesi ile Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ye eklenen ek 12. madde ile - 4. maddesi ile Harçlar Kanunu na bağlı (8) sayılı tarifeye eklenen bölüm, uyarınca, bağlama kütüğüne kayıt zorunluluğu bulunan; Türk Uluslararası Gemi Siciline tescilli olanlar ve Milli Gemi Siciline tescili zorunlu olanlar dışındaki ticari veya özel kullanıma mahsus gemi, deniz ve iç su araçları için düzenlenecek olan ruhsatnameler üzerinden harç ödenmesi gerekecektir.
- 6 - A. Bağlama kütüğü ve ruhsat harcı 19.08.1993 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan 491 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin (KHK) amacı, 1. maddesinde, denizcilik sistem ve hizmetlerinin ülkenin deniz ilgi ve çıkarlarına ve ihtiyaçlarına uygun olarak tahsisi ve geliştirilmesi için, Başbakanlığa bağlı Denizcilik Müsteşarlığının kurulmasına, teşkilat ve görevlerine ilişkin esasları düzenlemek olarak tanımlanmıştır. 5897 sayılı Kanun un 1. maddesi ile söz konusu KHK ye eklenen ek 12. maddede Bağlama Kütüğü ne ilişkin hükümler yer almaktadır. Buna göre, Denizcilik Müsteşarlığınca liman başkanlıkları bünyesinde bağlama kütüğü oluşturulacaktır. Türk Uluslararası Gemi Siciline tescilli olanlar ve Milli Gemi Siciline tescili zorunlu olanlar dışındaki ticari veya özel kullanıma mahsus gemi, deniz ve iç su araçlarının malikleri veya işletenlerine, bu araçlarını bağlama kütüğüne kaydettirmek zorunluluğu getirilmektedir. Bu hükmün yer aldığı ek 12. maddenin devamında ise bağlama kütüğüne kayıt edilecek her bir gemi, deniz ve iç su aracı için ruhsatname düzenleneceği hükmü yer almaktadır. Ruhsatnameler bağlama kütüğünün tutulduğu liman başkanlığı veya belediye tarafından her yıl vize edilecektir. Vizenin geçerlik süresi bir yıldır. Süresinde vize edilmeyen ruhsatnameler geçersiz sayılacaktır. KHK nin ek 12. maddesinde ayrıca, ruhsatname ve bunların vizelerinin, Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin XIII- Bağlama kütüğü ruhsatnamelerinden ve bunların vizelerinden alınacak harçlar bölümünde belirlenen harca tabi olduğu hükmüne de yer verilmiştir. Ruhsatname ve vize işlemleri yapılabilmesi için, harcın peşin olarak ödenmesi gerekmektedir. Ruhsatnamenin düzenlendiği yıl ayrıca vize harcı alınmayacaktır. Özel kullanıma tahsisli gemi, deniz ve iç su araçları için düzenlenen ruhsatnameler beş yıla kadar vize edilebilir ve bu durumda harç, içinde bulunulan yıl tarifesi esas alınarak her bir yıl için ayrı ayrı hesaplanarak tahsil edilir. Ruhsatnameyi düzenleyen veya vize işlemlerini yapan kamu görevlileri, harcın ödenmesinden mükellefle birlikte müteselsilen sorumludur. Bağlama kütüğüne kayıtlı ve geçerli ruhsatnameye sahip gemi, deniz ve iç su araçları, her türlü gemi sağlık resmi ve fener ücretinden muaftır. B. Ödenecek harç tutarları 5897 sayılı Kanun un 1. maddesi ile yukarıda yer verilen KHK ye eklenen ek 12. madde hükmü kapsamında Harçlar Kanunu na bağlı (8) sayılı tarifeye aşağıdaki bölüm eklenmiştir. XIII- Bağlama kütüğü ruhsatnamelerinden ve bunların vizelerinden alınacak harçlar: 10/8/1993 tarihli ve 491 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre oluşturulan bağlama kütüklerine kaydedilen gemi, deniz ve iç su araçlarına verilecek ruhsatnamelerden ve bunların vizelerinden (Gemi, deniz ve iç su aracının boyuna göre):
- 7-5 metreden 9 metreye kadar olanlardan (200 TL) 9 metreden 12 metreye kadar olanlardan (400 TL) 12 metreden 20 metreye kadar olanlardan (800 TL) 20 metreden 30 metreye kadar olanlardan (1.600 TL) 30 metreden büyük olanlardan (3.200 TL) alınır. Aracın boyunun tespitinde bir metreden küçük değerler dikkate alınmaz. Münhasıran deniz taşımacılığı ve balıkçılık faaliyetinde kullanılan gemi, deniz ve iç su araçları için alınacak ruhsatname ve yapılacak vize işlemleri bu bölümdeki harçlardan müstesnadır. III. Yürürlük 5897 sayılı Kanun un yürürlük hükmünün yer aldığı 5. maddesi uyarınca, Kanun 30 Haziran 2009 tarihinde yürürlüğe girecektir. Cumhurbaşkanı tarafından veto edilmediği taktirde, söz konusu Kanun un, önümüzdeki günlerde Resmi Gazete de yayımlanması beklenmektedir. Yukarıda yer verilen konuda ek bilgi gerektiğinde bizimle temasa geçmenizi rica ederiz. Saygılarımızla. Kuzey Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.