MOODLE 2.6 EĞĠTMEN KILAVUZU Ankara Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Eylül 2014
Ġçindekiler 1. Moodle Hakkında... 3 2. Sisteme Giriş... 4 3. Derse Giriş... 6 4. Ders İçeriği Ekleme... 6 4.1. Ders Sayfasına Kaynak Ekleme... 8 4.2. Rol değiştirme... 11 4.3. Ders Sayfasında Web Sitesine Bağlantı Ekleme... 11 4.4. Forum... 13 4.5. Ödev Yükleme... 16 4.6. Adobe Connect... 17 2
1. Moodle Hakkında Bu sene Uzaktan Eğitim derslerinde Moodle kullanılmaktadır. Moodle öğretmen ve öğrenci arasında zengin bir etkileşim yaratmak amacıyla geliştirilmiştir. Moodle kelime olarak Modular Object-Oriented Dynamic Learning Environment yani Modüler Nesne Yönelimli Dinamik Öğrenim Ortamı'nın kısaltmasıdır. 2010 Ekim ayının rakamlarıyla dünyada yaklaşık 37 milyon kullanıcın, 3,7 milyon ders aldığı kayıtlı 50 bin kadar moodle internet sitesi mevcut bulunmaktadır. Bunlardan İngiltere'deki Open University açmış olduğu 4700 civarında derse kayıtlı 600 binden fazla kullanıcıyla hizmet vermektedir. Üniversitelerin dışında birçok ilk öğretim, orta öğretim ve firmalar da eğitimlerinde moodle kullanmaktadırlar. Ücretsiz edinilebilen Moodle açık kaynak kodlu özgür bir yazılımdır. Açık kaynak kodlu olması, tıpkı Linux işletim sisteminde olduğu gibi ancak daha küçük ölçekte, dünyadan yüzlerce hatta binlerce kişinin yazılımın geliştirilmesine destek vermesini sağlamaktadır. 3
2. Sisteme Giriş Uzem'in sayfasına (http://uzem.ankara.edu.tr) girdiğinizde sol alt kısımda ilgili programı seçmeniz gerekmektedir. Programlar aşağıda listelenmiştir: Örgün Eğitim (Bilgisayar, Türk Dili, Yabancı Dil) Önlisans/Lisans Tamamlama Yüksek Lisans Sertifika Programları Programı seçtikten sonra, Kullanıcı Adı ve Şifre bilgilerinizi girip "Sisteme Giriş" butonuna tıklayınız. 4
Karşınıza Moodle'ın ilk sayfası çıkacak. Sayfa üç sütuna ayrılmış durumdadır. Solda Gezinme, Ayarlar, Ankuzem, Etkinlikler blokları, Orta kısımda duyuruların bulunduğu 'Site haberleri', Sağ kısımdaysa Sıkça Sorulan Sorular, etkinlikleri görebileceğiniz 'Takvim', altında 'Yaklaşan Olaylar' ve en altta da 'Mesajlar' bloğu bulunmaktadır. Gezinme bloğunda Derslerim linkine tıklayarak derslerinize ulaşabilirsiniz. Orta sütundaysa 'Site haberleri'nin alt kısmında yine 'Derslerim' kısmında verdiğiniz dersleri görebilmektesiniz. Sayfanın en aşağısında sisteme hangi kullanıcı adıyla girdiğinizi görebilirsiniz. Sistemden çıkmak için isminizin sağında bulunan 'Çıkış' yazısına tıklayabilirsiniz. 5
3. Derse Giriş Derslerden birine tıklarsanız, ilgili dersin sayfası açılır. Ders sayfası üç paralel sütuna ayrılmıştır. Soldaki sütun derslerinizi ve profil bilgilerinizi görebileceğiniz 'Gezinme', dersi yönetebileceğiniz ve profilinizi düzenleyebileceğiniz araçların olduğu 'Ayarlar' bloklarından oluşmaktadır. Orta sütun ders materyalleri ve etkinlik modüllerini içerir. Ders üniteleri siz derse ilk giriş yaptığınızda hazır sayfada hazır bulunacaktır. Sağdaki sütundaysa Takvim, 'Yaklaşan Olaylar', 'Son Haberler' ve 'Mesajlar' bloğunu görebilirsiniz. 4. Ders Ġçeriği Ekleme Sayfanın sağ üst kısmında 'Düzenlemeyi aç' düğmesi bulunmaktadır. Linke tıkladığınızda dersin sayfasında istediğiniz değişiklikleri yapabilmektesiniz. 6
Şimdi sayfada değişen kısımlara göz atalım. Her bir etkinlik ya da kaynağın karşısında düzenle yazısına tıklayarak gerekli ayarları yapabilirsiniz. Düzenle bölümünde aşağıda gösterilen ayarlar mevcuttur. Ayarları düzenle yazısına tıkladığınızda ekranınıza o etkinlik ya da kaynağın özelliklerini değiştireceğiniz bir sayfa çıkacak. Gerekli değişiklikleri yaptıktan sonra 'Kaydet ve derse dön' düğmesine tıklayıp dersin sayfasına dönebilirsiniz. Sağa taşı ya da Sola taşı yazısını tıklayarak ilgili öğeyi seçilen yöne doğru kaydırabilirsiniz. Eğer bir öğenin dersinizde bulunmasını ancak öğrencilerinizin görmesini engellemek istiyorsanız Gizle seçeneğine tıklayabilirsiniz. Aynı öğeyi tekrar göstermek isterseniz Göster seçeneğine tıklayınız. Rolleri ata seçeneğine tıklayarak o öğeye ulaşabilecek öğrencileri belirleyebilirsiniz. Sil yazısına tıklayarak seçtiğiniz öğeyi silebilirsiniz. 7
4.1. Ders Sayfasına Kaynak Ekleme Öğrencilere kimi zaman okumaları için makale ya da ek kaynak göndermek isteyebilirsiniz. Moodle a her türlü dosya formatını yükleyebilirsiniz. Bunun için ilk önce Yeni etkinlik veya kaynak ekle düğmesine tıklayıp, açılan menüden Kaynaklar bölümünden Kaynak öğesini seçip Ekle düğmesine tıklamanız gerekmektedir. 8
Açılan sayfada Ad kısmına ders sayfasında dosyanın yanında görünmesini isteyeceğiniz yazıyı giriniz. Açıklama bölümüne de dosya ile ilgili açıklama eklemeniz gerekmektedir. Dosyayı eklemek için Dosyaları seç bölümünde 'Ekle'ye tıklayınız. Açılan sayfada dosyalarınızı doğrudan yükleyebileceğiniz Dosya yükle bölümüne tıklamanız gerekmektedir. Açılan pencerenin orta kısmındaki 'Gözat' düğmesine tıklayıp bilgisayarınızdaki yüklemek istediğiniz dosyayı seçin ve 'Aç' düğmesine tıklayın. Seçmiş olduğunuz dosya pencerede görünecektir ve 'Bu dosyayı yükle' düğmesine tıklayınız. Sayfanın İçerik-Dosyalar kısmında eklediğiniz dosya görünmüş olacaktır. 9
Görünüm-Göster bölümünde dosyanın web tarayıcısında aynı pencerede ya da yeni bir pencerede açılmasını sağlayabilirsiniz (ancak bu her dosya için geçerli değil) ya da öğrencinin dosyayı doğrudan bilgisayarına indirmeye zorlayabilirsiniz. Bu örneğimizde dosyayı İndirmeye Zorla seçimini yapalım. 'Genel eklenti ayarları' bölümünde de dosyayı derse ekleyebilir ancak öğrencilere bunu gösterebilir ya da gizleyebilirsiniz. Burada da 'Göster'i seçip 'Kaydet ve derse dön'e tıklıyoruz. Şimdi öğrencilerin sayfayı nasıl göreceğini kontrol edelim. 10
4.2. Rol değiştirme Sayfayı öğretmen ve öğrencinin nasıl gördüğünü görmek için o rolleri seçebilirsiniz. Bu özellikle dersin sayfasını hazırladıktan sonra kontrol etmek açısından yararlı bir özellik. Moodle'da Roller: Moodle'da göreceğiniz temel olarak iki rol var. Bunlar Yönetici Öğretmen (bu sizsiniz), Öğretmen ve öğrenci. Yönetici Öğretmen dersle ilgili, etkinlik ekleme, öğrenciyi notlama gibi her türlü yetkiye sahiptir. Öğretmenlerse yalnızca ders verebilir ve öğrencileri notlayabilir. Öğrenci kullanıcısıysa çok daha az yetkiye sahiptir. Sayfanın sağ alt kısmında bulunan 'Rol değiştir' bölümüne geliniz, öğrencilerin sayfayı nasıl gördüklerini denemek için açılan menüden 'Öğrenci' seçeneğini seçiniz. Sayfada yine sağ alt kısmında bu sefer 'Normal rolüme dön' düğmesi çıkacaktır. Kontrollerinizi yaptıktan sonra tekrar eski rolünüze dönmek için bu düğmeye tıklayabilirsiniz. 4.3. Ders Sayfasında Web Sitesine Bağlantı Ekleme Öğrencilerinizin ek kaynak olarak kullanacağınız bir web sitesine, özel bir sayfaya ya da bir sitedeki bir dosyaya yönlendirebilirsiniz. Bunun için ilk önce Yeni etkinlik veya kaynak ekle düğmesine tıklayıp, açılan menüden Kaynaklar bölümünden URL öğesini seçip Ekle düğmesine tıklamanız gerekmektedir. 11
Açılan sayfada Ad kısmına ders sayfasında bağlantının yanında görünmesini isteyeceğiniz yazıyı giriniz. Açıklama bölümüne de bağlantı ile ilgili açıklama eklemeniz gerekmektedir. 'Harici URL' kısmına web adresini giriniz. Görünüm-Göster bölümünde bağlantının web tarayıcısında aynı pencerede ya da yeni bir pencerede açılmasını sağlayabilirsiniz. 'Genel eklenti ayarları' bölümünde de bağlantıyı derse ekleyebilir ancak öğrencilere bunu gösterebilir ya da gizleyebilirsiniz. Burada da 'Göster'i seçip 'Kaydet ve derse dön'e tıklıyoruz. 12
4.4. Forum Derste öğrencilerinizle belli bir konuyu tartışmak isteyebilirsiniz. Bütün öğrencilerin çevrimiçi olmalarının gerek olmadığı bir tartışma ortamı için moodle'ın forum özelliğini kullanmalısınız. Forumu öğrencilerin derse girdiklerinde size ya da diğer öğrencilere mesaj atabilecekleri bir tartışma tahtası olarak değerlendirebilirsiniz. Moodle'da dersinize forum eklemek çok kolay. Dikkat etmeniz gereken ihtiyaç duyduğunuz forumun özelliklerini belirlemeniz. Moodle'da dört temel forum çeşidi var. Bunlar: Genel amaçlı standart forum: Bu forumda bir ya da birden çok tartışma konusu olabilir ve gerekli yetkiye sahip (bu yetkileri dersin öğretmeni olarak siz tanımlıyorsunuz) öğrenci birden fazla konu açabilir. Herkes tek mesaj gönderebilir: Sınıftaki her bir kişi tek bir tartışma konusu açabilir. Bu özellikle öğrencinin ödev göndermesi ya da bir soru sorması amacıyla kullanılır. Bu soruyu da siz ve diğer öğrenciler yanıtlayabilir. Soru/Cevap forumu: Bu forum öğrencinin diğer öğrencilerin yanıtını görmeden önce kendi bakış açısını yazıp yollamasını gerektirir. İlk mesajını yolladıktan sonra öğrenci diğer öğrencilerin mesajlarını görebilir ve bunları yanıtlayabilir. Tek bir tartışma: Bu forumda yalnızca tek bir tartışma konusu yaratıyorsunuz. Bu öğrencinin tek bir konuya odaklanmasını sağlayacaktır. 13
Dersinize forum eklemek için: 1. 'Düzenlemeyi aç' düğmesine tıklayınız. 2. 'Yeni etkinlik veya kaynak ekle' düğmesine tıklayıp 'Forum'u seçiniz. 3. Açılan sayfada forumun adını giriniz. 4. Forumu tanıtıcı bir giriş yazısı yazınız. 5. Menüden istediğiniz forum türünü seçiniz. 6. 'Dosya yükleme sınırı' kısmı tartışmalarınızda sizin ve öğrencilerinizin dosyalarını yüklemesi açısından önemli. Burada özellikle dikkat etmeniz gereken konu, bu sınırı gerekmedikçe 512 KB-1 MB'ın üzerine çıkarmamanız. Çünkü aksi takdirde bu dosyalar sunucuda çok fazla yer kaplayacaktır. 7. Abonelik türü kısmını Zorunlu abonelik olarak seçerseniz dersinize kayıtlı bütün öğrenciler gönderilen mesajları e-posta olarak otomatik alacaklardır. UZEM olarak bu dönem bu kısmın Zorunlu abonelik olarak seçilmesini öneriyoruz. 8. 'Okundu izlemesi kullanılsın mı?' kısmında 'İsteğe bağlı seçiniz. 9. 'Engelleme için mesaj sınırı' kısmında kullanıcılar, belirlenen sürede mesaj gönderme sınırını aşmaları durumunda engellenecek ve bu sınıra yaklaşırken uyarılacaklardır. Uyarı vermek istemiyorsanız uyarı sınırına 0, engellemek istemiyorsanız engelleme sınırına 0 girin. Engelleme etkin değilse uyarılar da otomatik olarak pasif olacaktır. Bunun yanında bu ayarların hiçbiri sizin mesajlarınızı etkilemeyecektir. 10. 'Not' kısmını bu dönemlik şu an için kullanmıyorsunuz. 11. 'Genel eklenti ayarları' kısmında dikkat etmeniz gereken bir tek 'Görünür' bölümü. Eğer bu bölümde 'Gizle'yi seçerseniz sayfanızda bu eklemiş olduğunuz forumu siz gri renkte görebileceksiniz ancak öğrenciler göremeyecektir. Bu özellik yeni bir kaynak ya da etkinlik eklediğinizde sayfada bu eklentiyi kontrol etmenizi sağlamaktadır. Ayarlarınızı kontrol ettikten sonra bitirmek için 'Kaydet ve derse dön' düğmesine tıklayınız. Forumu Kullanma: Ders sayfasında açmış olduğunuz forumun adına tıklarsanız aşağıdaki gibi bir sayfa açılır. Forumun ilk sayfasında 'Yeni tartışma konusu ekle' düğmesi bulunmaktadır. Bu düğmeye tıklayarak forumun ilk tartışma konusunu açabilirsiniz. Eğer öğrencilere tartışma konusu açma izni vermediyseniz, öğrencilerin forumu kullanabilmesi için ilk tartışma konusunu açmanız gerekir. 14
Tartışmayı başlatmak için: 1. 'Yeni tartışma konusu ekle' düğmesine tıklayınız. 2. Açılan tartışma konusu sayfasında konuyu ve mesajınızı giriniz. 3. Eğer foruma herkesin abone olması zorunlu kılınmadıysa, 'Abonelik' kısmında 'Bu foruma gönderilen mesajların bir kopyasını e-postama gönder' ya da 'Bu foruma gönderilen mesajların kopyasını istemiyorum' seçeneği çıkacaktır. Ancak foruma abonelik zorunlu kılındıysa seçenekler olmayacaktır. 4. Eğer RTF ya da görüntü dosyası gibi bir dosya eklemek isterseniz 'Dosya' kısmında 'Ekle' düğmesine tıklayın ve bilgisayarınızdaki dosyayı seçiniz. Burada dikkat etmeniz gereken konu ekleyeceğiniz dosyanın, dosya boyutu sınırının altında olması. 5. 'Foruma gönder' düğmesine tıklayınız. 'Foruma gönder' düğmesine tıkladığınızda açılan sayfada mesajınızın kaydedildiğini ve değişiklik yapmak için 5 dakikalık bir süreniz olduğunu belirten bir sayfa açılıyor. 5 dakikalık süre geçtikten sonra mesajınız abonelere dağıtılacaktır. Yazmış olduğunuz mesaj forumda aşağıdaki resimdeki gibi görünecektir. 15
Tartışma konusuna tıkladığınızda aşağıdaki gibi bir sayfa açılacaktır. Bu sayfada yazmış olduğumuz mesaj var. Bu mesajı ister silebilir, ister düzeltir, isterseniz de yanıtlayabilirsiniz. 4.5. Ödev Yükleme Ödev yükleme yöntemiyle öğrencilerinizden yalnızca belli zaman aralığında verilen ödevleri elektronik olarak toplayabilirsiniz. Ödev ekleme kısmında daha gelişmiş özellikleri olan ödev türleri vardır. Ancak burada yalnızca Tek dosya olarak yükleme türünden bahsedilecektir. Bu işlem için adımlar şöyledir: 1. 'Düzenlemeyi aç' düğmesine tıklayınız. 2. 'Yeni etkinlik veya kaynak ekle' düğmesine tıklayıp 'Ödev'i seçiniz. Aşağıda gösterilen ödev ekleme formu açılacaktır. 16
3. Ödev adı ve açıklama bilgilerini giriniz. 4. Başvuru izin başlangıcı ve son teslim tarihi ile ödev zaman ayarlaması yapılabilir. Öğrenciler izin tarihinden daha önce ve teslim tarihinden daha sonra ödev göndermesi yapamazlar. 5. Gönderim türleri olarak Dosya gönderimleri seçimi yapmalısınız. Azami dosya sayısı 1, azami gönderim büyüklüğü 1 MB olarak seçilmelidir. 6. Diğer ayarları düzenledikten sonra bitirmek için 'Kaydet ve derse dön' düğmesine tıklayınız. Ödevi ekledikten sonra hafta üzerindeki Ödev bağlantısına tıklayarak gönderilen ödevleri inceleyebilir ve notlandırabilirsiniz. 4.6. Adobe Connect Dersinize sanal sınıf özelliği için bu dönem Adobe Connect kullanılacaktır. Adobe Connect'i nasıl kullanacağınız konusunda http://moodle.ankara.edu.tr/file.php/1/adobe_kilavuz_ogretmen_.pdf adresindeki açıklamalardan yararlanabilirsiniz. 17