GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ Bu öğrenme faaliyeti ile Giyim Üretim Teknolojisi alanı altındaki meslekleri tanıyabileceksiniz. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Giyim üretimi; dünyada gerek pamuk ve iplikle başlayan üretim sürecinde yaratılan katma değer, gerekse ihracat gelirleri içindeki yüksek payı nedeniyle ekonomik kalkınma sürecinde önemli roller üstlenen, ülkelerin vazgeçemediği bir alandır. Giyim üretim teknolojisi sektörü, özellikle yeni endüstrileşmekte olan ülkelerde gerçekleştirilen ihracat nedeniyle büyümede gösterilen başarının ana kaynağıdır. Gelişmiş ülkelerin sanayileşmede katettikleri yol incelendiğinde bugün gelinen noktanın başlangıcında giyim üretim teknolojisi sektöründe elde edilmiş başarıların olduğu görülmektedir. Giyim üretim teknolojisi sektörü, Türkiye de küçük işletmelerle 1950 lerden beri faaliyet göstermektedir. Bu alanda, son yıllarda büyük gelişmeler kaydedilmiştir. Kaydedilen bu gelişmeler gerek yurt içine, gerekse yurt dışına yapılan satışlarla ülke ekonomisine ve dış ödemeler dengesine önemli katkılar sağlamaktadır. Günümüzde, tüm ülkelerde genç ve yetişkin bireylerin istihdama geçişlerinde mesleki eğitim etkili bir araç olarak kullanılmaktadır. İş gücünün ekonomiye daha fazla katkı sağlaması eğilimi, istihdam amaçlı mesleki eğitimin önemini artırmıştır. Giyim üretim teknolojisi sektörü emek yoğun karakteri nedeniyle on binlerce iş yerinde, yüz binlerce kişiye istihdam sağlamaktadır. Bu alanda yüksek oranda istihdam sağlayan gelişmelerin toplum refahı üzerindeki olumlu etkisi yadsınamaz. Giyim üretim teknolojisi sektöründe, yaklaşık 4 milyon kişi istihdam edilmektedir. Vasıflı iş gücü ihtiyacı; bu alanda eğitim veren yaygın eğitim, orta öğretim ve yüksek öğretim kurumlarından önemli ölçüde karşılanmaktadır. B. ALANIN ALTINDA YER ALAN MESLEKLER Kadın Giyim Modelistliği Erkek Giyim Modelistliği Çocuk Giyim Modelistliği İç Giyim Modelistliği Hazır Giyim Model Makineciliği Deri Giyim Kadın Terziliği Erkek Terziliği Kesim Konfeksiyon Makineleri Bakım Onarımcılığı
KADIN GİYİM MODELİSTİ Kadın giyim modelisti; kadın giyimine ait elde veya bilgisayarlı sistemde temel ve model uygulamalı kalıp, şablon, seri ve pastal planını hazırlayan, ürüne uygun malzeme tespit ederek numune dikiminin yapılmasını sağlayan nitelikli kişidir. Modele ve ölçüye uygun kalıp hazırlamak, Kalıpları şablonlamak, Kalıpları serilemek, Modele uygun malzeme tespiti Pastal planı hazırlamak, Numune dikimi yaptırmaktır. ERKEK GİYİM MODELİSTİ Erkek giyim modelisti; erkek giyimine ait temel ve model uygulamalı kalıp, şablon, seri ve pastal planını hazırlayan, ürüne uygun malzeme tespit ederek numune dikiminin yapılmasını sağlayan nitelikli kişidir. Modele ve ölçüye uygun kalıp hazırlamak, Kalıpları şablonlamak, Kalıpları serilemek, Modele uygun malzeme tespiti Pastal planı hazırlamak, Numune dikimi yaptırmaktır.
ÇOCUK GİYİM MODELİSTİ Çocuk giyim modelisti; çocuk giyimine ait temel ve model uygulamalı kalıp, şablon, seri ve pastal planını hazırlayan, ürüne uygun malzeme tespit ederek numune dikiminin yapılmasını sağlayan nitelikli kişidir. Modele ve ölçüye uygun kalıp hazırlamak, Kalıpları şablonlamak, Kalıpları serilemek, Modele uygun malzeme tespiti Pastal planı hazırlamak, Numune dikimi yaptırmaktır. İÇ GİYİM MODELİSTİ İç giyim modelisti, iç giyime ait temel ve model uygulamalı kalıp, şablon, seri ve pastal planını hazırlayan, ürüne uygun malzeme tespit ederek numune dikiminin yapılmasını sağlayan nitelikli kişidir. Modele ve ölçüye uygun kalıp hazırlamak, Kalıpları şablonlamak, Kalıpları serilemek, Modele uygun malzeme tespiti Pastal planı hazırlamak, Numune dikimi yaptırmaktır.
HAZIR GİYİM MODEL MAKİNECİSİ Hazır giyim model makinecisi; malzeme ve model özelliğine uygun, modelist tarafından verilen dikim talimatları doğrultusunda kadın, erkek, çocuk iç giyim numune dikimi ve üretimi yapma, iş geliştirmeye yönelik önerilerde bulunma bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir. Tekniğe uygun numune kesimi Tekniğe uygun numune dikimi Numune kontrolü Tespit edilen hataları düzeltmek, Üretim Üretimi koordine etmek, Kullandığı araç gerecin basit bakım ve onarımını yapmaktır. DERİ İŞLEME TEKNİSYENİ Deri işleme teknisyeni; malzeme ve model özelliğine uygun, modelist tarafından verilen dikim talimatları doğrultusunda erkek, çocuk deri giysi numune dikimi ve üretim yapma, iş geliştirmeye yönelik önerilerde bulunma bilgi ve becerisine nitelikli kişidir. kadın, sahip Tekniğe uygun numune kesimi Tekniğe uygun ayakçılık işlemlerini Tekniğe uygun numune dikimi Numune kontrolü Tespit edilen hataları düzeltmek, Üretim Üretimi koordine etmek, Kullandığı araç gerecin basit bakım ve onarımını yapmaktır.
KADIN TERZİSİ Kadın terzisi; siparişe göre kadın giysileri dikmek için müşteriyi model ve malzeme seçimi konusunda yönlendiren, provalı giysi dikimi yapan, moda ve güncel akımları takip eden nitelikli kişidir. Müşterinin isteği doğrultusunda model belirlemek, Giysi kalıplarını hazır hale getirmek, Tekniğe uygun kesim Tekniğe uygun prova Tekniğine uygun giysi dikimi Modele uygun malzeme tespiti Ana ve yardımcı malzeme hesabı Maliyet hesabı Müşterinin isteği doğrultusunda giysi üzerinde tadilat Kullandığı araç gerecin basit bakım ve onarımını yapmaktır.
ERKEK TERZİSİ Erkek terzisi; siparişe göre erkek giysileri dikmek için müşteriyi model ve malzeme seçimi konusunda yönlendiren, provalı giysi dikimi yapan, moda ve güncel akımları takip eden nitelikli kişidir. Müşterinin isteği doğrultusunda model belirlemek, Giysi kalıplarını hazır hale getirmek, Tekniğe uygun kesim Tekniğe uygun prova yapma, Tekniğine uygun giysi dikimi Modele uygun malzeme tespiti Ana ve yardımcı malzeme hesabı Maliyet hesabı Müşterinin isteği doğrultusunda giysi üzerinde tadilat Kullandığı araç gerecin basit bakım ve onarımını yapmaktır. KESİMCİ Kesimci; pastal planı hazırlama, malzeme özelliğine göre serim, kesim ve eşleme yapma, iş geliştirmeye yönelik önerilerde bulunma bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir. Pastal planı hazırlamak, Serim Malzeme özelliğine göre kesim İşaretleme, eşleme ve etiketleme Kullandığı araç gerecin basit bakım ve onarımını yapmaktır.
KONFEKSİYON MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI Konfeksiyon makineleri bakım onarımcısı; hazır giyim makinelerinin mekanik, elektrik ve pnomatik sistemlerinin bakımını, onarımını ve gerekli ayarlarını yapabilen nitelikli kişidir. Makine parçalarının resimlerini çizmek ve okumak, Makinelerin mekanik bakım ve onarımını Makinelerin pnomatik bakım ve onarımını Makinelerin elektrik elektronik bakım ve onarımını Makinelerin bakım planlamasını Tekstil liflerini belirlemek, Kalıp hazırlamaktır.
Giyim Üretim Teknolojisi alanı altında ayrıca dokuma konfeksiyon makinecisi, örme konfeksiyon makinecisi, iç giyim konfeksiyon makinecisi, deri konfeksiyon makinecisi, makastar, giysi tadilatçısı, ütücü, ayakçı, deri kesimcisi, kalite kontrolcü, depocu, düz dikiş makinecisi, düz deri dikiş makinecisi, overlokçu, tilki overlokçu, reşmeci, ponterizci, ilik-düğmeci, çift iğneci, lok makinecisi, zikzak makinecisi, zincir dikiş makinecisi, lastik makinecisi, katçı meslek elemanları bulunmaktadır. C. MESLEK ELEMANLARINDA ARANAN ÖZELLİKLER Giyim Üretim Teknolojisi alanında çalışmak isteyenlerin; görme ve işitme duyu organlarının işlevlerini tam olarak yerine getirmesi, el ve parmaklarını ustalıkla kullanabilmesi, titiz olması, bedenen ve ruhen sağlıklı olması, göz ve ellerini eş güdümlü kullanabilmesi ve mesleki eğitim almış olması gerekmektedir. D. ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI Giyim Üretim Teknolojisi alanında çalışanlar, çalışmalarını kapalı mekânlarda (işletmelerde) yürütürler. Bu alanda çalışanlar görevini yaparken diğer çalışanlarla iş birliği içinde bulunmak ve görevini eş güdüm hâlinde yürütmek durumundadır. İş, elle ve/veya makinelerle çalışmayı gerektirmektedir. Çalışma ortamlarının iyi aydınlatılmış ve ergonomik olması, iş güvenliği ve çalışanların sağlığının ön planda olması, verimli ve kaliteli üretimin temelidir. Çalışma ortamları zaman zaman gürültülü olabilir. Çalışma saatleri iş yoğunluğuna göre değişebilir. Çalışma ortamının kısmen tozlu olmasından dolayı astım ve alerji problemleri olan kimselerin çalışırken gerekli önlemleri almaları gerekmektedir.
E. İŞ BULMA İMKÂNLARI Giyim Üretim Teknolojisi alanında çalışmak isteyenler, özel sektörlerdeki tekstil üretim işletmelerinde, makine teknik servis hizmeti veren sektörlerde, makine imalatı yapan sektörlerde çalışabilecekleri gibi kendi atölyelerini de açabilirler. Bu alanda eğitim alan kişiler Türkiye de yaygın olarak iş bulma imkânına sahiptir. F. EĞİTİM VE KARİYER İMKÂNLARI Bu alanda meslek eğitimi, meslek liselerinin giyim üretim teknolojisi diploma programında verilmektedir. Lise öğrenimlerini başarı ile tamamlayan öğrenciler, meslek yüksekokullarının; Moda Tasarımı Giyim Üretim Teknolojisi Çorap ve Moda Tasarımı Deri Teknolojisi Deri Konfeksiyon Tekstil teknolojisi. Üniversite giriş sınavında başarılı oldukları takdirde; Moda Tasarımı (YGS-5) Tekstil Tasarımı (YGS-6) Moda ve Tekstil Tasarımı (TM3) Ön lisans programlarını başarı ile bitirenler açılan dikey geçiş sınavında başarılı oldukları takdirde; Moda Tasarımı Tekstil Tasarımı Moda ve Tekstil Tasarımı alanlarında eğitim alabilirler. Mesleki eğitim merkezleri çıraklık eğitimi uygulama kapsamına alınan illerde ve meslek dallarında aday çırak, çırak, kalfa ve ustalara eğitim vermek ve çeşitli meslek kursları açmak suretiyle sanayinin ihtiyaç duyduğu nitelikli ara insan gücünü yetiştirmek amacıyla açılan eğitim kurumlarıdır.
Halk eğitimi merkezleri yaşam boyu öğrenme perspektifi içerisinde her zaman ve her yerde uygulanabilecek yaygın eğitim programları ile her yaş ve düzeyde bireylere eğitim sunmaktadır. Mesleki eğitim merkezlerinde, Giyim Üretim Teknolojisi alanında eğitim verilmektedir. Modüler programlarla meslek liseleri arasında paralellik sağlandığından yatay ve dikey geçişler olabilecektir.