KONDA Barometresi. Temalar. Siyasal Kimlik Tanımları

Benzer belgeler
TÜRKĠYE SĠYASĠ EĞĠLĠMLER VE BEKLENTĠLER ARAġTIRMASI. Ağustos

CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMLERİ KAMUOYU ARAŞTIRMASI. Ağustos, 2014

ĠKĠ DĠL TARTIġMASI SEÇMEN ÜZERĠNDE SANDIĞA GĠDERKEN BÜYÜK BĠR ETKĠ YARATMIYOR...

TÜRKĠYE SĠYASĠ EĞĠLĠMLER VE BEKLENTĠLER ARAġTIRMASI. Ocak

TÜRKİYE NİN NABZI KASIM 2014 Cumhurbaşkanlığı Sarayı, İş Kazaları, Barış Süreci ve Sığınmacılar Sorunu

Araştırmanın Künyesi;

7 Haziran Kasım 2015 Seçimleri Arasındaki Değişim

24 HAZİRAN SEÇİMLERİ SİYASİ EĞİLİM ARAŞTIRMASI, HAZİRAN

TÜRKİYE SİYASİ GÜNDEM ARAŞTIRMASI MART 2014

Yerel Seçim Araştırması Raporu BÜYÜKŞEHİRLER

2015 Konsensus. Tüm hakları saklıdır. Gizli, özel bilgi içerir. Konsensus un yazılı izni olmadan açıklanamaz veya üretilemez.

KONDA Barometresi BAŞINI ÖRTME VE TÜRBAN ARAŞTIRMASI KASIM 2010 TEMALAR

ACR Group. NEDEN? neden?

TÜRKĠYE SĠYASĠ EĞĠLĠMLER VE BEKLENTĠLER ARAġTIRMASI. Ekim 2009

CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMİNE 50 GÜN KALA TÜRKİYE DE SON SİYASİ DURUM

30 BÜYÜKŞEHİR YEREL SEÇİM ARAŞTIRMASI RAPORU.

SİYASİ PARTİLERİN SEÇİM YARIŞI HIZ KESMİYOR

MAYIS AYI SİYASİ EĞİLİMLER VE SOMA FACİASI ALGISI ÖZET RAPORU [Ref: ]

Sosyal Araştırmalar Enstitüsü 30 MART 2014

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

16 NİSAN 2017 REFERANDUMU KESİN SONUÇLARI 1

YEREL SEÇİM ANALİZLERİ. Şubat, 2014

Yerel Seçimler Sonrası Sandık ve Seçmen Analizi

Prof. Dr. Özer SENCAR OCAK- 2013

TÜRKİYE NİN NABZI AĞUSTOS 2015 ERKEN SEÇİM ÖNCESİ SİYASAL DURUM DEĞERLENDİRMESİ

Diyarbakır da Anayasa Değişiklik Paketi ve Referandum Algısı. 10 Ağustos 2010 Diyarbakır

ANKET DEĞERLENDİRME RAPORU

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE SİYASİ GÜNDEM ARAŞTIRMASI

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

SEÇİME 1 AY KALA TÜRKİYEDE SON SİYASİ DURUM ARAŞTIRMASI. Ekim

TEMMUZ 2014 CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMİ A. GÜL ÜN CUMHURBAŞKANLIĞI PERFORMANSI 22 TEMMUZ POLİS OPERASYONU ARAŞTIRMA GRUBU

GAE GİRNE ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

KONDA Barometresi ŞİRKET VE MARKALARI DEĞERLENDİRME EKİM 2010 TEMALAR

Karşılıksız İşlemi Yapılan Çek Sayılarının İllere ve Bölgelere Göre Dağılımı (1) ( 2017 )

TABLO-4. LİSANS MEZUNLARININ TERCİH EDEBİLECEĞİ KADROLAR ( EKPSS 2014 )

TABLO-3. ÖNLİSANS MEZUNLARININ TERCİH EDEBİLECEĞİ KADROLAR ( EKPSS 2014 )

T.C. GENÇLĠK VE SPOR BAKANLIĞI SPOR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMİNE EN SON DURUM ARAŞTIRMASI CUMHURBAŞKANLIĞI SÇİMİNDEN EN SON DURUM

TÜRKİYE SEÇİM ARAŞTIRMASI (İSTANBUL, ANKARA, İZMİR, SAKARYA, TRABZON, ERZURUM, MANİSA, DENİZLİ, BALIKESİR)

Yatırım Teşvik Uygulamalarında Bölgeler

BELEDĠYE BĠRLĠKLERĠNDE EĞĠTĠM ÇALIġMALARI

TÜRKİYE GÜNDEM ARAŞTIRMASI

EK 1: TABLO VE ŞEKİLLER

İL BAZINDA DAĞILIM İSTANBUL 136 ANKARA 36 İZMİR 23 ANTALYA 12 KOCAELİ 10 GAZİANTEP 9

TÜRKİYE GENELİ SEÇİM ARAŞTIRMASI

Faaliyet Raporu (1 Ocak 31 Aralık 2009) İstatistikler İSTATİSTİKİ BİLGİLER

Fren Test Cihazları Satış Bayiler. Administrator tarafından yazıldı. Perşembe, 05 Mayıs :26 - Son Güncelleme Pazartesi, 30 Kasım :22

ek: eğitim izleme göstergeleri

Bilecik Siyasi Gündem Araştırması

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ PERSONEL DAİRE BAŞKANLIĞI

SURİYE, IŞİD VE ASKERİ OPERASYONLA İLGİLİ SEÇMEN DÜŞÜNCELERİ

CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMİNE 2 GÜN KALA TÜRKİYE DE SON SİYASİ DURUM CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMİNE 2 GÜN KALA TÜRKİYE'DE SON

KARARSIZ AK PARTĠ SEÇMENĠ PARTĠSĠNE DÖNÜYOR

EK Temmuz 1946 Milletvekili Genel Seçim Sonuçları Seçim Sistemi: Çoğunluk Sistemi

2014 Yerel Yönetimler Seçimleri

Birlikte Yürüyoruz. Görme Engellilerle Birlikte Yaşama Kültürünü Artırmak Amaçlı Hazırlanmış Araştırma Raporu Ekim 2012

AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU 25 AĞUSTOS 2015

GENEL SEÇİMLERİN YEREL SEÇİMLERE ETKİSİ ARAŞTIRMASI

2015 KOCAELİ NÜFUSUNUN BÖLGESEL ANALİZİ TUİK

KAMU VE BELEDİYE HİZMETLERİNİN YEREL SEÇİME ETKİSİ

TABLO 27: Türkiye'deki İllerin 2006 Yılındaki Tahmini Nüfusu, Eczane Sayısı ve Eczane Başına Düşen Nüfus (2S34>

Araştırma Notu 14/170

DAR BÖLGE / DARALTILMIŞ BÖLGE

Türkiye de Taraftarlık ve Sporda Ayrımcılık Özet Bulgular

KPSS 2009/4 MERKEZİ YERLEŞTİRMEDEKİ EN KÜÇÜK VE EN BÜYÜK PUANLAR ( YERLEŞTİRME TARİHİ : 29 TEMMUZ 2009 )

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

KPSS-2014/3 Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Sözleşmeli Pozisyonlarına Yerleştirme (Ortaöğretim)

3. basamak. Otomobil Kamyonet Motorsiklet

TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR

24 Haziran Seçimlerinde CHP Muharrem İNCE nin Aldığı Oyu Alsaydı, Milletvekili Sayıları Nasıl Değişirdi?

Ahmet Davutoğlu'nun Görevinden Ayrılması ve Başkanlık Sistemi Tartışmaları Anketinin Sonuçları

İL ADI UNVAN KODU UNVAN ADI BRANŞ KODU BRANŞ ADI PLANLANAN SAYI ÖĞRENİM DÜZEYİ

YEREL YÖNETİMLER PERFORMANS ARAŞTIRMASI -BÜYÜKŞEHİRLER-

KONDA Barometresi. Evlilik ve Evlenme Yaşı Tartışmaları ve Cinsel İstismar

PollMark Araştırma 1 KASIM MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMİ DEĞERLENDİRME ARAŞTIRMASI

ARAŞTIRMA GRUBU. Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MART

MetroPOLL Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi A.Ş. Cinnah Caddesi No: 67/ Çankaya/ANKARA Tel: (312) Faks: (312)

NÜKLEER SİLAHLAR ARAŞTIRMASI - SONUÇ RAPORU RAŞTIRMASI - S

OTO KALORİFER PETEK TEMİZLİĞİ - VİDEO

TÜRKĠYE GENELĠ SĠYASĠ GÜNDEM ARAġTIRMASI

İLLERE GÖRE NÜFUS KÜTÜKLERİNE KAYITLI EN ÇOK KULLANILAN 5 KADIN VE ERKEK ADI

24 Haziran Seçimlerine İlişkin Kamuoyu Eğilimleri

LİSTE - II TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU - TAŞRA

Bu araştırma, 24 Haziran 2018 de yapılacak Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekili seçimlerinde seçmenin oy tercihlerini tahmin etmenin yanı sıra seçmenin

SAYILARLA SĠVAS. TÜĠK Konya Bölge Müdürlüğü 01/02/2010 1/27. TÜRKĠYE ĠSTATĠSTĠK KURUMU Konya Bölge Müdürlüğü

KONDA Barometresi TOPLUMSAL KUTUPLAŞMA NİSAN 2010 TEMALAR

ANKARA 1.BÖLGE ERKEN SEÇİM SEÇMEN EĞİLİMLERİ ARAŞTIRMASI. Ekim, 2015

Anket: SAÜ Fizik Bölümü Mezunları İşveren Anketi

Türkiye'nin en rekabetçi illeri "yorgun devleri"

KONDA Barometresi MİLLİYETÇİLİK VE ULUSAL GURUR ARAŞTIRMASI ARALIK 2010

İllere ve yıllara göre konut satış sayıları, House sales by provinces and years,

LİSTE - II TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU - TAŞRA

Toplumun Kamu Yönetimine ve Kamu Hizmetlerine Bakışı

TEOG YERLEŞTİRME SONUÇLARININ FARKLI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

GĠRĠġ ARAġTIRMA BÖLGELERĠ BULGULAR DEMOGRAFĠK BĠLGĠLER

Yrd. Doç. Dr. Tahsin KARABULUT

Yerel yönetimler, Kamu ve Sivil toplum kurum/kuruluşları, İşletmeler, Üniversiteler, Kooperatifler, birlikler

Türkiye Bankacılık Sistemi Banka, Şube, Mevduat ve Kredilerin İllere ve Bölgelere Göre Dağılımı

Transkript:

KONDA Barometresi Temalar Siyasal Kimlik Tanımları Temmuz 2010

1. SİYASAL KİMLİKLER RAPORU ĠĢbu rapor KONDA Barometresi seri araģtırmaları kapsamında 2010 yılının Temmuz ayında gerçekleģtirilen saha çalıģmasında sorulan bir grup sorunun cevaplarından derlenmiģtir. KONDA Barometresi ile ilgili geniş bilgi almak veya abonelik şartlarını öğrenmek için http://www.konda.com.tr/tr/raporlar/konda_barometre_2012_brosur.pdf adresinden broşürümüzü indirebilirsiniz. Giriş Gündelik hayatın içinde sağcı-solcu veya muhafazakâr-milliyetçi gibi birçok siyasal kimlik tanımı kullanılır. Genellikle toplumun Ģu kadarı solcu bu kadarı sağcı gibi tespitler ıģığında siyasal analizler üretilir. Bu tanımlama, tespit ve analizlerin temel varsayımlarından birisi de sade vatandaģın tek bir siyasi kimlikle tanımlanabileceğidir. Bizim tezimiz ise, sade vatandaģın tek bir siyasi kimlikle tanımlanamayacağı, yani çok kimlikliliğin esas olduğuydu. AraĢtırma da bu tezi teyit etmiģtir. Bulgular Özeti GörüĢülen kiģilerin yüzde 93 ü vatansever, yüzde 75,6 sı Atatürkçü, yüzde 75,3 ü laik, yüzde 73,3 ü demokrat, yüzde 63,9 u milliyetçi, yüzde 59,4 ü ulusalcı, yüzde 46,7 si muhafazakâr, yüzde 42 si sosyal demokrat, yüzde 35 i sağcı, yüzde 20,8 i solcu yüzde 15 i ülkücü olduğunu ifade etmiģtir. Laiklik ve Atatürkçülük birbirinden ayrılmaz ikili iken, bu ikili en çok ulusalcılık ve milliyetçilik ile en fazla ortaklığı olan kimlikler olarak öne çıkmaktadır. Sağcılık ve solculuk ile sosyal demokratlık bekleneceği gibi birbirine zıt kimlikler olarak gözlenmektedir. Solcular ve sosyal demokratların en yüksek oranda bütünleģtiği kimlik demokratlıktır. Ülkücülük tümüyle kendine özgü bir karakter olarak dikkati çekmektedir. Eğitim ve gelir seviyesi yükseldikçe kendine muhafazakâr demek azalırken, demokrat demek yükselmektedir. Dindarlık arttıkça da sağcılık ve muhafazakârlık artmaktadır. Ak Partililer muhafazakâr, milliyetçi ve sağcılıkla kendilerini tanımlarken, CHP ler Atatürkçülüğü, laikliği ve vatanseverliği, MHP liler ülkücülüğü, milliyetçiliği ve sağcılığı öne koymaktadırlar. Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 2

2. ARAŞTIRMANIN KÜNYESİ 2.1. Araştırmanın Genel Tanımı Bu raporun dayanağı olan araģtırma KONDA AraĢtırma ve DanıĢmanlık Ltd. ġti. tarafından gerçekleģtirilmiģtir. AraĢtırmanın saha çalıģması 3 4 Temmuz 2010 tarihlerinde gerçekleģtirilmiģtir. Bu rapor, Türkiye deki 18 yaģ üstü yetiģkin nüfusun, saha çalıģmasının yapıldığı günlerdeki siyasal eğilimlerini, memnuniyet seviyelerini, güncel siyasi tartıģmalara dair kanaat ve görüģlerini yansıtmaktadır. 2.2. Örneklem Örneklem, ADNKS (Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi) verilerine dayalı nüfus büyüklükleri ile 29 Mart 2009 genel seçimlerinin mahalle ve köy sonuçları katmanlandırılarak hazırlanmıģtır. YerleĢim yerleri önce kır/kent/metropol olarak ayrıģtırılmıģ ve 12 bölge esas alınarak örneklem tespit edilmiģtir. AraĢtırma kapsamında 35 ilin, merkez dâhil 117 ilçesinde 154 mahalle ve köye gidilmiģ ve 1853 kiģiyle yüz yüze görüģmeler gerçekleģtirilmiģtir. On iki bölgeden 35 ilde anket uygulanmıģtır. AĢağıdaki tabloda anket uygulanan bölgeler ve iller görülmektedir. Bölge Ġstanbul Batı Marmara Ege Doğu Marmara Batı Anadolu Akdeniz Orta Anadolu Batı Karadeniz Doğu Karadeniz Kuzey Doğu Anadolu Orta Doğu Anadolu Güney Doğu Anadolu Anket Uygulanan Ġller Ġstanbul Balıkesir, Edirne, Tekirdağ Denizli, Ġzmir, Kütahya Bursa, Kocaeli, EskiĢehir Ankara, Konya Adana, Antalya, Mersin, Osmaniye, Hatay, KahramanmaraĢ Kayseri, NevĢehir, Aksaray Samsun, Bartın, Karabük Rize, Trabzon, Giresun Kars, Erzincan Malatya, Van Diyarbakır, Gaziantep, ġanlıurfa, Batman Yüz yüze görüģmelerde yaģ ve cinsiyet kotası uygulanmıģtır. Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 3

3. TÜRKİYE TOPLUMUNDA SİYASAL KİMLİKLER Temmuz 10 Barometresi nde ele alınan özel bir diğer tema da toplum içindeki siyasi kimliklerin ne oranda sahiplenildiği ile ilgiliydi. Gündelik hayatın içinde sağcısolcu veya muhafazakâr-milliyetçi gibi birçok siyasal kimlik tanımı kullanılır. Genellikle toplumun Ģu kadarı solcu, bu kadarı sağcı gibi tespitler ıģığında siyasal analizler üretilir. Bu tanımlama, tespit ve analizlerin temel varsayımlarından birisi de sade vatandaģın tek bir siyasi kimlikle tanımlanabileceğidir. Birisine bir kimlik yapıģtırıldığında, o kiģinin tüm siyasal tercihlerinin ve hangi olaya nasıl tutum geliģtireceğinin bilinebileceğine inanılır. Merakımız, sade vatandaģın bu kimliklerden hangilerini kendine yakıģtırdığı idi. Diğer bir merakımız ise bir bireyin tek bir siyasal kimlikle tanımlanabilmesinin mümkün olup olmadığı idi. Bu sorudan üremiģ üçüncü merak noktamız ise, bireylerin hangi kimliği öne koyarken ardında diğer hangi kimlikleri de benimsiyor olduğuydu yani siyasi çok kimliklilikle ilgili ipuçları bulabilmekti. GörüĢülen kiģilere bu araģtırmada 11 farklı siyasal kimlik tanımının kendilerini ifade edip etmedikleri sorulmuģtur. GörüĢülen kiģiler her bir kimlik için evet ediyor, ne evet, ne hayır, veya hayır etmiyor cevaplarından birini seçmiģlerdir. Bu siyasi kimlikler sizi ifade ediyor mu? Vatansever Evet; 93 5 2 Atatürkçü Evet; 76 10 14 Laik 75 13 12 Demokrat 73 18 9 Milliyetçi Evet; 64 15 Hayır; 21 Ulusalcı Muhafazakar Sosyal demokrat Sağcı Evet; 59 Evet; 47 Evet; 42 Evet; 35 Ne evet, ne hayır; 23 Ne evet, ne hayır; 27 19 20 Hayır; 31 Hayır; 46 Hayır; 20 Hayır; 30 Solcu Evet; 21 17 Hayır; 62 Ülkücü 15 15 Hayır; 70 50 100 Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 4

GörüĢülen kiģilerin kimliklere hangi oranlarda ne yönde cevap verdikleri yukarıdaki grafikte yer almaktadır. Bu oranlara göre toplumun yüzde 93 ü vatansever olduğunu belirtmiģtir. Toplumda vatanseverlik en yüksek, sadece yüzde 15 in kendisini ifade ettiği söylenen ülkücülük ise en düģük oranda sahiplenilen kimlik olarak göze çarpmaktadır. AraĢtırmaya göre, Vatanseverlik, Atatürkçülük, Laiklik ve Demokratlık çok yüksek oranlarda söylendiğinden dolayı fazla belirleyici veya ayrıģtırıcı olmamaktadır. Belki de bu dört soruda deneklerin kendilerinden toplumsal doğru olarak söylenmesi beklenen cevapları verdikleri söylenebilir. Ancak, Atatürkçülük ve laiklik ifadelerinin kendilerini ifade etmediğini belirtenler, özellikle ayrıģan bir grup olarak göze çarpmaktadır. Bu ifadelerin her birinin kiģiye göre farklı anlamlar taģıdığı düģünülebilir. Ancak, bu çalıģmadaki esas amaç, kimlerin kendini hangi kimlik ile ifade ettiği ve hangi kimliklerin bir arada söylendiğidir. Diğer bir deyiģle, yapılmaya çalıģılan hangi kimliklerin hangi demografik özelliklerde, hangi siyasi tercihlerde ve toplumun hangi kutuplarında sahiplenildiğini ortaya çıkarmaktır. Sorulan kimlikler her ne kadar birer kelimeden ibaret olup her bir kiģiye farklı hisler çağrıģtırsa da, aģağıdaki analizlerden ve özellikle kutuplaģma kümlerinden görebileceğiniz gibi toplumda ortak anlamlar taģıdıkları gerçeği ortaya çıkmaktadır. 3.1. Hangi Kimlikler Ortak Söyleniyor? Herkes Vatansever, sonra Atatürkçü, laik ve demokrat AraĢtırmaya göre, Vatanseverlik, Atatürkçülük, Laiklik ve Demokratlık çok yüksek oranlarda söylendiğinden dolayı fazla belirleyici veya ayrıģtırıcı olmamaktadır. Ancak, Atatürkçülük ve Laiklik ifadelerinin kendilerini ifade etmediğini belirtenler özellikle ayrıģan bir grup olarak göze çarpmaktadır. Genel olarak kimliklerin kendilerinin politik görüģünü ifade ettiğini belirtenlerin buluģtukları ortaklıklar özellikle dikkat çekicidir. On bir farklı kimliğin en çok hangilerinin ortak söylendiğini ortaya çıkarmak için yapılan korelasyon çalıģmasında öne çıkan bulguları aģağıdaki gibi özetleyebiliriz: Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 5

VATANSEVER LAĠK DEMOKRAT MĠLLĠYETÇĠ ULUSALCI SOSYAL DEMOKRAT MUHAFAZAKAR SAĞCI SOLCU ÜLKÜCÜ VATANSEVER ATATÜRKÇÜ DEMOKRAT MĠLLĠYETÇĠ ULUSALCI SOSYAL DEMOKRAT MUHAFAZAKAR SAĞCI SOLCU ÜLKÜCÜ KONDA Barometresi %100 %99 %92 Atatürkçüler %100 %99 %93 Laikler %80 %79 %74 %71 %80 %81 %72 %71 %60 %40 %47 %46 %38 %60 %40 %49 %45 %37 %20 %21 %18 %20 %23 %18 %0 %0 Toplumun neredeyse tamamı kendini vatansever olarak görmektedir. Dolayısıyla her kimlik için en fazla ortaklık vatanseverliktedir. Laikler ve Atatürkçüler neredeyse aynı kiģiler Laikler ve Atatürkçüler en fazla ortaklığı olan kimlikler. Yukarıdaki iki grafikte de yer aldığı gibi Atatürkçü olduğunu söyleyenlerin yüzde 92 si laik, laik olduğunu söyleyenlerin ise yüzde 93 ü Atatürkçü olduğunu belirtmektedir. Toplumsal bir küme: Hem laik, hem Atatürkçü, hem ulusalcı, hem milliyetçi Faktör analizi yapıldığında Atatürkçü ve laik kimlikleri aynı zamanda ulusalcılık kimliği ile gruplaģmaktadır. Daha sonra yapacağımız derin analizlerde de görülebileceği gibi bu üç kimliğinde kendi politik görüģünü ifade ettiğini belirtenler kutuplaģmanın bir tarafını da teģkil etmektedirler. Ülkücülük son derece tanımlı bir kimlik olarak çoğu diğer kimlik tarafından benimsenmemiģtir. Sağcı ve solcular dıģında, diğer kimliklerle en düģük oranda ortak söylenen kimlik ülkücülük olarak göze çarpmaktadır. Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 6

VATANSEVER DEMOKRAT LAĠK ATATÜRKÇÜ SOSYAL DEMOKRAT ULUSALCI MĠLLĠYETÇĠ MUHAFAZAKAR ÜLKÜCÜ SAĞCI VATANSEVER DEMOKRAT LAĠK ATATÜRKÇÜ ULUSALCI MĠLLĠYETÇĠ MUHAFAZAKAR SOLCU SAĞCI ÜLKÜCÜ VATANSEVER ATATÜRKÇÜ MĠLLĠYETÇĠ LAĠK DEMOKRAT ULUSALCI SAĞCI MUHAFAZAKAR SOSYAL DEMOKRAT SOLCU VATANSEVER ATATÜRKÇÜ MĠLLĠYETÇĠ DEMOKRAT LAĠK MUHAFAZAKAR ULUSALCI SOSYAL DEMOKRAT ÜLKÜCÜ SOLCU KONDA Barometresi %100 %98 %92 %92 %90 Ülkücüler %100 %98 Sağcılar %80 %79 %72 %71 %80 %83 %82 %80 %79 %70 %65 %60 %57 %60 %40 %36 %40 %40 %30 %20 %0 %9 %20 %0 %3 Ülkücülerin en çok ortaklığı kendine sağcı diyenlerle bulunuyor. Ülkücülerin sağcılar grafiğinin en sonlarında yer almasının sebebi ise sadece kendine ülkücü diyenlerinin genel toplum içindeki oranının düģük olmasından kaynaklanıyor. En çok çeliģen kimlikler: Sağcı ve Solcu Solcular ise bu iki grubun en fazla oranda ters tarafında kalan kimlik grubu. Solcular sosyal demokratlar ile büyük oranda ortaklık içeriyor. Toplumun sadece yüzde 20 si solcu olduğunu belirtirken bu oran Sosyal Demokratlar içinde yüzde 37 seviyesinde. Ancak diğer yandan sosyal demokrat olduğunu belirtenlerin yüzde 70 e yakının milliyetçi, yüzde 43 ünün ise muhafazakâr olması dikkat çekici bir durum. %100 %92 %90 Solcular %100 Sosyal Demokratlar %97 %94 %88 %85 %80 %83 %79 %77 %73 %80 %79 %68 %60 %53 %60 %40 %20 %21 %7 %5 %40 %20 %43 %37 %34 %13 %0 %0 Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 7

VATANSEVER MĠLLĠYETÇĠ ATATÜRKÇÜ LAĠK DEMOKRAT ULUSALCI SAĞCI SOSYAL DEMOKRAT ÜLKÜCÜ SOLCU VATANSEVER ATATÜRKÇÜ LAĠK DEMOKRAT ULUSALCI MUHAFAZAKAR SAĞCI SOSYAL DEMOKRAT ÜLKÜCÜ SOLCU KONDA Barometresi Solcu ve sosyal demokratlar en fazla demokratlar Solcu ve sosyal demokratlarda dikkat edilmesi gereken diğer bir unsur, demokratlık ın diğer kimliklerdekinin aksine ikinci sırada yer alması. Ayrıca, genel sıralama olan, vatanseverlik Atatürkçülük - laiklik, bu kimliklerde vatanseverlik demokratlık laiklik - Atatürkçülük Ģeklinde değiģmektedir. Muhafazakâr ve milliyetçiler için de birbirleriyle ortak oranlarda buluģtukları söylenebilir. Muhafazakarlar Milliyetçiler %100 %96 %100 %99 %88 %85 %78 %80 %76 %75 %73 %72 %80 %70 %60 %40 %58 %53 %39 %60 %40 %55 %45 %44 %20 %19 %9 %20 %22 %17 %0 %0 Muhafazakârlar ilk önce milliyetçi, sonra laik ve Atatürkçü Yukarıdaki iki grafiğe dikkat etmek gerekirse, muhafazakârlar için milliyetçilik, Atatürkçülük ve laiklikten önce gelmektedir. Milliyetçiler için ise muhafazakârlığın önünde, bahsettiğimiz iki kimlik dıģında bir de demokratlık ve ulusalcılık bulunmaktadır. Diğer bir deyiģle, kendine muhafazakâr diyenler için milliyetçilik, Atatürkçülük ve laiklikten önde gelmektedir. Yukarıda bahsettiğimiz tüm bulgular kimlikleri demografik özelliklere ve siyasi tercih dağılımlarına göre incelediğimizde daha da anlam kazanacak. 3.2. Demografik Dağılımlara ve Siyasi Tercihlere Göre Kimlikler Kimlikler bir takım demografik değerlere göre farklılaģıyor, bazılarına göre de farklılaģmıyor. Örneğin, yaģ, cinsiyet veya çalıģma durumuna göre toplumun kimlikleri sahiplenme durumu çok fazla farklılaģmıyor. Diğer yandan, eğitim, gelir, dindarlık, örtünme, etnik kimlik ve mezhebe göre kimi yerde az, kimi yerde dramatik farklarla görüģülen kiģilerin kimlik sahiplenmeleri değiģiyor. Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 8

Evet 3,0 Eğitime göre kimlikler N. evet N. hayır 2,0 Hayır 1,0 Okur yazar değil Okuryazar İlkokul Ortaokul Lise Üniversite Lisans üstü Eğitim yükseldikçe muhafazakârlık azalıyor, demokratlık artıyor Grafiğin aģağısındaki lejantta da yer aldığı gibi eğitim seviyesi yükseldikçe çubukların rengi koyudan açığa değiģmektedir. En net değiģim muhafazakârlarda gözükmektedir. Eğitim seviyesi yükseldikçe, görüģülen kiģiler muhafazakârlığın kendilerini ifade ettiğini daha düģük oranda söylemektedir. Diğer yandan sosyal demokratlık, demokratlık ve solculukla eğitim arasında doğru iliģki bulunmaktadır. DüĢük eğitim seviyesinde olanların diğerlerine göre daha az oranda Atatürkçü ve laik olduklarını gözlemliyoruz. Bu durumun sebebini daha çok, etnik kimliğe bağlamak mümkün. Zira, aģağıdaki grafiğe baktığımızda Kürtlerin Türklere oranla çok daha az Atatürkçülük ve laikliğin kendilerini ifade ettiğini görüyoruz. Eğitim seviyesi kendi içinde daha düģük olan Kürtlerin yukarıdaki grafikte bu etkiyi yarattığını düģünebiliriz. Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 9

Evet 3,0 Etnik Kimliğe göre Siyasi Kimlikler N. evet N. hayır 2,0 Hayır 1,0 Türk Kürt-Zaza Kürtlerin siyasi kimlik anlayıģı çok farklı Kimliklerde en derin farklılaģma etnik kimlikte göze çarpıyor. Kürtlerin Atatürkçülüğe, laikliğe, milliyetçiliğe ve hatta vatanseverliğe yaklaģımı genel profilden son derece farklı. Kürtlerin bu yaklaģımı daha sonra göstereceğimiz siyasi tercihlere göre kimliklerin dağılımında BDP nin oyunda da göze çarpıyor. Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 10

3 Evet Gelir Seviyesine Göre Kimlikler 2 N. evet N. hayır 1 Hayır 300 TL den az 301 700 TL 701 1200 TL 1201 2000 TL 2001 3000 TL Gelir seviyesi ve muhafazakârlık ters orantıda Gelir seviyesi de az da olsa kimliklerde değiģim ortaya koyuyor. Muhafazakârlık bu sefer gelir seviyesinin yükselmesiyle düģüyor. Atatürkçülük ve laiklik de gelir seviyesi ile paralel artıģ gösteriyor. Ancak bu iki kimlikteki farklılaģmayı da gene Kürtlerin etkisine bağlayabiliriz. Zira gelir seviyesi ile yükselen milliyetçiliği farklı Ģekilde açıklamak pek mümkün değil gözüküyor. Laiklik, Atatürkçülük ve muhafazakârlıkta örtünme faktörü Örtünmeye göre siyasi kimliklere göz attığımızda örtünmeyenlerin örtünenlere göre çok daha az muhafazakâr, ancak daha fazla Atatürkçü ve laik olduğunu görüyoruz. Ancak laiklik ve Atatürkçülük örtünme, baģörtüsünden türban ve çarģafa doğru sıralandığında büyük ölçüde düģüyor. Dindarlık arttıkça sağcılık ve muhafazakârlık artıyor. Dindarlık arttıkça en belirgin doğru orantı gene muhafazakârlıkta sonra da sağcılıkta göze çarpıyor. Ancak laiklik ve Atatürkçülükte örtünmedeki kadar değiģim dindarlıkta gözükmüyor. Solculuk ise dindarlıkla tamamen zıt orantıda yer alıyor. Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 11

Evet 3 Örtünmeye Göre Siyasi Kimlikler N. evet 2 N. hayır Hayır 1 Örtmüyor BaĢörtüsü Türban ÇarĢaf, peçe Evet 3 Dindarlığa Göre Siyasi Kimlikler 2 N. evet N. hayır Hayır 1 İnançsız İnançlı Dindar Sofu Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 12

BaĢta da belirttiğimiz gibi bunlar dıģındaki yaģ, cinsiyet veya haberlerin seyredildiği kanal gibi demografik özelliklerde insanların siyasi kimlik beyanı çok değiģmiyor. Ancak, birkaç tahmin edilebilir faktörü de göz ardı etmemek lazım. Örneğin, Aleviler sağcılık, ülkücülük ve muhafazakârlıktan son derece uzak dururken kendilerini solculuk ve sosyal demokratlığın ifade ettiğini çok daha fazla belirtiyorlar. 3.3. Siyasi Tercihe göre Siyasi Kimlikler Deneklerin kendilerini ifade ettiğini söyledikleri siyasi kimliklerin siyasi parti tercihlerinde değiģken olduğunu tahmin etmek zor değil. Ancak anlamı kiģiden kiģiye değiģebilen bu ifadelerin parti söylemleri ile bu kadar paralel olması çarpıcı sonuçlar ortaya koyuyor. 100 Siyasi Tercihe göre Siyasi Kimlikler 94 83 83 75 50 72 66 52 61 56 70 42 67 47 64 35 25 10 19 10 6 20 11 4 1 4 15 AKP CHP MHP BDP SP Türkiye Kolay anlaģılabilmesi için 11 siyasi kimliği 3 gruba ayırdık ve parti tercihlerine göre ne oranda evet bu kimlik beni siyasi olarak ifade ediyor dendiğini grafikte gösterdik. En muhafazakâr parti Ak Parti MUHAFAZAKAR MĠLLĠYETÇĠ SAĞCI ÜLKÜCÜ Ak Parti siyasi kimlik anlamında muhafazakâr kimliği hariç Türkiye profilini yansıtıyor. Ancak ilk grafikte de gözüktüğü gibi Ak Parti Türkiye geneline göre daha muhafazakâr ve daha sağcı. Bu grafiğe göre Türkiye de insanların yüzde 47 si ben muhafazakârım derken AK Parti seçmenlerinde bu oran yüzde 72 ye çıkıyor. CHP seçmeni, Türkiye geneli kadar milliyetçi iken Saadet Partililer bu oranın bile altında milliyetçi olduklarını söylüyorlar. Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 13

En ülkücü, en sağcı, en milliyetçi parti MHP MHP seçmeni parti söylemiyle paralel bir kimlik yapısına sahip. Türkiye genelinin çok üstünde milliyetçilik, ülkücülük ve sağcılık oranlarına sahip. Saadet Partisi seçmeninin de en muhafazakâr grup olduğunu görmek gene pek ĢaĢırtmıyor. Ġlk grafikte BDP lilere bakınca milliyetçilik, muhafazakârlık, sağcılık ve ülkücülük kimliklerinden hayli uzak olduklarını görüyoruz. Tahmin edilebilir bu durumdaki tek çeliģki muhafazakârlıkta. Zira, BDP seçmenin geleneksel anlamda muhafazakâr olduğunu biliyoruz. Ancak, muhafazakârlık kavramının burada yaģam tarzından ziyade politik bir tavır olarak algılandığı düģünülürse normal karģılanabilir. Tüm kimliklerde en çok ayrıģan parti BDP Türkiye geneli için en birinci sırada gelen kimlikler, vatanseverlik, Atatürkçülük, laiklik, milliyetçilik gibi kavramlar Kürtlerde olduğu gibi BDP seçmeninde de düģük oranlarda gözüküyor. BDP lilerin en fazla sahiplendiği kimlikler ise üç grafiğin en sonuncusunda gözüktüğü gibi demokratlık ve solculuk. Sosyal demokratlık bile BDP liler de Türkiye genelinin altında bir oranda yer alıyor. GörüĢülen kiģilerin yüzde 93 ü vatanseverim derken bu oran BDP liler arasında yüzde 70 in altına düģüyor. Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 14

Siyasi Tercihe Göre Siyasi Kimlikler 100 75 50 93 67 67 51 95 96 97 97 90 81 83 69 68 96 93 76 75 59 25 33 33 8 20 18 21 AKP CHP MHP BDP SP Türkiye ATATÜRKÇÜ LAĠK VATANSEVER ULUSALCI CHPliler sosyal demokratım diyor ama solcuyum daha az diyor CHP lilerin en sahiplendiği kimlikler laiklik ve Atatürkçülük olarak göze çarpıyor. Ulusalcılığın da en çok söylendiği küme gene CHP liler. CHP lilerin dörtte üçü sosyal demokrat olduklarını söylerken bu oran solculuk için yüzde 60 ın altına düģüyor. Diğer yandan BDP lilerin solcuyum deme oranı ise yüzde 65. 100 Siyasi Tercihe göre Siyasi Kimlikler 88 75 70 76 58 75 74 65 71 73 50 25 33 26 37 25 42 21 3 1 0 AKP CHP MHP BDP SP Türkiye SOSYAL DEMOKRAT DEMOKRAT SOLCU Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 15

Atatürkçüler Kürtlerin anadillerini almasına ülkücülerden daha fazla karģı KutuplaĢmayı incelemek amacıyla sorduğumuz bir takım soruları siyasi kimlik cevaplarıyla bir arada incelediğimizde çarpıcı sonuçlarla karģılaģıyoruz. Bunların baģında Atatürkçü ve laik olduğunu söyleyenlerin Ak Parti karģıtlığından kaynaklanan tavırları geliyor. Atatürkçü olduğunu söyleyenler, siyasi partilerin kapatılmasına ve gerektiğinde askerin yönetimi devralmasına ülkücüler kadar ve hatta kimi zaman onlardan daha fazla taraftarlar. Aynı Ģekilde gene Atatürkçüler ve ulusalcılar devletin Kürt yurttaģların anadillerinde eğitim almalarını serbest bırakmalı fikrine ülkücülerden bile fazla karģı duruyorlar. Evet 3 Referandum Tercihine Göre Siyasi Kimlikler N. evet 2 N. hayır Hayır 1 Evet der, onaylarım Hayır der, onaylamam Laikler ve Atatürkçüler referandumda hayır diyor Kimlikleri referandum tercihine göre incelediğimizde yukarıda bahsedilen argümanlarla çok da çeliģmeyen durumlar ortaya çıkıyor. Ak Parti nin kimlik yapısını temsil eden sağcılar ve muhafazakârlar referandumda evet oyu kullanacağını söylerken, laikler, Atatürkçüler, solcular ve ülkücüler belirgin Ģekilde hayır oyu kullanacağını söylüyor. Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 16

Solcular ve sosyal demokratlar da hayır diyor Dikkati çeken diğer bir nokta ise sosyal demokrat ve solcuların bile referanduma hayır diyecek olması. ġu aģamada bu durumun 12 Eylül anayasasının değiģtirilmesinden ziyade Ak Parti karģıtlığı ile paralel bir davranıģa bağlandığını düģünebiliriz. Zira, aģağıda grafikte görülen tablo bunun sebebini açıklar nitelikte. Darbenin mi Ģeriatın mı daha büyük tehdit olarak algılandığını kimliklere göre incelediğimizde solcuların bile darbeyi Ģeriata tercih ettiğini görüyoruz. Evet 3 Darbe mi İrtica mı Daha Büyük Tehdit? N. evet N. hayır 2 Hayır 1 Darbe tehdidi daha büyüktür. Ġrtica tehdidi daha büyüktür. Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 17

4. Tablolar Siyasi Kimlik Tanımları Muhafazakâr" sizi politik açıdan tarif ediyor mu? Yüzde Hayır, etmiyor 29,8 Ne evet, ne hayır 23,5 Evet, ediyor 46,7 Toplam 100 "Milliyetçi" sizi politik açıdan tarif ediyor mu? Yüzde Hayır, etmiyor 21,0 Ne evet, ne hayır 15,1 Evet, ediyor 63,9 Toplam 100 "Sosyal demokrat" sizi politik açıdan tarif ediyor mu? Yüzde Hayır, etmiyor 31,3 Ne evet, ne hayır 26,7 Evet, ediyor 42,0 Toplam 100 "Sağcı" sizi politik açıdan tarif ediyor mu? Yüzde Hayır, etmiyor 46,0 Ne evet, ne hayır 19,0 Evet, ediyor 35,0 Toplam 100 "Atatürkçü" sizi politik açıdan tarif ediyor mu? Yüzde Hayır, etmiyor 14,3 Ne evet, ne hayır 10,2 Evet, ediyor 75,6 Toplam 100 Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 18

Bu siyasi kimlikler sizi ifade ediyor mu? Vatansever Evet; 93 5 2 Atatürkçü Evet; 76 10 14 Laik Evet; 75 13 12 Demokrat Evet; 73 18 9 Milliyetçi Evet; 64 15 Hayır; 21 Ulusalcı Evet; 59 20 Hayır; 20 Muhafazakar Evet; 47 Ne evet, ne hayır; 23 Hayır; 30 Sosyal demokrat Evet; 42 Ne evet, ne hayır; 27 Hayır; 31 Sağcı Evet; 35 19 Hayır; 46 Solcu Evet; 21 17 Hayır; 62 Ülkücü 15 15 Hayır; 70 50 100 "Laik" sizi politik açıdan tarif ediyor mu? Yüzde Hayır, etmiyor 11,7 Ne evet, ne hayır 13,0 Evet, ediyor 75,3 Toplam 100 "Vatansever" sizi politik açıdan tarif ediyor mu? Yüzde Hayır, etmiyor 2,3 Ne evet, ne hayır 4,6 Evet, ediyor 93,1 Toplam 100 Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 19

"Demokrat" sizi politik açıdan tarif ediyor mu? Yüzde Hayır, etmiyor 9,2 Ne evet, ne hayır 17,5 Evet, ediyor 73,3 Toplam 100 "Ulusalcı" sizi politik açıdan tarif ediyor mu? Yüzde Hayır, etmiyor 20,2 Ne evet, ne hayır 20,4 Evet, ediyor 59,4 Toplam 100 "Solcu" sizi politik açıdan tarif ediyor mu? Yüzde Hayır, etmiyor 62,4 Ne evet, ne hayır 16,8 Evet, ediyor 20,8 Toplam 100 KONDA Barometresi ile ilgili geniş bilgi almak veya abonelik şartlarını öğrenmek için http://www.konda.com.tr/tr/raporlar/konda_barometre_2012_brosur.pdf adresinden broşürümüzü indirebilirsiniz. Tema Raporları/ Siyasal Kimlikler 20