BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ KÜTÜPHANE YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Yıldız Teknik Üniversitesi Kütüphanelerinin yönetim, görev ve çalışma esasları ile kullanıcıların kütüphanelerden yararlanma koşullarını belirlemek amacı ile düzenlenmiştir. Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, YTÜ Merkez Kütüphanesi ile Merkez Kütüphaneye bağlı şube kütüphanelerin işleyişini düzenler. Tanımlar MADDE 3- (1) Bu yönergede geçen terim ve kısaltmalardan, a) Üniversite / YTÜ: Yıldız Teknik Üniversitesini, b) Rektörlük: Yıldız Teknik Üniversitesi Rektörlüğünü, c) Rektör: Yıldız Teknik Üniversitesi Rektörünü, d) Daire Başkanlığı: YTÜ Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığını, e) Kütüphane / Kütüphaneler: YTÜ Kütüphane ve Dokümantasyon Dairesi Başkanlığına bağlı tüm kütüphaneleri, f) Daire Başkanı: YTÜ Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanını, g) Üye: YTÜ de çalışan / emekli akademik ve idari personel, önlisans, lisans, lisansüstü öğrencileri ve değişim programlarıyla ile ikili antlaşmalar sonucu üniversiteye belirli bir süre için gelen öğrenci ve akademisyenleri, h) Kullanıcı: Üye olsun ya da olmasın kütüphane bilgi kaynaklarından yararlanan herkesi, i) Kütüphane Materyali: Kütüphane koleksiyonunda bulunan basılı (kitap, dergi, tez, vb.), elektronik (veritabanları, e-dergiler, e-kitaplar) ve görüntülü (CD, DVD, slayt, vb.) tüm kaynakları, j) Kütüphaneci: Lisans eğitimini üniversitelerin Bilgi ve Belge Yönetimi / Kütüphanecilik bölümünde tamamlamış personeli ifade eder. 1

k) Kütüphane Danışma Kurulu: Yönetim Rektör Yardımcılığı nın yönetiminde, akademik birimlerden seçilen temsilcilerden ve Daire Başkanından oluşur. Kütüphaneye satın alınacak elektronik ve basılı yayın isteklerini değerlendirir. Akademik birimler ile kütüphane arasında koordinasyonu sağlar. Kütüphane politikaları ve hizmetleri konusunda Daire Başkanlığına önerilerde bulunur İKİNCİ BÖLÜM Örgütlenme ve Yönetim MADDE 4- (1) Kütüphaneler, üniversitenin eğitim-öğretim ve araştırma-geliştirme ihtiyaçları doğrultusunda yayın koleksiyonu oluşturan, düzenleyen ve en elverişli yararlanma ortamında hizmete sunmayı hedefleyen bilgi merkezleridir. MADDE 5- (1) Üniversite deki kütüphane hizmetleri, bu yönerge hükümleri çerçevesinde ve Rektörlük makamının düzenlemeleri doğrultusunda Daire Başkanlığı tarafından yürütülür. MADDE 6- (1) Üniversite'deki kütüphane hizmetlerinin, tek bir merkezi kütüphane çerçevesi içinde örgütlenmesi ve yürütülmesi esastır. Bununla birlikte Üniversite ye ait farklı yerleşkelerde Merkez Kütüphaneye bağlı olmak koşulu ile şube kütüphaneleri kurulabilir. MADDE 7- (1) Kütüphanenin yönetim ve koordinasyonu aşağıdaki organlarca yürütülür: a) Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı. b) Kütüphane Danışma Kurulu. Daire Başkanının nitelikleri, görev ve yetkileri MADDE 8- (1) Daire başkanının nitelikleri ile görev ve sorumlulukları aşağıda verilmektedir. a) Daire Başkanı, üniversitelerin Bilgi ve Belge Yönetimi / Kütüphanecilik Bölümü nden mezun olmuş, mesleğinde deneyimli kişiler arasından atanır. Lisansüstü eğitim görmüş olması, iyi derecede yabancı dil bilmesi ve mesleki-teknolojik gelişmeler konusundaki bilgisi tercih nedenidir. b) Kütüphane hizmetlerinin geliştirilerek sürdürülmesi için stratejik hedef ve planları yapar, ödenek ve personel ihtiyacını belirleyerek Rektörlüğe önerir. 2

c) Kütüphane hizmetlerinin aksamadan yürütülebilmesi için gerekli personel kadrosunu oluşturur, yönetimi ve işbölümünü sağlar ve denetim görevini yerine getirir. d) Kütüphanelerde teknik ve kullanıcı hizmetlerinin standardizasyonunu sağlar. Bu hizmetlerin gereği olan bilgi teknolojilerinin kütüphanelerde kurulması ve işletilmesini koordine eder. e) YTÜ Akademik birimleri ile işbirliği kurarak, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri için gerekli olan bilgi kaynakları ihtiyacını belirler ve bu kaynakların kütüphane koleksiyonuna katılmasını sağlar. f) Yurtiçinde ve yurtdışında mesleki alanlarda düzenlenen seminer, sempozyum ve konferans gibi toplantılara katılır, mesleki organizasyonlarda YTÜ Kütüphanesini temsil eder. g) Her yıl sonunda kütüphane faaliyetleri ile ilgili rapor hazırlayıp Rektörlüğe sunar. Şube Müdürü MADDE 9- (1) Şube Müdürü, Bilgi ve Belge Yönetimi / Kütüphanecilik eğitimi almış kişiler arasından atanır. Daire Başkanının verdiği görevleri yürütür. Sorumluluk alanına giren alanların organizasyonunu ve yürütülmesini sağlar, denetler ve Daire Başkanını bilgilendirir. Daire Başkanı görevinde olmadığında yerine vekalet eder. Kütüphane Danışma Kurulu nun Görev Yetkileri MADDE 10- (1) Kütüphane Danışma Kurulu Yönetim Rektör Yardımcılığı nın yönetiminde, akademik birimlerden seçilen temsilcilerden ve Daire Başkanı ndan oluşur. Danışma Kurulu, kütüphane hizmetleri ile ilgili konularda araştırma ve incelemelerde bulunmak ve sonuçlarını birer rapor halinde Kurul Başkanlığına sunmak üzere sürekli veya süreli komite, komisyon veya çalışma grupları kurabilir. a) Kütüphane Danışma Kurulu, her yıl Kasım ayı içinde olağan olarak ve gerektiğinde Yönetim Rektör Yardımcısının çağrısı üzerine toplanır. b) Kütüphane politikaları ve hizmetlerinin akademik birimlerden gelen öneriler doğrultusunda geliştirilmesi için kararlar alır. c) Daire Başkanlığınca hazırlanan bütçe taslağını inceler ve kaynakların ihtiyaçlara göre dengeli bir şekilde dağıtılması için kararlar alır. d) Satın alınacak kitap ve diğer her türlü materyal isteklerini değerlendirerek karara bağlar. e) Bu Yönerge hükümlerinin gerektirdiği veya Rektör tarafından verilen diğer görevleri yerine getirir. 3

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Kütüphane Hizmetleri MADDE 11- (1) Kütüphane Hizmetleri, Teknik Hizmetler ve Kullanıcı Hizmetleri olmak üzere iki ana alana ayrılır. Teknik hizmetler MADDE 12- (1) Teknik Hizmetler, kütüphane materyallerinin Daire Başkanlığınca sağlanmasından, kullanıcıya sunulacak duruma getirilmesine kadar yapılan işlemlerin tümünü ifade eder. Teknik Hizmetler kütüphaneciler tarafından yürütülür. Aşağıda belirtilen faaliyetler bu hizmet kapsamındadır: a) Koleksiyon Geliştirme Bölümü: Üniversite eğitim, öğretim ve araştırmalarında ihtiyaç duyulan basılı, elektronik, görsel-işitsel formlardaki yayınların seçimi; satın alma, abonelik, bağış ve değişim yoluyla sağlanmasıdır. b) Kataloglama ve Sınıflama Bölümü: Sağlanan materyallerin uluslararası standartlara uygun kataloglama ve sınıflama sistemlerine uygun olarak düzenlenmesi ve kullanıcının yararlanmasına hazır hale getirilmesidir. c) Süreli Yayınlar Bölümü: Üniversitede eğitim ve öğretimi destekleyecek ve yardımcı olacak süreli yayın koleksiyonunu oluşturmak üzere süreli yayınların seçimini, satın alınmasını ve değişimini yapmak, kataloglanmak ve belli bir düzen içinde kullanıma sunma hizmetidir. d) Tezler Bölümü: Üniversitede hazırlanmış ve enstitüler tarafından kütüphaneye gönderilmiş olan yüksek lisans ve doktora tezlerinin kataloglanması, teknik işlemlerinin yapılarak belirli bir düzen içinde kullanıma sunma hizmetidir. e) Taşınır Kayıt Kontrol işlemleri: Taşınırların hukuka uygun olarak edinilmesi, Taşınır Mal Yönetmeliği nde belirlenen esas ve usullere göre şeffaf ve erişilebilir şekilde tutulmasından ve Taşınır Yönetim Hesabının ilgili mercilere gönderilmesinden sorumludur. f) Ciltleme ve Onarım: Dergilerin ve yıpranan kitapların onarımı ve ciltlenmesini sağlamaktır. 4

Kullanıcı hizmetleri MADDE 13- (1) Kullanıcıların yayın koleksiyonundan ve kütüphane hizmetlerinden en verimli şekilde yararlanmalarını sağlayan hizmetlerdir. Kullanıcı hizmetleri, kütüphaneciler tarafından veya kütüphanecilerin denetiminde yürütülür. a) Danışma hizmetleri: Kütüphane koleksiyonunun kullanımı ve verilen hizmetlerden yararlanma konularında gelen soruları yanıtlamak, gerektiğinde ilgili kütüphane birimine yönlendirmek, kullanıcıları bilgilendirmek, yol göstermek, sözlü ya da yazılı kanallardan kütüphanenin ve hizmetlerinin tanıtımını yapmaktır. b) Ödünç verme hizmetleri: Ödünç vermeye konu olabilen kütüphane bilgi kaynaklarının kütüphane içi ve dışı dolaşımını sağlamak ve denetlemektir. c) Kütüphaneler arası ödünç verme: Kullanıcıya araştırma ve eğitim çalışmaları için gerekli olan ancak kütüphanede bulunmayan kitap ve benzeri materyallerin diğer kütüphanelerden sağlanması ve bu iş için gerekli olanakların hazırlanmasıdır. d) Elektronik kaynaklar: Akademik birimlerden gelen istekler doğrultusunda bir elektronik kaynak koleksiyonu oluşturmak, kullanıcıların en hızlı ve kolay biçimde erişebilmesi için gerekli hizmet platformunu sağlamak ve sürdürmek, kullanıcılardan gelen soruları cevaplamak, duyuru ve bilgilendirmeler yapmak, elektronik kaynaklar alanındaki son gelişmeleri izlemek gibi işler bu hizmet kapsamına girer. e) Görsel-İşitsel hizmetler: Eğitim, öğretim ve araştırmayı destekleyecek görsel-işitsel araç ve gereçleri seçmek, sağlamak, çoğaltmak, belli bir düzen içinde hizmete sunmak, bakımını yaptırmaktır. f) Fotokopi, yayın taraması vb. hizmetler: Kütüphane koleksiyonundaki basılı yayınlardan, kullanıcıların isteği doğrultusunda ve yayınların telif hakları göz önünde bulundurularak, çoğaltma ve sayısallaştırma yapma işidir. g) Eğitim hizmetleri: Kütüphane basılı ve elektronik koleksiyonundan ve hizmetlerinden yararlanma konusunda kullanıcı eğitimleri düzenlemek, basılı ve/veya elektronik eğitim materyallerini hazırlamak. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Kütüphane Hizmetlerinden Yararlanma MADDE 14- (1) Üye olan ya da olmayan tüm kullanıcılar, üniversite kütüphanelerinden, kütüphane binası içinde kalmak koşuluyla, bu yönergede belirtilen kurallar çerçevesinde yararlanabilirler. 5

MADDE 15- (1) YTÜ de çalışan / emekli akademik ve idari personel ile önlisans, lisans ve lisansüstü öğrencileri; ERASMUS, FARABİ, MEVLANA vb. değişim programlarıyla ile ikili antlaşmalar vb. sonucu üniversiteye gelen ve adları ilgili koordinatörlüklerce Daire Başkanlığına bildirilen öğrenciler ve akademisyenler kütüphane üyesi olabilirler. Üyeler, kütüphane bilgi kaynaklarından, hem kütüphane içinde hem de kütüphane dışına ödünç almak suretiyle yararlanabilirler. MADDE 16- (1) Madde 15 te belirtilen tanımlamaya uymayan kullanıcılar, kütüphaneye üye olamaz ve ödünç yayın alamazlar. Ancak bilgi kaynaklarından kütüphane içerisinde yararlanabilirler. MADDE 17- (1) Kütüphane üyesi olsun ya da olmasın tüm kullanıcılar bu Yönergeye uymayı kabul eder. MADDE 18- (1) Kullanıcılar kütüphane bilgi kaynaklarından yararlanırken, Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uymakla yükümlüdür. Kullanıcıların bu kanuna muhalif olabilecek uygulamalarından ötürü üniversiteye hiç bir hukuki sorumluluk yüklenemez. MADDE 19- (1) Üyeler kütüphaneye ait bilgi kaynaklarını kütüphane personelinin izni olmadan kütüphane dışına çıkaramazlar. Aksi durumda haklarında disiplin işlemleri yapılır. Üye olmayan kullanıcılar için hukuki işlem başlatılır. Ödünç verme MADDE 20- (1) Ödünç Verme Kuralları: a) Madde 15 de belirtilen kapsama giren kullanıcılar, üyelik başvuru formunu doldurmak suretiyle kütüphaneye üye olabilir ve ödünç verme hizmetinden yararlanabilirler. b) Üyeler, üyelik başvuru formunda yer alan iletişim bilgilerinde değişiklik olduğunda Kütüphaneye bildirmekle yükümlüdür. Aksi durumda, üyeler ile iletişim kurulamamasından doğacak yaptırımlardan Daire Başkanlığı sorumlu değildir. c) Kütüphane materyalini ödünç alan kişi, bunları özenle kullanmak ve en geç ödünç verme süresi sonunda geri vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenler hakkında bu Yönerge hükümleri uygulanır. d) Üyeler bilgi kaynaklarını ödünç alırken, üniversite kimlik kartlarını göstermek zorundadırlar. Kimlik kartı olmayan üye, Personel Daire Başkanlığı veya Öğrenci İşleri Daire Başkanlığından belge getirmelidir. 6

e) Başka bir üyenin kimlik kartıyla ödünç alınamaz ve süre uzatma işlemi yapılamaz. f) Üye gruplarının bir defada ödünç alabilecekleri materyal sayısı ve süreleri Daire Başkanlığınca belirlenir. Daire Başkanlığı, değişen ihtiyaçlara göre bu belirlemelerde değişiklik yapma hakkına sahiptir. g) Akademik personel 60 gün süre ile en fazla 15 adet materyal ödünç alabilir ve 2 kez süre uzatabilir. Lisansüstü öğrencileri 30 gün süre ile en fazla 10 adet materyal ödünç alabilir ve 2 kez süre uzatabilir. Önlisans ve lisans öğrencileri 21 gün süre ile en fazla 5 adet materyal ödünç alabilir ve 1 kez süre uzatabilir. İdari personel 30 gün süre ile en fazla 3 adet materyal alabilir ve 1 kez süre uzatabilir. Ödünç verme hak ve süreleri günün koşullarına göre yeniden belirlenebilir. h) Web üzerinden süre uzatma işlemi, iade tarihine 5 gün kala yapılmaya başlanır. İade tarihi geçmiş kitaplar ve başka bir üye tarafından ayırtılmış kitapların süresi uzatılamaz. i) Üzerinde gecikmiş kütüphane materyali bulunan kullanıcı, bunu iade etmeden ve gecikme cezasını ödemeden yeni bir materyal ödünç alamaz veya süre uzatma işlemi yapamaz. j) Kütüphane, gerekli gördüğü durumlarda iade tarihini beklemeksizin ödünç alınmış materyallerin iadesini isteme hakkına sahiptir. Üye, istenen materyali en geç 3 gün içinde kütüphaneye teslim etmelidir. Belirtilen süre sonunda materyalleri iade etmeyen üyelerin ödünç alma hakkı, 1 ay süre ile dondurulur. k) Üyelere, Kütüphane Otomasyon Sistemi tarafından, ödünç aldığı kütüphane materyallerinin iade tarihine 5 gün kala, otomatik olarak uyarı e-postası gönderilir. Ancak kütüphaneden ödünç alınan bilgi kaynaklarının iade tarihlerinin takibi üyeye aittir. Gönderilen e-postaların üyeye ulaşmamış olması, gecikmeden kaynaklanan yaptırımların uygulanmaması için neden olarak kabul edilmez. Ödünç verilmeyen kütüphane materyalleri MADDE 21- (1) Aşağıda belirtilen kütüphane materyalleri ödünç verilemez: a) Danışma kaynakları (sözlük, ansiklopedi, el kitabı, vb.), b) Süreli yayınlar, c) Tezler, d) Nadir eserler, e) Haritalar, atlaslar, f) Ayırtılmış yayınlar, 7

g) Daire Başkanlığınca belirlenen ve kütüphane dışına çıkarılmasında sakınca bulunan - örneğin tek nüsha ya da baskısı tükenmiş vb.-diğer materyaller. (2) Ödünç verilmeyen materyallerden sadece kütüphane içinde ve gerektiğinde bir görevlinin gözetiminde yararlanılabilir. Gününde iade edilmeyen ya da kaybedilen kütüphane materyalleri MADDE 22- (1) Gününde iade edilmeyen her bir kütüphane materyali için günlük 1 TL para cezası alınır. Ceza miktarı, Daire Başkanının önerisi üzerine Üniversite Yönetim Kurulunca belirlenir ve günün koşullarına göre yeniden belirlenebilir. Toplanan paralar Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının hesabına yatırılır ve kütüphane ihtiyaçları için harcanır. MADDE 23- (1) Üye tarafından ödünç alınan kütüphane materyalinin kaybedilmesi ya da kullanılamayacak derecede hasar verilmesi durumunda üyeden yayının aynısını sağlaması istenir. Eğer baskı dışı olması nedeni ile yayın sağlanamıyor ise, üye Koleksiyon Geliştirme Bölümünün kendisine önereceği materyali almakla yükümlüdür. Kütüphane materyalini kaybeden üye ayrıca, Türkçe yayınlar için 30 TL, yabancı dil yayınlar için 50 TL kaybetme cezası öder. Ceza miktarı günün koşullarına göre yeniden belirlenebilir. Kütüphane ile ilişik kesme MADDE 24- (1) Üniversiteden emeklilik, istifa, mezuniyet veya başka nedenlerle ayrılmak isteyen üyeler, ilişik kesme belgelerini Daire Başkanlığına imzalatmak zorundadır. Üyeler, ödünç aldıkları kütüphane materyallerini iade etmedikleri ve varsa gecikme para cezalarını ödemedikleri sürede ilişik kesme belgeleri imzalanmaz. MADDE 25- (1) Ödünç aldığı kütüphane materyalini iade etmeksizin herhangi bir nedenle üniversiteden ayrılan üyenin kimlik bilgileri, hakkında yasal işlem yapılmak üzere Rektörlük makamına bildirilir. Elektronik kaynakların kullanımı MADDE 26- (1) Kütüphanenin abone olduğu elektronik kaynakların kullanımında aşağıdaki kurallara uyulur: a) Elektronik kaynaklara üniversite yerleşkeleri dışından sadece YTÜ mensupları erişebilir. Erişim bilgileri YTÜ mensupları dışındaki kişilerle paylaşılamaz. 8

b) Elektronik kaynaklardan, çeşitli yazılımlar kullanılarak çok sayıda yayın kopyalanamaz veya sistematik biçimde kişisel bilgisayarlara ya da harici belleklere indirme yapılamaz. c) Elektronik kaynaklardan indirilen makale, kitap, tez, vb. dokümanların bir bölümü ya da tamamı, veri depolama araçları ya da e-posta listeleri aracılığı ile dağıtılamaz ve Üniversite dışındaki kişi ya da kurumlara gönderilemez. BEŞİNCİ BÖLÜM Bağış Politikası MADDE 27- (1) Kütüphaneye bağış ve değişim yoluyla materyal sağlanmasında uygulanacak esaslar Kütüphane Danışma Kurulu tarafından belirlenir. Aşağıdaki kurallar gözetilir: a) Yıldız Teknik Üniversitesinin amaçlarına, eğitim-öğretim ve araştırma ihtiyaçlarına uygun nitelikte olan, güncelliğini ya da bilimsel özelliğini yitirmemiş yayınlar ile, araştırmacıları sosyal, kültürel ve edebi açıdan destekleyici nitelikteki yayınlar bağış olarak kabul edilir. b) El yazmaları ve nadir basma eser niteliğini taşıyan kitap vb hariç; sosyal bilimler alanındaki eserlerin (bağış tarihinden itibaren) yayın yılı 30 yıldan eski olanları; fen ve uygulamalı bilimler alanlarındaki eserlerin yayın yılı 10 yıldan eski olanları kabul edilmez. Edebi eserler için tarih kısıtlaması bulunmamaktadır. c) Fiziksel açıdan hasarlı, sayfaları eksik, üzerinde başka bir tüzel kurumun aidiyet kaşesi bulunan materyaller bağış olarak kabul edilemez. d) İçerik açısından insanları yönlendirici, siyasi, dini vb. propaganda içeren yayınlar bağış kabul edilemez. e) Gazeteler ve gazetelerin promosyon olarak verdiği yayınlar bağış olarak kabul edilmez. f) Süreli yayınlarda; kendi içinde cilt bütünlüğü sağlamayan yayınlarla, mevcut koleksiyon ile bütünlük sağlamayan yayınlar, tek sayılar ve makalelerin ayrı basımları bağış olarak kabul edilmez. g) İlköğretim, lise ders kitapları, teksir, fotokopi ile çoğaltılmış ya da korsan basım yayınlar bağış olarak kabul edilmez. h) Bağış yapan kişiler için, kütüphane içinde dermenin bütünlüğünü bozacak şekilde özel bir koleksiyon ya da mekan oluşturulamaz. Ancak bağışlanan yayınlar yazma, nadir eserlerden ya da belirli bir konuda zengin bir koleksiyondan oluşuyorsa özel bir bölüm oluşturulabilir. Bu konudaki karar, Kütüphane Danışma Kurulu na aittir. 9

i) Bağışlanan materyallerin kütüphane koleksiyonuna eklenmesi, eklenmeyenlerin başka kurumlara bağış olarak gönderilmesi konusunda karar verme yetkisi Daire Başkanlığı na aittir. j) Bağışçılara Kütüphane ve Dokümantasyon Dairesi Başkanlığınca bağışın alındığını ve kabul edildiğini bildirir teşekkür yazısı yazılır. k) Bağışlanan kaynakların iç kapağına Kütüphane ve Dokümantasyon Dairesi Başkanlığınca... tarafından bağışlanmıştır damgası vurulur. l) Bağış gelen kitap vb. materyalin hizmete hazır hale getirilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasında öncelik, öğretim elemanları ve öğrenci istekleri ile satın alınan kitaplara aittir. ALTINCI BÖLÜM Yürürlük ve Yürütme Yürürlük MADDE 28- (1) Bu yönerge yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 29- (1) Bu yönerge hükümlerini Yıldız Teknik Üniversitesi Rektörü yürütür. 10