TOHUM Pof. Dr. İbrahim TURNA
Orman Alanları: 4 milyar ha. DÜNYA DA DURUM Üretilen Odun Hammaddesi: 3.4 milyar m 3 Yakın gelecekteki arz açığı: 800-900 milyon m 3 2050 yılında dünya nüfusunun 10 milyara ulaşması durumunda beklenen açık 2.5 milyar m 3 Orman alanlarının tahribi devam edecek (1995-2050 yılları arasında 648 milyon ha) Ormanların odun üretimi dışındaki rekreasyon, biyolojik çeşitlilik, ekoturizm, çevre koruma, su üretimi vb. fonksiyonlarından yararlanmaya yönelik talep artışı
TÜRKİYE DE DURUM 22.3 milyon ha.orman alanı Odun üretimi fonksiyonuna ayrılmış alan 11.2 milyon ha. Yıllık 16-18 milyon m 3 odun üretimi 8. ve 9.kalkınma planlarına göre odun hammaddesi arz açığı 2 milyon m 3 I.ve II. sınıf tomrukların oranı % 2-4 Kızılçamda satışa sunulan tomrukların yalnızca %0.02 si I. Sınıf, %1.39 u II. Sınıf, geriye kalanı ise III. Sınıftır. ÇÖZÜM Odun yerine başka maddelerin kullanılması Orman alanlarının genişletilmesi İthalat Birim alandan alınan ürünün miktar ve kalitesinin artırılması
Endüstriyel ağaçlandırma kapsamında birim alandan elde edilecek hasılat miktarını etkileyen faktörler olarak; 1. ıslah edilmiş tohum kullanımı, 2. derin toprak işlemesi, 3. uygun aralık mesafenin tercih edilmesi, 4. uygun idare süresinin belirlenmesi, 5. gübreleme ve sulama gibi işlemler ön plana çıkmaktadır
DÜNYA DÜNYA VE TÜRKİYE DE AĞAÇLANDIRMA Toplam 264 milyon ha ağaçlandırma (2011 sonu) Yıllık ortalama 5 milyon ha Ağaçlandırmalar orman alanının %7 si, üretimin yaklaşık %50 si TÜRKİYE Toplam 2 milyon ha ağaçlandırma Kızılçam doğal orman (I) 11.4 m³/ha Kızılçam ağaçlandırma (I) 15.4 m³/ha Ağaçlandırmalarda en çok kullanılan türler Kızılçam Karaçam Sedir Sarıçam Fıstıkçamı Hızlı gelişen türler Kızılçam 800 000 ha (3.7-15.4) Sahil çamı 54 000 ha (6.3-24.6) Ekalüptus 3200 ha (4.2-33.5) Radiata çamı 1700 ha (7.6-23.2) Duglas 140 ha (5.1-28.0) Taeda çamı 17 ha 800 000 X 9 = 7 200 000 54 000 X 25 = 1 350 000
Ağaç ıslahı etkinliği P. eliotti (2004)
TOHUM İHTİYACI
TOHUM MEŞCERELERİ Büyüme (çap ve boy) ve kalite özellikleri (gövde düzgünlüğü ve dolgunluğu, doğal budanma, dallanma ve taç yapısı) itibariyle çevresindeki meşcerelerden üstün özelliklere sahip olan ve tohum üretimi amacı ile özel olarak işletilen meşcerelerdir.
TOHUM MEŞCERELERİ Seçim Yapılmış Tür sayısı Seçilen Meşcere Sayısı Toplam Alan (Ha.) 30 349 46.360 Tohum meşcereleri (TM) ağaçlandırmaların tüm ihtiyacını karşılayabilecek durumda
TOHUM MEŞCERELERİ
TOHUM BAHÇELERİ Tohum üretimi için ekolojik olarak daha elverişli yerlere tesis edilen, entansif bakım tedbirleri uygulandığından tohum üretiminin kısa aralıklarla, daha kolay, daha bol ve ucuz yapılabildiği, istenmeyen polen kaynaklarından mümkün olduğunca korunmuş (izole edilmiş) ve selekte edilmiş bireyler arasında döllenme olduğundan genetik kazancın tohum meşcerelerine göre daha da yüksek olduğu tesislerdir. Plus ağaçlar döl denemeleriyle veya klonal testlere tabi tutularak, genotipleri saptanmış ve buna göre, ikinci bir seçime tabi tutulmuş olurlarsa seçim sonunda belirlenen bu ağaçlara "Elit Ağaç' denilmektedir. Elit ağaçlardan eşeysiz yolla üretilen fidanlarla kurulan tohum bahçelerine "Elit Tohum Bahçeleri veya İleri Kuşak Tohum Bahçeleri" denmektedir
PLUS AĞAÇ SEÇİMİ Çap, boy ve doğal dal budanması bakımından aynı yaştaki komşularına kıyasla üstün durumda olan ve ormanda ender bulunan ağaçlara "Üstün Ağaç" denir.
AŞI ÇALIŞMALARI Plus ağaçların genetik kopyalanması Tohum bahçeleri için aşılı fidan üretimi
KLONAL TOHUM BAHÇELERİ Karaçam Sarıçam Sedir Kızılçam
KLONAL TOHUM BAHÇELERİ Üvez Sığla Ladin Fıstıkçamı
Bakım Tohum Bahçeleri
KLONAL TOHUM BAHÇELERİ
Tohum Bahçesinden Tohum Toplama Tohum Meşceresinden Tohum Toplama Tohum üretim, kozalak ve meyve üretiminde uyulması gereken kurallar Tohum ve Ağaç Islahı ile İlgili 4 Nolu Tamim de belirtilmiştir.
EN ÖNEMLİ HUSUSLAR; Kozalak ve meyveler kesinlikle kayıt altına alınmış kaynaklardan (tohum toplama alanları, tohum meşcereleri ve tohum bahçeleri) toplanmalıdır. Tohum bahçelerindeki kozalak ve meyvelerin tamamının toplanmasına dikkat edilmelidir. Özellikle uzun yılların ihtiyacı için stoklamak amacı ile yapılan tohum üretimlerinin zengin tohum yıllarında yapılması gerekir.
Kızılçam kozalakların açılması Sedir kozalakların açılması Tohum çıkarma evi Sarıçam kozalakların açılması