Web'deki Belediyelerimiz: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Türksel Kaya Bensghir * e-türkiye ve e-devlet girişimlerinin Avrupa Birliğine uyum çalışmalarıyla birlikte ivme kazandığı ülkemizde web'e açılan belediyeler bu yeni oluşuma doğrudan katkı sağlamaktadır. Ancak, halkla ilişkiler yönetime katılma, sosyal sorumluluk, yönetimde saydamlık, hesap verilebilirlik, e-hizmet ve e-ticaret a racı olarak kullanım potansiyeli sunan web teknolojilerden, web'e taşınan ülkemiz belediyelerinin genelolarak bu potansiyeli yeterli düzeyde değerlendirebildiklerini söylemek güçtür. Makalede, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesi incelenerek, belediyenin internet ve web teknolojilerini, halkla ilişkiler, yönetime katılma, sosyal sorumluluk, yönetirnde saydamlık, hesap verilebilirlik, e-hizmet ve e-ticaret aracı olarak kullanım düzeyi değerlendirilecektir. i Çalışmada, önce dünyada ve ülkemizde internet ve web teknolojilerinin kullanımı ve ülkemizde web'deki belediyelerin niceliksel gelişimi üzerinde durulacak ve ardından, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesi tanıtılacak; belediyenin web teknolojilerinin sunduğu potansiyelden yararlanma düzeyi ve web hizmetleri üzerinde durularak, site içeriği değerlendirilecektir. Yöntem Çalışma, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesine, i O Şubat-2 Nisan 2002 tarihleri arasında farklı zamanlarda yapılan erişimlerde ulaşılan bilgiler ü zerinde yapılan içerik analizine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Değerlendirmede kullanılmak üzere, site ile ilgili daha detaylı bilgi edinmek amacıyla site webmaster'ına gönderilen Anketı Formu'na yanıt alınamamıştır. Dünyada ve Ülkemizde İnternet ve Web Teknolojileri Dünyada internet kullananların sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Nua'nın yaptığı araştırmalara göre Kasım 2000 itibarıyla dünya üzerinde İnternet kullanıcı Dr., TODAiE Asistanı. tkaya(g;todaie.gov.tr. i Diğer belediyelerin bu kapsamda incelenmesi başka makalelerin konusunu oluşturacaktır. ı Belediye Web Siteleri E-Soru Fonnu olarak yazar tarafından hazırlanan Anket Formu (web yönetim. tasarım ve içeriğe yönelik) 12 sorudan oluşmaktadır. E-posta yoluyla 05.03.2002 tarihinde gönderilen Formun, yine bu kanalla yanıtlanması istenmiştir. Çağdaş Yerel Yönetim/er, Cilt ii Sayı / O('ak 20fJ2,... /07-/24.
108 Çağdaş Yerel Yönetimler i i O) Ocak 2002 sayısı 407.1 milyon olarak tahmin edilirken, bu sayının Ağustos 2001 'de yüzde 26 artışla 5 ı 3.4 i milyona ve Şubat 2002 itibarıyla da yüzde 34 artışla 544.2 milyona ulaşacağı öngörüımektedir (Tablo I). Tablo 1: Dünyada İnternet KullaDlm Durumu (Milyon kişi) Kasım 2000* Ağustos 2001 ** Şubat 2002*** i Afrika 3.ll 4.15 4.15 Asya/Pasifik 104.88 143.99 157.49 Avrupa 113.14 154.63 171.35 Orta Doğu 2.40 4.65 4.65 Kanada/ABD 167.12 180.68 181.23 Latin Amerika 16.45 25.33 25.33 Dünya Toplamı 407.1 513.41 544.2 http:ılwww.nua.com/surveys/how_many_onlıne/ındex.html{ 10.5.200 I). http://www.nua.comlsurveys/how_many_online/index.html(26.1 0.200 1). u. http://www.nua.comlsurveys/how_many_online/index.html( ı 8.03.2002). Öte yandan, ülkemizde sayıları giderek artan internete açılan kamu kuruluşlarının sayısı Ekim 2000'de 559 3 ; iken, i O Aralık 200 i 'de 858'e ulaşmış ve 2 Nisan 2002 itibarıyla da Ekim 2000'den bu yana yaklaşık olarak yüzde 78 artarak 990'a ulaşmıştır http://dns.metu.edu.tr/domcount.html (2.04.2002). Taylor Nelson Sofres (TNS) Araştırma Şirketi tarafından Haziran-Eylül 200 i tarihleri arasında 27 ülkede 4 yapılan araştırma, Dünyada ve ülkemizde internet ve e-devlet kullanımına ilişkin önemli bulgular sunmaktadır. Bu araştırma sonuçlarından bazıları aşağıda özetlenerek dünyada ve ülkemizde e-devlet kullanım düzeyine yönelik görünüm resmedilmiştir. Dünyada internet ve e-devlet kullanımına yönelik ulaşılan bulgular http:// www.edevlet.net/rapor ve yayinları TNS Turkiye.pdf: Araştırmada e-devlet kullanımının en yoğun olduğu ülkeler arasında, başta Norveç (e-devlet kullanım oranı yüzde 53 ve internet kullanım oranı %63) olmak üzere; Danimarka, Kanada, Finlandiya, ABD, Hong Kong, Avustralya ve Hollanda'nın bulunduğu görülmektedir. Öte yandan, e-devlet kullanımının en az olduğu ülkeler arasında Endonezya, Rusya Federasyonu, Polonya, Litvanya, Slovakya, Lotviya, Malezya ve Türkiye yer almaktadır..o Bensghir, 2000a: ıo8. 4 Kuzey Amerika-ABD, Kanada; Avrupa-Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Birleşik Krallık, Macaristan, Lotviya, Litvanya, Hollanda, Norveç, Polonya, Rus Federasyonu, Slovakya, ispanya ve Türkiye; A:'>yaIPasi/ik - Avustralya, Hong Kong, Hindistan. endonezya, Japonya, Malezya, Güney Kore ve Tayvan.
Weh 'deki Beledivelerimiz: Eskişehir Büyükşehir Beled~vesi 109 Aynı araştırma, demografik özellikler açısından e-devlet kullanımının en yoğun olduğu yaş grubunun 25-34 aralığında bulunduğunu ortaya koymuştur. Öte yandan, e-devlet ve internet kullanıcıların çoğunu erkekler oluşturmaktadır. Araştırma, e-devletin daha çok bilgi alma amacıyla kullanıldığını ortaya çıkarmıştır. Nitekim, araştırmanın yapıldığı dönemde Norveç'te son 12 ay içerisinde Norveç halkının yüzde 41 'inin devlet web sitelerinden bilgi almak üzere web'e girdiklerini belirtmişlerdir. Web sitelerinden devlet formlarına ulaşma ve devlet kurumlarına kişisel bilgiler vermek üzere başvuranların oranının düşük kaldığı gözlenmiştir. Araştırma, internet üzerinden kredi kart numarası, banka hesap numarası ve aylık gelir gibi kişisel bilgilerin verilmesinin güvenli olmadığını düşünenlerin o ranının (0/064) yüksek olduğunu göstermiştir. Nitekim, araştırma evreni içinde yer alan toplam yetişkin nüfusun yüzde ltsi kendilerini e-devlet sürecinde çok güvenli hissederken; ancak yüzde l'i kendilerini çok güvenli gördüklerini belirtmişlerdir. Güven duyma açısından başta gelen ülkeler arasında Finlandiya (%31), Kanada (%30) ve Estonya (%27) bulunmaktadır. İnternet ve e-devlet kullanımında güvenlik konusunda en hassas olan ülkeler ise Almanya (%85), Japonya (%84), Fransa (0/084), ABD (0/072) ve Çek Cumhuriyeti (%72) dir. Aynı araştırmada Türkiye'de internet ve e-devlet kullanımına ilişkin olarak şu sonuçlara ulaşılmıştır http://www.edevlet.net/rapor ve yayinlar/ TNS Turkiye. pdf: Türkiye bu araştırmada diğer 27 ülke ile karşılaştırıldığında yüzde 3 oran ile e-devleti kullanan en düşük ülkeler arasında, sonuncu sırada yer almaktadır. Türkiye'de devlet kurumlarına online ulaşanların oranı araştırmanın yapıldığı son 12 ayda yüzde 3 olmuştur. Online erişimin yüzde l'i daha sonra postalanacak ve fakslanacak resmi formların yazdırılması amacıyla yapılırken; yüzde 2'si ise sitelerden bilgi alma amacıyla yapılmıştır. E-devlet kullanımının demografik özellikleri açısından dağılımına bakıldığında ise, erkek kullanıcıların (%82) ve orta ve üst düzey gelirli kişilerin (0/070) önde geldiği görülmektedir. Öte yandan, online bilgi aktaranların yüzde 66'sı İnterneti güvenli bulmadıklarını belirtmişlerdir. Ülkemizde Web'deki Belediyeler Ülkemizde web'e açılan belediyelerin sayısı her geçen gün artmaktadır. Çeşitli kaynaklardan yaptırnız taramada tespit edilen belediye web adreslerinin sayısı 200'ü açmıştır (Tablo 2). Web'e açılan belediyelerin adresleri yerelnet portalında (http://www.yerelnet.org.tr) ve İçişleri Bakanlığı web sitesinde
ı io Çağdaş Yerel ['önetimla f f (i) Ocak ]()():! (http://www.mahalli-idareler.gov.tr) sunulmaktadır. Ancak. bu listelerincelendiğinde henüz internette yer alan tüm belediyeleri içermediği gözlenmektedir. Bu nedenle araştırmacılar ve erişimciler için yararlı olabileceği düşüncesiyle makalede diğer kaynaklardan tespit ettiklerimizde dahilolmak üzere web'dcki belediyelerin listesine yer venneyi uygun görmekteyiz. BELEDiYE ADI IAdana Belediyesi IAdaQazarı Adıyaman Belediyesi Afyon Belediyesi Aön Belediyesi 16hlat Belediyesi. Tablo 2: İnternet'te Web Sayfası Bulunan Belediyeler' ADRES futtp://www.adana.bld.gov.tr Büyük ~chir Belediyesi Ihttp://www.adaQazari.bld.gov.tr Akdeniz (ice!) Belediyesi IAkhisar (Manisa) Belediyesi LAksaray (Aksaray) Belediyesi IAk~ehir Belediyesi (Alanya Belediyesi Aliağa Belediyesi Altındag Belediyesi laltınoluk Belediyesi (Altınoya (Yalova) Belediyesi Amasra Belediyesİ Amasya Belediyesi lankara Büyük~ehir Belediyesi Antalya Büyükşehir Belediyesi (Arhavi Belediyesi~ Artvin IArmutalan Belediyesi IAyancık (SinoR) Belediyesi A yrancı (Karaman) Belediyesi Bademli Belediyesi Bağcılar Belediyesi Bahçelievler Beledivesi Bahçesehir Beledivesi htto://www.adiyaman-bld.aov.tr htto://www.afyon.bld.goy.tr htto://agri bld.sitemvnet.com Ihttp://www.ahlatbelediYesi.go.to http://www.akdeniz-bld.gov.tr http://www.akhisar-bld.gov.tr b.tm://www.aksaray-bld.gov.tr IhttQ://www.nasreddinaksehiLnet htto://www.wec-net.com.tr/belediye/alanya http://www.aliaga-bld.gov.tr!http://www.altindag-bld.gov.tr http://www.antandros.org.tr Ihtto://www.altinovabelediye.freeservers.com htto://www.amasra.net ~w.amasya-bld.gov.tr Ihtto://www.ankara-bel.gov.tr http://www.antalya-bld.gov.tr IhttQ://www.arhavi-bld.gov.tr htto:/lwww.armutalan-bld.gov.tr http://www.ayancik.beldesi. com http://www.ayranci.triood.com http://www.wec-nelcom.tr/beledive http://www.bagcilar-bld.gov.tr http://www.bahcelievlelhvpennat.net Ihttp://www.bahcesehir-bld.gov.tr s Belediye web site adresler http:// www. bilkent. edu. tr: http:// www. mahalli-idareler. gov. tr" diger! webdeki belediyeler. htm; http:// www. turkish-media. cami tr! tr belediyeler. htm, http:// tis. tr. net, http://www.belediyeler. net ve http://www. yerdnelorg.tr: belediyelerı lir1listc.php adreslerinden temin edilmiştir.
Web 'deki Beh'dil'elerimi::,' Eskişehir Biivfikşehir Beled~\'(!si i II BELEDİYE ADI ladres Bahsılı (Kırıkkale) Belediyesi lhttp://www.. bahsili-bld.gov.tr Bahsılı Beledıyesi Kırıkkale Ihttp://www.bahsilibelediyesi.com Bakirkoy Belediyesi Ihttp://www.bakırköy.bld.gov.tr Balıkesir (Balıkesir) Bekdiyesi ıtto://www. balikesir-bld.gov.tr Bandırma Beledi'Lesi htto://www.bandirma-bld.gov.tr Batman Belediyesi lhtt12://www.batman-bld.1!ov.tr Bayrampasa Beledivesi Ihttp://www.bayrampasa-bld.gov.tr Bekimasa (Kocaeli) Beledivesi Ihtto://www. bekimasa-bld. gov. tr. Beyazköy (Tekirdaa:) Beledivesİ http://www.meyme. net/members/beyazkoy Beykoz Belediyesi Ihttp://www.beykoz-bld.gov.tr Beyoğlu Belediyesi http://www.beyoglu-bld.gov.tr Beypazari Belediyesi http://www.beypazari.bld.gov.tr Beysehir Belediyesi Konya htto://www.medyatext.com.tr/beysehirbelediye ~ Bitlis Belediyesi lhtto:/lwww.yerel.com.bitlis Bolu (Bolu) Belediyesi ihtto://www.bolu-bld.gov.tr Bozüyük (Bilecik) Belediyesi lhttp://www.bozoyuk-bld.gov.tr Burdur Belediyesi htto:l/www.burdur-bld.gov.tr Bursa Büyüksehir Belediyesi Ihttp://www.bursa-bld.gov.tr Büyükcekmece Belediyesi htto://www.bcekmece-bld.gov.tr Cankaya Belediyesi htto://www.cankaya-bld-gov.tr Ceyhan Belediyesi, Adana!htto:/lwww.ceyhan. net/ceyhan Cide Belediyesi http://www.cide.gen.tr Sanakkale Belediyesi IhttlL://www.canakkale-bld.gov.tr Sankırı Belediyesi Ihttp://www.yerel.comlcankiri Savuşbaşı Belediyesi (stanbul Ihttp://www.cavusbasi-bld.gov.tr Seşme Belediyesi Ihtto://www.cesme.gen.tr I"ınarcık (Yolaova) htt12://www.cinarcıkbld.com Siğli (Eskişehir) Belediyesi Ihttn://www.cigli-bld.gov.tr I"iğli Belediyesi Ihttp://www.eigli-bld.gov.tr {""orlu Belediyesi Ihttp://www.corlu-bld.gov.tr {""orum Belediyesi http://www.corum-bld.gov.tr I"ubuk (Ankara) Belediyes http://www.cubuk-bld.gov.tr Dalyan (Mu{rla) Ihtto://www.dalyan-bld.gov.tr Datca (Muğla) http://www.datea.cc Değirmendere Belediyesi htto://www.değirmendere-bld.gov.tr Demirseyh (Corum) Belediyesi Ihtto://www.demirseyh.8k.com
ı ı 2 Çağdaş Yerel Yönetimler JJ (i) Ocak 2002 BELEDiYE ADI ADRES Denizciler (Hatay) Belediyesi htto:/ /www.denizciler-bld.gov.tr Dereköv (Samsun) Beledivesi htto://www.derekoy.com.tr Derince (Kocaeli)Beledivesi http://derince-bld.gov.tr Derinkuvu Beledivesi http://www.wec-net.com.tr/belediye/derinkuyu Didim Beıediv~i Avdın http://www.didim.org.tr Dilovası (Kocaeli) 1ttp://www.dilovası-bld.gov.tr Divarbakir Beledivesi http://www.divarbakir-bld.gov.tr Düzce (Düzce) Beledivesi http://www. duzce-bld.gov.tr Düzköv (Trabzon) Beledivesi htto://www.duzkov.net.tr.tc Edremit (Balıkesİr) Belediyesi htto://www.edremit-bld.gov.tr Eksili (Antalva) Beledivesi ntto://www.eksilibeledivesi. cib.net IEminönü (İstanbul) Beledixesi futtır//www.eminonu-bld.gov.tr Erbaa (Tokat) Beledivesi Ibtt~://www.erbaa-bld.gov.tr Erdek Beledivesi http://www.erdek-bld.gov.tr Ereğli Beledivesi nttp://www.bizimeregli.com Erzin (Hatav) http://www.erzin-bld.gov.tr lerzin (Hatax i Beledixesi http://www.erzin-bld.gov.tr Esenboğa (Ankara) Beledivesi http://esenboga-bld.gov.tr Esenvurt Belediyesi http://www.telerehber.com/belediye/esenvurt Eskisehir Beledivesi http://www.eskisehir-bld.gov.tr Esoiye Belediyesi htto://www.belediveler.net/esoiye/esbelediye.ht Fatih Belediyesi Foca Belediyesi Gazi Belediyesi Samsun Gazianteo Belediyesi Gebze Belediyesi Giresun Gülvalı (Ordu) Belediyesi Gökçeada Beledivesi Göksıı(içe i) Gölbaşı Beledivesi Gölcük Belediyesi Görerne Beledivesi Gülsehir Belediyesi Gülüç (Zonguldak) Belediyesi ml htto:/ /www.fatih.oeg htto:/ /www. foca-bld. IWY. tr htto://www.gazibeledivesi.oib.net htto://www.gazianteo-bld.l.!ov.tr http://www.gebze-bld.l.!oy.tr htto://www.giresunbelediyesi.net htto://www.gulyali-bld.gov.tr htto://www.gokceadamiz.com lhtto://www.l.!oksu belediyesi.triood.comlgoksu lbld.html lhttp://www.golbasi-bld.gov.tr htto://www.l.!olcuk-bld.gov.tr htto:/ /www. wec-net. com. tr/be ledive/goreme Ihtto://www.wec-net.com.tr/beledive/gulsehir Ihtto://www.l.!uluc-bld.goy.tr
Weh 'deki Belediı'elerinıiz: Eskişehir Bi~viikşehir Beledivesi 113 BELEDİYE ADI Gümüşhane Belediyesİ Gümüşlük Belediyesi Gündoğdu (Rize) Güzelyalı Belediyesi Hacıbektaş Belediyesİ IHacıhamza (Çorum) Halkapınar (Konya) Belediyesi Hasanlar (Kütahya)Belediyesi Hayrat (Trabzon) Belediyesi Hekimhan Belediyesi Hisarcık (Kütahva) Beledivesi İçeri Cumra Belediyesi İskele (Balıkesir) Belediyesİ İstanbul Gaziosmanpaşa Beledi ~ Eskisehİr Büvüksehir Belediyesİ İzmit Beledivesİ Kadıköv Beledivesi Kağıthane Belediyesİ KapadokyalCaopadocia Karaman Belediyesi Karapınar (Konya) Karatav (Konya) Karbasan CKütahyal Beledivesi Kartal Belediyesi Kaymaklı Belediyesi Kayseri Büyükşehir Belediyesi Keçiören Belediyesi Kepez Belediyesi Keskin (Kırıkkale) Kestel Belediyesi Kırıkkale Belediyesi Kızkalesi Kocasİnan Belediyesi Konak Belediyesi Konya Büyükşehir Belediyesi ADRES http://www.ghanebld.8m.com http://www.gumusluk8m.net http://www.gundogdubelediyesi.com http://www.guzelyali-bld.gov.tr Ihtto://www.wec-net.com.tr/belediye/hacıbektas htto://www.hacihamza-bld.gov.tr htto://www.halkapinar.8k.com Ihttp://hasanlarbld(a)ttnet.tr http://www.hayrat-bld.gov.tr Ihttp://www.fortunecity.com/business/filthyrich! ~27/index.html http://hisarbld(a)ttnet.net.tr Ihttp://www.icericumra.cib.net Ihttp://www.iskele.beldesi.com Ihttp://www.istanbulgop-bld.~ov.tr ihttp://www.eskisehir-bld.gov.tr httn://www.izmit-bld.!wv.tr htto://www.dut.net.tr/kadikov htto://www.kagithane-bld.gov.tr Ihttp://www.capoadocia.gov.tr http://www.karamanweb.com Ihttp://www.karapinar.bld.gov.tr http://www.karatay.bld.gov.tr httn://karbasanb ld(a)ttnet. net. tr htto://www.kartal-bld.gov.tr Ihtto://www.wec-net.com.trlbelediye/kaymakli http://www.kayseri-bld.gov.tr ihttp://www.kecioren-bld.gov.tr http://www.kepez.org.tr http://www.keskinbelde.s5.com http://www.kestel.org/ http://www.kirikkale-bld.gov.tr http://www.kizkalesi-bld.gov.tr http://www.kocasinan-bld.gov.tr http://www.konak-bel.gov.tr Ihttp://www.konya-bld.gov.tr
114 Çağdaş Yerel Yönetimler ii (i) Ocak 2002 BELEDİYE ADI Kon-'yaaltı (Antalya) Belediyesi Körfez Belediyesİ Kurucaova (Konya) Belediyesİ Kusadası Belediyesİ Küre (Bilecek) Belediyesİ Kütahya Labsekİ Belediyesİ Lalapasa Belediyesi Malatya Belediyesi Medar (Manisa) Beledİyesi Melikgazi Belediyesİ Mentese Belediyesi Meram (Konya) Belediyesİ Mustafa Kemal Pasa Belediyesi Mustafaoasa Belediyesi Mut(İcel) Narııdere Belediyesi Nevşehir Belediyesi Nilüfer (Bursa) Odunpazarı (Eskisehir) Oltu Belediyesi Ortahisar Belediyesi Osmancık (Corum) Belediyesi Ovakışla (BiItlis) Belediyesİ Qyaca (Ankara) Belediyesi Ödemis (Eskişehir) Belediyesi Özdere (Eskişeh ir) Belediyesi Özkonak Belediyesi Pancar (Eskisehir) Belediyesi Pazar Belediyesi Pendik Belediyesi Pınarkent (Denizli) Beledivesi ADRES htto://www.konyaalti-bld.gov.tr htto:/ /www.korfez-bld.gov.tr htto://www.hos.akdeniz.edu.tr/kurcaova htto://www.kusadasi-bld.gov.tr htto://www.kurebel.baskanligi(@ttnet.net.tr htto:/ /www.kutahya.bld.gov.tr htto://www.laoseki.com htto://www.telerehber.comllalaoasa Ihtto://www.malatya-bel.goy.tr htto://www.meram-bld.gov.tr htto:/ /www.melikgazi-bld.gov.tr htto://www.mentesebl.cib.net Ihtto://www.meram-bld.gov.tr Ihtto:/ /www.mustafakemaloasa-bld.goy.tr Ihtto:/ /www. wectnet.com.trlbelediye/mustafaoasa nttp://www.mutbelediyesi.8.com.tr nttp://www.narlidere-bld.gov.tr nttp://www.cappadocia.gov.tr nttp://www.nilufer.bld.goy.tr htto://www.odunoazari.bld.gov.tr htto://www.oltulular.neti7htm htto://www.wec-net.com.tr/belediye/ortahisar htto://www.osmancik-bld.gov.tr htto://www.ahlatbelediyesi.com.tr.tc http://artemis.efes.net!oyaca http://odemis-bld.gov.tr http://members.xoom.comlöderem htto:/ /www.wec-net.com.trlbelediye/ozkonak htto://pancarbelediye(@ttnet nttp://www.members.xoom.com/oazar-rize nttp://www.pendik-bld.goy.tr http://pinarkentbld.(@ttnet Polatlı Belediyesİ nttp://www.polatliinternet.com.tr/belediyelintro.html Salihli Belediyesi http://www.salihli-bld.gov.tr Samandıra Belediyesi http://www.samandira-bld.gov.tr
Web 'deki Beledin!lerimiz: Eskişehir Bi~vükşehir Belediyesi 115 BELEDİYE ADI Samsun Büvükşehir Beledivesi Sanlıurfa Beledivesi Saravbahce Beledivesi Selçuklu Belediyesi Serdivan (Sakarya) Belediyesi Sırçalı (Yozgat) Belediyesi Sisli Belediyesi Soluova (Amasya)Belediyesi isahinbey (Gaziantep) Belediyesi ISeyhler (Kütahya) Belediyesi,Sile Belediyesi İstanbul [alas Belediyesi Taşucu (İçel) Belediyesi Tavşancıl Belediyesi Tekirdağ Beledivesi lrekirova Belediyesi Tire Belediyesi [okat Belediyesi Toroslar Belediyesi Tosya (Kastamonu) [rabzon Belediyesi Turhal Belediyesi Tuzla (İstanbul) Belediyesi Uçhisar (Nevşehir) Belediyesi Uçhisar Belediyesi Ulaş\ı (Kocaleli) Beledivesi Ulucak (Eskisehir) Beledivesi Urla (Eskişehir) Vskudar Beledivesi Uzumlu Beledivesi Ümranive Belediyesi Ünve Beledivesi Ürgüp Belediyesi Van Belediyesi Yaka (Afyon) Belediyesİ Yalova Yatağan Belediyesİ / Denizli ~DRES http://www.samsum-bld.gov.tr lhttp://www.sanliurfa-bld.gov.tr http://www.saraybahce-bld.gov.tr Ihttp://www.seIcuklu-bld.gov.tr Ihttp://www.serdivan.8m.com Ihttp://sircalibelediyesi(a),hotmail.com Ihttp://www.sisli-bld.gov,tr Ihttp://www.suluova-bld.gov.tr l.ı Ihttp://seyhlerbld{a;:ttnet.net.tr Ihttp://www.geocities.comlimlO3-sile Ihttp://www.talas-bld.gov.tr Ihttp://www tasucu-bld.gov.tr Ihttp://www.tavsancil-bld.gov.tr Ihttp://www.tekirdag-bld-gov.tr ttıuo://www.tekirova-bld.gov.tr thttp://www.tire-bld.gov.tr ihup://www.tokat-bld.gov.tr Ihtto://www.toroslar-bld.gov.tr lhttp://www.tosva.belediyesi.com Ihttp://www.trabzonbelediyesi.gov.tr Ihttp://www.turhal-bld.gov.tr Ilhttp://www.tuzla-bld.gov.tr Ihttp://www.wec-neLcom.tr lhttp://www.wec-net.com.trlbeledive/uchisar http://www.ulasli-bld.gov.tr Ihttp://www.ulucak-bld.gov.tr http://www.urla.bld.gov.tr thttil://www.uskudar-bld.gov.tr Ilhttp://www.uzumlu-bld.gov.tr Ihttp://www.umraniye-bld.gov.tr ttıttp://www.unve-bld.gov.tr. Ihttp://www.wec-net.com.trlbeledive/urgup http://www.van-bld.gov.tr Ihttp://yatagan-bld.gov.tr Ihttp://www.valova.bld.gov.tr lhttp://www.yatagan-bld.gov.tr
i 16 Çağdaş Yerel Yönetimler II (i) Ocak 2002 BELEDiYE ADI Yenimahalle Beledivesİ Yenisehir (ice!) Y ıldırım Belediyesi Zeytinburnu Belediyesi ADRES htto://www.venimahalle.beledivesi.com.tr htto://www.venisehir.bld.gov.tr htto://www.yildirim bld.gov.tr htto://www.zeytinbumu-bld.gov.tr Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Web Sitesi Tamtım Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesi, Tablo 3'de özetlenen bölümlerin yer aldığı indeks sayfası ile açılmakta ve ana sayfada, belediyenin yürüttüğü işlevlere yönelik güncel haber niteliğinde bilgilerin özetlerine yer verilmektedir. Başkan Tablo 3: Eskişehir Büyük Şehir Belediyesi Web Sitesinde Yer Alan Bölümler ;~aşkal);;; Lınıel~t, Belediye 200 i Yılı Harcamaları Kent Rehberi Ana sayfa Site'Hantası E-posta Hava Durumu c fenrui1~l ~O~lfM<,f ~./ v: ~~~ ~'},ılıılljmenü Su Borcu Sorgulama Nöbetçi Eczaneler "IY'.)Qift"'"tf':1ıl~~tr;;::,',<>ne,mllTele(onJar. '.". "'. i'...""' '.'?Site;tçl.i~~l11a' Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Başkanının özgeçmiş ve görevlerine yer verilen bu bölümde, erişimciler Başkan'a e-posta gönderebilecekleri bir platforma sahip olabilmektedirler. Öte yandan, Başkan, internet kullanıcılarına yönelik bu bölümde verdiği mesajında, interneti hizmet etkinliğini artırmada demokratik bir platfonn olarak gönnekte; interaktif belediyecilik anlayışı içinde sitede halkın her türlü bilgiyi belediyeye online ileterek siteden online izleyebileceklerini ifade etmektedir. Belediye Bu başlık altında belediyenin tarihçesi Belediye Meclisi Üyeleri, belediye teşkilat şeması, belediyenin açmış olduğu ihaleler ve belediyenin şirketleriyle ilgili bilgiler sunulmaktadır.
Weh 'deki Belediyelerimiz: Eskişehir Büyükşehir Beled~vesi ı ı 7 E-hizmet Belediye web sitesi üzerinden sunmayı hedeflediği e-hizmetlere, bu bölümde yer vermektedir. Nitekim, Eskişehir'de yaşayan vatandaşlar sorgu ekranına girmek suretiyle mevcut su borçlarını (online) öğrenebilmektedirler. Kent Rehberi Kent Rehberi ile erişimcilere, Eskişehir ilinde faaliyet gösteren nöbetçi eczaneler ve iletişim adresleri, önemli telefon numaraları ve hava durumuyla ilgili bilgiler aktarılmaktadır. Linkler Bu bölümde arama motorları, üniversiteler, gazeteler/dergiler, para/borsa, kültür/sanat, sağlık/tıb, bankalar, kamu kurum ve kuruluşları, televizyonlar ve kütüphane/bilgi merkezlerine erişim sağlanabilecek bağlantılara yer verilmektedir. Ana sayfa Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin yurtiçi etkinliklerle ilgili güncel bilgi, haber ve duyurulara yer verilen bu bölümden erişimciler sitede yer alan diğer bilgilere kısa yoldan erişme olanağına sahip olabilmektedirler. Terminal Monitörü Eskişehir iline ya da Eskişehir'den başka illere seyahat etmek isteyen yolculara otobüs firmaları, kalkış ve varış saatleriyle ilgili sorgulama olanağı sunmaktadır. Böylece yolcular seçtikleri zaman, il ve firma bazında rezervasyon için bilgi sahibi olabilmektedir. Su Borcu Sorgulama Eskişehir halkı, adlarına tahakkuk eden su borçlarını, abone numaralarını ya da kentli no seçeneğini girerek öğrenebilmektedir. Şehir Tiyatroları Şehir Tiyatrolarında gösterime giren oyunların gün ve saat olarak programları sunulmaktadır. 2001 y,ı, Harcamaları Bu başlık altında Belediye 2001 yılında gerçekleştirdiği cari harcamaları, yatırım harcamaları ve transerleri sunmaktadır. Bu uygulama belediyeye yönetirnde saydamlığı sağlamaya zemin oluşturmaktadır.
118 Çağdaş Yerel Yönetimler II (i) Ocak 2002 HızLı Menü Erişimeder hızlı menüde yer alan su borcu öğrenme, nöbetçi eczaneler, ö nemli telefonlar, şirketler, ihaleler ve Terminal Monitör gibi seçenekleri tıklayarak, ulaşarak, sitede sunulan bilgilere daha hızlı ve kolay ulaşabilmektedirler. Nöbetçi Eczaneler Eskişehirde faaliyet gösteren nöbetçi eczanelerin adres ve telefon gibi iletişim bilgileri sunulmaktadır. Site Haritası Site haritası, erişimcilere sitede bulunan bilgilere hızlı ve kolayerişim sağlamak üzere geliştirilmiştir. E-posta Bu bölümde sunulan e-posta adresi (info@eskisehir-bld.gov.tr) ile belediyeye her türlü bilgi, istek ve talepler iletilebilmektedir. Hava Durumu günlük hava durumu verilmek Ana sayfada yer alan bu başlıkta Eskişehir'in tedir. Önemli Telefonlar Acil, hastaneler, belediyeler, otobüs firmaları ve Türk Telekom gibi başlıklar altında toplanan tablolarda Eskişehir'de bulunan önemli kurum ve kuruluşlarının telefon numaraları listelenmektedir. Arama Ana sayfada yer alan arama diyalog kutusu ile erişimcilere site içinde bulunan bilgilere anahtar kelimelerle ulaşma olanağı verilmektedir. İnternet ve Web Teknolojilerinin Sunduğu Olanaklar İnternet ve web teknolojileri yerel yönetimlere yönetsel ve gündelik bilgileri iletme, etkileşimli on line hizmetleri (online vergi, iş başvurusu, dilekçe, istek ve şikayet formları) sunma, demokratikleşmeye katkı, saydam yönetim ve yerel ticaret ve sanayii teşvik etmek gibi olanaklar sunmaktadır. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesi, belediyenin web sitesi yoluyla bu olanakları kullanım potansiyeli değerlendirildiğinde şu sonuca ulaşılmaktadır: Belediye site yoluyla ağırlıklı olarak halkı belediye hizmetleriyle ilgili yönetsel ve gündelik bilgilerle donatmaktadır. Etkileşimli online hizmet sunma, site web politikalarında dile getirilmekle beraber, sitede e-hizmet başlığı altında yer
Web 'deki Beled~velerimiz: Eskişehir Büyükşehir Be'ed~vesi i 19 verilen bu tür hizmetlerin online su borcunu öğrenme ve halkın dilek, istek ve şikayetlerini iletebilecekleri platformlarla sınırlı olduğu gözlenmektedir. Bu kapsamda planlanan online vergi/su vb. borcu ödeme gibi e-hizmetler henüz sunulmamaktadır. Öte yandan, yerel seçim ve halk oylarnaların site kanalıyla halka web üzerinden aktarılması gibi demokratikleşmeye katkı sağlayan uygulamaların web sitesinde değerlendirilemediği gözlenmektedir. Ancak, sitede saydam yönetim anlayışına katkı sağlayabilecek ihale bilgileri ve ilanlarıyla, belediye harcamalarıyla ilgili bilgiler aktarılmaktadır. Sitenin henüz yerel ticaret ve sanayii teşvik edecek uygulamalardan (bölgeye uygulanan teşviklerden yatırımcıları haberdar etmek, işverenin nitel ve niceliği ile ilgili bilgiler sunma, bölgede işyeri açma ve kapatma ile ilgili işlemleri gerçekleştirme veya bunlarla ilgili formlar sunma) yoksun olduğu dikkat çekmektedir. Öte yandan, Belediyenin sitede gerek Başkanın gerekse istek ve taleplerde bulunabilecek diğer yetkililerin e-posta adreslerini sunarak halkla iletişim ve etkileşim platformu sağladığı görülürken, tartışma ve katılım platformu sağlayan usenet ve listserv uygulamalarına henüz yer verilmediği gözlenmektedir. Web Hizmetleri Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, halkla İlişkiler odaklı hizmetler, yönetime katılımı sağlayan ve teşvik eden uygulamalar, sosyal sorumluluk uygulamaları ve e-ticaret/hizmet uygulamaları olarak özetleyebileceğinıiz web hiznıetlerini site yoluyla gerçekleştirme açısından değerlendirildiğinde şu sonuçlara ulaşılmaktadır: Halkla İlişkiler" Odaklı Uygulamalar Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web teknolojileri kanalıyla uyguladıkları halkla ilişkiler odaklı uygulamaları, site de yer verilen halkın dilek ve isteklerini mesaj olarak gönderebilecekleri ziyaretçi defteri uygulaması, başkan ve site web yöneticisinin e-posta adreslerinin sunulmasıyla sınırlı kalmaktadır. Yönetime Katılımı Sağlayan ve Teşvik Eden Uygulamalar Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesinde halkın Belediye Meclis kararlarına ulaşabilecekleri zemin yaratılmamış olup halkın kararlarının oluşumlarına katkıda bulunabilecekleri katılım mekanizmalarına da yer (, Web teknolojilerinin halkla ilişkiler alanına sunduğu olanaklar hakkında bilgi için bkz. Bensghir, 2000b.
120 Çağdaş Yerel Yönetimler ii (/) Ocak 2002 verilmemiştir. Sitede Belediye başlığı altında yer verilen Belediye Meclisi bölümünde ise yalnızca Belediye Meclis Üyelerinin isimleri ve fotoğraftan sunulmaktadır. E-HizmeIIİş/Ticarel Uygulamalan Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, web sitelerinde ayrı bir başlık olarak sitede sunmayı hedeflediği e-hizmetleri, internet üzerinde sunulan alternatif belediyecilik hizmetleri olarak ifade etmektedir. Belediye kentlilere daha hızlı ve etkili hizmet sunmak üzere e-belediyeciliğin bir altyapısı olarak öngördükleri e hizmetleri su, emlak, çevre temizlik, ilan, reklam asfalt ücretleri, hal, fıyatları ve mezarlık ücretleri başlığı altında toplamaktadır. Bu sayılan hizmetlerden Belediye henüz su ücretlerinin siteden öğrenebilmesine yönelik çalışmaları tamamlamış ve uygulamaktadır. Sosyal Sorumluluk Uygulama/arı Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, web sitesinin ana sayfasında sosyal sorumluluk uygulamaları olarak ele alabileceğimiz etkinliklere yer vermektedir. Bu bağlamda, sitede halkı sigaranın zararları ile ilgili uyarıda bulunan bir imaja yer verilmektedir. Aynı şekilde, şehrin deprem risk haritalarının oluşumuna yönelik belediye çalışmaları halka aktarılmaktadır. Belediye, web sitesinde yer verdiği nöbetçi eczaneler ve bunlarla ilgi li iletişim ve adres bilgileri sunarak sağlık alanında halkı bilgilendirerek sosyal sorumluluğunu yerine getirmektedir. Yönetimde Saydamlık ve Hesap Verilebilirlik Belediye ana sayfasında sunduğu 200 i yılı harcamaları (cari, yatırım ve transfer) ile saydam yönetim için önemli bir adım atmaktadır. Halk web sitesi üzerinde, belediyenin kaynaklarını nasıl kullandığını izleme ve gerektiğinde hesap sorabilmek için bilgi sahibi olabilmektedir. Öte yandan, sitede belediyenin açmış olduğu ihalelerin duyurulması ve bu konuda ilgilileri yönlendirici bilgilerin sunulması da yönetirnde saydamlık ve hesap verilebilirliğin birer örneğini o luşturmaktadır. Değerlendirme ve Öneriler Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesini, web politikası, web hizmetleri ve web tasarım 7 özelliklerini (web sitesini örgüt şemasına göre düzenleme, URL, adresleri biyografı, arşiv, server'a erişim, güncellik, içeriği yansıtmayan başlıklar, iyelik ve yasal haklar, güvenlik ve kişisel bilgilerin gizliliği, yabancı dil/çeviri seçeneği, engelliler için erişim kolaylığı ve site haritası) dikkate alarak değerlendirdiğimizde şu sonuçlara ulaşılmaktadır: 7 Web tasarım ve yönetime ilişkin daha fazla bilgi için bkz. Bensghir. 1999.
Weh 'deki BeledZvelerimiz: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ı 21 Web Politikası Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı web politikasını, yukarıda belirtildiği gibi site mesajında oldukça net olarak ortaya koymuştur. Buna göre, Başkan belediye web hizmetini "interaktif beled~yecilik" olarak adlandırmakta ve bu uygulama çerçevesinde belediyenin yönetim anlayışını halka daha yakından tanıtma, proje ve yatırımlardan haberdar etme olanağına kavuşacağını; web sitesi ile halkın Eskişehir ile ilgili her türlü bilgiye ulaşabileceklerini, sorunlarını ve görüşlerini online formlar aracılığı ile anında belediyeye ulaştırabileceklerini ve online olarak yapılacak başvuruların neticesinin yine web sitesinden takip edebileceğini dile getirmektedir. Bu mesajında Başkan, internet'e ve web'e açılma amaçlarının Eskişehir'lilere sunulan hizmetlerin etkinliğini arttırmak olduğunu belirtmektedir. Site içeriği bu politikada ortaya konan hedefler açısından gözden geçirildiğinde, erişimcilere belediye hizmet ve etkinlikleri ile ilgili güncel bilgilerin aktarıldığı ve halkın görüş ve dileklerini kolaylıkla aktarabileceği formlar kanalıyla katılımcı demokrasinin gelişmesine yönelik önemli adımların atıldığı görülmektedir. Ancak, iki yönlü etkileşime açık olduğu gözlenen sitede, halkın kararlara katılımını sağlayan mekanizmalar yer verilmediği gözlenmektedir. Halkın belediyede alınan kendilerini doğrudan etkileyebilecek kararlara katılmalarını sağlayacak uygulamalara da yer verilmesi halinde katılımcı demokrasinin gelişmesi hedefine yaklaşılabilir. Bu amaçla, web sitesinde kararlar oluşmadan önce halkın görüş ve düşüncelerini almaya yönelik kamuoyu yoklamalarına (referandum) sıkça yer veren düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Web Hizmetleri Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesi yoluyla halkı belediye hizmetleriyle ilgili bilgilendirirken halkla ilişkiler işlevinin tanıtım boyutunun yeterince yerine getirmekte; halkın görüş ve dileklerini formlar kanalıyla aktarabileceği platformlar yaratmaktadır. Öte yandan, e-hizmet uygulamaları şimdilik su borcu ödeme ile sınırlı olsa da halka diğer alanlarda e-hizmet götürmek üzere çalışmaların yürütüldüğü görülmektedir. Ancak, sitede web teknolojilerinin sunduğu e-/ticaret ve hizmet olanaklarından, yönetime katılımı teşvik eden uygulamalara ve sosyal sorumluluk alanına hizmet eden daha çok düzenlemelere gitmesi gerekmektedir. Web Sitesini Örgüt Şemasına Göre Düzenlemek Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesi tasarımında işlevler ön plana a lınmış olup, sitenin tasarımı örgüt şemasını yansıtacak özelliklere dayandırılmamıştır.
122 Çağdaş Yerel Yönetimler II (i) Ocak 2002 URL Adresleri Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin web adresi (http://www.eskisehirbld.gov.tr/) diğer belediyelerde olduğu gibi bld uzantısı taşıyarak, belediye kimliğini taşımaktadır. Sitede yer alan sayfa adresleri için de anlamlı kısaltmalara gidildiği gözlenmektedir. Referans/Biyograji Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesinde diğer çoğu belediyelerde olduğu gibi, bilgi ve/görüş niteliğinde sunulan bilgiler için referans ve biyogratilere yer verilmediği görülmektedir. Bu tür görüş, yorum ve istatistiki bilgi sunumlarının bulunduğu site sayfalarında, kaynak kişi ve referanslara yer verilmesi güvenirlilik için önemli bir göstergedir. Arşiv Eskişehir Büyükşehir web sitesinde sanal bir arşivoluşturulmuş ve arama (search) mekanizması ile bu arşive ulaşılması sağlanmıştır. Server'a Erişim Eskişehir Büyükşehir web sitesine erişim server'a erişim İ güçleştirecek büyük hacimli imajlarla yüklenmediği İçİn oldukça hızlı gerçekleşmektedir. Güncellik İçeriği sürekli gözden geçirilen Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesinde günlük tarih ve güncelleme tarihi gibi bilgilere yer verilmektedir. Sitede son eklemelerin izlenmesine kolaylık sağlayacak bir bölüme (son eklemelerlbölümü yenilikler) ve "yeni" ibaresi ile donatılmış sunumlara yer verilmesi erişimcileri yönlendirmede yararlı olacaktır. içeriği Yansıt;"ayan Başlıklar Eskişehir Büyükşehir web sitesinde sunulan sayfalarda yer verilen başlıkların genelolarak içerikle uyumlu olduğu gözlenmiştir. iyelik (Copyright) ve Yasal Haklar Eskişehir Büyükşehir web sitesinde diğer belediye sitelerinde olduğu gibi i yelik ve yasal haklara ilişkin herhangi bir düzenlemeye rastlanılmamaktadır. Sitede sanalortamda fikri hakların korunmasına katkı sağlayacak bu düzenlemelere yer verilmesi yerinde olacaktır. Güvenlik ve Kişisel Bilgilerin Gizliliği Eskişehir Büyükşehir web sitesinde bilgi güvenliği ve kişisel bilgilerin gizliliğine ilişkin bir düzenlemenin olmadığı gözlenmektedir. Halihazırda sunulan
Web 'deki Beled~velerimi::: Eskişehir Büyükşehir Beled(wsi '23 bilgilerin genelolarak herkese açık bilgiler olduğu düşünüise de gelecekte gizlilik arz eden bilgilerin sunumunda bu tür düzenlemelerin yapılması gerekir. Yabancı Dil/Çeviri Seçeneği Site Türkçe olarak tasarlanıp, sunulmakta olup; henüz bir yabancı dil yansısı (İngilizce ya da başka dilde) bulunmamaktadır. Aynı şekilde, sitede başka dillere çeviri olanağı sağlayan çevirici (translator) desteği de yoktur. Yabancıların siteden yararlanabilmelerine engel teşkil eden bu durumu ortadan kaldırmak i çin sitenin en azından geniş kullanım alanı bulabilecek İngilizce yansısı sunulmalı ya da siteye bir çevirici mekanizmasının kazandırılmasına yönelik çalışmalar başlatılmalıdır. Sitelerde yabancı dil seçeneğinin sunulması sayısal uçurumu R (digital divide) azaltmada kullanılabilecek önemli bir adımdır. Engel/iter İçin Erişim Kolaylığı Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesinde de ülkemizdeki diğer kamu kurum ve kuruluşlarında olduğu gibi görme ve işitme engellilere kolaylık sağlayan uygulamalara ve düzenlemelere (donanım/yazılım desteği) henüz gidilmemiştir. Sitelerde bu amaçla oluşturulacak yazılım ve donanım desteği ülkemizde oldukça büyük olan (yaklaşık yüzde 95) sayısal uçurumun giderilmesinde ö nemli katkısı olacaktır. Site Haritası Sitede kullanıcılara erişim kolaylığı sunan bir site haritası oluşturularak aktif kılınmıştır. Erişimciler site haritası üzerinden site içeriğine hızlı bir şekilde erişibilmektedir. Sonuç olarak, halkı belediye hizmetleriyle ilgili bilgilendiren, güncel ve halkla kısmen etkileşime olanak sağlayan mekanizmalara sahip olarak tasarlanan Eskişehir Büyükşehir Belediyesi web sitesini, diğer pek çok belediye web sitelerinden farklı olarak, basit bir broşürden öte bir etkileşim ve iletişim ortamı olarak değerlendirebiliriz. Ancak, sitenin web politikasında dile getirilen katılımcı demokrasinin gelişimine doğrudan ve daha fazla katkı sağlayabilmesi için de, bünyesinde halkın belediye politika ve karar alma süreçlerine doğrudan katılımlarını sağlayan mekanizmalara yer vermesi ve e-hizmetlere yönelik çalışmaları hızlandırması gerekir. Ayrıca, sitede ülkemizde sayısal uçurumu azaltmada bir önlem olarak yabancı dil/çevirisi seçeneğine yer verilmeli; sitede sunulan bilgilerle güvenlik ve kişisel bilgilerin gizliliği ve iyelik haklarıyla ilgili düzenlemelere gidilmelidir. ii Sayısal uçurum, internet olanaklarından yararlanamayan nüfus büyüklüğünü ifade etmede kullanılan bir terimdir. Daha fazla bilgi için bkz. Bensghir, 2000c.
124 Çağdaş Yerel Yönetimler II (1) Ocak 2002 Kaynakça Bensghir, Kaya Türksel; "Web'deki Belediyelerimiz: İstanbul Büyükşehir Belediyesi", Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, Cilt 9, Sayı 3, Temmuz 2000a., s. 108-122. Bensghir, Kaya Türksel; '"Halkla ilişkilerde Etkileşimli iletişim:web (www), Amme İ daresi Dergisi, Cilt 33, Sayı ı, Mart 2000b, s. ı ı ı -13 ı. Bensghir, Kaya Türksel; "Devlet-Vatandaş iletişiminde E-posta", Amme idaresi Dergisi, Cilt 33, Sayı 4, Aralık 2000c, s. 49-6 ı. Bensghir, Kaya Türksel; Web Tasarımında ve Yönetiminde Etkililik", Amme İdaresi Dergisi, Cilt 32, Sayı 4, Aralık 1999, 118- ı 19. http://tis.tr.net. http://www.bilkent.edu.tr (ı 5.06.2001). hvr:l/www.edc\.ıc.t.netl~mq()rvcyayinlar/tns http://www.eskisdıir-bld.gov.tr. Turkivc.pdf http://www.eskişehir-bld.govtr/him02.asp (15.06.200 ı). http://www.mahalli-idareler.gov.tr/diger/webdekibelediyeler.htm (15.06.2001 ). http://www.turkish-media.com/tr/trbelediyeler.htm (ı 5.06.200 ı). http://www.nua.com/surveys/howmanyonline/index.html( ı 0.5.200 ı). http://www.nua.com/surveys/how many online/index.html (26. i 0.200 I). http://www.nua.com/surveys/howmanyonline/index.html( 18.03.2002). http://dns.metu.edu.tr/domcount.html (2.04.2002). http://www.mahalli-idareler.gov.tr. hn1l1jww\\, ",,,,1,,,.,1 org.tr.