BORİK ASİTİN MADDELERİN YANICILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PROJENİN AMACI Bor madeninden elde edilen borik asitin maddelerin yanıcılığını geciktirici özelliğinin araştırılması amaçlanmaktadır. GİRİŞ Günümüzden 4000 yıl öncesinde Tibet te var olduğu bilinen bor altın üretiminde Mısırlılar tarafından mumyalamada, Romalılarda temizlikte kullanılmıştır. Dünya nın en büyük bor rezervleri Türkiye de bulunmaktadır. Bilinen bor yatakları Bigadiç Balıkesir, Kütahya, Kestelek Bursa dolayında bulunmaktadır. Bor ametal sınıfında B ile gösterilir. İlk defa 1808 yılında Gay Lussac, Louis jacques Thenard ve Sir Davy tarafından elde edilmiştir. BOR Adı Simgesi :B :BOR Atom No :5 Yoğunluk :2.3 gr/cm 3 Metal Rengi : Kahverengi Tabiattaki Hâli : OKSİTLİ BİLEŞİKLER şekil 1 bor elementi tablo 1 bor elementinin özellikleri
BORİK ASİT Elementel borun bir oksiasidi olup formülü H3BO3 dür. Kokusuz, tatsız, havada kararlı beyaz kristaller şeklinde bir maddedir. Molekül ağırlığı 61,83, erime noktası 169c, kaynama noktası 300c dir. Suda orta derecede çözünür. Borik asit ısıya dayanıklı borosilikat camı ve aynı zamanda cam elyafı üretiminde kullanılır. Ahşap malzemeyi havaya karşı korumada ve kumaşları ateşe dayanıklı hale getirmede kullanılır. Suların sertliğini gidermekte de kullanılır. Özellikle toplu yaşamanın gerçekleştiği yurt, huzurevi gibi kullanımlarda levhalar biyolojik zararlılar ile en önemlisi yangına maruz kalabilirler. Bunların yangına karşı dirençli olmaları gerekir. Bunun için bazı kimyasallar kullanılmalıdır. Bu kimyasallardan suda kolayca çözünebilen ve diğer maddelerle karışabilen borik asit kullanılmaktadır. Yanmayı Önleyici (Geciktirici) Maddeler Şekilde borik asitle direnci artırılmış özel elbiseli itfaiyeci görülüyor. Yanmayı Önleyici (Geciktirici) Maddeler Borik asit ve boratlar selülozik maddelere, ateşe karşı dayanıklılık sağlarlar. Tutuşma sıcaklığına gelmeden selülozdaki su moleküllerini uzaklaştırırlar ve oluşan kömürün yüzeyini kaplayarak daha ileri bir yanmayı engellerler. Ateşe dayanıklı madde olarak selülozik yalıtım maddelerinin kullanımı borik asit artmasına yol açmıştır. A.B.D.'de kullanılmakla birlikte, son yıllarda çok fazla yaygınlaşmamıştır. Bor bileşikleri plastiklerde yanmayı önleyici olarak giderek artan oranlarda kullanılmaktadır. Bu amaç için kullanılan bor bileşiklerinin başında çinko borat, baryum metaborat, borfosfatlar ve amonyum fluoborat gelir. Cilt bakım ürünlerinin bozulmaması, göz antiseptiği olarak ve dezenfekte edici özelliği olup yağlı ciltleri temizlemede en iyi maddelerden biridir. İNSANLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Borik asidin bilinen toksik etkisi bulunmamaktadır ancak zehirlidir.çocuklar üzerinde çok az miktarıda olsa zehirleyici olabilmektedir. BORİK ASİTİN MADDELER ÜZERİNDE YANMAYI GECİKTİRİCİ ÖZELLİĞİNE DAİR YAPILAN DENEY VE SONUÇLARI AŞAĞIDAKİ TABLOLARDA VERİLMİŞTİR KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER değişik derişimlerde borik asit çözeltileri 6 adet balon joje 6 adet beherglas pens a4 kağıdı, pamuklu ve keten kumaş mum BORİK ASİTE BATIRILMIŞ KAĞIT PARÇALARININ TUTUŞMA SÜRESİ Tablo 2 BORİK ASİT DERİŞİMİ 1 SANİYE 5 SANİYE 15 SANİYE 60 SANİYE 0,1 M 4 SANİYE 6 SANİYE 28 SANİYE 29 SANİYE 0,01 M 2 SANİYE 4 SANİYE 150 SANİYE 22 SANİYE 0,05 M 1 SANİYE 3 SANİYE 65 SANİYE 95 SANİYE 0,005 M 1 SANİYE 10 SANİYE 30 SANİYE 20 SANİYE SU 0,5 SANİYE 3 SANİYE 7 SANİYE 7 SANİYE BORİK ASİTE BATIRILMIŞ PAMUKLU KUMAŞIN TUTUŞMA SÜRESİ Tablo 3 BORİK ASİT 1 SANİYE 5 SANİYE 15 SANİYE 60 SANİYE DERİŞİMİ 0,1 M 18 SANİYE 7 SANİYE 10 SANİYE 10 SANİYE
0,01 M 35 SANİYE 20 SANİYE 135 SANİYE 20 SANİYE 0,05 M 25 SANİYE 110 SANİYE 125 SANİYE 7 SANİYE 0,005 M 7 SANİYE 10 SANİYE 23 SANİYE 3 SANİYE SU 5 SANİYE 14 SANİYE 12 SANİYE 3 SANİYE BORİK ASİTE BATIRILMIŞ KETEN KUMAŞIN TUTUŞMA SÜRESİ BORİK ASİT DERİŞİMİ 1 SANİYE 5 SANİYE 15 SANİYE 60 SANİYE 0,1 M 4 SANİYE 5 SANİYE 4 SANİYE 4 SANİYE 0,01 M 3 SANİYE 5 SANİYE 175 SANİYE 43 SANİYE 0,05 M 18 SANİYE 30 SANİYE 110 SANİYE 7 SANİYE 0,005 M 4 SANİYE 4 SANİYE 3 SANİYE 3 SANİYE SU 3 SANİYE 2 SANİYE 2 SANİYE 4 SANİYE Tablo 4 TARTIŞMA VE ÖNERİLER Kağıt ve kumaş çeşitlerinin borik asidi emme kapasitesi farklı olduğu için bu sonuçlara ulaşılmıştır.aslında olan borik aside batırılan kağıdın yada kumaşın daha geç yanması beklenilen sonuç olabilirdi.ancak gözlemlerimizde 0,01ve 0,05molar aralığında 15 saniye bekletildiğinde en iyi sonuca ulaşılmıştır SONUÇ: yapılan deneyde şu sonuca varılmıştır: Borik asit çözeltisinin kâğıtta, pamuklu ve keten kumaşta 0,01 M 0,05 M aralığındaki derişiminde kullanıldığında ve 15 saniye bekletildiğinde en fazla koruma özelliği gösterdiği gözlenmiştir. KAYNAKLAR: 1 http://bor.balikesir.edu.tr 2 http://www.kimyasanal.net 3 borax@boraxtr.com 4 http://www.etimaden.gov.tr 5 http://www.nukte.org
Resim I Resim II Resim III Resim IV Resim V Resim VI Bu projede emeği geçen ve bize yardımcı olan başta Ahmet Aksoy olmak üzere ilhan Özer ilhan,uğur Şahin hocalarımıza,ekip elemanlarına teşekkürü borç bilir bu tür çalışmaların devam etmesini diler sevgi ve saygılarımızı sunarız.