Bağ Sulaması Tarım Konferansı 25 Nisan 2011 Hassa_HATAY Prof. Dr. Sermet ÖNDER Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü (Biyosistem Mühendisliği Bölümü) sermetonder01@gmail.com Hassa- Bağ Sulaması 1
Hassa- Bağ Sulaması 2
Hassa- Bağ Sulaması 3
Hassa- Bağ Sulaması 4
Bağ Sulanmalı mı? Hassa- Bağ Sulaması 5
Bağlar sulanmaz diye bir kanı vardır. Bağ-Asma Kuraklığa dayanıklıdır Dengeli büyüme ve olgunluk için suya kesinlikle ihtiyaç vardır Su stresi sürgünde, salkımda, çiçek sayısında ve tane iriliğinde olumsuzluğa neden olur Sulama, verimde %30-40 artış sağlar. Diğer kültürel önlemlerle verim atışı daha fazla olur Hassa- Bağ Sulaması 6
Hassa da Durum Hassa da Bağların %26 sı sulanıyor %74 ü sulanmıyor Son yıllarda %50 e ulaştığı belirtilmektedir Damla sulama kredi, hibe destekleri Hassa- Bağ Sulaması 7
Hangi Dönem Sulanmalı? Kritik Dönemler 1) Sürme-Çiçeklenme Dönemi Bu dönem SU STRESİNE çok DUYARLIDIR sürgün-salkım taslakları-çiçek sayıları-tane tutumu İlkbahar yağışları yeterli ise sorun yoktur İklim değişikliği!!!! Hassa- Bağ Sulaması 8
Kritik Dönem 2) Çiçeklenme-Ben Düşme dönemi Bu dönemde su stresi tane tutma oranını düşürür ve tanelerin küçük olmasına neden olur 3) Ben Düşme-Hasat Dönemi Asmalar, bu dönemde susuzluğa daha dayanıklıdır. Yetersiz su; tane iriliği, olgunlaşması, ürünün kalitesine etki eder Hassa- Bağ Sulaması 9
Kritik Dönem 4) Hasat Sonrası- Dinlenme Dönemi Özellikle erkenci çeşitlerde hasat sonrası sulama önemlidir. Yaprak dökümünden sonra susuzluk etkilemez. Hassa- Bağ Sulaması 10
Hangi Sulama Yöntemiyle Sulanmalı? 1) Yüzey Sulama Yöntemleri 1.1 Karık Sulama Yöntemi: Bağ sulamasında, en yaygın kullanılan yöntemlerdendir. Uygun eğimli alanlarda oluşturulan bağların karık sulaması ile sulanması öteki yöntemlerle kıyaslandığında çok kolay olmaktadır. Karık sulama yönteminin en önemli sakıncası fazla su kullanımı, derine sızma yüzey akış kayıpları ve yabancı ot sorunu. Sulama Randımanı(%50-70) Hassa- Bağ Sulaması 11
1.2 Tava Sulama Yöntemi Sulama suyu ve toprak özelliklerine bağlı olarak 3 ile 30 arasında asma bir tavaya alınabilir. Tavaları yapmak için çapraz işleme gereksindiği için telli terbiyeye alınmış bağlarda, tava sulama yöntemi uygulanmaz Eğimin düze yakın(%0.1-1) olduğu koşullarda uygulanabilir Bu yöntemde hastalıklar su ile taşınarak tava içerisindeki asmalara bulaşma riski vardır. Hafif bünyeli toraklarda uygun değildir. Hassa- Bağ Sulaması 12
2) Basınçlı Sulama Yöntemleri 2.1 Yağmurlama Sulama Yöntemi: Bağ yetiştiriciliğinde yağmurlama sulama yöntemi, bağlarda mantari hastalıkların artmasına ve meyve tanelerinde çatlamalara neden olabilir. Yaprağa ve daneye düşen su damlaları güneş yanıklarına neden olabilir. Hassa- Bağ Sulaması 13
2.2 Damla Sulama Yöntemi Son yıllarda yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır Damla sulama ile sık sık ama az az sulama yapılmalıdır Su çok iyi filtre edilmelidir Gübreler sulama suyu ile birlikte verilmeli Hassa- Bağ Sulaması 14
Damla Sulama Ana Üniteleri Hassa- Bağ Sulaması 15
Damla Sulamanın Avantajları Su Tasarrufu Karık sulama yöntemine oranla» yağmurlama sulama %30,» damla sulama ise %60 Enerji tasarrufu Gübreden tasarrufu İlaç tasarrufu Zamandan tasarruf İşçilikten tasarruf MASRAFLAR AZALIR, VERİM ARTAR, GELİR ARTAR Hassa- Bağ Sulaması 16
DAMLA SULAMANIN KUSURLARI Damlatıcıların tıkanması (filtre sistemi) Tuz birikimi (kış yağışları az ise yıkama) Yüksek sistem maliyeti (teknoloji geliştikçe ucuzluyor) Hassa- Bağ Sulaması 17
Damla sulama 1 atm basınçta çalışmalıdır. 1 atm altında TIKANMA olabilir. Damla sulamada damlatıcı tıkanmalarını önlemek için sezon içinde ve sonunda kimyasallarla yıkama yapılmalıdır Hassa da su kaynaklarının kalitesi iyi, filtrasyon iyi olursa sorun olmayabilir Hassa- Bağ Sulaması 18
Hassa- Bağ Sulaması 19
Sulamaya Ne Zaman Başlamalı? Bağda tansiyometrelerin yerleştirilecekleri en uygun derinlik 30 ile 60 cm. Belirtilen derinliklerde tansiyometre değerleri; 30 cm de 55-65 cbar, 60 cm de 35-45 cbar olmalıdır. Hassa- Bağ Sulaması 20
Ne Kadar Süreyle Sulanmalı? Tansiyometre kullanılırsa, sulama sırasında tansiyon değeri 10 cbar a düşünce sulama bitirilebilir. Hesaplama yaparak sulama süreleri belirlenebilir( Teknik Konu) Class Apan(A sınıfı Buharlaşma) kaplarından ölçülen buharlaşmadan yararlanarak sulama programı uygulanabilir. Bu kaplar meteoroloji müdürlüğünde ölçülüyor, basit bir araç. Benzer bir yöntem Hassa çevresinde kurularak, hesaplama yöntemi teknik bir elemana öğretilebilir. Hassa- Bağ Sulaması 21
Hassa- Bağ Sulaması 22
Damla Sulamayla Gübreleme Damla Sulama yönteminde gübreleme çok önemlidir Gübre 1) Doğal gübreler (3-4 yılda bir 3-5 ton/da) 2) Yapay gübreler(%70) Neye göre gübreleme? Toprak, Yaprak analizleri Hangi gübre verilmeli? N? P? K? Hassa- Bağ Sulaması 23
Hangi Gübrelerden Ne Kadar Verilmeli? N: 5-8 kg/da 6-12 kg/da 8-10 kg/da P: 4-6 kg/da 4-8 kg/da 5-8 kg/da K: 4-5 kg/da 5-7 kg/da 4-8 kg/da Damla Sulamada esas olan gübre hangi dönem gerekiyorsa o dönem verilmeli ve o dönemdeki sulamalara bölünerek verilmelidir. Hassa- Bağ Sulaması 24
Damla Sulamada Gübre uygulama prensibi Sulama süresi üçe bölünür: İlk aşamada sulama, İkinci aşamada gübreleme( tank boşalma süresi), Son aşamada sulama-yıkama(15-30 dak). Tüm sulama süresince gübre verilirse gübre toprağın altına süzülür ve yararlı olmaz. Hassa- Bağ Sulaması 25
İklim değişiyor Sıcaklık artıyor ve yağış miktarlarının dağılımı dengesizleşiyor ve azalıyor, Su kaynakları azalıyor veya kirleniyor, Maliyetler artıyor, gelirler azalıyor Dolayısıyla, Mevcut koşullarda yürütülen tarım, gelecekte aynı şekilde gitmeyecek. Daha akılcı, verimli ve dikkatli tarım yapılmak zorundadır. Hassa- Bağ Sulaması 26
Mevcut su kaynaklarını iyi koruma yanında Yeni su kaynakları yaratılmalıdır Çiftlik içi göletler yapılarak kış yağışları biriktirilip, yaz döneminde kullanılabilir. Mevcut suyun yetmemesi durumunda Kısıntılı sulama uygulanabilir. Sadece kritik dönemlerde sulama yapıp diğer dönemlerde sulama yapılmayabilir veya Her sulamada daha az su kullanma yöntemleri uygulanabilir. Hassa- Bağ Sulaması 27