BĠR MESLEK OLARAK ÖĞRETMENLĠK Meslekleşme ölçütleri Öğretmenlik Mesleğinin Yasal Dayanakları Öğretmenlik Mesleğinin Temel Özellikleri Türkiye de Öğretmenliğin Meslekleşmesi Öğretmenlerin hizmet öncesinde yetiştirilmesi Öğretmenlerin hizmet içinde yetiştirilmesi
MESLEKSELLEŞME ÖLÇÜTLERİ Örgün mesleki eğitimden geçme/ uzmanlık bilgisine sahip olma. Mesleksel kültüre sahip olma. Mesleğe girişte belirli bir seçim ve denetimden geçme. Toplumca ve devletçe meslek olarak tanınma ve kabul görme. Mesleğin gerektirdiği temel değerler ya da meslek etik kurallarına sahip olma. Meslek kuruluşları biçiminde örgütlenme
MESLEKSELLEŞME ÖLÇÜTLERİ Verdiği hizmetten ötürü yetiştirdiği kişiye-ailesinetopluma-devlete karşı sorumlu olma. Yeterince geniş ve yaygın bir hizmet alanına sahip olma. Meslek amaçlı süreli yayın organına sahip olma. Yasalarla, tüzüklerle, yönetmeliklerle statü ve güvenceye kavuşma.
TÜRKİYE DE ÖĞRETMENLİĞİN MESLEKLEŞMESİ 15. yüzyılın ikinci yarısında Fatih Sultan Mehmet'in kurdurduğu öğretmen yetiştirmek için ayrı bir program öngörülmesi ve uygulanmasıdır (Sıbyan Mektebi). Türkiye'de öğretmenliğin ayrı ve kendine özgü bir meslek olarak düşünülmesi, Ayrı bir okulda yetiştirilmesi (Sultan Abdülmecit döneminde 16 mart 1848'de Darülmuallimin (Erkek Öğretmen Okulu)
Öğretmenlerin atanma görevlendirilme ve yükselme biçimleri (01 Eylül 1869'da yürürlüğe giren Maarif-i Umumiye Nizamnamesinde (Genel Eğitim Tüzüğünde) Nizamname, eğitimi devlet meselesi olarak ele alır. 1898-1899 tarihli Maarif Salnamesinde eğitim hizmetlerinde asıl olan öğretmenliktir" anlamına gelen bir hüküm yer almıştır.
1900-1901 tarihli Salname-i Nezaret-i Maarifi Umumiye'de yer alan Muallimlikte Meslek-i Ġhtisas Tesisine Dair Talimat öğretmenliğin meslekleşmesinde çok önemli bir aşama oluşturur. 1924'te çıkarılan 430 sayılı Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğretimi Birleştirme Yasası) ile 439 sayılı Orta Tedrisat Muallimleri Kanunu öğretmenliğin meslekleşme sürecinin hız ve yoğunluk kazanmasında belirleyici olmuştur.
1926 tarihli 789 sayılı Maarif Teşkilatına Dair Kanun un 12. maddesinde de maarif hizmetlerinde asıl olan muallimliktir denilmektedir. Öğretmenlik, Milli Eğitim Temel Kanunu nun 45. maddesinde öğretmenlik devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas (uzmanlık) mesleğidir.
ÖĞRETMEN YETĠŞTĠRME SORUNSALI Nitelikli eğitim sistemi ve nitelikli öğretmen Öğretmen yetiştirme süreci, eğitimin en önemli konusudur. Öğretmen yetiştirme politikası öğretmen yetiştirmeye ilişkin genel yönü belirleyen ve yöneticiler tarafından benimsenen fikir ve yönelimlerdir
CUMHURĠYET ÖNCESĠ DÖNEMDE Tanzimattan önce Sıbyan mektebi, medrese, enderun mektebi, teknik okullar, yabancı okullar Çeşitli ama halka yaygınlaştırılamamış bir eğitim sistemi Öğretmen ihtiyacı büyük ölçüde vakıflarla karşılanıyordu. Tanzimatla birlikte medrese dışı yeni bir ortaöğretim sistemi (Rüşdiyeler açılmış)
CUMHURĠYET ÖNCESĠ DÖNEMDE Rüşdiyelere öğretmen yetiştiren Darülmuallimin (1848) kurulmuş. Darülmuallimin Nizamnamesi (1851) Nitelikli öğretmen yetiştirilmesi Sınavla öğrenci alınması Öğrenci sayısının düşük tutulması 3 yıl olması Ders programlarının düzenlenmesi Burs sisteminin kurulması
CUMHURĠYET ÖNCESĠ DÖNEMDE Eğitim sisteminin gelişmesine paralel olarak; Darül Muallimin-i Sıbyan (1868) Darül Muallimin-i Aliye (Kebir) (1874) Taşra Darülmualliminleri (1875) Darül Muallimat (1870) Ana Muallime Mektebi (1914)
CUMHURĠYET DÖNEMĠNDE Osmanlıda tüm halka yönelik örgün eğitim sistemi yoktu. Öğretmen eğitiminde nitelik ve nicelik sorunları vardı. Bu sorunlar cumhuriyet döneminde de devam etti. Amaç çok kısa sürede insan yetiştirmekti.
CUMHURĠYET DÖNEMĠNDE ĠLKOKUL ÖĞRETMENĠ YETĠŞTĠRME Ġlköğretmen okulları (ilkokul mezunlarına 6 yıl, ortaokul mezunlarına 3 yıl) 1970 den sonra ilkokul üzerine 7 yıl ve ortaokula 4 yıl Ancak sayısal yetersizlikler önemli bir sorundu. 1920 lerden itibaren köy ilkokulları için Köy Muallim Mektepleri, eğitmen kursları, köy öğretmen okulları, köy enstitüleri
CUMHURĠYET DÖNEMĠNDE ĠLKOKUL ÖĞRETMENĠ YETĠŞTĠRME Köy Enstitüleri (1940) köy öğretmeni yetiştirmenin yanında, köyün kalkınmasına katkıda bulunmak için kuruldu. 1954 te Köy Enstitüleri, Ġlköğretmen okullarıyla birleştirilmiş (21 Köy Enstitüsü, 15.000 öğretmen yetiştirmiş) 1973 METK Öğretmenlik, devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleğidir.
CUMHURĠYET DÖNEMĠNDE ĠLKOKUL ÖĞRETMENĠ YETĠŞTĠRME 1973 ten sonra ilkokullar için öğretmenler 2 yıllık Eğitim Enstitüleri vasıtasıyla yetiştirilmeye başlanmış. 1982 de Eğitim Enstitüleri üniversitelere bağlanıp Eğitim Yüksekokullarına dönüştürülmüş. 1989-bütün öğretmenlere en az lisans eğitimi (YÖK kararı) 1992 Eğitim Fakültelerinin Sınıf Öğretmenliği Bölümü
CUMHURĠYET DÖNEMĠNDE ĠLKOKUL ÖĞRETMENĠ YETĠŞTĠRME Eğitim süresinin uzun olması Mezunların ihtiyaca cevap verememesi Alan dışından sınıf öğretmenlerinin atanması Onbinlerce farklı fakülte mezunu kısa süreli kurslarla sınıf öğretmeni olmuş
CUMHURĠYET DÖNEMĠNDE ORTAOKUL / ĠKĠNCĠ KADEME ÖĞRETMENĠ YETĠŞTĠRME Ortaokul ve lise öğretmenleri benzer kaynaklardan yetişmiş Lise öğretmenleri Yüksek Öğretmen Okullarından ve Fen-Edebiyat Fakültelerinden Ortaokul öğretmenleri eğitim enstitülerinden Ġhtiyaca göre atama
CUMHURĠYET DÖNEMĠNDE ORTAOKUL / ĠKĠNCĠ KADEME ÖĞRETMENĠ YETĠŞTĠRME 1973 e kadar Eğitim Enstitüleri tarafından 1926 da Gazi Eğitim Enstitüsü ortaokullara Türkçe öğretmeni yetiştirmek için açılmış 1941 de ikişer yıllık Türkçe, tarih-coğrafya ve matematik şubeleri ile üçer yıllık fiziki ve tabi ilimler, beden terbiyesi, resim iş ve müzik şubeleri. 1946 da tüm dersleri kapsayacak toplu dersler bölümü (nitelik kaygılarından dolayı vazgeçilmiş)
CUMHURĠYET DÖNEMĠNDE ORTAOKUL / ĠKĠNCĠ KADEME ÖĞRETMENĠ YETĠŞTĠRME 1969 yılından itibaren tüm bölümler üç yıla çıkarılmış. 1978 yılında Eğitim Enstitülerinin sayısı 18 e çıkmış. Buna rağmen öğretmen ihtiyacı karşılanamamış. Bu nedenle Gece Öğretimi, Mektupla Öğretim ve Hızlandırılmış Eğitim vb. çözümler aranmış Bununla beraber nitelik sorunları ortaya çıkmış.
CUMHURĠYET DÖNEMĠNDE ORTAOKUL / ĠKĠNCĠ KADEME ÖĞRETMENĠ YETĠŞTĠRME 1978-1979 öğretim yılında süreleri 4 yıla çıkarılmış (Yüksek Öğretmen Okulu) TDE, tarih-coğrafya, matematik-fizik.. Olmak üzere 16 branşta uzmanlaşma. Amaç hem ortaokullara ve hem de liselere öğretmen yetiştirmek Bu uygulamanın sonuçları; Herkes liselerde öğretmenlik yapmaya yönelmiş Fen-Edebiyat fakülteleriyle paralel hale gelmiş Türkçe ve Fen bilgisi gibi alanlar (ortaokul) göz ardı edilmiş.
CUMHURĠYET DÖNEMĠNDE ORTAOKUL / ĠKĠNCĠ KADEME ÖĞRETMENĠ YETĠŞTĠRME 1982 yılında Yüksek Öğretmen Okulları Eğitim Fakültelerine dönüştürülmüş. 1973 yılında 5+3 sekiz yıllık iki kademeli ilköğretim sistemi 1997 de 8 yıllık kesintisiz zorunlu eğitim neticesinde YÖK eğitim fakültelerini yeniden yapılandırdı. Eğitim fakültelerinde ilköğretim bölümleri açıldı. Bu bölümlerde okulöncesi, sınıf, sosyal bilgiler, fen bilgisi ve ilköğretim matematik alanlarında işlemeye başladı. Türkçe Eğitim Bölümü ise ayrı yapılandırıldı.
CUMHURĠYET DÖNEMĠNDE LĠSELERE ÖĞRETMEN YETĠŞTĠRME Yüksek Öğretmen Okulları, Eğitim Fakülteleri ve Fen Edebiyatlar vasıtasıyla Fen-Edebiyat fakülteleri eğitim sürecinde ya da eğitimin sonunda pedagojik formasyonla Ġstanbul Yüksek Öğretmen okulu 1956 ya kadar tek kurum olarak kalmış (Edebiyat, Tarih, Felsefe, Coğrafya, Matematik, Fizik-Kimya ve Fen Bilimleri) Öğrenciler alan derslerini Edebiyat ve Fen Fakültelerinden alıyordu.
CUMHURĠYET DÖNEMĠNDE LĠSELERE ÖĞRETMEN YETĠŞTĠRME 1998 den itibaren Okulöncesi ve Ġlköğretim Öğretmenlerinin lisans düzeyinde, Ortaöğretim öğretmenlerinin ise; Yabancı dil, müzik, resim, beden eğitimi, özel eğitim, bilgisayar ve öğretim teknolojileri alanlarında 4 yıllık lisans Fen, matematik ve sosyal alanlar öğretmenlerinin ise tezsiz yüksek lisans seçeneğiyle yetiştirilmesi esası getirildi. 2010 yılından beri eğitim fakülteleri bünyesinde pedagojik formasyon dersleri programları düzenlenmekte.
ÇEŞĠTLĠ UYGULAMALAR 1960 ta Yedek Subay Öğretmen uygulaması adı altında lise ve dengi okuldan mezun olanların gördükleri bir kursu takiben askerliklerini köy öğretmeni olarak yapması 1974-1975 öğretim yılında, Mektupla Yüksek Öğretim Merkezi kurulmuş, yaz aylarında kısa süreli derslerle öğretmen yetiştirilmiştir.
ÇEŞĠTLĠ ÖY UYGULAMALAR 1975-1976 yıllarında Hızlandırılmış Programla Öğretmen Yetiştirme programı uygulanmış, üç ay gibi kısa bir sürede otuz binin üzerinde kişiye öğretmenlik diploması verilmiştir. Her türlü fakülte mezunlarının hiçbir şart aranmaksızın öğretmen olarak atanması (1996) Açıköğretim yolu ile ingilizce ve okul öncesi öğretmeni yetiştirme (1999)