Zrunlu Karşılık Oranları Mevduat bankalarının elindeki mevduatlara karşılık Merkez Bankası nda bulundurmak zrunda ldukları mevduat ranıdır; Oranlar TCMB tarafından belirlenir; Amacı piyasa likiditesi kntrlüdür. 10 Ocak 2017 tarihinde yabancı para zrunlu karşılık ranları tüm vadelerde 50 baz puan indirilmiştir.(bu hamle ile piyasaya 1,5 milyar $ ek likidite sağlanmıştır) 5 5 5 5 5 30.12.2016 10.01.2017 19.01.2017 Yapılan bu hamle snrasında 11 Ocakta dlar/tl paritesi 4 seviyesini, 12 Ocakta 2 seviyesini görmüş ve 13 Ocak gününü 2 seviyesinden kapatmıştır. Zrunlu karşılık ranındaki değişimle piyasayı fnlayan Merkez, devam eden döviz talebinin hız kesmemesi ve piyasaya ilave likidite sağlasa da yapılan hamle dların ateşini düşüremedi.
Faiz Kridru 1 Haftalık Rep Faizi(Plitika Faizi): Bankaları ellerindeki tahvil ve bnları 1 hafta vade ile TCMB ye vererek para alması ve vade snunda parayı geri vererek menkulleri geri almasıdır. Gecelik Brç Alma ve Brç Verme Faizleri: TCMB nin hesaplarını kapatabilmek için gecelik larak brç almak veya ellerinde kalan paraları gecelik larak brç vermek isteyen bankalara uyguladığı faizdir. Geç Likidite Penceresi: Gün snunda ellerinde fazla para bulunan bankaların brç vererek veya para gereksinimi lan bankaların bu ihtiyacını karşılamak amacıyla sağlanmış likidite aracıdır. Aralık PPK Kasım PPK 3,3 TCMB 24 Kasım 2016 tarihli PPK tplantısında brç alma faizini sabit bırakmış, brç verme faizini 25 baz puan ve 1 haftalık rep faizi lan gösterge faizi 50 baz puan artırmıştır. Aynı gün Avrupa Parlamentsu AB-Türkiye müzakerelerini dndurma teklifini Avrupa Knseyi ne göndermek üzere kabul etti ve faiz artışı etkisi sınırlı kaldı. Bu hamle snrasında 4 birkaç gün byunca seviyesinde seyreden dlar/tl paritesi, 29 Kasım günü 0 seviyelerine kadar gerilemiştir. TCMB nin 20 Aralık 2016 PPK tplantısında ise tüm faiz ranları sabit tutulmuş ve bu tplantıyı izleyen haftada 3-0 bandındaki seyrine devam etmiştir. Kısacası, Kasımdaki faiz artışı haber ve karar trafiğinde etkisiz kalmış, piyasa talebine cevap verememiştir.
Ortalama Fnlama Maliyeti TCMB gecelik brç verme faizi ile 1 haftalık rep faizinin miktarına göre ağırlıklandırılması snucu elde edilen faizdir. 12 Ocak 2017 tarihinden bu yana haftalık rep ihalesi açmayan TCMB, ağırlıklı rtalama fnlama maliyetini %9,12 ye çekmiş ldu. 5 5 5 5 5 30.12.2016 12.01.2017 MB AOFM Tarih (%) 02.01.2017 8,28 03.01.2017 8,29 04.01.2017 8,28 05.01.2017 8,29 06.01.2017 8,28 09.01.2017 8,30 10.01.2017 8,31 11.01.2017 8,31 12.01.2017 8,34 13.01.2017 8,39 16.01.2017 8,74 17.01.2017 9,04 18.01.2017 9,06 19.01.2017 9,09 20.01.2017 9,12 İlk defa 12 Ocak 2017 tarihinde başlanan bu uygulama snrasında TCMB, bankaları %10 seviyesinde lan geç likidite penceresine yönlendirmiştir. %10 faiz ranı üzerinde bankaları fnlayan TCMB, faiz kridruna dkunmadan ağırlıklı rtalama fnlama maliyetini yükselterek %9 un üzerine taşıdı. Bu hamle snrasında etki yurt içindeki tansiynun zaman zaman yükselmesi dlayısıyla nispeten etkisiz kaldı ve dlar/tl bu gelişmeler snrasında 3-3 bandında kaldı. Bu hamle eknmist ve piyasa yrumcularınca örtülü faiz artırımı larak yrumlandı. TCMB, bu karmaşık adımlarının sürdürülemez lduğu da yrumlarda yer aldı ve snuç larak baktığımızda; bankaları geç likidite penceresine yönlendiren TCMB, fnlama faiz ranını %9,12 seviyelerine çıkardı. Ancak dlarda istenilen geri çekilme yine lmadı.
Swap (TL Dep-Döviz Dep) 17 Ocakta yaptığı açıklama ile TCMB, bankalara her gün teminata dayalı larak, belirli limit, vade ve faizle kullandırdığı TL dep karşılığında, bankalara ihale usulüyle döviz dep vermeye başlayacağını ilan etti. Bu yöntemde bankalar ne kadar döviz istediğini belirtecekler, TL ve dlara ne kadar faiz ödeneceğini TCMB belirleyecek. 19 Ocak günü döviz dep ihalesinde TL faizi %8 den %8,5 e yükselten TCMB, 23 Ocak günü bu faizi %9,50 ye yükseltti. 5 3 1 9 7 5 3 1 13.01.2017 16.01.2017 17.01.2017 18.01.2017 19.01.2017 20.01.2017 23.01.2017 Geçtiğimiz Çarşamba günü başlanan bu müdahale snrasında dlar/tl yükselişini ertesi güne de taşımış, fakat 20 Ocak itibariyle gerilemiştir. Geçtiğimiz hafta Fİtch in Türkiye ile ilgili twitter üzerinden yaptığı açıklama snrasında 4 seviyesini test etti ve hamlenin etkisini azalttı.
SONUÇ 104 DXY ve Dlar/TL 10 103 102,5 102 101,5 101 100,5 100 99,5 99 DXY 18.11.2016 02.12.2016 16.12.2016 30.12.2016 13.01.2017 4 3,3 3,2 24 Kasım 2016 tarihinde Avrupa Parlamentsu nun Türkiye ile AB müzakerelerini dndurulması kararı snrasında dlar/tl de yükseliş yaşandı. 2. nktada ise kritik anayasa değişikliği görüşmelerinin TBMM Genel Kurulu nda görüşülmeye başlandığı tarihe denk geliyr. 9 Ocak günü başlayan görüşmelerin ilk turu itibariyle dlar endeksindeki düşüşün aksine dlar/tl nin yükseldiğini görebiliyruz. Sn dönemde içerdeki anayasa görüşmeleri, terör ve sınır ötesi harekat gibi siyasi risklerin artması snrası yurt dışında Trump rallisi esnasında gerileyen dlar ve dlar endeksi, içerde yaşanan bu saydığımız risklerden dlayı dlar endeksi gerilerken dlar riskleri fiyatlamayı seçti. Bu durumu özetleyecek lursak, dların sn dönemdeki yükselişini sadece dış gelişmelere bağlayan yrumlara cevaben 2015 dlar endeksi 100.000, dlar 2,63 iken, 2017 de dlar endeksi yine 100.000 li seviyelerde ancak dlar/tl.* TCMB geçtiğimiz yıllarda lduğu gibi gece yarısı tplantısıyla faizleri 500 baz puan (%5) birden artırmamak adına, elindeki silahları biraz fazla karmaşık yapıda gerçekleştirmesine rağmen dlarda istenilen gerilemeyi sağlayamadı. Piyasa, TCMB faiz artırımı knusunda yaşadığı sıkıntıları da göz önüne aldığında Fitch öncesi nasıl bir adım atabileceğini tahmin etmekte gerçekten zrlanıyr.
02 Ocak 2017 tarihinde dlar/tl kuru 4 seviyesinde kapanış gerçekleştirirken, sn işlem gününde 5 seviyesinden kapandı. Yılbaşından bu yana %5,93 ranında değer kazanan dlar/tl kuru için alınan önlemlerin dların hızını kestiğini ancak geriletmediğini bize gösteriyr. Dlar kurundaki artış, enflasynda yükseliş eğilimine neden lmakta ve kurdaki hızlı yükselişin enflasynda %2 ila %2,5 arasında fiyat artışlarına bağlı larak yükselişe neden lacağı düşüncesine baktığımızda; önümüzdeki aylarda enflasynda yüksek kurun etkisiyle yeniden yukarı çıkan rakamları görme ihtimalimiz beklentimiz dâhilindedir. İşte bu lumsuzluklardan yla çıkarak TCMB nin bu tplantıda sadece Fitch in verebileceği kararları değil, bu lasılıkları da göz önünde bulunduracağını düşünmekteyiz. Bu nedenle bizim beklentimiz; Üst bantta (Gecelik brç verme) 25 bp (%8,50 den %9,25 e), 1 Haftalık Rep (Plitika faizi) 75 bp (%8 den %8,75 e), Alt bantta (Gecelik brç alma) 50 bp (%7,25 ten %7,75 e), Geç likidite penceresi brç verme 25bp (%10 dan %10,25 e) artış yönündedir. Yararlanılan Kaynaklar: A1 Capital Arşivi, Blmberght, Mahfiegilmez, *Özgür Demirtaş(Akademisyen)