1 DTO TURİZM MEVZUATI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI
BİRİNCİ HAFTA 1 Hukukun Tanımı, Hukukun Temel Kaynakları, Turizm Hukuku Kavramı 2
Turizm ve Turist Boş zaman değerlendirme Konaklama Dinlenme Konferans, kongre Yer değiştirme Ziyaret Gezme, gezgin Sosyal bir olgu 3
Hukuk Belirli bir toplumda kişiler arasındaki ilişkileri düzenleyen ve devletin yaptırım gücüyle uyulması zorunlu kurallara dayanan, bu kuralların oluşturduğu düzendir. 4
Hukuk dışında toplumsal yaşamı düzenleyen diğer kurallar: Ahlak kuralları Din kuralları Görgü kuralları Örf, adet, gelenek, görenek Kişi iradesi, mantık kuralları Hukuk kurallarının en belirgin özelliği, bu kurallara uymanın devletin zorlayıcı gücüyle sağlanmış olmalarıdır. (Yaptırım gücü) 5
Hukukun Kaynakları Anayasa Devletin kuruluşu ve işleyişi, devlet organlarını oluşturan yasama, yürütme, yargı organlarının oluşumu ile çalışma esaslarını, kişi temel hak ve sorumluluklarını belirleyen temel yasa. herkes yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir temel hak ve ödevler (madde 23). 6
Hukukun Kaynakları Kanun Uyulması gereken kurallar bütünü. Kanun yapma yetkisi TBMM aittir (anayasanın 87. maddesi). Genel ve özel kanunlar. Kanun Hükmünde Kararname Kanunun oluşturulması zaman aldığında, hükümetin meclisten aldığı yetki ile kanun gücünde çıkardığı kararnameler 7
Hukukun Kaynakları Tüzükler Kanunların uygulanmasını göstermek veya emrettiği işleri belirtmek üzere kanunlara aykırı olmamak kaydıyla, kanunun işleyişini gösteren kurallar. Bakanlar kurulunca çıkartılır ve Danıştay ın incelemesinden geçirilir. Yönetmelikler Kanun, KHK, tüzüklere bağlı olmak üzere, belirtilen hükümlerin uygulanmasını sağlamak amacıyla başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişiler tarafından çıkartılan düzenlemeler. Seyahat 8 acenteleri yönetmeliği, turizm tesisleri yönetmeliği, vb.
Hukukun Kaynakları Bakanlar Kurulu kararları Anayasa ve kanunların verdiği yetkiye dayanarak Bakanlar kurulunca yapılan düzenlemeler. Genelgeler ve Tebliğler İlgili kamu kuruluşları tarafından yasanın veya tüzüğün belli bölümlerinin uygulanmasını veya ortaya çıkan yeni bir durumu kamuoyuna veya ilgililerine duyurmak amacıyla yapılan yayım. Makam Onayları Kamu kurum ve kuruluşlarının yürürlükteki mevzuata bağlı 9 kalmak kaydıyla, ilgili makamca onaylanan, dar çerçeveli yazılı çalışma sistemi
2 Turizm Politikası Açısından Turizm Hukukunun Yeri Önemi ve Gelişimi 10
Hukuk Toplum düzenini sağlamak amacıyla devlet tarafından ortaya konulmuş, uyma zorunluluğu olan maddi müeyyideli kurallar bütünü. Hukuk kurallarının yürürlükte olan yazılı belgelerinin tümüne mevzuat denir. 11
Turizm Hukuku Turizm ilişkilerini düzenleyen hukuk kuralları. Turizm Mevzuatı, turizm ile ilgili kuralları düzenlemek amacıyla hazırlanmış ve yürürlüğe konulmuş yazılı belgeleri kapsayan bütün. 12
Çeşitli konularda ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda hukuk kuralları geliştirilir. Turizmin mesleki ve sektörel gelişimi ile ortaya çıkan yasal boşluklar turizm hukukunun oluşturulması ile giderilmeye çalışılmıştır. 13
İKİNCİ HAFTA 14
Cumhuriyet Döneminde Türk Turizm Hukukunun Gelişimi Planlı Dönem Öncesi Turizm Hukuku-1 1923 Türk Seyyahın Cemiyeti (Rehber ve tercüman yetiştirilmesi amacıyla kurulmuş) 1930 Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu (turizm teşkilatının gelişmediği dönemlerde basılı yayınlar yapmış, tanıtımlar yapmış, tarihi eser korunmuş ve örnek yatırımlar yapmışlar ve hala faal.) 1934, 2450 sayılı kanun ve İktisat bakanlığına bağlı 15 Türk Ofisi Turizm Bürosu (İlk defa doğrudan devlet eliyle turizm çalışmalarına başlanmış)
Planlı Dönem Öncesi Turizm Hukuku-2 1939 Turizm Şube Müdürlüğü 1940 Matbuat Umum Müdürlüğü Turizm Dairesi 1949 Basın Yayın ve Turizm Genel Müdürlüğü 1957 Basın Yayın ve Turizm Bakanlığı 1950 Turizm Müesseselerini Teşvik Kanunu 1953 Turizm Endüstrisini Teşvik Kanunu (Turizme dönük ilk yasal düzenlemelerle Turizm hukukunun temelleri atılmış) 1957 Türkiye Turizm Bankası(Tesis kurmak isteyenleri 16 teşvik etmek ve kredi vermek amacıyla) 1962 Turban Oteller ve Tatil Köyleri Zinciri
Planlı Dönem Sonrası Türk Turizm Hukuku-1 1960 yılından sonra turizme verilen önem artmaya başladı. 1961 anayasasından sonra kurulan Devlet Planlama Teşkilatı, turizmi bir plan çerçevesinde iktisadi ve sosyal ilkelere bağlamaya çalıştı 17
Planlı Dönem Sonrası Türk Turizm Hukuku-2 1962 T.C. Turizm Bankası TURBAN 1963 Turizm ve Tanıtma Bakanlığı (iç ve dış turizmi geliştirmek, ekonomik verim sağlamak, turizm imkanlarını değerlendirmek, araştırma-inceleme, tanıtıcı hizmetler) 1983 Kültür Bakanlığı ile birleştirildi (kültürel değerleri araştırmak, ilgili kuruluşları yönlendirmek, tarihi ve kültürel varlıkları korumak, 18 ekonomik kazanç için kaynakları kullanmak, yatırım-işletim-gelişim, taşınmazları temin etmek, tanıtmak, diğer görevler)
Bakanlık Teşkilatı (Bakan, Müsteşar, 4 müsteşar yardımcısı) Ana hizmet birimleri (güzel sanatlar g.m., kültür varlıkları ve müzeler g.m., kütüphaneler ve yayımlar g.m., telif hakları ve sinema g.m., yatırım ve işletmeler g.m., araştırma ve eğitim g.m., tanıtma g.m., milli kütüphane başkanlığı ve dış ilişkiler, Avrupa Koordinasyon Dairesi Başkanlığı), 19
Danışma ve denetim birimleri (teftiş kurulu başkanlığı, araştırma, planlama ve koordinasyon kurulu b., hukuk müşavirliği, bakanlık müşavirliği, basın ve halkla ilişkiler müşavirliği) Yardımcı hizmet birimleri (personel daire başkanlığı, idari-mali işler daire başkanlığı, savunma sekreterliği ve özel kalem müdürlüğü) Bakanlıktaki sürekli kurul en yüksek danışma 20 organı Turizm Şurası dır. Gerekli konular için 3 yılda bir toplanır.
1. Beş Yıllık Plan 1963-1967 Turizm talebinin karşılanması ve ödemeler dengesinin kurulması Yatırımın artırılması Tanıtım Alt dalların geliştirilmesi 21 İkili turizm anlaşmaları
2. Beş Yıllık Plan 1968-1972 Tüketimi ve gecelemeyi artırmak İç turizmin geliştirilmesi Kitle turizmi Rekabete cevap vermek Alt yapının geliştirilmesi 22
6. Beş Yıllık Plan 1990-1994 Kış, av, su sporları, festival, sağlık, gençlik, kongre, termal, golf ve 3. yaş turizmi Kalifiye eleman sağlamak Çevresel faktörlere dikkat etmek Tur operatörlerini geliştirmek Tesis işletmeciliğini artırmak, küçük tesis ve aile işletmeciliğini 23 artırmak Sağlık şartlarını sağlamak
7. Beş Yıllık Plan 1996-2000 Turizm Bakanlığı Teşkilat Kanunu Türkiye Seyahat Acenteleri ve Acenteler Birliği Yasası Türkiye Turistik Otelciler ve İşletmecileri Birliği Yasası Deniz Turizmi Birliği Yasası Pansiyon İşletmecileri ve Türkiye Pansiyon 24 İşletmecileri Birliği Yasası Rehberler Birliği Yasası
8. Beş Yıllık Plan 2001-2005 Kriz yönetimi Yeni turizm alanlarını geliştirmek Doğal, tarihsel ve sosyal çevreyi koruyucu, kollayıcı ve geliştirici yaklaşımlar Yatak kapasitesinin geliştirilmesi Yerel yönetimler ve halkın katılımı Kullanan öder kirleten öder ATAK Akdeniz-Ege Turizm Altyapı Kıyı Yönetimi KOBİ ler İstihdam edileceklerin belgelendirilmesi 25 Arazi kullanım planları Sürdürülebilir turizm
9. Beş Yıllık Plan 2007-2013 Toplumsal katılımı ve diyaloğu güçlendirmek İnsan odaklı yönetim anlayışı Rekabetçi piyasa Şeffaflık, katılımcılık, hesap verebilirlik, verimlilik, memnuniyet kamusal hizmet Devletin üretimden çok, politika-düzenleme-denetleme işlevlerini güçlendirmek 26 Sürdürülebilirlik
ÜÇÜNCÜ HAFTA 27
3 Türk Turizm Hukukunun Kaynakları 28
Türk Turizm Hukukunun Milli Kaynakları A-Anayasa da Turizm 23. Madde yerleşme ve seyahat hürriyeti, herkes yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir 5682 sayılı Pasaport Kanunu 16. Madde Yabancıların durumu 43. Madde Kıyılardan yararlanma 56. Madde Sağlık Hizmetleri ve çevrenin korunması 63. Madde Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının 29 korunması 169. Madde Ormanların korunması ve geliştirilmesi 172. Madde Tüketicilerin korunması
B- Yasalarda, Tüzüklerde ve Yönetmeliklerde Turizm 2634 Sayılı Turizmi Teşvik Kanunu 1618 Sayılı Seyahat Acenteleri ve Seyahat Acenteleri Birliği Kanunu Seyahat Acenteleri Yönetmeliği Yat Turizmi Yönetmeliği gibi 30
2634 Sayılı Turizmi Teşvik Kanunu 1953 yılında yürürlüğe girmiş olan 6086 sayılı turizm endüstrisini teşvik kanunu turizm işletmelerini teşvik için çıkarılmış fakat bakanlık bazında yeterli gelmemiştir. 16.03.1982 tarih ve 2634 sayılı turizmi teşvik kanunu yürürlüğe konmuştur. Zaman içinde değişikliklere uğramıştır. 31
YENİ TURİZM TEŞVİK KANUNUNU GEREKTİREN HUSUSLAR 1. Turistik tesis yapılmasına uygun arazilerin üretilememesi-arzın arttırılamaması-ülkenin ekonomik durumu da yatırımcıların turizm alanında yatırım yapmasına engel olmuştur. 2. Alt yapı yetersizliği-taşucu-vidanjörler 3. Turizm alanındaki yasal düzenlemelerin yeni yatırımlara açık olmaması-yatçılık, karavancılık, yüzer tesisler gibi 32
1982- TURİZMİ TEŞVİK KANUNU Kanun 6 bölüm ve 40 maddeden oluşur. Kanunun en önemli özelliği, çıkartılması zorunlu olan yönetmeliklerle, sektörün yönlendirilmesinde güncelliğin sağlanması olanağını vermesidir. Turizm alan, bölge ve merkezi uygulaması getirilerek, turizm alt ve üst yapılar belli bölgelere yoğunlaştırılmış. Turistik destinasyonların seçiminde turizm potansiyelleri baz alınmış(tarih-arkeoloji gibi) Kamu arazilerinin veya turizme tahsis edilecek özel arazilerinin kamulaştırılmasında süreç kısaltılmıştır. 33
Kanun Mahiyeti - 1 Turizm teşvik kanunu, turizm sektörünü düzenleyecek, geliştirecek, dinamik bir yapı ve işleyişe kavuşturacak tertip ve tedbirlerin alınmasını sağlamak amacıyla çıkarılmıştır (m.1) Genel ifadeyle, turizm hizmeti ve bu hizmetin gereği turizm bölgeleri ve turizm merkezlerinin tespiti ile geliştirilmesine, turizm yatırım ve işletmelerinin teşvik edilmesine, düzenlenmesine ve denetlenmesine ilişkin hükümleri kapsar (m.2) 34
Kanun Mahiyeti - 2 *Turizm bölge ve merkezlerinin tespiti *Turizm yatırımı ve turizm işletmesi belgesi alınması *Turizm bölgelerinin gelişimi, planlanması, kararların onaylanması ve tadil edilmesine(değiştirmek) Kültür ve Turizm Bakanlığının yetkilendirilmesi *Doğal turizm kaynaklarının korunması ve kullanılması(bu bölgelerde bulunacak yapı ve tesisler, Bakanlıktan izin almak şartıyla; imar planlarına göre yapılabilir ve işletilebilir.bölgenin doğal ve kültürel özelliklerini bozmamak gerekir.), 35
KANUN MAHİYETİ- 3 Taşınmazların turizm amaçlı kullanımı (Turizm destinasyonlarında Bakanlığın talebi üzerine, imar planları yapılmış ve turizme ayrılmış yerlerdeki taşınmaz mallardan; Hazineye ait olan yerlerle,ormanlar ilgili kuruluşlarca Bakanlığa tahsis edilir), Turizm merkezlerinin alt yapısının, oluşturulmasında öncelik tanınması (Kamu yatırımları-yol,su,kanalizasyon,elektrik ve telekomünikasyon gibi alt yapı ihtiyaçları ilgili kamu kuruluşlarınca öncelikle tamamlanması zorunludur), Fiyat tarifelerinin hazırlanması, Turizm kredilerinin tahsis edilmesi, 36
Kanun Mahiyeti - 4 *Elektrik, havagazı ve su ücretlerinin en düşük seviyeden ödenmesi *Haberleşme kolaylıkları *Belgeli işletmelerde içişleri bakanlığının izni ile %10 u geçmemek üzere yabancı çalıştırılması *2559 sayılı Polis vazife ve salahiyet kanunu 12. maddesi (bayanların çalıştırılması, yaş sınırları) 18. yaşından küçükleri velileri ile işletmelere girmesi 37
KANUN MAHİYETİ - 5 *1593 sayılı Umumi hıfsı sıhha kanunu hükümleri *Talih oyunları ile ilgili hüküm *İzinler (resmi tatil, hafta sonu, çalışma süreleri) bakanlıkça düzenlenir *Yat turizmi ile ilgili hükümler (Yasa çıkana kadar Kabotaj ve gümrük düzenlemeleri içinde faaliyet göstermiştir.) *Kanunun uygulanması, turistik tesislerin denetlenmesi ve uygulanacak cezaların belirlenmesi 38
Denetleme Yetkisi Belgeli yatırım işletmelerinin, bu yatırım ve işletmelerin belgeye esas olan niteliklerini, bu nitelikleri koruyup korumadıklarını denetleme ve işletmeleri sınıflandırma yetkisi Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir. Bakanlığın gerek görmesi halinde, denetim ve sınıflandırmaya esas oluşturacak tespitler, bakanlıkça yetkili kılınacak gerçek ve tüzel uzman 39 kişilere de yaptırılabilir.
Cezalar - 1 Uyarma cezası (Turizm yatırım ve işletmelerinin idare ve işletilmelerinde görülecek kusur, aksaklık ve eksiklikler için, belge sahibine denetimi yapan elemanlar veya Bakanlıkça uyarma cezası verilir. Para cezaları ((a) uyarmanın tekrarı (b) bakanlığa bilgi vermeden kapatma (c) reklam vb araçlarda uygunsuzluk (d) can ve mal kaybında ihmal (e) devir, kira, ortaklık vb değişimlerinin izinsizliği (f) onaylı fiyatın üzerinde fiyat-20 kat fazlası alınır, cezalar çarpan olarak toplam olarak verilir, para cezaları denetleme elemanları tarafından verilmekte ve 7 gün içinde ödenmesini teminen mal 40 müdürlüğüne ceza tutanağı verilir, aksinde icra kuralları uygulanır) *İtiraz ve iptal davası para cezasının tahsilini durdurmaz.
Cezalar - 2 Turizm yatırımı veya turizm işletme belgesinin iptali (1 yıl içinde 4 kez para cezası, işletme türü dışında faaliyet, ülke turizmi ve can güvenliği açısından sakıncalı olma, turizm işletmeciği ve genel sağlık açısında tesisin vasıflarını önemli ölçüde yitirmesi, yatırım ve işletme döneminde tesisin belgelendirmeye esas vasfını yitirmesi) gibi durumlarda Bakanlıkça iptal edilmektedir. 41
Cezalar - 3 Diğer cezalar (kanunun 6. maddesi hükümlerine aykırılıkta 3-18 ay hapis ve ağır para cezası ya da her ikisi birden uygulanabilir, yatların Türkiye de kalış süreleri ve kabotaj hakları ile ilgili maddenin 2. fıkrasına aykırılıkta ağır para cezası tekrarında ceza 2 kat artar) 42
KAYNAKÇA Necip BOZ, Turizm Hukuku, Seçkin Yayıncılık, İkinci Baskı. Faruk Andaç, Turizm Hukuku, Detay Yayıncılık, İkinci Baskı. 43