Priştine, 19 Ekim 2011 Nr.ref: RK 143/11 KABUL EDİLMEZLİK KARARI Dava no: KI 67/11 Başvurucular Selim Berisha Kosova Yüksek Mahkemesinin A.nr. 85/2011 sayı ve 31 Mart 2011 tarihli kararının Anayasaya uygunluğunun değerlendirilmesi KOSOVA CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ Aşağıdaki yapıdadır: Enver Hasani, Başkan Kadri Kryeziu, Başkanvekili Robert Carolan, Yargıç Altay Suroy, Yargıç Almiro Rodrigues, Yargıç Snezhana Botusharova, Yargıç Ivan Čukalović, Yargıç Gjyljeta Mushkolaj, Yargıç Iliriana Islami, Yargıç Başvurucu 1. Başvurucu, Priştine Rr. Shkodra nr. 21 adresinde ikamet eden Bay Selim Berisha dır.
İtiraz Edilen Karar 2. Çalışma ve Sosyal Refah Bakanlığı (bundan sonra ÇSRB şeklinde anılacaktır) İtiraz Konseyinin engelli emeklilik haklarıyla ilgili 5097046 dosya numaralı Kararın yasaya uygunluğunun değerlendirilmesine ilişkin talebi reddeden Kosova Yüksek Mahkemesinin A.nr. 85/2011 sayı ve 31.03.2011 tarihli kararıdır. Dava Konusu 3. Kosova Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesine 24 Mayıs 2011 tarihinde yapılan başvurunun temel konusu, Kosova Yüksek Mahkemesince çıkartılan A.nr. 85/2011 sayı ve 31.03.2011 tarihli ve başvurucunun 08.04.2011 tarihinde teslim aldığını ileri sürdüğü kararın Anayasaya uygunluğunun değerlendirilmesidir. Yasal Dayanak 4. Kosova Cumhuriyeti Anayasasının (bundan sonra Anayasa şeklinde anılacaktır) 113.7 maddesi, 03/L-121 sayılı Anayasa Mahkemesi Hakkında Yasanın (bundan sonra Yasa şeklinde anılacaktır) 47. maddesi ile Kosova Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün (bundan sonra İçtüzük şeklinde anılacaktır) 29. kuralı. Davanın Mahkemeye Geliş Biçimi 5. Bay Selim Berisha 24 Mayıs 2011 tarihinde Kosova Anayasa Mahkemesine başvurarak Kosova Yüksek Mahkemesince çıkartılan A.nr. 85/2011 sayı ve 31.03.2011 tarihli kararın Anayasaya uygunluğunun değerlendirilmesini talep etmiştir. 6. Anayasa Mahkemesi 24 Haziran 2011 tarihinde dava dilekçesinin kaydedildiğini başvurucuya ve Kosova Yüksek Mahkemesine bildirerek, taraflardan yazılı cevaplarını vermelerini talep etmiştir. 7. Başvurucu 21 Temmuz 2011 tarihinde Anayasa Mahkemesine gönderdiği yazılı cevabında ÇSRB nin kendi taleplerini reddeden kararlarını ekte sunmuştur. 8. Mahkeme Başkanı 17 Ağustos 2011 tarihinde Yargıç Robert Carolan ı raportör yargıç olarak ve Yargıç Snezhana Botusharova başkanlığında Yargıçlar Mr. Sc. Kadri Kryeziu ile Dr. Gjyljeta Mushkolaj dan oluşan ön inceleme heyetini atamıştır. 9. Yargıç Snezhana Botusharova başkanlığında Yargıçlar Mr. Sc. Kadri Kryeziu ile Dr. Gjyljeta Mushkolaj dan oluşan ön inceleme heyeti, raportör yargıç Robert Carolan ın raporunu 5 Ekim 2011 tarihinde görüştükten sonra tam kadroda toplanan mahkeme heyetine istemin kabul edilmezliğine ilişkin öneri sunmuştur. Olguların Özeti 10. Selim Berisha, 2 Haziran 2011 tarihinde Çalışma ve Sosyal Refah Bakanlığı Kosova Emeklilik İdaresi Departmanına başvurarak engelli emeklilik hakkının tanınmasını talep etmiştir. 11. Kosova Emeklilik İdaresi Departmanı 6 Eylül 2010 tarihinde Bay Berisha nın istemini, heyet raporuna göre tam ve kalıcı engellilik durumunun bulunmadığı gerekçesiyle reddetmiştir. Bay Berisha bu kararı 6 Ekim 2010 2
12. Bay Berisha, ÇSRB bünyesinde faaliyet gösteren Engelli Emeklilik Komisyonunun kendisiyle ilgili sağlık durumuna ilişkin yanlış rapordan dolayı alınan kararına karşı 7 Ekim 2010 tarihinde itiraz etmiştir. 13. Engelli Emeklilik Komisyonunun 5067046 sayılı kararında, birinci derecede alınan kararın yasaya isnat edildiği ve doğru olduğunu tespit edip Bay Selim Berisha nın itirazı yerinde bulunmayarak reddetmiştir. Bay Selim Berisha bu kararı 10 Ocak 2011 14. Bay Selim Berisha, kendisinin engelli olduğunu gösteren yeter sayıda sağlık evrakı sunduğunu ileri sürerek Kosova Yüksek Mahkemesinde dava açmış ve ÇSRB İtiraz Konseyinin kararının mesnetsiz olduğundan bu kararın yasaya uygunluğunun değerlendirilmesini talep etmiştir. 15. Kosova Yüksek Mahkemesi 31 Nisan 2011 tarihinde çıkarttığı A.nr. 85/2011 sayılı kararında dava dilekçesini reddederek ÇSRB komisyonlarının engelli olduklarını ileri süren kişileri değerlendirmeye yasa ile yetkili kılındığını, mevcut davada Bay Berisha nın engelli olmadığını tespit ettiğini, idari makamların bu meseleyle ilgili karar erdiklerinde yasal hükümleri doğru uyguladıklarını ve davanın reddi için tüm koşulların mevcut bulunduğunu açıklamıştır. Bu kararı Bay Berisha 8.04.2011 16. İdari ve yargı organlarının kararlarından memnun kalmayan Bay Berisha 24 Mayıs 2011 tarihinde Kosova Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Başvurucunun İddiaları 17. Başvurucu, Çalışma ve Sosyal Refah Bakanlığı Sağlık Komisyonunun kendisinin tüm koşulları getirmiş olmasına rağmen engelli emeklilik hakkını gayrimeşru şekilde reddettiğini, diğer yandan Kosova Yüksek Mahkemesinin kendisine ait dava dilekçesini reddederek ihlal işlediğini, zira kendisinin çalışmayı deneyip bunu başaramadığını ve engelli olduğunu gösteren yeterli sayıda sağlık evrakının bulunduğunu ileri sürmüştür. 18. Başvurucu Anayasa ile güvence altına alınmış hangi anayasal hakkının ihlal edildiğini belirtmeyerek engelli emeklilik hakkının hiçe sayıldığını ileri sürmüştür. İstemin Kabul Edilirliğinin Değerlendirilmesi 19. Başvurucunun istemi hakkında doğru bir şekilde hükmetmesi için, Mahkemenin, Anayasada belirtilip Yasa ve İçtüzükte vurgulanan kabul edilirlik koşullarının yerine getirilip getirilmediğini değerlendirmesi gerekmektedir. 20. Başvurucunun istemiyle ilgili olarak Mahkeme, Anayasanın 113.7 maddesine atıfta bulunmaktadır. Söz konusu madde şunu belirlemiştir: Bireyler, Anayasa ile güvence altına alınan bireysel hak ve özgürlüklerinin kamu otoritelerince ihlal edilmesi durumunda, tüm kanun yollarını tükettikten sonra dava açmaya yetkilidirler. 21. Mahkeme aynı zamanda Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 36. kuralını da dikkate alır. Bu kural şunu belirlemiştir: 1. Mahkeme istemleri yalnız şu hallerde görüşebilir: c) İstem açık bir şekilde isnat edildiği zaman. 3
22. Mahkeme, varsayılan emeklilik hakkının ihlali konusunu ele alırken Kosova Anayasanın 105 ve 109. maddelerinde yargıç ve savcıların atanması ve görev sürelerinin uzatılması bağlamında emeklilik hakkının zikredildiğini ve yasaya göre emekli olana kadar ifadesinin kullanıldığını tespit emiştir. 23. Anayasanın 51. Maddesinin [Sağlık Güvenliği ve Sosyal Güvenlik] 2. fıkrasında şu ifade yer almaktadır: İşsizlik, hastalık, özürlülük ve yaşlılıkla ilgili temel sosyal güvenlik, yasayla düzenlenir. 24. Anayasanın 51. maddesindeki tanımlamadan da engellilik, işsizlik ve yaşlılık ile ilgili sosyal güvenliğin YASA ile düzenleneceği anlaşılmaktadır. Mevcut davada engelli emeklilik meselesi Kosova Meclisinde 6 Kasım 2003 tarihinde kabul edilen 2003/23 sayılı KOSOVA ENGELLİLER EMEKLİLİK YASASI ile düzenlenmiştir. 25. ÇSRB komisyonları bu yasa hükümlerine dayanarak hareket etmiş, Yüksek Mahkeme de bu kararların yasaya uygun olduğunu tespit etmiştir. 26. Aslında Kosova Anayasa Mahkemesinin, temyiz hakkı olmayıp hukuk mahkemelerinin yanlış karar aldıkları veya olguları yanlış değerlendirdikleri gibi durumlara müdahale etmeye yetkisi yoktur. Anayasa Mahkemesinin rolü Anayasa ile güvence altına alınmış haklara hukuk yolarıyla riayet etmeyi sağlamak olup dördüncü derece mahkemesi gibi davranamaz (bkz. mutatis mutandis, Akdivar Türkiye davası, 16 Eylül 1999, R.J.D, 1996-IV, 65. Madde) 27. İstemin ekinde sunulan delillerden görüleceği üzere başvurucu, kamu otoriteleri tarafından hangi anayasal haklarının ihlal edildiğini açıkça belirtmeyerek başvurunun kesinleştirilmesiyle ilgili yasal sorumluluğunu yerine getirmediği görülmektedir. Dahası Mahkeme, ÇSRB komisyonlarının meseleyi ele alırken eksiklik olup tarafsızlık ilkesinin ihlal edildiğini gösteren herhangi bir bulguya rastlamamıştır. Başvurucunun davanın sonucuyla memnun olmaması, ona, Anayasanın 31. Maddesinin ihlal edildiği iddiasıyla dava açma hakkı vermez (bkz. mutatis mutandis, 5503/02 başvuru numaralı Mezotur-Tiszazugi Tarsulat Macaristan davası 26 Temmuz 2005 tarihli AİHM kararı) 28. 29. Bu koşullarda başvurucu, iddiasına yeterli ölçüde deliller sunmamıştır. 4
BU SEBEPLERDEN DOLAYI Anayasa Mahkemesi, Kosova Cumhuriyeti Anayasasının 113.7 ve Anayasa Mahkemesi Hakkında Yasanın 49. maddesine ile İçtüzüğün 36. kuralı 2. fıkrası (b) ve (c) bentlerine dayanarak 5 Ekim 2011 tarihindeki duruşmasında oybirliğiyle: I. İstemin kabul edilmez olarak REDDİNE karar vermiştir. II. III. İşbu karar Yasanın 20.4 maddesine uygun şekilde taraflara bildirilip Resmi Gazetede yayımlanır. Karar derhal yürürlüğe girer. Raportör Yargıç Anayasa Mahkemesi Başkanı Robert Carolan, imza Prof. Dr. Enver Hasani, imza 5