Somalİ Faalİyet Raporu Eylül 2014
Somali Faaliyet Raporu ÖZET Kimse Yok Mu Somali de 2011 yılından bu yana İnsani Yardım, Acil Yardım, Kalıcı Yardım, Temiz Su Projesi, Sağlık Hizmetleri ve diğer alanlarda yürüttüğü faaliyetlerle ülkeye bugüne kadar toplamda 58 milyon 242 bin 810 TL tutarında destek sağlamıştır. KYM ülkede yoksulluk ve yoksunlukla mücadele etmeye devam edecektir. 2
İÇİNDEKİLER Ülke Kimlik Kartı 4 Genel Durum Değerlendirmesi 5 Yardım Faaliyetlerimiz 7 İnsani Yardımlar 8 Sağlık Yardımları 8 Eğitim Yardımları 9 Kalıcı Yardımlar 9 Su Kuyusu Yardımları 10 Diğer Harcamalar 10 Devam Eden Faaliyetler 11 3
Somali Faaliyet Raporu ÜLKE KİMLİK KARTI Tam adı: Somali Cumhuriyeti Konumu: Somali Afrika nın en doğu ucunda yer alır. Kuzeybatıda Cibuti, güneybatıda Kenya, kuzeyde Aden Körfezi ve Yemen, doğuda Hint Okyanusu, batıda Etiyopya ile çevrilidir. Kıtadaki en uzun sahil şeridine sahiptir. Başkenti: Mogadişu Yüzölçümü: 637,657 kilometrekare Nüfusu: 10,428,043 (2014/Temmuz-CIA) Önemli Şehirleri: Hergeisa, Kismayo, Berbera, Marka. Yönetim Şekli: Federal Cumhuriyet Cumhurbaşkanı: Hasan Şeyh Mahmud Başbakan: Abdiveli Şeyh Ahmed Diller: Somalice ve Arapça (resmi), İtalyanca, İngilizce Dinleri: İslamiyet (Sünni) Para Birimi: Somali Şilini (SOS) 4 Kişi Başına Düşen Gelir: 122 $ (UNDP)
GENEL DURUM DEĞERLENDİRMESİ Eylül 2014 Kısa adıyla Somali, Doğu Afrika da Afrika Boynuzu ismiyle anılan coğrafi bölgede bulunur. 1991 de Somali İç Savaşı nın başlamasından beri devletin çoğu bölgesinde merkezi bir hükûmet kontrolü yoktur. Uluslararası olarak tanınmış Federal Geçiş Hükümeti, ülkenin sadece küçük bir parçasını yönetmektedir. Savaşın 20 yıl boyunca devam etmesi ve hükümet kontrolünün olmaması Somali de ağırlıklı olarak hayvancılık, havale / para transfer şirketleri ve telekomünikasyona dayalı bir kayıt dışı ekonomi oluşmasına sebep olmuştur. Somali dünyanın en düşük kalkınma ve insani gelişim endeksine sahip ülkelerinden biridir. UNDP ülkenin yoksulluk sınırını %27.5 olarak açıklamıştır. Somali de halkın %82 si,güney Somali de %89 u,puntland ta %75 i, Somaliland ta %72 si yoksullukla mücadele etmektedir. Özellikle çocuklarda kronik beslenme yetersizliği görülmektedir. Ülke dünyanın en kötü bebek ölüm, çocuk ölüm ve anne ölüm oranlarına sahiptir.somali de ortalama ömür beklentisi erkeklerde %49.58, kadınlarda 53.65 olarak ifade edilmektedir. Ülkede 1 kadına 6.08 çocuk düşmektedir. Somali halkının % 76.4 ü sanitasyon kaynaklarına erişemezken, bu oranın %93.7 sini kırsal kesim oluşturmaktadır. Ülkede halkın %70.5 si temiz su kaynaklarına erişememektedir. Bu oranın %92.8 ini ise yine kırsal nüfus oluşturmaktadır. Somali de ortalama 12.750 kişiye bir doktor düşmektedir. Ülkenin salgın hastalık riski çok yüksektir. Bakteriyel ve protozoal ishal, şiştozomiazis,hepatit A, hepatit E, tifo,sıtma, dang humması, Rift Vadisi humması ve kuduz sıklıkla görülen hastalıklardandır. Somali de 31.200 HIV/AIDS hastasının olduğu tespit edilmiştir. Somali dünyanın en düşük okullaşma oranına sahip ülkesidir. Kıtlık siyasi iktidarsızlık ve kötüleşen insani kriz okullaşma alanında engeller teşkil etmektedir. Ülkenin okuryazarlık oranı erkeklerde %49.7, kadınlarda %25.8 olarak ifade edilmektedir. Bu oranlara bakıldığında ülkede cinsiyet ve fırsat eşitsizliğinin olduğu görülmektedir. Ülkede sadece bir üniversite bulunmaktadır. Somali ekonomisinin %59.3 ünü tarım, %7.2 sini endüstri, %33.5 ini hizmet sektörü oluşturmaktadır. 3. 447 milyon işgücüne sahip ülkede 1.148.265 çocuk işçi bulunmaktadır. İşgücünün %49 unu çocuk işçiler oluşturmaktadır. İşgücünün %71 ini ise tarım ile uğraşan nüfus oluşturmaktadır. Topraklarının sadece % 2 si tarıma elverişli olan Somali de en çok muz, sorgun, mısır, hindistancevizi, pirinç, şeker kamışı, mango, susam, fasulye tarımı yapılmaktadır. Sığır, koyun, keçi ve balık diğer gelir kaynaklarındandır. Somali, çoğu henüz el değmemiş halde uranyum, demir, kalay, bakır, jips, boksit ve doğal gaz yataklarına sahiptir. Ülkenin Arap Yarımadası na yakınlığı nedeniyle petrol açısından da zengin olduğu varsayılmaktadır. Bu araştırmalar rultu- 5
Somali Faaliyet Raporu sunda, kuzeydeki Puntland eyaletinde yaklaşık 5-10 milyar varillik petrol rezervi saptanması sonucu Somali Petrol Şirketi kurulmuştur. Ülke dünyanın en düşük elektrik üreten ve tüketen ülkelerinden biridir. Kişi başına yıllık elektrik tüketimi ortalama 12 kw/saattir. Somali de sanayi oldukça geridir. Ülkenin sadece bir petrol rafinerisi vardır. Bunun dışında sanayi kuruluşlarının başında besin maddesi üreten ve sayıları çok fazla olmayan fabrikalar gelmektedir. Ayrıca az sayıda dokuma ve konfeksiyon atölyesi ile plastik eşya, madeni eşya, inşaat malzemesi, boya, sabun vs. üreten küçük çaplı tesisleri bulunmaktadır. Arazisi temel olarak platolar, düzlükler ve yaylalardan oluşan Somali, eriyodik muson rüzgarları ve düzensiz yağışlar nedeniyle yıl boyu kurak bir iklime sahiptir. 2011 AFRİKA BOYNUZU İNSANİ KRİZİ : KITLIK Yıllardır süren iç çatışmalar, yoksulluk, insani ve çevresel etmenler nedeniyle 2011 yılında BM bölgede kıtlık ilan etmiştir. 4 milyon kişi krizden birinci derecede etkilenmiştir. 750.000 kişinin açlık ve yaşam riski bulunmaktadır. Kuraklık ve devam eden iç çatışmalar Kenya ve Etiyopya ya zorunlu göçleri başlatmıştır. 2011 Aralık ayına kadar Somali içinde yerinden olmuş 770.000 kişi olduğu düşünülmektedir. Kıtık krizi nedeniyle toplam 1,5 milyon kişinin mülteci olduğu tahmin edilmektedir. İnsani kriz yağışlar nedeniyle bir miktar düzelmiş olsa da ülkede hala 9.5 milyon kişinin geçim sıkıntısı çektiği bilinmektedir. UNDP ye göre insani krizle birlikte 4 milyon kişinin gıda güvenliği eksikliği yaşadığı, 3.4 milyon kişinin acil yardım ihtiyacının olduğu ve dahili olarak yaklaşık 1.3 milyon kişinin yerini değiştirdiği tahmin edilmektedir. 6
YARDIM FAALİYETLERİMİZ Eylül 2014 Afrika nın en doğu ucunda, kuzeybatıda Cibuti, güneybatıda Kenya, batıda Etiyopya ile komşu olan Somali, tarıma elverişli bereketli arazilerine ve Aden Körfezi ile Hind Okyanusu boyunca uzanan sahilleriyle kıtanın en uzun sahil şeridine sahip olmasına karşın, Afrika Boynuzu nda son 60 yılın en kurak günlerinin yaşandığı 2011 yılında, bir defa daha kıtlık ve açlıkla yüz yüze kalmıştır. Kuraklık ve kıtlığın vurduğu Somali de, 2011 yılında ülke nüfusunun yüzde 30 undan fazlası yetersiz beslenmekte, halkın büyük bir kısmı ise temiz içme suyu ve gıda maddelerine ulaşmakta ciddi sıkıntılar yaşamakta olup, ülkeden her gün, yiyecek bir şeyler bulma ümidiyle evlerini terk edip, Mogadişu ya ve Kenya daki mülteci kamplarına doğru aç susuz yaya yola çıkan yüzbinlerce insanın yollarda açlık ve susuzluktan öldüğü haberleri dünya kamuoyunda yankılandı.. 20 Temmuz 2011 de Birleşmiş Milletler tarafından, yirmi yıl süren iç savaşta bütün altyapısı tahrip edilen ve devlet düzeninin ortadan kalktığı Somali de, resmi kıtlık açıklaması yapıldı ve uluslararası toplum Somali için acil yardıma çağırıldı. Derneğimiz, büyük bir insani krizin eşiğinde bulunan Somali deki yardım çalışmalarını mevcut Yurtdışı Yardım Kampanyası kapsamında değerlendirmiştir. Ülkedeki durumu yerinde tespit etmek ve yardımların koordinasyonu için Yönetim Kurulumuzun 20.07.2011 tarih, 316 numaralı kararı ile Somali ye, bir ekip gönderilmiş olup, bu ekip gerekli inceleme ve temaslarda bulunmuş aynı zamanda yapılacak yardım faaliyetlerinin zeminini hazırlamıştır. Ekibimizin Somali den dönmesiyle birlikte, Somali ye daha fazla yardım götürülmesi için ülke genelindeki çalışmalar hızlandırılmış ve yine Yönetim Kurulumuzun 20.07.2011 tarih, 316 numaralı kararı ile bölgedeki yardım faaliyetlerinin daha sıhhatli organize edilebilmesi için temsilci atanmıştır. Bağışçılarımızın Somali için yaptığı yardımlar Derneğimiz tarafından mevcut bütün imkânlar değerlendirilerek, en ekonomik ve en kısa yollardan farklı tarihlerde Somali ye gönderilmiş ve ülkedeki mülteci kamplarında açlık ve yoksulluk içinde yaşam mücadelesi veren Somali halkına ulaştırılmıştır. Türkiye den ve Dünyanın farklı ülkelerinden Somali için yapılan nakdi bağışlarla da yaş-kuru gıda, kurbanlık hayvan vb. muhtelif gıda ve diğer yardım malzemeleri tedarik edilmiş, kamplarda ve yetimhanelerde iyileştirmeler yapılmış, bazı kamplarda her gün düzenli olarak sıcak yemek çıkarılmış ve diğer yardım malzemeleri ile birlikte dağıtılmıştır. Yine bu bağlamda gelen nakdi bağışların nasıl değerlendirileceği ile ilgili gerek Devlet yetkililerimizin, gerekse diğer STK ların da içinde bulunduğu komisyon ile zaman zaman istişarelerde bulunulmuştur. 7
Somali Faaliyet Raporu İnsani Yardımlar: 2011-2014 yılları arasında Somali deki ihtiyaç sahiplerine gıda, giyim, nafile ve vacip kurban, ev eşyası, çadırdan oluşan insani yardımlar yapılmıştır. Gıda Giyim Kurban Ev eşyası Çadır Toplam 10.654.234 TL 9.571.720 TL 6.378.731 TL 1.519.093 TL 1.267.840 TL 29.391.618 TL Sağlık Yardımları 2011 yılında Somali de yaşanan kıtlık ve açlık nedeniyle, ülkenin güney bölgelerinden yüzbinlerce insan yiyecek bulmak ümidiyle yaya olarak Mogadişu ya doğru yola çıkarken, binlerce insan kamplara varamadan yollarda açlık ve susuzluktan hayatını kaybetmişti. Mogadişu ve çevresindeki IDP (internally displaced person, ülkelerinde yerlerinden edilmiş kişiler) kamplarına varabilenleri ise çok zor şartlar altında yeni bir hayatta kalma mücadelesi beklemekteydi. Ancak hayatta kalmalarına yetecek kadar yiyecek bulabilenler, yetersiz beslenme, kirli sular ve sağlıklı olmayan ortamlarda bulaşıcı hastalıkların pençesine düşüyorlardı. Kimse Yok Mu, 2011 yılında diğer yardımların yanında, dönüşümlü olarak Somali ye giden doktor ve yardımcı sağlık personeli gönüllüleriyle kamplara aralıksız sağlık yardımları da götürmeye başlamıştır. Sağlık yardımları kapsamında Federal Sağlık Bakanlığı ile 29.08.2011 tarihinde imzalanan protokol ile Başkent Mogadişhu da bulunan Benadır Hastanesinin tamir ve tadilatı yapılmış, ameliyathanesi yenilenmiş ve Türkiye den bölgeye sevk edilen gönüllü sağlık personelinin tedavi hizmetlerini yerine getirme imkanı sağlanmıştır. 200 doktor ve yardımcı sağlık personeli gönüllüsüyle 2011-2013 yılları arasında sadece Somali de 29 ayrı sağlık organizasyonunda Somali halkına ücretsiz sağlık hizmeti verilmiştir. Benadır Hastanesi nde, Seyidka Kampı ndaki sağlık ocağında, cezaevlerinde, yetimhanelerde ve diğer kamplardaki sağlık taramalarında 100 binden fazla hastaya sağlık ve ilaç yardımı yapılmıştır. Sağlık Organizasyonlarında, küçük ve orta dereceli cerrahi müdahalelerde bulunulmuş, laboratuvar çalışmaları ve ilaç yardımları ile de bölgede sık yaşanan bulaşıcı hastalıkların önü alınmıştır. Ayrıca sünnet organizasyonları da yapılmıştır. 8 Tüm bunların yanında Yönetim Kurulumuzun 14.12.2011 tarih, 570 numaralı kararı ile bölgeye yönelik kalıcı yardımlar kapsamında 60 yatak kapasiteli hastane
Eylül 2014 inşaatına başlanmış, hastanede görev yapacak olan 25 Somalili doktor ve hemşire Türkiye ye getirilerek, ülkede en çok ihtiyaç duyulan branşlarda 3 ile 5 ay süren eğitimler verilmiştir. 2011-2014 yılları arasında sağlık ve tıbbi sarf malzemesi harcamaları için yapılan harcamaların değeri (hastane inşaatı için sarf edilenler de dahil) toplam 4.023.148 TL dir Eğitim Yardımları Somali nin geleceği olan yeni nesillerin yetişmesine katkıda bulunmak amacıyla Derneğimiz tarafından 2011 yılında büyük bir eğitim projesi uygulamaya koyulmuştur. Proje kapsamında Somali de yapılan seçmeler sonucu 517 lise ve üniversite öğrencisi ülkemize getirilmiş ve 2011-2012 eğitim-öğretim döneminde Türkiye nin dört bir yanındaki lise ve üniversitelere burslu olarak yerleştirmiştir. Öğrencilerin ihtiyaçları okullarından mezun oluncaya kadar Derneğimiz tarafından karşılanacaktır. Ülkemize gelen Somalili öğrencilerden halen 450 öğrenci eğitim-öğrenimlerine devam ederken, farklı nedenlerden ötürü 67 öğrenci ülkelerine geri dönmüştür. 2011-2012 2012-2013 2013-2014 2014-2015 Burs-Ulaşım-Sigorta 517 486 470 450 7.565.724 (TL) Ayrıca bu öğrencilere, Genel Merkezimiz ve okullarının bulunduğu illerdeki Şubelerimiz tarafından yılda ortalama 2 defa giyim yardımı yapılmaktadır. Kalıcı Yardımlar Afrika kıtasının doğusunda, Afrika Boynuzu denilen bölgede 2011 yılında yaşanan kuraklık ve kıtlık felaketi nedeniyle başta Somali olmak üzere bölge ülkeleri Kenya, Etiyopya ve Uganda da yardım faaliyetlerini arttıran Derneğimiz, bu ülkelerdeki sağlık ve eğitim hizmetlerinde yaşanan sıkıntıları gidermeye katkıda bulunmak amacıyla Yönetim Kurulumuzun14.12.2011 tarih 570 sayılı kararı ile bölge ülkeleri Uganda, Somali, Etiyopya ve Kenya da içinde aşevi, tıp merkezi, öğrenci yurdu ve okul bulunan kompleksler inşa edilmesine karar vermiştir. Bu karara istinaden, Somali nin başkenti Mogadişu da, Somali Hükümeti nin Nile International Non-Profit Organization a (Nil Organizasyon) 49 yıllığına tahsis ettiği arazi üzerine içinde 8 poliklinik, 2 ameliyathane, 2 doğumhane, genel ve yenidoğan yoğun bakım üniteleri, radyoloji, laboratuvar ve eczane bulunan, toplam 2964 m2 kapalı alana sahip tam teşekküllü bir hastane, 3120 m2 kapalı alana sahip bir okul, 1844 m2 kapalı alana sahip bir yurt, 877 m2 kapalı alana sahip bir aşevi ve 1169 m2 kapalı alana sahip, 12 daire ve 3 müstakil konuttan müteşekkil kompleks inşa edilmiştir. 9
Somali Faaliyet Raporu 2012 yılında dönemin Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ tarafından temeli atılan ve bütçesi 15.000.000 TL olarak belirlenen kompleksin inşaatı 2013 yılı Aralık ayında bitirilmiştir. Söz konusu kompleks halen Somali halkına hizmet vermeye devam etmektedir. Somali Kalıcı Yardımlar Yapılan Yardımlar (*) 10.608.912 TL Su Kuyusu Yardımları Periyodik muson rüzgârları ve düzensiz yağışlar nedeni ile yıl boyu kurak bir iklime sahip olan Somali de Derneğimiz tarafından temiz su ihtiyacını karşılamak amacı ile su kuyuları ve çeşmeler yaptırılmıştır; Yıllar TL Değeri 2011 10.965,00 TL 2012 98.625,00 TL 2013 201.003,00 TL toplam 310.592,00 TL Diğer Harcamalar Bölgeye yönelik çalışmalar kapsamında yardım toplama ve faaliyet giderleri de aşağıdaki gibidir; Gider Türü 2011(TL) 2012(TL) 2013(TL) 2014(TL) T o p - lam(tl) Faaliyet 526.800 507.041 155.001 492 1.189.333 Ulaşım 239.694 100.113 495.123 96.576 931.505 Nakliye 974.703 2.193.029 8.422-3.176.154 Reklam 19.641 10.325 - - 29.966 İşçilik 752.287 235.912 27.656-1.015.856 Gider Toplamı 2.513.125 3.046.420 686.202 97.068 6.342.814 10
Eylül 2014 Devam Eden Faaliyetler; Derneğimizin Bölgeye yönelik yardımları devam etmekte olup bu yardımları ve yapımı tamamlanan kompleksin çalışmalarını takip etmek maksadı ile Yönetim Kurulumuzun 05.02.2014 tarih 33 sayılı kararı ile temsilci atanmıştır. Kalıcı yardımlar kapsamında ilgili Bakanlık ile yapılan protokolle yapımı tamamlanan aşevimiz fakir halka ve kamplarda yaşayan 50.000 ihtiyaç sahibine yönelik ücretsiz yemek dağıtmaya devam edecektir. Kalıcı yardımlar kapsamında yapımı tamamlanan hastanemizde fakir halka ve kamplarda yaşayan ihtiyaç sahiplerine yönelik ilgili Bakanlık ile yapılan protokolle ayda 500 hastaya ücretsiz tedavi imkanı sağlayacaktır. Eğitim Yardımlarımız kapsamında,yine aynı Bakanlık ile yapılan protokolle müşterek belirlenecek fakir öğrenciler ücretsiz okutulup kırtasiye ve barınma giderleri karşılanacaktır. Eğitim Yardımlarımız kapsamında, Türkiye de öğrenimlerine devam etmekte olan Somali li öğrencilere 2022 yılına kadar yaklaşık 15.000.000 TL yardım planlanmıştır. 11