ÇATI KAPLAMA MALZEMESĐ OLARAK POLĐMER LEVHA SEÇĐMĐ



Benzer belgeler
ÇATIDA KULLANILAN POLĐMER KÖKENLĐ LEVHALARIN KARŞILAŞTIRMALI ANALĐZĐ

MUHENDISLIK PLASTIKLERI ENGINEERING P L A S T I C S

2/13/2018 MALZEMELERİN GRUPLANDIRILMASI

PLASTİK MALZEMELER SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KALIPÇILIK TEKNİĞİ DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI

YAPI MALZEMELERİ DERS NOTLARI

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

İNŞAAT MALZEME BİLGİSİ

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 9 Polimerik Malzemeler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir Güz Yarıyılı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

Müşterilerinin ihtiyaçlarına, dinamik ekibinin ileri düzeydeki tecrübesi, modern ekipmanları ve geniş laboratuvar imkanlarıyla çözümler sunar.

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

PLASTİKLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

ÖZELLİKLER POLİETİLEN (İ20) ALÇAK YOĞUNLUK

TEKSTİL MATERYALLERİNİN YANMA MEKANİZMASI VE LİMİT OKSİJEN İNDEKS DEĞERLERİ

MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ

MMM291 MALZEME BİLİMİ

YAPI MALZEMESİ Anabilim Dalı

SORUMLU : Prof.Dr. HAZIRLAYAN : S.Erman SEVDĐĐ

PLASTİKLER (POLİMERLER)

Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/4) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT

TERMOPLASTİKLER. Polimerler Amorf Yarı-kristalin. Amorf ve Yarı-Kristalin Ticari Termoplastikler

CEPHE KAPLAMA MALZEMESİ OLARAK AHŞAPTA ORTAM NEMİNİN ETKİSİ

POLYUREA-POLİÜRETAN-EPOKSİ

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/4) Akreditasyon Kapsamı

HAKKIMIZDA NEDEN BAŞAT?

İNŞAAT MALZEME BİLGİSİ

Ayrıca, bu kitapta sunulan bilgilerin İnşaat Mühendislerine de meslek yaşamları boyunca yararlı olacağı umulmaktadır.

Plastik Parçanın Performansı Etkilenir:

FİZİK LABORATUVARI HİZMETLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I

POLYAMİD & NYLON 6,6 SENTEZİ. Bektaş DOĞAN Gökhan GÜRSOY

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ

MMM 2011 Malzeme Bilgisi

KATI YALITIM MALZEMELERİ EXPANDE POLİSTREN LEVHA

FZM 220. Malzeme Bilimine Giriş

ALUPAM A.Ş. ALUPAM İLERİ TEKNOLOJİK MALZEMELER A.Ş. BURSA-2013

KATI YALITIM MALZEMELERİ

Ahşap. İnsanlığın ilk yapı malzemelerinden. olan ahşap, canlı bir organizma olan. ağaçtan elde edilen lifli, heterojen

YARDIMCI KAYNAKLAR. 1) Ders Sunumları

TERMOPLASTİKLER, TERMOSETLER, ELESTOMERLER, FİBERLER

MALZEME ÖZELLİKLERİ U203-R95

EFALON. Geliştirilmiş PTFE. EFALON un sizin için değiştirebileceğimiz özelliklerini keşfedin. Harika bir mühendislik malzemesi

Plastik boruların kullanım alanlarına bakılırsa, ilgili standartları mevcuttur. Bazılarını şöyle sıralayabilirler.

2/8/2018. MLZ 204 Yapı Malzemesi (Teori + Uygulama) MLZ 204 Yapı Malzemesi (Teorik + Uygulama)

Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

İçerik Mühendislik Polimerleri... 2 Transparant Polimerler... 7 Temizleme ve Bakım Granülatları... 7 Diğerleri... 7

NEDEN HONEYCOMB? Altıgen petek hücre yapısı sayesinde panellere uygulanan kuvvet veya enerjilerin homojen dağılımını sağlar.

MALZEME BİLİMİ Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO. Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu

AKPA KOMPOZİT PANEL TEKNİK KATALOG

MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ VE MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ. Doç.Dr. Salim ŞAHİN

FZM 220. Malzeme Bilimine Giriş

PBT KULLANIMI VE SAĞLADIĞI AVANTAJLAR

ARD 500 P ARD 990 P ARDIÇ PVB P EMCEPREN 200 P EMCEPREN IG80 P

INSA 283 MALZEME BİLİMİ. Giriş

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

HACİM KALIPÇILIĞI TEKNİKLERİ

MUKAVEMET FATİH ALİBEYOĞLU

TEDAŞ-MLZ(GES)/ (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ

Fibercement levhalar iklim koşullarından etkilenmezler. Uzama kısalma miktarları benzer malzemelerden belirgin miktarda düşüktür.

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri

Kompozit Malzemeler. Tanım:

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

PLASTİK ŞEKİL VERME (PŞV) Plastik Şekil Vermenin Temelleri: Başlangıç iş parçasının şekline bağlı olarak PŞV iki gruba ayrılır.

İki malzeme orijinal malzemelerden elde edilemeyen bir özellik kombinasyonunu elde etmek için birleştirilerek kompozitler üretilir.

Malzeme Bilimi ve Malzemelerin Sınıflandırılması

Eğitim Yeri: İltem Mühendislik Eğitim ve Danışmanlık Eğitim Salonu

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-1 MALZEMELERİN GENEL TANIMI

Derz sızdırmazlığı için PVC esaslı Su Tutucu Bantlar

Malzeme yavaşça artan yükler altında denendiği zaman, belirli bir sınır gerilmede dayanımı sona erip kopmaktadır.

Teflon TEFLON - PTFE YOĞUNLUK 2.2

Genel olarak bir kompozit malzeme, her iki bileşene ait özelliklerin birleşimiyle daha iyi özellikteki kombinasyonlarının elde edildiği çok fazlı bir

AD: HEDEF AYMAK NUMARA: G KONU: İNŞAAT ÇELİKLERİ

PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ

YOĞUNLUK : minimum kg/m3. ISI İLETKENLİK : 0,028W/Mk SU EMME : % 0,1 SU BUHARI DİFÜZYON DİRENCİ : YANGIN SINIFI : B1 (TS 11989)

ODE R-FLEX PRM/STD LEVHA

AkzoNobel ve AkzoNobel Kemipol 2011 Genel Tanıtım Sunuşu Bobin Boyaları Teknolojisine Genel Bakış

SANDWICH PANELLER POLİÜRETAN İZOLASYONLU ÇATI PANELLERİ

FZM 220. Malzeme Bilimine Giriş

Kompozit Malzemeler. Tanım:

MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ VE MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ

Metal Yerine Geçen Termoplastikler ile Akılcı Çözümler

Hexapan Honeycomb Hakkında

Master Panel NOVA 5TM Çatı

PLASTĐKLER VE MERLEŞME

DOĞRAMA ÜRÜNLERİ. DOĞRAMA YAPIMINDA KULLANILAN MALZEMELER ve ÖZELLİKLERİ MALZEME TÜRÜ OLUMLU ÖZELLİKLER OLUMSUZ ÖZELLİKLER

Master Panel 1000 R7 Çatı ve Cephe

ISIDAÇ 40. karo. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

Bütün termoplastik olefinlerle uyumludur. Dispersiyonu zor olan organik ve inorganik pigmentlerde dağılımı düzenler. Masterbatchte yüksek pigment

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ

TEFLON KAPLAMA ÖZELLİKLERİ VE KULLANIM ALANLARI

matris: a (Mo) (sünek) woven fibers cross section view fiber: g (Ni 3 Al) (kırılgan)

MALZEME SEÇİMİ ve PRENSİPLERİ

Transkript:

ÇATI KAPLAMA MALZEMESĐ OLARAK POLĐMER LEVHA SEÇĐMĐ Y.Mimar Seda ERDEM 1 Prof. Dr. Nihal ARIOĞLU 2 Konu Başlık No:1, Çatı ve Cephe Sistemleri ve Bileşenleri ÖZET Son yüzyılda polimer alanındaki gelişmeler, tıp, gıda, tekstil, bilişim gibi pek çok endüstrinin yanı sıra yapı sektörünü de etkilemiştir. Polimer malzemelerdeki ürün çeşitliliği ve malzeme özellikleri nedeni ile yapı malzemesi olarak kullanımları yaygınlaşmıştır. Polimer türlerinin çeşitliliği göz önüne alındığında, seçim zorlaşmış, buna bağlı olarak malzeme seçiminde izlenecek yöntem önem kazanmıştır. Yapı malzemesi seçiminde performans gereksinimlerinin ve polimer malzemeler içinde önemli bir paya sahip olan polimer levhaların, çatıda kaplama malzemesi olarak kullanımlarının incelendiği bu çalışmada benimsenen yöntem; çatı kaplama malzemelerinin seçiminde etkili olan performans gereksinimlerinin belirlenip tanımlanmaları, çatı kaplama malzemesi olarak kullanılan polimer levhaların, bu performans gereksinimleri çerçevesinde değerlendirilmesi ve çatıda kaplama malzemesinden beklenen performans kriterlerini hangi ölçülerde sağladığının belirlenmesi esasına dayalıdır. Bu amaçla, malzeme seçiminde etkili olan performans gereksinimleri açıklanmış, çatı kaplama malzemesi olarak kullanılan polimer levha türleri belirlenmiş, bu gereksinimler çerçevesinde polimer levhaların performans yeterlilikleri incelenmiş ve polimer levha türleri arasında karşılaştırmalar yapılarak, polimer levhalar analiz edilmiştir. ANAHTAR KELĐMELER Polimer levhalar, Çatı kaplamaları, Performans Değerlendirme, Polimer Levhaların Özellikleri 1 2 Y.Mimar Seda ERDEM: Đstanbul Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Taksim Đstanbul, 34469, sedaerdemitu@hotmail.com Prof. Dr. Nihal ARIOĞLU: Đstanbul Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Taksim Đstanbul, 34469, Telefon 0 212 2931311, Faks 212 2931311, arioglu@itu.edu.tr

1. Giriş Ülkemizde inşaat ve yapı malzemeleri üretimi sektörleri ekonominin yapı taşlarıdır. Gelişen teknolojiye ve artan ihtiyaçlara bağlı olarak istenilen performans özelliklerine cevap veren malzemeler üretmeye yönelik çalışmalar ve bu çalışmalara bağlı olarak malzeme çeşitliliği artmıştır. Düşük maliyetli, kolay üretime olanak veren, performans ölçütlerini karşılayan yapı malzemesi üretimi için malzeme ve hammadde araştırmaları yaygınlaşmıştır. Bu bağlamda yeni tür polimer malzemelerin geliştirilmesi ve bu malzemelerin yapı sektöründe kullanım olanaklarının değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Bu çalışma kapsamında, polimer malzemeler içinde önemli bir paya sahip olan polimer levhaların çatıda kaplama malzemesi olarak kullanılması ele alınmıştır. Zengin polimer türlerinin içinde, çatı kaplama malzemesi için gerekli performans ölçütlerinin belirlenmesi ve bu çeşitlilik içinde polimer malzemelerin, istenilen performans koşullarını ne ölçüde karşıladıklarının bilinmesi bu çalışmanın çıkış noktası olmuştur. Polimer türlerinin çeşitliliği göz önüne alındığında, malzeme seçiminde izlenecek yöntem önem kazanmaktadır. Bu çalışmada benimsenen yöntem; çatı malzemesinin, fiziksel, kimyasal, mekanik, teknolojik, estetik ve ekonomiklik ölçütlerine (kriterlerine) göre değerlendirilmesi, çatıdaki kaplama malzemesi olarak beklenen performans kriterlerini hangi ölçülerde sağladığının belirlenmesi esasına dayalıdır. 2. Çatı Kaplama Malzemesi Olarak Kullanılan Polimer Kökenli Levhalar Çatıda kaplama malzemesi olarak çok çeşitli ürünler kullanılmaktadır. Polimer kökenli levhalar da, tercih edilen ve yaygın olarak kullanılan çatı kaplama malzemelerindendir[6]. Ülkemizde kullanılan polimer çatı kaplama levhalarından bazıları şunlardır: Akrilonitril Butadien Stiren (ABS), Akrilik, Flourlu Plastikler, Poliamid (PA), Poliasetal, Polistren (PS), Poliester (PES), Polikarbonat (PC), Polipropilen (PP), Polisülfon (PSU), Polivinilklorür (PVC) gibi. 3. Polimer Kökenli Çatı Kaplama Levhalarının Performans Değerlendirmesinde Kullanılan Ölçütler Çatının işlevine bağlı olarak değişik nitelikte ve özellikte polimer levha kullanılması ve böylece gereksinimin uygun şekilde karşılanması, yapısal tasarımın ilkelerinden biridir[5]. Bu ilkeyi tam olarak uygulayabilmek yönünde, kullanılacak polimerik levhaların karşılayacağı işlevlerin yanı sıra polimerin mekanik, fiziksel, teknolojik, kimyasal özelliklerinin, ekonomikliğinin, elde edilebilme kolaylığının, görünüş ve estetik özelliklerinin bilinmesinde ve hatta bunların sayısal büyüklüklerle ifade edilebilir olmasına gereksinme vardır. Çatıda kullanılacak polimer levhaların karşılaştırmasında ele alınacak ölçütler yedi ana başlık altında incelenebilir. Fiziksel, mekanik, teknolojik, kimyasal özellikler, estetik (yüzey özellikleri, renk ve doku), ekonomiklik ve bulunabilirlik değerlendirilen ölçütlerdir. 3.1. Polimer Levhaların Fiziksel Özellikleri Fiziksel özellik, malzemenin fiziksel deney yöntemleriyle ölçülebilen özelliklerini kapsar. Çatıda kaplama malzemesi olarak kullanılacak polimer levhaların incelenmesinde su karşısında davranışları, sıcaklık karşısında davranışları, yoğunluk, genleşme katsayısı ve yanıcılık özellikleri fiziksel özellik ana başlığında ele alınacaktır. Su ve nemin kaplama elemanlarına etkisi; küflenme, rahatsız edici kokular, yüzey deformasyonları vs. şeklinde olmaktadır. Bundan dolayı, su ve nem ile temasta bulunabilecek

polimer esaslı levhaların seçiminde suya dayanımı yüksek polimer levhalar seçilmeli, kaplama malzemelerinin bozulmaması için önlemlerin alınması gerekmektedir [12]. Isısal özellik, plastikler için en önemli özelliklerinden biridir. Plastiklerin en önemli ısısal özellikleri ısı iletkenliği, ısıl genleşme (boyca), ısıya dayanıklılık, eğilme sıcaklığı, erime sıcaklığı, yanma oranı ve yanma ürünlerinin incelenmesidir [1]. Plastikler genellikle çok küçük ısı genleşme katsayısına ve ısı iletkenlik katsayısına sahip olmalarına rağmen, özellikle köpük plastik haline getirildikten sonra yalıtım değerleri yükselir [1]. Bazı plastikler 100 180ºC aralığında uzun süreli kullanım için tavsiye edilirler ve örneğin PTFE ve polifenilen sülfid gibi başka plastikler 250ºC e kadar servis ömrüne sahip olsalar da çoğu plastik, geniş bir sıcaklık aralığında yumuşama gösterirler [3]. Termoplastlar genelde 50-125ºC sıcaklıktaki ortamlarda kullanılabildiği halde, termosetler 110-300ºC lerde bile dayanıklıdır [1]. Plastiklerin önemli bir ısısal özelliği de ısı iletkenliğidir ve birđmi w/m o K. Genellikle kötü bir ısı iletkenliğine sahip olan plastiklerdeki ısıl iletkenlik değeri iyileştirilmek ve ısıl yorulmayı azaltmak için elyaf ve metal tozları gibi katkı maddeleri kullanılmaktadır. Isıl iletkenlik değeri; molekül ağırlığı, kristalinite derecesi ve yönlenme gibi yapısal faktörlere bağlı olup, bu değerlerin artmasına bağlı olarak artar [3]. Isıl genleşme diğer bir ısısal özellik olup, metallerle kıyaslandığında plastiklerin ısıl genleşme katsayısı çok büyüktür ve mm/m o C şeklinde boyutlu olarak ifade edilebilir. Kısaca genleşme katsayısı; cisimlerin sıcaklığının 1ºC artması halinde birim boydaki uzama miktarıdır. [1]. Plastiklerde bu değer, metaller ve seramiklere göre çok daha büyük olduğundan dolayı, sıcaklıkla birlikte plastiklerde büyük boy değişimleri olur. Isıl genleşme katsayısı, katkı maddelerinin eklenmesiyle, polimerin kristalinite derecesinin, çapraz bağ yoğunluğunun artmasıyla azalır [3]. Plastiklerin ısıya karşı dayanıklılığı da önemlidir. Termoplastikler genellikle yük uygulandığında 65 120ºC de, bazı çeşitleri de 260ºC gibi yüksek sıcaklıklarda düşük bir yük altında kullanılmalıdır [3]. Termoplastikler ısıyla yumuşadıkları için kolayca şekillendirilebilirler [1]. Buna rağmen termosetler ısıya daha dayanıklı ve serttirler. Sıcaklık artsa da belli bir dereceye kadar sert kalırlar fakat sonra kömürleşir ve bozulurlar. 150 230ºC arasındaki sıcaklığa devamlı maruz kalabilen termosetler, 260ºC ye kadar dayanabilirler [1]. Termosetler ise ısıya dayanıklı oldukları için nispeten elektrik malzemeleri yapımında kullanılırlar. Asbest ve cam dolgu gibi katkı malzemeleri ise plastiklerin ısıl direncini arttırır [3]. Polimer malzemeler, diğer malzemelerle kıyaslanırsa, odun hariç tüm malzemelere göre ağırlık bakımından üstündürler. Plastiklerin katkısız yoğunlukları 0,9 2,5gr/cm³ kadardır [3, 15]. Plastikler aleve karşı çok hassas olduğu gibi, genellikle termoplastiklerin çoğu alevle veya aşırı ısı ile temas ettikten sonra kullanılamaz hale gelirler. Yanma hızı aditif (yanmadan koruyan madde) kullanılarak yavaşlatılabilir [10]. Bunlara rağmen plastiklerin çoğu alev uzaklaştırıldıktan sonra yanmaya devam etmezler.[16] 3.2 Polimer Levhaların Mekanik Özellikleri Yapı malzemelerinin dayanıklılık ve yük taşıma özellikleri mekanik mukavemetlerle belirlenir. Polimer levhaların mekanik özellikleri; darbe dayanımı, çekme dayanımı ve uzama özellikleriyle belirlenecektir.[11] Plastiklerin mekanik özellikleri türlerine göre çok büyük farklılık gösterir. Yüksek mekanik özelliklere sahip olanlarınki demir dışı metallerinkine yaklaşır. Bununla beraber bazı plastikler için aşınma dayanımı, uzama değerleri metallerinkinden yüksek olabilir. Sertlik, basma ve çekme dayanımları ise genellikle metallerinkinden daha düşük değerdedir.

Darbe dayanımı, malzemenin aniden uygulanan bir yüke karşı dayanımını ifade eder. Buna bağlı olarak malzemenin aniden uygulanan bir yükte veya şekil değiştirmede kopmama özelliği olarak açıklanır. Darbe mukavemeti Đzod testi, Çekme darbe testi vb. adlarını taşıyan çeşitli deney yöntemleri ile tayin edilir. Genelde polimerler, darbelere karşı çok iyi bir davranış gösterirler. Bununla beraber darbe dayanımı düşük sıcaklıklarda azalır. Termosetler ve kuvvetlendirilmiş Termoplastikler sıcaklığın değişiminden daha az etkilenirler. Malzemeye her iki ucundan çekme kuvveti uygulanması sonucu, kopmadan önceki ulaştığı maksimum gerilmeye de çekme dayanımı denir [7]. Pek çok polimerin çekme dayanımı yüksek olmasının yanında, dolgu maddesi olarak kullanılan bazı maddeler (cam lifi, asbest... gibi) katıldıkları polimer malzemelerin çekme dayanımı arttırıp (uzamasını arttırır), boyut kararlılığını daha da iyileştirebilir. 3.3 Polimer Levhaların Teknolojik Özellikleri Bir malzemenin bazı özelliklerinin sayısal olarak belirlenmesi uygulanan deney yönteminin farklılığına göre değişiyorsa bu tür özelliklere teknolojik özellikler denir. Sertlik ve sürtünme dayanımı malzemenin teknolojik özellikler olarak tanımlanır. Sertlik, cisimlerin çizilmeye ve aşınmaya karşı gösterdikleri mukavemet olup, malzeme türüne uygulanan deney yöntemine bağlı olarak değişik şekillerde ifade edilir. Polimer ve kauçuk bünyeli cisimlerde sertlik; Shore Sertlik Cihazı ile ölçülür. Shore-Barcol ölçeğine göre polimerlerin çoğunun sertlik değeri pek çok koşul altında sertlik durumu yeterli olmasının yanında, bazı polimerlerin çizilme ve sürtünme sonucu aşınmalara karşı dayanıksız olduğu da görülmektedir. Sürtünme dayanımı plastikler için çok önemli bir mekanik özellik olup, statik ölçümler teknolojik gereksinimlerini her zaman istenilen ölçüde karşılayamamaktadır. Basınç, sıcaklık, kimyasal ortam gibi faktörlerle belirli bir süre zorlanan biçimlendirilmiş bir polimer parça, ilk andaki değerlerine kıyasla bazı düşmelere uğrar. Genelde sürtünme katsayısı deneylerle tayin edilmektedir. Plastiklerin sürtünme davranışı; kayma hızı, temas yüzeyinin çeşidi, çevre koşulları gibi faktörler tarafından etkilendiği için bir polimer levha için tam bir sürtünme katsayısı verilemez[8]. Bunların ışığında söylenebilir ki, polimer levhaların sürtünme katsayısı temasta bulunan parçalara, yüzeyler üzerine gelen normal kuvvet ve kayma hızına, çevre özellikle sıcaklık ve rutubetin etkisine bağlıdır. 3.4 Polimer Levhaların Kimyasal Özellikleri Malzemenin iç yapısı ve bileşiminin değişimine yol açan özellikler kimyasal dayanıma girer. Malzemenin asit ya da bazik karakterde olması, çözülme yeteneği, korozyon, galvanik aşınma, çiçeklenme, kimyasal maddelerin sıcaklıkla ayrışmasına bağlı olarak hacim artışı gibi özellikler bu gruptadır [7]. Polimerlerin kimyasal dirençleri polimerik yapısına, sıcaklığına, kendine uygulanmış gerilmeye, reaktif maddenin cinsine ve konsantrasyonuna, yüzeyin pürüzüne ve morfolojisine bağlıdır. Çoğu polimer, belirli derişimlerde asitlere ve bazlara karşı dayanıklıdır [1].Termoplastikler zayıf asit, alkali ve tuzların sulu çözeltilerinden etkilenmezler. Termoplastiklerin çoğu ise, organik çözücülerin etkisi altında çözünme ve şişme gösterdiği için kuvvetli asit ve alkalilerden kimyasal olarak etkilenirler [13]. Radyasyon, uçan parçacıkların meydana getirdiği aşınma, yağmur veya dolu erozyonu ve hava kirliliğinin kimyasal etkisinin sonucunda polimerler yıpranır. Bunların yanı sıra, çeşitli böceklerin ve hayvanların da plastikleri deforme ettiği görülür. Fakat plastiklerin yıpranmasındaki en önemli faktör UV radyasyonunun etkisidir. Polimerler UV ışınları karşısında gevrekleşir ve ultraviyole etkisiyle renk kaybı olur. UV ışınlarına en dayanıklı olanlar akriliklerdir. Karbon siyahı gibi katkı maddeleriyle UV dayanımı arttırılabilir. [16]

3.5 Polimer Levhaların Estetik Özellikleri Yapı malzemelerinin yüzey özellikleri, sert ya da yumuşak, parlak ya da mat, pürüzlü ya da pürüzsüz, açık ya da koyu renkli oluşları gibi özelliklerle belirlenir. Cisimlerin bu özelliklerinin seçimi daha çok kullanıcının görüş, beğeni ve kültür seviyesine, kısaca estetik anlayışına bağlıdır.[11] Doğal malzemelerde malzeme seçimi her ne kadar sınırlı olsa da, günümüzde geliştirilen malzemelerle, her tür renk ve dokuda yüzey özelliğine sahip malzeme üretilmesi, bulunması ve seçilmesi olanak dahilindedir[1]. 3.5 Polimer Levhaların Ekonomikliği Bütün tasarım faaliyetlerinde elde edilmesi hedeflenen ürün belirli bir zaman için geçerli olabilen ekonomik ve teknik koşullara göre optimum bir çözüm olarak ortaya konmalıdır. Her ne kadar koşulların değişmesi, söz konusu durumu etkilese de, her ürünün belirli bir hizmet ömrünün olması kaçınılmazdır. Ülkelerin içinde bulunduğu ekonomik modeller de bu koşulları etkileyen temel etmenlerden birisidir. Bir ürünün ekonomik oluşunun sadece üretim maliyetiyle ifade edilmesi yetersiz bir yaklaşımdır. Ürün, belirli bir zaman süreci içerisinde hizmet vereceğine göre sistemin işletme maliyeti de devreye girecek ve ekonomikliliği etkileyecektir [9]. Benzer şekilde, aynı amaçla kullanılabilecek yapı malzemelerinden performansları aynı olan malzemelerin ucuz olanını seçmek doğruysa da, aynı fiyatta olan malzemelerin içinde yüksek performanslı olanını seçmek doğru bir karardır. Ancak, kullanıcının kullanma süresinin ve beğenilerinin zamanla değişeceği de göz önünde bulundurularak gereksiz harcamalardan kaçınılması yerinde olacaktır. Diğer önemli bir konu, tasarımda kullanılacak olan ürünün bulunabilmesidir. Ülkemizde üretilebilen malzeme seçimi hem maliyeti düşürmekte hem de zaman tasarrufu sağlamaktadır[7]. 4. Sonuç Çatıların dış etkilerden korunması amacıyla kaplama esaslı örtü malzemeleri kullanılmaktadır. Kaplama malzemesinden beklenen performans özellikleri; yeterli çekme ve darbe dayanımı, UV ve kimyasallara dayanım, gün ışığı direnci, uygulamaya yönelik optik hal, boyutsal kararlılık, sıcaklık dayanımı, su geçirmezlik, yüksek sertlik değeri ve aşınma dayanımıdır[14]. Çatı kaplama malzemesi olarak kullanılan polimer levhalar; akrilik, poliasetal, flüoroplastikler (PCTFE, PTFE, PEEK), PVC, poliamid, poliester, polikarbonat, polipropilen ve polisülfondur. Çatı kaplama malzemesi olarak kullanılan polimer levhaların çeşitlerine göre değerlerinin verildiği [14] Tablo 1 incelendiğinde görülmektedir ki, çatı kaplama levhası olarak istenilen özelliklerde en iyi performansı gösterenler; akrilik(9 numarayla sınıflandırılmış), poliester (ts,ctp) ve polikarbondur. Akrilik sadece kimyasallara dayanım konusunda yetersiz olmakla birlikte, uygun fiyat aralığı, darbe dayanımının yüksek olması, çizilmelere karşı uzun süre dayanabilmesi, opak ve renkli olarak üretilebilmesi, suya ve havaya direncinin yüksek olmasıyla tercih edilen polimer çatı kaplama levhasıdır. Poliesterler içinde, CTP levhalar, alevlendirme ve kimyasallara dayanım dışında bütün performans özellikleri açısından yeterlidir. Polikarbonlar ise düşük ısıl direnç dışında diğer özellikleriyle yeterlidir. Bağıl yoğunluk açısından bu üç levhayı kıyaslayacak olursak; poliesterler, 1,35 2,3 gr/cm 3 arasında değişen en yüksek bağıl yoğunluk değerlerine sahiptir. Sürünme dayanımı için en yüksek değer akriliktedir (0,5µ).Yaygın olarak kullanılan PTFE levhaları; yüksek fiyata sahip, sertlik ve ısı iletkenliği açısından yetersiz, fakat polimer levhalar arasında 260 o C yle en yüksek ısıya dayanım değerine sahiptir. Çatı kaplama levhası olarak üretilen poliamid ve polisülfon levhalar da, yüksek fiyatlarının yanında istenilen performans özelliklerini sağlamamaları nedeniyle önerilmemektedir. Cam takviyesiyle iyileştirilmiş özelliklere sahip PSU levhalar kullanım için uygundur. ABS levhalar da hemen bütün özelliklerde yeterli olmasına rağmen uzama değerinin yüksek olması nedeniyle kullanım sırasında deformasyonların olabileceği göz önüne alınarak tercih edilmesi önerilmez. ABS (6 numarayla sınıflandırılmış) ve PVDF diğer polimer levhalara göre en kötü özelliklere sahip polimer levhalardır.

Tablo 1: Polimer çatı kaplama levhaları [14] Isıya dayanım Isı iletkenlik ÖZELLĐKLER Fiziksel Mekanik Kimyasal Genleşme Katsayısı Suya dayanımı POLĐMER LEVHALAR tür No Polimer cinsi orta değerde darbe 1 0 + 0 0 + 0 + + 0 0 0 dayanımlı 2 yüksek değerde darbe day. + 0 0 + 0 + + 0 0 0 ABS AKRĐLĐK FLÜORLU PLASTĐKLER POLĐAMĐD POLĐAMĐD 6 POLĐAMĐD 6/6 Eğilme Alevlendirme Çekme dayanımı Darbe dayanımı Uzama Sertlik Kimyasallara dayanım 3 %20 cam. elyaf dolgulu + + 0 + + + 0 0 0 0 4 %20 karbon elyaf dolgulu + + 0 + + + 0 0 0 5 güç yanabilir (ABS+PVC) + + 0 0 + + 0 0 0 %40 Alüminyum 6 + + 0 + + 0 0 0 yaprakçıklı 7 ısıya dayanımlı + + + + + + + + 8 levha, darbe dayanımlı 0 + + + + 0 + + + levha, alaşım (akrilik 9 0 + + + + 0 + + + + + PVC) 10 levhalık kalıplama mlz. 0 + + + + 0 + + 11 PMMA kalıplama mlz. 0 + + + + + + + MMA-Stiren kopolimer 12 kalıp.mlz. 0 + + + + + + asbest dolgulu ısıya 13 dayanıklı + + + + + 0 0 + + + 14 dolgusuz 0 + + + + 0 0 + + + 15 polikloro triflüor etilen + + + + + 0 0 + + 16 politetra flüoretilen + + + + + 0 0 + + 17 PTFE, % cam elyafı + 0 + + + 0 + + 18 PVDF + 0 + + + 0 0 + + 19 PA 6/12 + + 0 0 + 0 20 PA 11 + 0 0 0 + 0 21 PA 12 + 0 0 + + + 0 PA6/6 %40 Al. tozlu 22 + + + 0 0 + + iletken 23 PA saydam, kopolimer + + 0 0 + 0 0 24 dolgusuz + 0 0 + + 0 25 %30-35 cam elyaflı + + 0 + + 0 0 yüksek darbe dayanımlı, 26 kopolimer + + + 0 + + 0 27 dolgusuz + 0 + 0 + + 0 28 %33 cam elyaflı + + + 0 + + + 0 29 molibden sülfidli + + + 0 + + + + 0 + = yeterli 0=pek çok halde uygun =yetersiz Havaya direnci fiyat

Tablo 1. devamı: Polimer çatı kaplama levhaları [14] Isıya dayanım Isı iletkenlik ÖZELLĐKLER fiziksel mekanik kimyasal Genleşme Katsayısı POLĐMER LEVHALAR Tür No Polimer cinsi 30 homopolimer 0 0 0 + + 0 0 0 0 POLĐASETAL POLĐESTER POLĐKARB ONAT POLĐPROP ĐLEN PSU POLĐVĐNĐLKL ORÜR Suya dayanımı Eğilme Alevlendirme Çekme dayanımı Darbe dayanımı Uzama Sertlik Kimyasallara dayanım 31 kopolimer 0 0 0 + 0 0 0 0 %20 cam elyaflı, 32 homopolimer 0 + 0 0 + + + 0 0 0 0 33 %21 PTFE'li polimer 0 + 0 0 + + 0 0 0 0 34 %30 karbon elyafı + + + 0 + + + 0 0 0 35 Termoplast,PET dolgusuz 0 0 + + 0 0 + + Termoplast, PBT 36 dolgusuz 0 0 + + 0 0 + + Termoset, dökümlük 37 rijid + + + 0 + + + + 0 + + + Termoset, dökümlük 38 esnek + + + 0 + + + 0 0 + + Termoset, alkid(cam 39 elyafı) + + + 0 + + + + 0 0 + + Termoset, cam el. 40 parçacıklı + + + 0 + + + + 0 0 + + 41 Termoset, cam dokulu + + + 0 + + + + 0 0 + + 42 düşük viskoziteli + + 0 + 0 + + 0 0 0 0 43 %30 cam elyaflı + + 0 + 0 + + 0 0 0 0 44 %40 karbon elyaflı + + + 0 + 0 + + 0 0 0 45 homopolimer 0 0 + + 0 0 + + 46 %40 cam elyafı 0 0 + + + + + + + + 47 kopolimer 0 0 + + 0 + 0 + + ısıya dayanıklı, 48 termoplast + + 0 + 0 0 49 %30 cam elyaflı + + + 0 + + + 0 0 0 50 kopolimer, termoplast + 0 + + 0 + 51 PVC, %15 cam elyaflı + + + + 0 + + + + 0 + 52 PVC, klorine 0 0 + + 0 + 0 + + 0 + 53 PVC/ akrilik,harman 0 0 + + 0 + 0 + + 0 + Havaya direnci fiyat Polimer levhalar, çeşitli katkı malzemeleriyle özellikleri iyileştirilerek üretilip, kullanıma sunulabilir. Bu çalışmada katkısız polimer levhalar ile, katkı maddeleriyle (cam elyafı, karbon elyafı gibi) desteklenmiş polimer levhaların performans değerleri verilmiş ve bu malzemeler kıyaslanmıştır.[4] Katkı malzemeleriyle yetersiz olan performans özellikleri kullanıma uygun değerlere yükseltilebilir ve daha sonraki çalışmalarda incelenebilir. [9,10,11]

KAYNAKLAR 5. Ulusal Çatı & Cephe Sempozyumu 15-16 Nisan 2010 [1] Savaşçı, Ö.T., Uyanık, N., Akovalı, G., 2002. Plastikler ve Plastik Teknolojisi, PAGEV Yayınları, Đstanbul. [2] Toydemir, N., Gürdal, E., Tanaçan, L., 2000. Yapı Malzeme Tasarımında Malzeme, Literatür Yayınları, Đstanbul. [3] Coşkun, K., 2006. Çatı sistemleri ile ilgili performans gereksinimleri, 3.Ulusal Çatı & Cephe kaplamaları Çağdaş Malzeme ve Teknolojiler Sempozyumu, ĐTÜ, Đstanbul, 17-18 Ekim, s.7-102 [4] Yaşar, H., 1992. Plastikler Dünyası, TMMOB Makine Mühendisleri Odası, Ankara [5] Toydemir, N., Bulut, Ü., 2006. Çatılar, Yapı Endüstri Merkezi Yayınları, Đstanbul. [6] Tanaçan, L., 2000. Yapı Malzeme Ders Notları, Đstanbul. [7] http://www.insaatmuhendisligi.net/index.php?topic=6399.0 [8] Richardson, T.,L., & Lokendsgard, E., 1997. Industrial Plastics: Theory and Applications, Delmar Publishers Inc.,(Third Edition), New York, USA. [9] Chanda, M., and Roy, S., K., 2009. Plastics Fabrication and Recycling, CRC Press, U.S.A, www.polymersnetbase.com.divit.library.itu.edu.tr den alıntı [10] Mayer, R., M., 1993. Design with Reinforced Plastics, Boume Press Ltd., Boumemouth, UK. [11] Swanson, R., S., 1965. Plastics Technology: Basic Materials and Process, McKnight & McKnight Publishing Company, Bloomington, Illınois, USA. [12] Beşergil, B., 2003. Polimer Kimyası, Gazi Kitabevi, Ankara. [13] Palin, G., R., 1971. Teknolojide Plastikler, Makina Mühendisleri Odası Yayını. [14] Erdem, S., 2008. Çatıda kullanılan polimer kökenli levhaların karşılaştırmalı analizi, Yüksek Lisans Tezi, Đstanbul Teknik Üniversitesi, Đstanbul. [15] TS 2380, 1991. Plastikler-terimler ve tarifler. Türk Standartları Enstitüsü, Ankara. [16] Akkurt, S., 2007. Plastik Malzeme Bilimi Teknolojisi ve Kalıp Tasarımı, Birsen Yayınevi, Đstanbul.