SAKARYA İLİ STRATEJİK PLANI

SAKARYA İL ÖZEL İDARESİ SAKARYA İLİ I (21-214) EKİM 29

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ SUNUŞ 1.GİRİŞ 1.1. Konunun Önemi. 1 1.1.1. Stratejik Planlamanın Yasal Dayanağı 1 1.2. Dokümanın Amacı ve Kapsamı 11 1.2.1. Amaç 11 1.2.2.Kapsam 11 2.LAMA 2.1. Planlama Ekibinin Kurulması 11 2.2. Stratejik Planlama Çalışmalarına Ait Yol Haritası ve Hazırlık Programı 12 3.HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 3.1.Planlama Sürecinin Organizasyonu 13-14 3.2. İhtiyaçların Tespiti 15 4. DURUM ANALİZİ 15-16 4.1. İl Özel İdaresi nin Görevleri 17 4.2. Paydaş Analizi 17-18 4.3.Kuruluş İçi Analiz ve Çevre Analizi 2 4.3.1.Kuruluş İçi Analiz 2 4.3.1.1. Faaliyet Alanları, Görev ve Yetkileri 2 A. İl sınırları içindeki görevleri 2 B. Belediye sınırları dışındaki görevleri 2 C. Diğer kanunlarla verilen görevler 21 4.3.1.2. İl Özel İdaresinin Gelirleri 21-22 4.3.1.3. İl Özel İdaresinin Giderleri 22 A. Şirket kurulması 23 B. İşletme tesisi 23 C. Üyesi bulunduğumuz teşekküller 23 4.3.1.4. Teşkilat Yapısı 23-24 4.3.1.5. İl Özel İdaresinin Organları 24-25 1

İÇİNDEKİLER 4.3.1.6.Sakarya İli İlçe, Köy ve Belediyeleri 26-27 4.3.1.7. Araç, Gereç, Makine Parkı ve Teçhizat Durumu 28 4.3.1.8. Köy Yolları Mevcut Durum Envanteri 29 4.3.1.9. Yer üstü ve yeraltı sulama, tarımsal faaliyetlerimizin envanteri 3 4.3.1.1. İnşaat İskan Envanteri 3 4.3.1.11. İçmesuları Envanteri 31 4.3.1.12. Sakarya İl Özel İdare Bütçeleri 32 4.3.1.13. Personel Yapısı 32 4.3.1.14. Faaliyetleri İzleme-Değerlendirme Raporlama Sistemi 32-33 4.3.2. Dış Çevre Analizi 33 4.3.2.1. Sakarya nın Tarihi 33-34 4.3.2.2.Fiziki Durum 35 4.3.2.3. Sakarya İlinin İlçeler Arası Mesafe Cetveli 36 4.3.3. Coğrafi konumu 37-41 4.3.4. Nüfus Yapısı 41-42 4.3.5. İklim 42 4.3.6. Kültür 42-44 4.3.7.Turizm 44-52 4.3.7.1. Turizm İşletmeleri ve Tesisler 44-45 4.3.7.2. Sağlık Turizmi 45 4.3.7.3. Yayla Turizmi 45-46 4.3.7.4. Kıyı Turizmi 46 4.3.7.5. Doğa Turizmi 46-47 4.3.7.6. Kültür Turizmi 47-48 4.3.7.7. Spor Turizmi 48-49 4.3.7.8. Sakarya İli nde Turizme Yönelik Spor Merkezleri 49-52 4.3.8.Tarım 52-59 4.3.8.1. Tarımın Sakarya İli Ekonomisindeki Yeri 54-55 4.3.8.2.Bitkisel Üretim 55-59 2

İÇİNDEKİLER A.Tarla Bitkileri Üretimi 56 B.Sebze Üretimi 56-57 C.Seracılık 57 D. Meyve Üretimi 57-58 E.Süs Bitkileri 58-59 4.3.8.3. Hayvan Varlığı ve Hayvansal Üretim 59 A. Hayvansal Üretim 6 B. Hayvansal Üretimi Geliştirme Çalışmaları 6-61 C. Arıcılık 61-63 4.3.8.4. Gıda Kontrolü ve Denetim Çalışmaları 63 A. Gıda Güvenliği 63 B. Su Ürünleri 64-65 C. Sakarya İli ndeki Tarımsal Örgütler 65 D. Sertifikalı Tohumluk Çalışmaları 66 4.3.9. Sanayi ve Ticaret 66-67 4.3.9.1. Sanayi 67-68 A. Sanayi Alt Yapısı 68-69 4.3.9.2.Ticaret 69 A. İç Ticaret 69 B. Dış Ticaret 7 4.3.1.Sağlık 71-75 4.3.1.1. Temel Sağlık Hizmetleri (Koruyucu Sağlık Hizmetleri): 71 4.3.1.2. Tedavi Edici Sağlık Hizmetleri: 71 4.3.1.3. Rehabilite Edici Sağlık Hizmetleri: 71-74 4.3.1.4. Aile Hekimliği Projesi 75 4.3.11.Spor 76-78 4.3.12. Eğitim 78-86 4.3.12.1. Okul Öncesi Eğitimi Genel Durum 8 4.3.12.2. İlköğretim Genel Durum 81 4.3.12.3. Taşımalı Eğitim 82 4.3.12.4. Ortaöğretim Genel Durum 82-83 4.3.12.5. Özel Eğitim ve Rehberlik 83-84 4.3.12.6. Özel Öğretim 85-86 3

İÇİNDEKİLER 5. DURUM ANALİZİ 5.1. Özdeğerlendirme 86 5.1.1. Kuvvetli Yönler 86-87 5.1.2. Zayıf Yönler 87-88 5.2. Dışdeğerlendirme 88 5.2.1. Fırsatlar 88-89 5.2.2. Tehditler 89 6. GELECEĞE BAKIŞ 6.1. Misyon Bildirimi 9 6.2. Vizyon Bildirimi 9 6.3. İlkeler 9 6.4. Amaçlar ve Stratejik Amaçlar 91 6.4.1. Stratejik Amaçlar 91-92 6.5. Hedefler ve Performans Göstergeleri 93-15 4

İÇİNDEKİLER TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Stratejik Planlama Hazırlama Komisyonu Üyeleri Tablo 2: Sakarya İl Özel İdaresi nin paydaşları Tablo 3: 23. Dönem Sakarya İl Genel Meclis Üyeleri Tablo 4: Sakarya İli İlçe, Köy ve Belediyeleri Tablo 5: Sakarya İli Mahalli İdareleri (Belediyeleri) Tablo 6: Araç, gereç, makine parkı ve teçhizat durumu Tablo 7: Köy yolları mevcut durum envanteri Tablo 8: Yer üstü ve yeraltı sulama, tarımsal faaliyetlerimizin envanteri Tablo 9: İnşaat iskan envanteri Tablo 1: İçmesuları envanteri Tablo 11: Sakarya İl Özel İdaresi bütçeleri Tablo 12: Sakarya İl Özel İdaresi personel yapısı Tablo 13: Mesafe cetveli Tablo 14: Sakarya İli Nüfus yapısı Tablo 15: Müzedeki eser çeşitleri Tablo 16: Alifuatpaşa-Geyve Özel Kuva-i Milliye Müzesi Tablo 17: Sakarya İli ndeki kütüphaneler Tablo 18: İlimize gelen turist sayısı Tablo 19: Geceleyen turist sayısı Tablo 2: Sit alanları Tablo 21: Taşınmaz kültür varlıkları Tablo 22: Askeri yapılar (kaleler) Tablo 23: Dini ve Kültürel yapılar (köprüler) Tablo 24: Sakarya İli tarım arazilerinin kullanım amacına göre dağılımı Tablo 25: Tarımsal GSH nın alt sektörlere göre dağılımı Tablo 26: İlçelerde tarımsal işletmeler Tablo 27: Sakarya İli nde önemli tarla bitkileri ekiliş ve üretim miktarları Tablo 28: Önemli sebze ekiliş ve üretim miktarları Tablo 29: Önemli meyve ağaçlarının sayısı ve üretimi Tablo 3: Süs bitkileri Tablo 31: Hayvan varlığı Tablo 32: 24-28 yılları hayvansal üretim 5

İÇİNDEKİLER Tablo 33: 23 28 yılları suni tohumlama çalışması Tablo 34: Özel İdare katkılı projeler Tablo 35: 28 yılına ait denetim raporları değerlendirme formu Tablo 36: 23 28 yılları su ürünleri üretimi Tablo 37: Tarımsal örgütler Tablo 38: Mahsul fiyatına tohumluk temin projesi çerçevesinde dağıtılan buğday tohumluğu cetveli Tablo 39: KOBİ lerde ki işgücü dağılımı Tablo 4: Organize Sanayi Bölgeleri Tablo 41: Sanayi altyapısı Tablo 42: Sağlık ocağı personel durumu Tablo 43: İkinci basamak sağlık kuruluşları personel durumu Tablo 44: Sakarya İli hastanelerinin teknik donanımı Tablo 45: Yatak işgal oranları Tablo 46: Diyaliz hizmetleri Tablo 47: Aile hekimliği Tablo 48: Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü ne bağlı olarak hizmet veren bina ve tesisler Tablo 49: 27 28 29 yılları itibariyle kurum faaliyetleri ve istatistiki bilgiler Tablo 5: Spor Kulüpleri Tablo 51: Tesislerin genel dağılımı Tablo 52: 28 29 öğretim yılı bilgileri (resmi ve özel okullar) Tablo 53: Okul öncesi eğitimi genel durum Tablo 54: İlköğretim genel durum Tablo 55: Taşımalı eğitim Tablo 56: Sakarya İli ne ortaöğretimlerin genel durumu Tablo 57: Özel eğitimde öğrenci ve öğretmen sayıları Tablo 58: Yaygın eğitim Tablo 59: Özel öğretimde özel okul öncesi - ilköğretim - ortaöğretim kurumları Tablo 6: Yardıma muhtaç çocuk, özürlü, yaşlı ve ailelerin sosyal refahı amaçlı kurumlar 6

SUNUŞ ÖNSÖZ Bilindiği üzere İl Özel İdareleri, İl halkının mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişiliğini ifade etmektedir. 532 Sayılı Kanunla yürürlüğe giren İl Özel İdaresi Kanununda, İl Özel İdareleri; mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, Gençlik ve Spor, Sağlık, Tarım, Sanayi ve Ticaret, Belediye sınırları İl sınırı olan Büyükşehir Belediyeleri hariç ilin çevre düzeni planı, bayındırlık ve iskan, toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, kültür, sanat, turizm, sosyal hizmetler ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları, ilk ve orta öğretim kurumlarının arsa temini, binaların yapım, bakım ve onarımı ile diğer ihtiyaçların karşılanmasına ilişkin hizmetler il sınırları içinde, İmar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım ve kurtarma, orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkin hizmetleri belediye sınırları dışında yapmakla görevli ve yetkili kılınmıştır. İl Özel İdaremizce Kanunda belirtilen bu yükümlülüklerin planlı bir şekilde yerine getirilmesi, görev alanımızdaki vatandaşlarımıza verimli, etkin ve kaliteli hizmet sunulması, kaynakların stratejik önceliklere göre dağıtılması ve bu kaynakların etkin kullanılıp kullanılmadığının izlenmesi amacıyla 21-214 yıllarını kapsayan Stratejik Plan hazırlanmıştır. Sakarya İli olarak Stratejik Planımızda İl çevre düzeni planı da göz önünde bulundurularak İlimizin tarihi, kültürel, eğitim, sağlık, tarım, sanayi ve ticaret gibi değerlerimizi önde tutarak lider bir il olma yolunda 5 yıllık hedefimizi net bir şekilde ortaya koymuştur. Bu hedeflerin gerçekleşmesi noktasında şahsım başta olmak üzere İl Genel Meclis Başkanımıza ve üyelerine, İl Özel İdaresi Genel Sekreterine ve tüm personeline, ilimize hizmet eden kurum ve kuruluşlarına ciddi bir görev sorumluluğu yüklemektedir. Bize verilen bu görevin sorumluluğu bilincinde en üst düzeyden en alt çalışanımıza kadar en iyi şekilde halkımıza hizmet edeceğimize inanıyor ve bu yolda çalışmalarımızda başarılar dileyerek, hazırlanan stratejik planın ilimize hayırlı olmasını temenni ediyorum. Hüseyin ATAK Vali 7

SUNUŞ SUNUŞ Stratejik Plan, kamu kurumlarına hedefleri doğrultusunda kaynak tahsis edilerek, hedeflere ne kadar ulaşıldığının ölçülmesi ve raporlanmasıdır. 518 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 9.maddesi gereğince, kamu idareleri katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlarlar. Kalkınma Planlarının hazırlanması çalışmalarında; bölgesel kalkınma ajanslarının, başta üniversitelerimiz olmak üzere tüm kurumlarla beraber kalkınma ruhu ve anlayışı ile sağlıklı verimli koordinasyon zorunluluğunu her zaman hatırlamamız gerekir. Kalkınmayı hızlandırmak için öncelikle il potansiyelinin harekete geçirilmesi gerekmektedir. Stratejik planı olmayan iller, kısmi gelişme gösterecek veya gerileyecektir. Ancak bu gelişime müdahale etmek ve bunun sağlayacağı yüksek yaşam standardına ulaşmak sorumluların ana misyonu olmalıdır. Bu da stratejik plan hazırlanıp uygulanmasının gerekçesidir. Hazırlanan stratejik plan, hedeflerle ne yapılmak istendiğini, ne düzeyde ve nasıl yapılacağını içermelidir. Stratejik amaçları gerçekleştirmek için hedefler ve bu hedeflerin uygulanıp uygulanmadığını ölçebilmek için performans göstergeleri belirlenerek hazırlanan bir stratejik planın gerçekçiliği vardır. Planın uygulanabilirliği ise; hedeflerin doğru seçilmesine ve önünde engel bulunmamasına, yeterli kaynağın var olmasına, son olarak hedefler arasında tutarlılığın sağlanmasına bağlıdır. Planın uygulanmasında; projeler için gereken kaynakların devlet, özel sektör özkaynakları, yabancı sermaye veya diğer bölgelerdeki girişimler ve kredilerle karşılanması, stratejik planın uygulanmasında Üniversite, Büyükşehir Belediyesi, İlçe Belediyeleri, Sivil Toplum Kuruluşları, Gönüllü Kuruluşlar ve DPT ile yakın işbirliği sağlanması öngörülmektedir. Bu itibarla; 532 Sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 31.maddesi gereğince hazırlanan Sakarya İli Stratejik Planı, İl Özel İdareleri sorumluluk alanlarında, yasalar ve mevzuat çerçevesinde verilen imkan ve yetkileri planlı, programlı, etkin ve adil bir şekilde tamamen halkımızın yararına kullanılarak en iyi hizmeti sunmaktır. Sakarya İl Özel İdaresi Stratejik Planı nın hazırlanmasındaki değerli katkılarından dolayı Sakarya Üniversitesi Öğretim Üyelerine teşekkürlerimizi sunar; Üniversitemiz Öğretim Üyeleri, İl Müdürlerimiz, Daire Başkanlarımız, Sivil Toplum Örgütleri, Gönüllü Kuruluşlar, her iki grup başkan vekillerimiz ve İl Genel Meclisi İhtisas Komisyonu Başkanlarımız ile istişare edilerek hep birlikte ortaya konan bu çalışmanın hayırlı olması dilekleri ile Sakarya Halkına saygı ile arz ederiz. Fethi SARIOĞLU İl Genel Meclis Başkanı 8

SUNUŞ SUNUŞ 518 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda Stratejik Plan Kamu idarelerinin orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve politikalarını, hedef ve önceliklerini, performans ölçütlerini, bunlara ulaşmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımlarını içeren plan olarak tanımlanmıştır. Bu doğrultuda; İdaremizce 21-214 yıllarını kapsayan stratejik planda; İdaremizin benimsediği temel ilkeler çerçevesinde geleceğimize ilişkin misyon ve vizyonumuz oluşturulmuş, stratejiler, hedefler ve alt hedefler performansları önceden belirlenmiş olan göstergeler doğrultusunda ölçülebilir ve izlenebilir şekilde belirlenmiştir. 532 Sayılı Yasanın 31. maddesi gereğince hazırlanan ve 21-214 yıllarını kapsayan stratejik plan çalışmaları Sayın Valimizin olurları ile oluşturulan ve bünyesinde Sakarya Üniversitesi başta olmak üzere Sakarya Büyük Şehir Belediyesi, İlimizdeki tüm kamu kurum ve kuruluşlarının amirleri, sivil toplum kuruluşlarının başkanları ve İl Genel Meclisimizin Komisyon Başkanlarını da kapsayacak şekilde geniş katılımlı hazırlık komisyonu ile başlamış ve çalışmalar karşılıklı bilgi alışverişi ve katılımcı oranı yüksek olan alt komisyonla devam etmiştir. Çalışmalar esnasında bu güne kadar kurumlar arasında eksik olan istişarenin sağlıklı bir şekilde yapılarak, mevcut değerlerimizin daha üst seviyeye çekilmesi hedeflenmiştir. Ayrıca, hedeflerimizin makul, gerçekçi, uygulanabilir ve izlenebilir olması da İlimiz için bir avantaj oluşturmuştur. Stratejik planın hazırlanması aşamasında Sakarya Üniversitesinden Sy.Prf.Dr.Harun TAŞKIN Başkanlığındaki Sy. Yrd.Doç.Dr. Tülay KORKUSUZ POLAT ve Sy.Yrd.Doç.Dr.Seher ARSLANKAYA dan oluşan ekibe teknik katkılarından dolayı her birine ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Bu itibarla; 21-214 yılları stratejik planımızın ilimize hayırlı olmasını diliyor, planın her aşamasında emeği geçen tüm paydaş ve personelimize şükranlarımı sunuyorum. Recep SOYTÜRK Genel Sekreter 9

1.GİRİŞ 1.1.Konunun Önemi Doğru bilginin ortaya çıkartılması için kurumların sahip oldukları entellektüel sermayesinin harekete geçirilmesi ve sahip olunan bilginin etkin bir şekilde yönetilmesinin sağlanması günümüz şartlarında çok önemlidir. Kamu kurum ve kuruluşlarının mali ve idari problemleri göz önüne alındığında entellektüel sermayelerini etkin ve verimli bir şekilde yönetebilmeleri için faaliyetlerini planlı ve sistematik olarak yerine getirmeleri gerekmektedir. Stratejik planlama; kuruluşların mevcut durumunu analiz ederek misyon, vizyon ve temel ilkelerini oluşturma; belirlenen misyon-vizyona uygun stratejik amaç ve bu amaçları gerçekleştirmek için hedef/alt hedefleri belirleme; hedef/alt hedefler için ölçülebilir performans göstergeleri geliştirme; performansı izleme ve değerlendirme sürecidir. Stratejik planlama, bir yandan kamu mali yönetimine etkinlik kazandırırken, diğer yandan kurumsal kültür ve kimliğin gelişimine ve güçlendirilmesine de destek olacaktır. Stratejik planlama; kurum için gösterilen çabaların daha iyi koordine edilmesini, denetim için başarı standartlarının geliştirilmesini, kurumun temel hedeflerini ve politikalarını daha kesin biçimde saptamasını, beklenmedik gelişmelere karşı daha hazırlıklı olunmasını ve kaynakların en etkin biçimde kullanılmasını sağlar. Ulusal düzeydeki kalkınma planları, kalkınma ajansları ve stratejiler çerçevesinde kamu idarelerince hazırlanacak olan stratejik planlar; programlar, sektörel ana planlar, bölgesel planlar ve il gelişim planları ile birlikte genel olarak planlama ve uygulama sürecinin etkinliğini artıracak ve kaynakların rasyonel kullanımına katkıda bulunacaktır. 1.1.1. Stratejik Planlamanın Yasal Dayanağı 518 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 9. Maddesi ile 532 sayılı İl Özel İdaresi Kanunun 31. maddesine göre İl Özel İdareleri İlin Stratejik Planını ve yıllık performans planını hazırlamakla yükümlü kılınmıştır. 1

1.2.Dokümanın Amacı ve Kapsamı 1.2.1.Amaç Bu doküman, Sakarya İli İl Özel İdaresinin hizmet kalitesini artırabilmesi ve değişime ayak uydurabilmesi için uygulaması gereken stratejik amaçlarından, bu stratejik amaçları gerçekleştirmek için belirlenen hedef/alt hedeflerinden, hedef/alt hedefler için tanımlanan ölçülebilir performans göstergelerinden ve hedef değerlerinden oluşan stratejik planı içermektedir. Bu plan, Sakarya İli İl Özel İdaresi nin 21-214 yılları arasındaki faaliyetlerini şekillendirmek ve yönlendirmek amacı ile hazırlanmıştır. Hazırlanan Stratejik Plan; İl Özel İdaresinin misyon ve vizyonu ile uyumlu stratejik amaçlarını ve bu stratejik amaçları gerçekleştirmek için İl Özel İdaresinin hedeflerini toplu halde ilgililerin dikkatine sunmaktadır. 1.2.2.Kapsam Bu planda sunulan stratejik amaçlar ve hedefler İl Özel İdaresi nin ilgili görev ve sorumluluklarını kapsamaktadır. Stratejik amaçlar; İl Özel İdaresinin çalışma alanlarını ve Sakarya İlinin öncelikli konuları olarak daha önceki çalışmalarda belirlenen Tarım-Ticaret-Turizm-Eğitim-Sağlık (3T-E-S) konularını da kapsayacak şekilde belirlenmiştir. Belirlenen her stratejik amaç için İl Özel İdaresinin müdürlükleri ve il müdürlükleri temsilcilerinin katılımları ile hedef ve alt hedefler, performans göstergeleri ve hedef değerleri belirlenmiştir. 2.LAMA 2.1. Planlama Ekibinin Kurulması Sakarya İli nin geleceği için hep birlikte yönetim anlayışı benimseyen Sakarya İl Özel İdaresi liderliğinde; Sakarya İl Genel Meclisi Başkanlık Divanı, Grup Başkan Vekilleri, İhtisas Komisyonları Başkanları, İl Müdürlükleri Temsilcileri, Belediye Temsilcileri, Sivil Toplum Kuruluşları, Gönüllü Kuruluşları Temsilcileri ve Sakarya Üniversitesi Öğretim Üyeleri katılımı ile il stratejik planlama ekibi kurulmuştur. 11

2.2.Stratejik Planlama Çalışmalarına Ait Yol Haritası ve Hazırlık Programı Stratejik Planlama çalışmaları ile ilgili yol haritası aşağıdaki gibi belirlenmiştir; i. İl Özel İdaresi Müdürlükleri, İl Müdürlüklerinin temsilcileri ile Stratejik Plan Hazırlama Komisyonu nun oluşturulması; ii. İl Özel İdaresi ve İl müdürlükleri temsilcilerine Stratejik Planlama eğitiminin verilmesi; iii. İl Özel İdaresi misyon, vizyon ve ilkelerinin güncellenmesi; iv. SWOT Analizi çalışmalarının yapılması; v. İl Özel İdaresi ve İl müdürlükleri temsilcilerinden SWOT Analizi sonuçlarının istenmesi; vi. İl Özel İdaresi ve İl müdürlükleri temsilcilerinden gelen SWOT Analizi sonuçlarının Stratejik Plan Hazırlama Komisyonu tarafından değerlendirilmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması; vii. SWOT Analizi sonuçları ve 3T-E-S dikkate alınarak İl Özel İdaresi ve İl müdürlükleri temsilcilerinden strateji önerilerinin alınması; viii. İl Özel İdaresi ve İl müdürlükleri temsilcilerinden gelen strateji önerilerinin Stratejik Plan Hazırlama Komisyonu tarafından değerlendirilmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması; ix. Belirlenen stratejileri gerçekleştirmek üzere İl Özel İdaresi ve İl müdürlükleri temsilcilerinden hedef ve alt hedef önerilerinin alınması; x. İl Özel İdaresi ve İl müdürlükleri temsilcilerinden gelen hedef ve alt hedef önerilerinin Stratejik Plan Hazırlama Komisyonu tarafından değerlendirilmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması; xi. Hedef ve alt hedeflerin performans göstergelerinin ve hedef değerlerinin belirlenmesi; xii. Hedef ve alt hedeflerin bütçe değerlerinin belirlenmesi; xiii. Stratejik plan taslağının gözden geçirilmesi; xiv. Stratejik plan taslağının komisyonlara sunulması; 12

xv. Stratejik plan taslağının Genel Sekretere ve daire başkanlarına sunulması; xvi. Stratejik plan taslağının il encümenine sunulması; xvii. Stratejik plan taslağının il genel meclisine sunulması ve kabulü; 3.HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 3.1.Planlama Sürecinin Organizasyonu Stratejik Plan çalışmaları, İl Genel Meclisi onayı ile stratejik plan hazırlama komisyonu tarafından yürütülmektedir. Stratejik Planlama Hazırlama Komisyonu Üyeleri tablo 1 de gösterilmektedir. Tablo 1: Stratejik Planlama Hazırlama Komisyonu Üyeleri 1 İl Genel Meclis Başkanı Fethi SARIOĞLU 2 İl Özel İdare Genel Sekreteri Recep SOYTÜRK 3 SAÜ Rektörlüğü Temsilcisi Prof. Dr. Harun TAŞKIN 4 SAÜ Rektörlüğü Temsilcisi Yrd. Doç. Dr. Seher ARSLANKAYA 5 SAÜ Rektörlüğü Temsilcisi Yrd. Doç. Dr. Tülay KORKUSUZ POLAT 6 İl Genel Meclisi Fahri Danışmanı, YTÜ Öğretim Üyesi Öğr. Gör. Dr. Ermukan ŞENGEZER 7 İl Encümen Üyesi Hüseyin DÜZCAN 8 İl Encümen Üyesi Alaettin TOY 9 İl Encümen Üyesi Şükrü ÇELİK 1 İl Encümen Üyesi Dursun CANER 11 İl Encümen Üyesi Ali KABA 12 Geyve Kaymakamı Süleyman ERDOĞAN 13 Hukuk Müşaviri Neriman SAĞLAM 14 Mali İşler Daire Başkanı Kasım ESER 15 Köye Yönelik Hizmetler Daire Başkanı Dursun Ali DAL 16 Teknik İşler Daire Başkanı Necmi HEPBİÇER 17 AR-GE ve İmar Daire Başkanı Samih TOSUNOĞLU 18 Kararlar Daire Başkanı Namık AYDIN AKP Grup Başkan Vekili, 19 Nuri HAŞMENOĞLU AR-GE Komisyon Başkanı 13

2 MHP Grup Başkan Vekili Emekli Öğretmen Salih OKUTAN 21 22 İl Genel Meclis Üyesi, Sanayi ve Ticaret Komisyon Başkanı Eğitim, Kültür ve Sosyal İşler Komisyon Başkanı Ali BİLİCİ Emekli Öğretmen Ethem ÇINAR 23 Plan ve Bütçe Komisyon Başkanı Avukat Oktay YILDIRIM 24 İmar ve Bayındırlık Komisyon Başkanı Necdet TÖMEKÇE 25 Çevre ve Sağlık Komisyon Başkanı Adem ÖZ 26 Tarım ve Hayvancılık Komisyon Başkanı Alaattin Paşa KABA 27 Mevzuat ve İç İşleri Komisyon Başkanı İlyas BALCI 28 Enerji Komisyon Başkanı Sebahattin DURAN 29 Turizm Komisyon Başkanı Alim GÜL 3 Gençlik ve Spor Komisyon Başkanı Neşet ÇAKIR 31 Çeşitli İşler Komisyon Başkanı İbrahim RENÇBER 32 Strateji Geliştirme Müdürü Cengiz ERSÖZ 33 Köy Tes. Teknisyeni Orhan BALCI 34 İl Genel Meclisi İdare Amiri Gürcan ÇAKAR 35 Sakarya Büyükşehir Belediyesi Temsilcisi Nuri AKKAŞ 36 Adapazarı Belediyesi Temsilcisi Kıymet İŞBİLİR 37 Serdivan Belediyesi Temsilcisi Sedat BARUT 38 Erenler Belediyesi Temsilcisi Arif ERGİN 39 İl Gençlik ve Spor Müdürlüğü Temsilcisi Aziz ARACI 4 İl Milli Eğitim Müdürlüğü Temsilcisi Sami GÜZELYEL 41 Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğü Temsilcisi Vedat ULAŞ 42 İl Sağlık Müdürlüğü Temsilcisi Zeynep ZENGİN 43 Tarım İl Müdürlüğü Temsilcisi Ayşegül ÇAĞATAY 44 İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü Temsilcisi Deniz KAYA 45 İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Temsilcisi Murat KORKMAZ 46 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Temsilcisi Erdoğan ŞENOL 47 Karayolları 17. Şube Temsilcisi Halis UÇAR 48 SATSO Temsilcisi Uğur TIN 49 Ticaret Borsası Temsilcisi Yiğit ATEŞ 5 Ziraat Odası Temsilcisi Hamdi ŞENOĞLU 51 Mimarlar Odası Temsilcisi Fatma Gülay SAYGILI 14

52 Besiciler Odası Temsilcisi M. Şinasi ODABAŞ 53 SESOB Hasan ALİŞAN 54 TSE Temsilcisi Yılmaz ÖZTÜRK 55 Fahri Danışman Cevdet GÜNGÖR 56 Fahri Danışman Hüsnü GÜRPINAR 57 Fahri Danışman Tarık PEKERKEN Stratejik Plan Hazırlama Komisyonunun uzun süreli grup çalışmalarının sonucunda oluşturulan Sakarya İli Stratejik Plan Taslağı oylanmak üzere Sakarya İl Genel Meclisi ne sunulmuş, 26 Ekim 29 tarih ve 176 sayılı olağanüstü meclis toplantısında oybirliği ile kabul edilmiştir. 3.2. İhtiyaçların Tespiti Sakarya İli İl Özel İdaresi nde Genel Sekreter Recep Soytürk başkanlığında 1 Eylül 29 tarihinde Sakarya Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri aracılığıyla Stratejik Planlama çalışmaları başlatılmış ve İl Özel İdaresi genelinde Stratejik Planlama eğitimi verilmiştir. 4. DURUM ANALİZİ Ulu Önder Atatürk İktisaden Kalkınmak Demek Sanayileşmek Demektir diyerek hedef göstermiştir. Ekonomisi 9 lı yıllara kadar tarım ve ticarete bağlı olarak gelişen Sakarya, 199 lı yıllardan sonra sanayi ağırlıklı çağdaş gelişme sürecine girmiştir.199 yılında nüfusun % 55 den fazlası kırsal kesimde yaşarken, sanayinin çok kısa zaman içerisinde büyük bir gelişme göstermesiyle, 1997 yılında şehirde yaşayan nüfusun oranı % 5 ye yükselmiştir. Sakarya da ilk ciddi kalkınma hamleleri 197 li- 198 li yıllarda başlamıştır. Ticaret Odası tarafından 18 yıl boyunca Organize Sanayi Bölgesinin kurulması için büyük bir mücadele verilmiş ancak Organize Sanayi Bölgesi 1993 yılında kurulmuştur. Sakarya planlı kalkınma ile ilgili ilk ciddi kalkınma çalışması 199 yılında Ticaret Odasınca yapılmıştır, Sakarya İlinde 15

Kalkınmanın hızlandırılmasına yönelik Ana Plan ve Strateji adlı rapor zamanın Devlet Bakanı tarafından 27.11.199 tarihli yazı ile raporun örnek nitelikte olduğu, DPT nin temel görevleri arasına (Bölge Kalkınma Çalışmalarını) dahil edeceği açıklanmıştır (Yeni kurulan Bölge Kalkınma Ajansları kastedilmektedir). Sakarya İli nin kalkınmasına yönelik ikinci çalışma Sakarya Valiliğinin, Sakarya Üniversitesi ne hazırlattığı Sakarya nın Rekabet Gücünün Belirlenmesi ve Geliştirilmesi adlı yayınıdır. Sakarya İli için önem taşıyan diğer bir konu da; bugünkü adıyla Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 1984 yılından beri İhtisas Hastanesi adı altında büyütülme projesidir. 1991 yılının sonunda Başbakanlığın bütün illere göndermiş olduğu genelgesi gereğince sorunları tespit eden sivil toplum örgütleri adına Sakaryanın beklentileri İl Genel Meclisinde SATSO Başkanı tarafından dile getirilmiş ve olağanüstü olarak toplanan Sakarya İl Genel Meclisi İl in ilk 1 sorununu aşağıda belirtildiği gibi tespit etmiştir: 1) 18 yıldır çözülemeyen OSB nin kurulması, 2) SAÜ nün kurulması, 3) 1984 yılından beri beklenen İhtisas Hastanesinin yapılması, 4) Doğal gazın getirilmesi, 5) I.sınıf gümrük kurulması, 6)Sapanca Gölünün korunması, 7) Karasu Limanı ve Otoyolun yapılması, 8) Hava alanı yapılması ve Uluslar arası fuar alanı, 9) Sakarya Envanterinin çıkarılması. 1) Arazi Toplulaştırılması yapılması, 16

Hep birlikte yönetim anlayışı ile Vali, Belediyeler, Sivil toplum kuruluşları vb ile birlikte İl Özel İdaresi 25 yılında Sakarya İli Stratejik Planı adlı ilk yasal çalışmasını yapmıştır. İlimizin kalkınma çalışmalarında aktif olarak görev alan bir kurum olarak, ortak hedeflerin kurumlar açısından ortaya çıkarılması, planlamada iş birliği, güç birliği yapılarak ilin kalkınma mücadelesinde yer almaktayız. Sakarya İli nin de dahil olduğu 29 yılı sonunda kurulan Bölge Kalkınma Ajansı ile birlikte Yerel Planlı Kalkınma Dönemindeki çalışmalar hep birlikte yönetim anlayışı ile devam etmektedir. 4.1. İl Özel İdaresi nin Görevleri 532 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunun 6. maddesinde İl Özel İdarelerinin görevleri aşağıdaki gibi sıralanmıştır. 532 Sayılı kanunun 6. maddesinin (a) fıkrasında belirtilen, İl sınırları içinde kalan hizmetleri: Gençlik ve Spor, sağlık, tarım, sanayi ve ticaret, ilin çevre düzeni planı, bayındırlık ve iskan, toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, kültür, sanat, turizm, sosyal hizmet ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtlar, ilk ve orta öğretim kurumlarının arsa temini, binalarının yapım, bakım ve onarımı ile diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin hizmetler. 532 Sayılı kanunun 6. maddesinin (b) fıkrasında belirtilen belediye sınırları dışındaki hizmetleri: İmar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım ve kurtarma, orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesislerine ilişkin hizmetler. İlin mahalli ve müşterek nitelikli hizmetlerini kapsamaktadır. 4.2. Paydaş Analizi Paydaş analizi, kurumların hedef kitlesini ve tüm faaliyetlerini olumlu ya da olumsuz yönde etkileyen tüm aktörlerin belirlenmesini, tasnif edilmesini ve önceliklendirilmesine dayanan bir süreçtir. Paydaş analizi kurumların durum 17

analizine temel teşkil etmesi açısınan önemlidir. Sakarya İl Özel İdaresi nin paydaşları tablo 2 gösterilmiştir. 18

Tablo 2: Sakarya İl Özel İdaresi nin paydaşları İÇ PAYDAŞ İçişleri Bakanlığı Sakarya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü Tarım İl Müdürlüğü İl Sağlık Müdürlüğü İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü İl Çevre ve Orman Müdürlüğü İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü İl Mahalli İdareler Müdürlüğü Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Kaymakamlıklar Köye Hizmet Götürme Birlikleri Çalışanlar DIŞ PAYDAŞ Sakarya İli Halkı Devlet Planlama Teşkilatı Sakarya Büyükşehir Belediyesi İlçe/Belde Belediyeleri Sakarya Üniversitesi İlgili Bakanlıklar Sayıştay Danıştay İlgili İl Müdürlükleri Kamu İhale Kurumu Defterdarlık SEDAŞ İl Emniyet Müdürlüğü Siyasi partiler Sendikalar Medya (yazılı ve görsel basın) Odalar, Birlikler ve Dernekler Askeri Birlikler Federasyon Başkanları 19

4.3. Kuruluş İçi Analiz ve Çevre Analizi 4.3.1.Kuruluş İçi Analiz 4.3.1.1. Faaliyet Alanları, Görev ve Yetkileri 532 Sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6. maddesi, İl Özel İdaresinin görev ve sorumluluklarını belirtirken, bu görev ve sorumlulukları iki bölümde ele almıştır. Birinci bölümde yer alan görev sorumluluklar İl sınırları içinde, ikinci bölümde yer alan görev ve sorumluluklar Belediye Sınırları Dışında İl Özel İdarelerine görev olarak verilmiştir. 532 Sayılı Kanunun dışında, değişik kanunlarla da İl Özel İdaresine verilmiş görevler mevcuttur. A. İl sınırları içindeki görevleri: Gençlik ve spor, Sağlık, Tarım, Sanayi ve ticaret, İlin çevre düzeni planı, Bayındırlık ve iskan, Toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, Kültür, sanat, turizm, Sosyal hizmet ve yardımlar, Yoksullara mikro kredi verilmesi, Çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları, İlk ve ortam öğretim kurumlarının arsa temini, binalarının yapım, bakım ve onarımları ile diğer ihtiyaçlarının giderilmesi. B. Belediye sınırları dışındaki görevleri: İmar, Yol, su, kanalizasyon, Katı atık, çevre düzenlemesi, Acil yardım ve kurtarma, Orman köylerinin desteklenmesi, Ağaçlandırma park ve bahçe tesisi. 2

C. Diğer kanunlarla verilen görevleri: 322 sayılı köye yönelik hizmetler hakkındaki kanun, 222 sayılı ilköğretim ve eğitim kanunu, 3194 sayılı imar kanunu, 4562 sayılı organize sanayi bölgeleri kanunu, 2872 sayılı çevre kanunu, 3285 sayılı hayvan sağlığı ve zabıtası kanunu, 251 sayılı iskan kanunu, 7478 sayılı köy içme suları kanunu, 3998 sayılı köy mezarlıklarının korunması hakkındaki kanun, 1593 sayılı umumi hıfzısıhha kanunu, 5226 sayılı kültür ve tabiat varlıklarını koruma kanunu ile çeşitli kanunlarda değişiklik yapılması hakkındaki kanun, 5286 sayılı köy hizmetleri genel müdürlüğünün kaldırılması ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkındaki kanun, 543 sayılı toprak koruma ve arazi kullanımı kanunu, 927 sayılı sıcak ve soğuk maden sularının istismarı ile ilgili kanun, 5442 sayılı il idaresi kanunu, 3213 sayılı maden kanunu ve çeşitli kanunlarda değişiklik yapılması hakkındaki kanun. 4.3.1.2. İl Özel İdaresinin Gelirleri a) Kanunlarla gösterilen il özel idaresi vergi, resim, harç ve katılma payları, b) Genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylar, c) Genel ve özel bütçeli idarelerden yapılacak ödemeler, d) Taşınır ve taşınmaz malların kira ve satışlarından elde edilecek gelirler, e) İl genel meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler, f) Faiz ve ceza gelirleri, g) Bağışlar, h) Her türlü girişim, iştirak ve faaliyetler karşılığı sağlanacak gelirler, 21

i) Diğer gelirler. 4.3.1.3. İl Özel İdaresinin giderleri a) İl özel idaresi binaları, tesisleri ile araç malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler, b) İl özel idaresinin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler, c) Her türlü alt yapı, yapım, yonarım ve bakım giderleri, d) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak giderler, e) İl genel meclisince belirlenecek ilkeler çerçevesinde köylere veya köylerin aralarında kurdukları birliklere yapılan yardımlar, f) İl özel idaresinin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve birliklerle ilgili ortaklık payı, üyelik aidatı giderleri, g) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ve sigorta giderleri, h) Yoksul, muhtaç, kimsesiz ve özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar, i) Dava takip ve icra giderleri, j) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri, k) Avukatlık, danışmanlık ve denetim hizmetleri karşılığı yapılacak ödemeler, l) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve diğer proje giderleri, m) Sosyal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler, n) Özel idare hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması, anket ve araştırma giderleri, o) Doğal afet giderleri, p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler. Diğer finansman imkanları, 532 sayılı kanunun üçüncü bölümünde borçlanma ve iktisadi girişimler başlığı ile yer almaktadır. 22

Borçlanma: İl Özel İdaresi, görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak amacıyla belirtilen usul ve esaslara göre borçlanma yapabilir ve tahvil ihraç edebilir. A. Şirket kurulması İl özel idaresi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuata göre sermaye şirketleri kurabilir. B. İşletme tesisi İl özel idaresi, özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini İçişleri Bakanlığının izniyle bütçe içi işletme kurarak yapabilir. Bu işletmeler il özel idaresinin tabi olduğu usule göre denetlenir. C. Üyesi bulunduğumuz teşekküller Organize Sanayi Bölgesi II (OSB-II) Organize Sanayi Bölgesi III (OSB-III) Organize Sanayi Bölgesi IV (OSB-IV) 4.3.1.4. Teşkilat Yapısı 532 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu, özel idarelerin teşkilat yapısını da yeniden düzenlemiştir. Kanunun 35. maddesine göre, il özel idaresi teşkilatı; genel sekreterlik, mali işler, sağlık, tarım, imar, insan kaynakları, hukuk işleri birimlerinden oluşur. İlin nüfusu, fiziki ve coğrafi yapısı, ekonomik, sosyal, kültürel özellikleri ile gelişme potansiyeli dikkate alınarak norm kadro sistemine ve ihtiyaca göre oluşturulacak diğer birimlerin kurulması, kaldırılması veya birleştirilmesi il genel meclisinin kararıyla olur. 23

4.3.1.5. İl Özel İdaresinin Organları İl Özel İdareleri Anayasamızın 127 inci maddesi kapsamında 4.3.25 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe giren 532 sayılı İl Özel İdaresi Yasası hükümlerine göre görev yapmaktadır. İl Özel İdaresi İl halkının mahalli müşterek nitelikli ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenleri tarafından seçilerek oluşturulan idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişiliğidir. İl Özel İdaresi organları; İl Genel Meclisi, İl Encümeni ve Vali dir. İl Özel İdaresi mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; 24

a) Gençlik ve spor, sağlık, tarım, sanayi ve ticaret, ilin çevre düzeni planı, bayındırlık ve iskan, toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, kültür, sanat, turizm, sosyal hizmet ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları, ilk ve orta öğretim kurumlarının arsa temini, binalarının yapım, bakım ve onarımı ile diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin hizmetleri il sınırları içinde, b) İmar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım ve kurtarma, orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkin hizmetleri belediye sınırları dışında yapmakla görevli ve yetkilidir. Merkezi İdare tarafından yürütülen görev ve hizmetlere ait yatırımlardan ilgili Bakanlıkça uygun görülenler, İl Özel İdareleri eliyle de gerçekleştirilebilir. Vali Vali, İl Özel İdaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcidir. İl Encümeni İl Encümeni Vali nin başkanlığında İl Genel Meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği 5 üye ile biri mali hizmetler birim amiri olmak üzere Vali nin her yıl birim amirleri arasından seçeceği 5 üyeden oluşur. İl Genel Meclisi İl genel meclisi, İl özel idaresinin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre ildeki seçmenler tarafından seçilmiş üyelerden oluşur. 23. Dönem Sakarya İl Genel Meclis Üyeleri tablo 3 de gösterilmiştir. Tablo 3: 23. Dönem Sakarya İl Genel Meclis Üyeleri 1 Adapazarı Fethi SARIOĞLU AK PARTİ 27 Hendek Nurettin KALAYCI MHP 2 Adapazarı Necdet TÖMEKÇE AK PARTİ 28 Karapürçek İlhan YÜKSEK AK PARTİ 3 Adapazarı Oktay YILDIRIM AK PARTİ 29 Karapürçek Ali BİLİCİ AK PARTİ 4 Adapazarı Ali KABA AK PARTİ 3 Karasu İlyas BALCI AK PARTİ 5 Adapazarı Salih OKUTAN MHP 31 Karasu Nuri HAŞMENOĞLU AK PARTİ 6 Adapazarı Erdem ÖZBEK MHP 32 Karasu Dursun CANER AK PARTİ Hasan 7 Akyazı Hüseyin DÜZCAN AK PARTİ 33 Karasu MHP FİLİZFİDANOĞLU 8 Akyazı İbrahim RENÇBER AK PARTİ 34 Kaynarca Sabahattin DURAN AK PARTİ 9 Akyazı Alim GÜL AK PARTİ 35 Kaynarca Mehmet BOĞAZ AK PARTİ 1 Akyazı Ahmet ÖZBUDAK SP 36 Kocaali Şaban KANBUR AK PARTİ 11 Akyazı Hasan KAV MHP 37 Kocaali Halit DEPE MHP 12 Arifiye Ethem ÇINAR AK PARTİ 38 Pamukova Hüseyin ŞEN AK PARTİ 25

13 Arifiye Kemal UYSAL AK PARTİ 39 Pamukova Ali HİRA AK PARTİ 14 Arifiye Mustafa ALAF MHP 4 Pamukova Mevlüt EKŞİ MHP 15 Erenler Alaettin TOY AK PARTİ 41 Sapanca Ahmet ÖZÇELİK AK PARTİ 16 Erenler Süleyman KOTAN AK PARTİ 42 Sapanca Özcan ÖZEN AK PARTİ 17 Erenler Yusuf AKOVA AK PARTİ 43 Sapanca Kadir YILDIZ MHP 18 Erenler Metin SÖNMEZ MHP 44 Serdivan Necati CANTİMER AK PARTİ 19 Ferizli İsmail DURMAZ AK PARTİ 45 Serdivan Zekariya KESTANE AK PARTİ 2 Ferizli Taip ALTINTAŞ AK PARTİ 46 Serdivan Burhan GİRDAP MHP 21 Geyve Şükrü ÇELİK AK PARTİ 47 Serdivan Güngör ALBAŞ MHP 22 Geyve Neşet ÇAKIR AK PARTİ 48 Söğütlü Ferda ÖZTEN AK PARTİ 23 Geyve Osman ERKÖSE CHP 49 Söğütlü Ahmet DİN MHP 24 Hendek M.Nedim ALKAN AK PARTİ 5 Taraklı Kadir SAYIN AK PARTİ 25 Hendek Adem ÖZ AK PARTİ 51 Taraklı Fahri KOLSUZ DP 26 Hendek Alaattin PAŞA KABA AK PARTİ 4.3.1.6. Sakarya İli İlçe, Köy ve Belediyeleri Sakarya İli İlçe, Köy ve Belediyeleri tablo 4 de gösterilmektedir. Tablo 4: Sakarya İli İlçe, Köy ve Belediyeleri İlçeler Köy sayısı Belde sayısı Toplam Köy mahallesi İl ilçe mahalle sayısı Adapazarı 26 26 9 59 Erenler 6 6 25 Serdivan 1 1 1 14 Arifiye 5 5 17 Akyazı 42 3 45 3 35 Ferizli 15 2 17 1 13 Geyve 63 1 64 46 11 Hendek 7 1 71 18 24 Karapürçek 8 8 1 6 Karasu 3 4 34 13 19 Kaynarca 41 41 81 4 Kocaali 29 1 3 14 11 Pamukova 3 3 3 3 26

Sapanca 16 16 13 Söğütlü 15 15 3 8 Taraklı 22 22 16 4 TOPLAM 428 12 44 236 266 Sakarya İli Mahalli İdareleri (Belediyeleri) tablo 5 de gösterilmiştir. Tablo 5. Sakarya İli Mahalli İdareleri (Belediyeleri) BELEDİYE ADI Sakarya Büyüşehir Belediyesi Adapazarı Erenler Serdivan Arifiye Akyazı Altındere Dokurcun Kuzuluk Geyve Alifuatpaşa Hendek Çamlıca Karasu Darıçayırı Yuvalıdere Kurudere Limandere Kaynarca Sapanca Kocaali Ortaköy (Lahna) Pamukova Taraklı Ferizli Gölkent Sinanoğlu Söğütlü Karapürçek Büyükşehir Belediyesi Büyükşehir İlçe Büyükşehir İlçe Büyükşehir İlçe Büyükşehir İlçe Büyükşehir İlçe Belde Belde Belde İlçe belediye Belde Büyükşehir İlçe Belde İlçe Belediye Belde Belde Belde Belde İlçe Belediye Büyükşehir İlçe İlçe Belediye Belde İlçe Belediye İlçe belediye Büyükşehir İlçe Belde Belde Büyükşehir İlçe Büyükşehir İlçe 27

4.3.1.7. Araç, Gereç, Makine Parkı ve Teçhizat Durumu Sakarya İli araç, gereç, makine parkı ve teçhizat durumu Ekim 29 tarihi itibariyle tablo 6 da gösterilmiştir. Tablo 6. Araç, Gereç, Makine Parkı ve Teçhizat Durumu Cinsi Adedi Akaryakıt Tankeri 2 Akaryakıt Tankı 18 Ambulans 4 Arazöz 2 Asfalt Distiribitör 7 Asfalt Süpürgesi 3 Binek 33 Traktör 1 Dem. Ban. VİB. Silindir 8 Ekskavatör (Linkbelt) Kamyon 1 Las. Tek. Kazıcı-Yükleyici 3 Las. Tek. Silindir 2 İş Makinası Las. Tek. Yükleyici 7 56 Motorcraper 2 Paletli Dozer 8 Paletli Ekskavatör 5 Paletli Yükleyici 2 Yapım Greyderi 17 Jeneratör 2 Kamptreyler 21 Kamyon 46 Kaynak Makinası 2 Kompresör 4 Kurtarma Aracı 3 Minibüs 4 Motorsiklet 1 Nakliye Salı 7 Otobüs 3 Pick-up 21 Treyler 4 Vidanjör 13 TOPLAM 256 Kaynak: Köye Yönelik Hizmetler Daire Başkanlığı 28

4.3.1.8. Köy Yolları Mevcut Durum Envanteri Sakarya İli köy yolları mevcut durum envanter durumu Ekim 29 tarihi itibariyle tablo 7 de gösterilmiştir. Tablo 7. Köy yolları mevcut durum envanteri İLİN ADI SAKARYA İlçe Adı Fayd. Top. Ünite Adedi Fayd. Toplam Nüfu Grup Yol 1.DERECE ÖNCELİKLİ ve 2. DERECE 1. Derece Öncelikli KÖY YOLLARI İCMALİ Münferit Yol 1.Derece Yol (Km) 2.Derece Yol (Km) Toplam Yol Tulü Toplam Yol Tulü Adapazarı 28 12297 33 26 59 59 34,5 93,5 Arifiye 2 5169 3 2 5 5 2 7 Erenler 5 6629 5 4,5 9,5 9,5 3 12,5 Serdivan 6 853 12 7 19 19 21,5 4,5 Akyazı 62 29185 72 7 77 85,5 149 92,5 241,5 74,5 316 Ferizli 18 6263 37 25 62 62 42 14 Geyve 99 293 22,5 8,5 9 28 293 37 329 77 46 Hendek 79 26557 111 15 9 53 21 68 269 99 368 Karapürçek 5 51 19 4 23 23 3 26 Karasu 44 1784 84 3 6,5 6,5 144,5 9,5 154 64 218 Kaynarca 116 1813 89 93,5 19,5 182,5 2 22 74 276 Kocaali 39 1473 62 6 39 8 11 14 115 62 177 Pamukova 26 1751 39 62 12 11 12 113 24 137 Sapanca 16 5381 21 17 38 38 17 55 Söğütlü 18 5951 31 16 47 47 36 83 Taraklı 37 4533 49 12 47 21 96 33 129 56 185 TOPLAM 6 193116 869,5 51,5 66,5 233,5 153 285 1815 689,5 254,5 Kaynak: Köye Yönelik Hizmetler Daire Başkanlığı 29

4.3.1.9. Yer üstü ve yeraltı sulama, tarımsal faaliyetlerimizin envanteri Sakarya İli Yer üstü ve yeraltı sulama, tarımsal faaliyetlerimizin envanter durumu Ekim 29 tarihi itibariyle tablo 8 de gösterilmiştir. Tablo 8. Yer üstü ve yeraltı sulama, tarımsal faaliyetlerimizin envanteri İŞİN CİNSİ Hizmet götürülen alan İçme suyundan faydalanan hayvan sayısı Birim Saha (hektar) Büyük Baş Küçük Baş Sulama göleti 11 Adet 47114 Yerüstü suyu sulama tesisi 43 Köy 7168 Toprak muhafaza tesisi 5 Adet 332 Hayvan içmesuyu göleti 17 Adet -- 4166 793 Tarla içi geliştirme hizmetleri (arazi toplulaştırılması) 1 Adet 81 Drenaj ve toprak ıslahı 15 Köy 36512 Tarımsal kredi projeleri 187 Adet 2831 Kaynak: Köye Yönelik Hizmetler Daire Başkanlığı 4.3.1.1. İnşaat İskan Envanteri Sakarya İli inşaat iskan envanter durumu Ekim 29 tarihi itibariyle tablo 9 da gösterilmiştir. Tablo 9. İnşaat iskan envanteri İŞİN CİNSİ HAZIRLANAN PROJE SAYISI UYGULANAN PROJE SAYISI (KÖY) KONUT SAYISI TARIMSAL İŞLETME SAYISI Fiziki yerleşim yerlerinin düzenlemesi 1 3 11 74 Köy kanalizasyonu 47 47 Minare 117 54 Cami 124 124 Köy konağı 31 31 Diğer sosyal ve ekonomik tesisler 72 12 TOPLAM 392 271 11 74 Kaynak: Köye Yönelik Hizmetler Daire Başkanlığı 3

gösterilmiştir. 4.3.1.11. İçmesuları Envanteri Sakarya İli içmesuları envanter durumu Ekim 29 tarihi itibariyle tablo 1 da Tablo 1. İçmesuları envanteri SULU YETERSİZ TOPLAM KÖY ÜNİTE KÖY ÜNİTE KÖY ÜNİTE İLÇE ADI Şebekeli Çeşmeli Adet Nüfus Şebekeli Çeşmeli Adet Nüfus Şebekeli Çeşmeli Adet Nüfus Şebekeli Çeşmeli Adet Nüfus Şebekeli Çeşmeli Adet Nüfus Şebekeli Çeşmeli Adet Nüfus Adapazarı Arifiye Erenler Serdivan Akyazı Ferizli Geyve 31 31 18524 18 6 24 2582 4 4 388 31 31 18524 18 1 28 297 15 15 6163 1 1 129 15 15 6163 1 1 129 51 51 1281 32 3 35 2268 1 1 5 8 8 5 52 52 1286 4 3 43 2768 Hendek 58 58 17256 12 12 1347 1 1 466 2 2 4 174 59 59 17722 14 2 16 1521 Karapürçek 1 1 219 1 1 219 Karasu 3 3 15313 15 15 1722 3 3 15313 15 15 1722 Kaynarca 4 4 1227 78 1 79 7741 1 1 48 1 1 2 72 41 41 1275 79 2 81 7813 Kocaali 29 29 8739 11 2 13 1135 1 1 57 29 29 8739 12 2 14 1192 Pamukova 2 2 9937 3 3 487 1 1 162 3 3 199 3 3 487 Sapanca Söğütlü 1 1 22 1 1 162 1 1 22 1 1 162 Taraklı 21 21 3387 14 1 15 989 1 1 116 1 1 64 22 22 353 14 2 16 153 TOPLAM 36 36 12777 185 13 198 18562 5 5 842 12 8 2 1255 311 311 13619 197 21 218 19817 Kaynak: Köye Yönelik Hizmetler Daire Başkanlığı 31

4.3.1.12. Sakarya İl Özel İdaresi Bütçeleri Sakarya İl Özel İdaresi bütçeleri tablo 11 de gösterilmiştir. Tablo 11. Sakarya İl Özel İdaresi bütçeleri BÜTÇE YILI BÜTÇE MİKTARI 25 14.., TL 26 23.., TL 27 25.., TL 28 3.1., TL 29 33.., TL Kaynak: Mali Hizmetler Daire Başkanlığı 4.3.1.13. Personel Yapısı Sakarya İl Özel İdaresi personel yapısı tablo 12 de gösterilmiştir Tablo 12. Sakarya İl Özel İdaresi personel yapısı Memur İşçi TOPLAM (İlçe Özel İdare personelleri dahildir) Kaynak: Hukuk Müşavirliği 99 285 384 4.3.1.14. Faaliyetleri İzleme-Değerlendirme Raporlama Sistemi 532 Sayılı İl Özel İdaresinin Kanunun 39. maddesinde Vali, Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 41 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen biçimde; stratejik plân ve performans hedeflerine göre yürütülen faaliyetleri, belirlenmiş performans ölçütlerine göre hedef ve gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerini açıklayan faaliyet raporunu hazırlar. 4. maddeye göre denetimin yapılması ve faaliyet raporunun hazırlanması hususunda bu Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda 518 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile diğer kanunların ilgili hükümleri uygulanır. a) Hizmetlerde meydana gelen aksamanın giderilmesini, hizmetin özelliğine göre makul bir süre vererek il özel idaresinden ister. 32

b) Aksama giderilemezse, söz konusu hizmetin yerine getirilmesini o ilin valisinden ister. Bu durumda, vali, aksaklığı öncelikle il özel idaresinin araç, gereç, personel ve diğer kaynaklarıyla giderir. Mümkün olmadığı takdirde diğer kamu kurum ve kuruluşlarının imkânlarını da kullanabilir. Bu nedenle ortaya çıkacak maliyet vali tarafından İller Bankasına bildirilir ve İller Bankasınca o il özel idaresinin müteakip ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden il özel idaresine ayrılan paydan valilik emrine gönderilir. 4.3.2. Dış Çevre Analizi 4.3.2.1. Sakarya nın Tarihi M.Ö. XII. Yüzyılda Brigler adı verilen toplulukla başlar. M.Ö. VII. Yüzyılda Bithynialılar yaşamıştır. M.Ö. 547-546 yılında Lidya prenslikleri yaşamıştır. VII. Yüzyıl ile XI. Yüzyıllar arasında Bizanslılar yaşamışlardır. XI. Yüzyıldan sonra Selçuklular yaşamışlar, XIİI. Yüzyılda Umurhan Beyliği ve son olarak 13. Asrın sonlarına doğru Osman Gazi'nin komutanlığında Konuralp, bugünkü Adapazarı havzasını fethetmiştir. İlk olarak batı Türkistan ve Azerbaycan'dan gelen göçebe Türk boyları buralarda köyler ve kentler kurmuşlardır. I.Mahmut zamanında (1837) Adapazarı kaza haline gelmiştir. 19. asrın sonlarına doğru Kocaeli Vilayeti'nin kazası olmuştur. 22 Haziran 1954 tarihinde 6419 sayılı kanunla il olmuş ve SAKARYA adını almıştır. Adapazarı ve civarının ilk Türk sakinleri, göçebeliği terk ederek yerleşik düzene geçen Türkmen aşiretleri yörüklerdir. Bugün ADAPAZARI mahallerinin adları Türk oymaklarının adları ile anılır. (Tığcılar, Hasırcılar, Semerciler, Papuçcular, Yağcılar, Çıracılar gibi.) Adapazarı'nın Kurtuluş Savaşında da önemli bir yeri vardır. Ali Fuat Cebesoy, Sırrı Bey, Hasan Cavit Bey, Çerkez Sait Bey, Koçzade Mahmut Bey, Cevat Bey, Metozade Hüseyin Efendi, Abdurrahman Bey, Kaymakam Tahir Bey, İpsiz Recep, Kazım Kaptan, Halit Molla gibi pek çok kahramanımız Kuva-i Milliye hareketine sağladıkları yardım ve destekle Milli Mücadelenin şerefli sahifelerinde yer almışlardır. Amerikan Kız Koleji (Robert Koleji) Cumhuriyetten önce Adapazarı Cumhuriyet İlkokulu civarında kurulmuştur. 33

Acem Konsolosluğu ilk kez Sakarya'da kurulmuştur. Sakarya İli, tarihsel niteliği, coğrafi konumu ve koşulları, tarım, sanayi ve hizmet sektörü alanlarındaki avantajları ve gelişmişliği ile ülkemizin önemli illerinden biridir. M.Ö. XII. Yüzyıldan beri insan yerleşimine açık olan il, 171de Selçukluların, 1291 yılında da Osmanlıların egemenliğine girmiş; 26 Mart 1921 de Yunan işgaline uğramış, 21 Haziran 1921 de düşman işgalinden kurtarılmıştır. O tarihte adı Adapazarı olan ilde 1868 yılında belediye teşkilatı kurulmuş, 22 Haziran 1954 tarihinde Sakarya adıyla il olmuştur. İl belediyesi 6.3.2 tarihinde Büyükşehir statüsüne kavuşturulmuştur. 34

4.3.2.2. Fiziki Durum Aşağıda Sakarya İli haritası görülmektedir. Marmara Bölgesinin Kuzeydoğusunda yer alan Sakarya İli 4.817 kilometre karelik yüzölçümü ile Türkiye nin %,6 sını oluşturmaktadır. İl topraklarının %33,6 sını dağlar, %43 ünü platolar, %22,1 ini ovalar oluşturmaktadır. İlin en büyük Ovası aynı zamanda Marmara Bölgesinin de en büyük ovalarından olan Akova (Adapazarı) dır. Sakarya İli 35

Kocaeli, Bilecik, Bolu, Düzce ve Bursa illeri ile komşudur. Kuzeyinde ise Karadeniz bulunmaktadır. 4.3.2.3. Sakarya İlinin İlçeler Arası Mesafe Cetveli Sakarya İlinin İlçeler Arası Mesafe Cetveli tablo 13 de gösterilmiştir, Tablo 13. Mesafe cetveli ADAPAZARI 31 AKYAZI 9 32 ARİFİYE 2 29 9 ERENLER 24 53 33 26 FERİZLİ 35 59 31 35 6 GEYVE 37 24 35 32 57 65 HENDEK 27 11 25 21 46 51 35 KARAPÜRÇEK 55 84 64 57 31 89 91 82 KARASU 35 66 44 37 46 7 72 62 42 KAYNARCA 73 12 82 75 49 17 14 93 18 6 KOCAALİ 43 7 39 46 67 15 7 59 97 78 116 PAMUKOVA 18 42 1 19 43 43 45 35 73 53 91 5 4 3 8 6 28 35 37 27 59 39 79 42 18 2 49 29 22 4 55 54 43 34 55 53 63 4 24 67 92 63 67 91 32 97 82 122 12 14 47 74 66 47 SAPANCA SERDİVAN SÖĞÜTLÜ TARAKLI Kaynak: Coğrafi Bilgi Sistemleri 36

4.3.3. Coğrafi Konumu, Marmara Bölgesinin kuzeydoğu bölümünde yer alan Sakarya İli, adını ünlü Sakarya nehrinden almıştır. Bu nehir Sakarya İlinin bereketli topraklarına can verir. Sakarya İli topraklarının izdüşüm alanı 4.821 km², gerçek alanı ise 5.15 km²'dir. Sakarya İlinin bir kısmı Adapazarı Ovası (Akova) adı ile anılan düzlükte, Sakarya havzasının aşağı kısmındadır. Doğudan Çamdağı, güney ve güneydoğudan Samanlı Dağları, kuzeyden Karadeniz ile sınırlanan Sakarya İlinin batıdan belirgin bir doğal sınırı yoktur. Sakarya Vadisinin Kocaeli Platosu ve İzmit Körfezi'nin doğusunda da süren çöküntü alanı, ilin bu bölümüne girer. Yüzey şekillerinin başlıca öğesini Adapazarı Ovası oluşturur. Elips biçimli olan ova, doğuya ve güneydoğuya doğru bir körfez gibi sokulur. Batıya doğru Sapanca Gölü'nü içine alan ve İzmit Körfezi'nin doğusundaki ova ile birleşen oluk biçimindeki bir çukurda uzanır. Güneydoğu yönünde ise, Samanlı Dağlarının dik yamaçlarına dayanır. Sakarya Nehri, Geyve Boğazı aracılığı ile bu dağlar arasından ovaya çıkar. İl topraklarının yeryüzü şekillerine göre dağılım yüzdeleri: Dağlar % 34 Platolar % 44 Ovalar % 22 şeklindedir. Sakarya Nehri: Eskişehir' in Çifteler İlçesi yakınlarından doğan Sakarya Nehri nin kolları ile birlikte toplam uzunluğu 824 km.`dir. Ancak başlangıcında yer alan bazı kaynaklarının kuruduğu gözönüne alınırsa nehrin uzunluğu 72 km kabul edilir. İlimiz sınırları içindeki uzunluğu 159,5 km.dir. Çark Suyu: Sapanca Gölü'nün ayağı olan Çark suyu, Sakarya Nehri ne boşalır. Uzunluğu 45 km. olan akarsu, Sapanca Gölü' nün doğusundan çıkar ve batıdan Elmalı Deresi, Kocadere ve Söğüt Deresini alarak kuzeydoğuya yönelir. Seyifler Köyü yakınında Sakarya Nehrine katılır. Dinsiz Çayı: Uzunluğu 34 km.dir. Mudurnu çayının bir kolu olan Dinsiz Çayı, Hendek sınırı yakınında Şark Beynevit Köyü civarında doğar, daha sonra doğudan Fabrika Dere ve 37

Balıklı Dereyi, güneyden Bıçkı ve Gürcü Derelerini alır. Akyazı, Hendek ve merkez ilçe sınırlarının birleştiği yerde Mudurnu Çayına katılır. Mudurnu Çayı: Uzunluğu 65 km.dir. Dokurcun yakınlarında il topraklarına girer, Hendek İlçesinin kuzeybatısında Sakarya'ya karışır. Akyazı ilçesinin Taşburun Köyü civarında taşkınlar yapan ve bataklıklar oluşturan çay, yapılan ıslah çalışmalarıyla zararsız hale getirilmiştir. Darıçayır Deresi: Uzunluğu 33 km.dir. Karasu'nun güneyinde Kocatöngel Deresi adıyla kuzeye doğru akan bu dere, doğudan ve batıdan küçük yan dereciklerle birleştikten sonra Tuzla yakınında Sakarya Nehrine katılır. Maden Deresi: Uzunluğu 3 km. olan Maden deresi, Hendek yakınında Çataltepe' den doğar. Önce Kabalak Deresi adıyla kuzeye akar. Yayla Deresi ile birleştikten sonra Karasu adını alır ve Karasu ilçesinin doğusundan Karadeniz'e dökülür. Melen Deresi: Uzunluğu 3 km.dir. Kocaali ilçesinin doğusunda Akçakoca sınırında bulunan Melenağzı mevkiinde Karadeniz'e dökülür. Karaçay Deresi: Geyve ilçesinin doğusunda Mancarlı yöresinde doğar. Uzunluğu 29 km.dir. Önce Secde Dere, sonra Karaçay adlarını alarak güneybatıya doğru akar. Güneydoğudan gelen Karakaya Deresi ile birleştikten sonra Karasular mevkiinde Sakarya Nehri ne katılır. Akçay Deresi: Geyve'nin kuzeybatısındaki Eskiyayla yöresinden doğan Akçay Deresi, çok sayıda küçük dereyle birleştikten sonra Adliye Köyü kenarından Sakarya Nehri ne katılır. Yırtmaç Deresi: Kandıra ilçesinin Kuştünek mevkiinden doğar. Kaynarca-Karasu sınırındaki Acarlar Gölü'ne dökülür. Önemli kolları Büyükdere ve Kemer Deresidir. Değirmendere: Değirmendere, Kandıra'nın doğusundaki Alabaşlar köyü yakınından doğar. Kandıra-Kaynarca sınırını çizerek akar. Kaynarca'nın kuzeyinde Karaboğaz yöresinde Karadeniz'e dökülür. 38

Sapanca Dereleri: Sapanca Gölü'ne bazı irili ufaklı dereler dökülmektedir. Bunların en önemlisi İstanbul Deresi olup yıl boyunca faaliyet halindedir. Mahmudiye ve Kurtköy gibi Dereler yazın kururlar. Genellikle Samanlı Dağlarının karları ve mevsim yağmurları ile beslenen bu dereler, gölün su seviyesinde rol oynadıkları gibi sürükledikleri alüvyonları biriktirip bugünkü Sapanca'nın bulunduğu ovalık araziyi oluşturmuşlardır. GÖLLER Sakarya İl alanında pek çok sayıda göl vardır. Üçüncü zamanın sonları ile dördüncü zamanın başlarında yoğun tektonik oluşumlar geçiren il alanı yer yer çökmüş, yer yer de yükselmiştir. Kırılma ve kıvrılmalar sonucu il alanı Karadeniz'e doğru kuzey yönünde çarpılmıştır. Çarpılmadan sonra Marmara Denizi ile arada bir set ortaya çıkmıştır. Marmara Denizi ile su bölüm çizgisini oluşturan bu setin Karadeniz'e eğimli olan kesimlerindeki çöküntü alanlarının dolması ile göller oluşmuştur. Bu tektonik kökenli göller dışında, Sakarya Nehri tarafından taşınan alüvyonların yığılması ile oluşmuş göller de vardır. Bu göllerin yükseltileri ile derinlikleri pek fazla değildir. Yağışlı kuşakta yer aldıklarından bol sulu akarsularca beslenmekte ve fazla suları çeşitli ayaklarla boşalmaktadır. İldeki göllerin suları genellikle tatlıdır. Sapanca Gölü: Marmara Bölgesi'nin doğu kesiminde, Adapazarı Ovasını İzmit Körfezi oluğuna birleştiren uzun bir çukurun doğu yarısında yer alan tatlı su gölüdür. Göl, adını güney kıyısında kurulmuş olan ilçeden alır. Eski Türk kaynaklarında Ayan Gölü olarak geçer. Özellikle güneyindeki dağlardan inen sellerle iyi beslenen göl, fazla suyunu, doğu ucundan Çark suyu aracılığı ile Sakarya Nehri ne boşaltır. Sapanca'nın kıyıları, doğuda Sakarya İli, batı ucunda Kocaeli İlinde kalır. Havzası 252 km²'dir. Yüzölçümü 47 km²'dir. Doğu-batı uzunluğu 17 km'dir. Kuzey-güney genişliği 5 km olup yüzeyin denizden yüksekliği 31 metre, en derin yeri 61 metredir. Gökçeören Gölü: İl merkezinin 7-8 km kuzeybatısındadır. Basık sırtlarla çevrelenen gölün yüzölçümü 25 hektardır. Gökçeören Gölüne, yakınındaki yerleşmelerin adlarıyla, Aralık Gölü ve Meşeli Gölü de denmektedir. Gölün kuzeyinde alçak sırtlarla ayrılmış 39

yaklaşık 15 hektar genişlikte küçük bir göl daha vardır. Dipsiz Göl adıyla anılan bu göl Gökçeören Çukurluğunun devamı niteliğindedir. Göl çevresindeki hafif eğimli alanlarda yoğun tarım yapılır. Pek derin olmayan göl, yağmur ve kaynak sularıyla beslenmekte, kışın ve baharda yağışlarla genişleyip yazın çekilmektedir. Suların çekilmesiyle ortaya çıkan alanda, mısır, kavun, karpuz ve fasulye ekilir. Poyrazlar Gölü: Adapazarı'nın 7-8 km kuzeydoğusunda, Sakarya Nehri nin yakınındaki 6 hektarlık göle, doğusundaki Poyrazlar Köyü nedeniyle, Poyrazlar Gölü denir. Gölün bir başka adı da Teke Gölüdür. Sakarya Nehri nin eski yatağında oluşan Poyrazlar Gölü, iki sırt arasında uzanmaktadır. Sakarya Nehri taştığı zamanlar, fazla suları Kapaklı Barajı'ndan göle boşalmaktadır. Ayrıca, sızıntı yoluyla da gölü beslemektedir. Poyrazlar Gölü oldukça derindir. Yalnızca güney kıyıları sığ ve sazlıktır. Kuzey ucundan bir ayakla Sakarya Nehri ne boşalır. Bu gölde başta sazan olmak üzere kimi tatlı su balıkları yaşamaktadır. Taşkısık Gölü: Poyrazlar Gölü nün 15 km kadar kuzeybatısında, Göktepe'nin kuzeyinde, 3 km aralıkla iki küçük göl vardır. Bunlardan batıdakine Taşkısık Gölü ya da Çaltıcak Gölü denir. Göl dipten kaynayan sularla beslenir, kışın genişleyip yazın çekilmektedir. Yüzölçümü 9 hektar kadardır. Güney kesimi daha derin olan gölün kuzey kıyıları sazlık ve bataklıktır. Tatlı olan gölün suyunda sazan ve tatlı su balıkları yaşamaktadır. Küçük Akgöl: Adapazarı İlçesi ne 12 km uzaklıkta Karasu Karayolu üzerindeki bu göl, yakınındaki Çaltıcak Köyünün adıyla da anılır. Gölün kenarındaki küçük koru, piknik ve kamp yapmaya çok elverişlidir. Gölde her çeşit tatlı su balığı yaşamaktadır. Ayrıca, göl çevresinde tavşan, keklik ve yaban ördeği avlanabilmektedir. Büyük Akgöl: Karasu karayolu üzerinde Koyunağılı Köyü nden ayrılan yol sapağındadır. Daha çok balık avlamak amacıyla gidilen bu gölün kıyısında piknik ve kamp yeri de düzenlenmiştir. Acarlar Gölü (Acarlar Longozu): Karadeniz'e 7 metre uzaklıktaki bu gölün çevresi bütünüyle dişbudak ormanlarıyla çevrilidir. Ağaçlar yer yer gölün bataklık kesimlerine sokulmaktadır. Buralarda sülün, çulluk ve yaban ördeği gibi hayvanlar yaşamaktadır. 4

Jeolojik Yapısı: Sakarya Bölgesi üçüncü jeolojik zamanda oluştuğundan birinci dereceden deprem kuşağı üzerindedir. Aynı zamanda ovalardaki zemin sıvılaşma oranı da oldukça yüksektir ve depremlerin yıkıcı etki meydana getirmesini kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle yakın tarihimizde dört büyük deprem felaketi yaşanmış ve büyük kayıplar meydana gelmiştir. Depremlerdeki en yıkıcı etki bölge olarak; Kocaeli Körfez Bölgesinden başlayarak Sapanca, Adapazarı, Akyazı, Hendek Ovası boyunca Kaynaşlı ve Düzce istikameti yönündedir. İlimizin diğer bölgelerinde zeminin daha sağlam ve kayalık olması nedeni ile depremlerin yıkıcı etkisi daha az yaşanmaktadır. Özellikle Karadeniz e kıyı olan yerleşim yerlerinin dağlık özelliğinden dolayı depremlerde yıkıcı etki oldukça düşük miktarlardadır. 4.3.4. Nüfus Yapısı Sakarya İli nüfus yapısı tablo 14 de verilmiştir. Tablo 14. Sakarya İli nüfus yapısı İLÇELER Toplam Nüfus Şehir Nüfusu Oranı % Belde Nüfusu Oranı % Köyler Nüfusu Akyazı 83747 41157 49 1345 16 29185 35 Geyve 46629 212 43 5579 12 293 45 Hendek 7467 4517 6 333 4 26557 36 Karasu 53275 27253 51 8182 15 1784 33 Kaynarca 23376 5273 23 1813 77 Sapanca 36916 31535 85 5381 15 Kocaali 24622 12921 52 1228 5 1473 43 Pamukova 26757 166 6 1751 4 Taraklı 7693 316 41 4533 59 Ferizli 24157 13191 55 473 19 6263 26 Karapürçek 12548 7547 6 51 4 Söğütlü 14193 8242 58 5951 42 Adapazarı 237259 224962 95 12297 5 Arifiye 3729 32121 86 5169 14 Erenler 72621 65992 91 6629 9 Serdivan 7562 67549 89 853 11 TOPLAM 851292 62246 73 3613 4 193116 23 Kaynak: TÜİK Oranı % 41

Adrese dayalı kayıt sistemine göre Sakarya nın İl nüfusu 28 yılı itibariyle 851292 dir. İl nüfusunun % 73 ü (622.46) şehirlerde, % 27 si (229.246) belde ve köylerde yaşamakta olup, yıllık nüfus artış hızı binde 11.25 dir. Nüfus yoğunluğu olarak km 2 ye il genelinde 156, il merkezinde ise 624 kişi düşmektedir. 4.3.5. İklim Sakarya'nın iklimi hem Marmara Bölgesi iklimi hem de Karadeniz iklimi özelliklerini taşır. Sakarya rutubetli bir havaya sahiptir. Kışlar bol yağışlı ve az soğuk, yazlar ise sıcak geçer. Adapazarı merkezinde yıllık ortalama sıcaklık 14.1 C dir. Bugüne kadar ölçülen en düşük sıcaklık - 14.5 C, en yüksek sıcaklık 41.8 C olmuştur. Yıllık ortalama nem oranı % 71.7' dir. Bahar aylarında bol yağış alan Sakarya ilinde yağışlı gün sayısı ortalama 116.2 gündür. Yıllık yağış 84.5 mm dir. Yağışın mevsimlere dağılışı ortalama olarak ilkbaharda 179,2 mm, yazın 148,4 mm, sonbaharda 279,1mm ve kışın 233,8 mm.dir. Uzun yıllar ortalaması nispi nem ise % 72 dir. Son yıllarda görülen yüksek sıcaklık ve yaz aylarında yağışın yetersiz kalması sulama ve sulama projelerine olan ihtiyacı gündeme getirmiştir. Rüzgarlar genel olarak kuzeydoğudan poyraz, kuzeybatıdan da karayel olarak eser. Zaman zaman güneyden esen lodos, özellikle Adapazarı Ovası nda sıcaklığın artmasına yol açar. 4.3.6. Kültür Sakarya İli nde kültürel faaliyetler oldukça yaygındır. Sit alanlarının bol olması, tarihi kültürünün zengin olması nedeniyle müzecilik anlamında zengin sayılabilir. Sakarya Müzesi: Sakarya İli, Adapazarı İlçesi, Semerciler Mahallesi, Milli Egemenlik Caddesi, İstasyon karşısında yer alan Müze binası, bahçesi ile birlikte 1.29 m 2 lik bir alan üzerine kurulmuştur. Müzedeki eser çeşitleri tablo 15 de gösterilmiştir. 42

Tablo 15. Müzedeki eser çeşitleri Müzedeki Eser Çeşidi Sayısı Arkeolojik 167 Etnografik 185 Sikke 1.322 Mühür ve Mühür Baskısı 11 El Yazması 4 Toplam 1.689 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Alifuatpaşa-Geyve Özel Kuva-i Milliye Müzesi ndeki eser çeşitleri tablo 16 da gösterilmiştir. Tablo 16. Alifuatpaşa-Geyve Özel Kuva-i Milliye Müzesi Eserlerin Çeşidi Sayısı Etnografik 26 Arşiv Vesikası 47 Toplam 73 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Deprem Müzesi: Adapazarı Belediyesi tarafından işletilmektedir. Adapazarı İlçesi, Cumhuriyet Mahallesi, Kavaklar Caddesinde yer alan Deprem Müzesi 45 m² lik kullanım alanına sahiptir. Sergi standları, kafeterya ve sinevizyon salonu bulunan müzede; Sakarya İli nde meydana gelen 1967 ve 1999 yılı depremlerine ilişkin deprem öncesi ve sonrası fotoğraflar ile suni deprem yaratan titreşimli elektronik bir stand, depremde yıkılan binaların yapım tekniği ile ilgili inşaat malzemeleri ve sismograf ile depremle alakalı diğer unsurlar sergilenmektedir. Koleksiyonerler: Sakarya Müzesi denetiminde Kültür Varlığı Koleksiyonu yapan 6 kişide; 47 adet Sikke, 18 adet arkeolojik ve 145 adet etnografik eser bulunmaktadır. 43

Kütüphaneler İl genelinde bir adet gezici kütüphane aracı köylere ve köy okullarına toplam 82 noktada hizmet vermektedir. Hendek, Sapanca, Kocaali, Karasu, Akyazı, Pamukova, Kaynarca, Geyve, Alifuatpaşa, Söğütlü İlçelerinde halk kütüphaneleri bulunmaktadır. Ayrıca Ferizli Belediye Kütüphanesi ve Karapürçek Kaymakamlığı bünyesindeki kütüphaneler halka hizmet vermektedir. Sakarya İlindeki kütüphaneler tablo 17 de gösterilmiştir. Tablo 17. Sakarya İlindeki kütüphaneler (28 Yılı) KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI SAKARYA İLİ NDEKİ KÜTÜPHANELERİN 28 YILI GENEL RAPORU Kitap Okuyucu Üye Ödünç Materyal Kütüphane Adı Sayısı Sayısı Sayısı Sayısı İl Özel İdaresi Kütüphanesi 17 3744 18 16485 Sakarya İl Halk Kütüphanesi Müdürlüğü 34282 5914 289 18565 Kemalettin Samipaşa Çocuk Kütüphanesi 757 1257 344 2779 Akyazı İlçe Halk Kütüphanesi 1657 1733 245 177 Geyve İlçe Halk Kütüphanesi 9639 12876 667 638 Hendek İlçe Halk Kütüphanesi 12276 37494 1135 1878 Karasu İlçe Halk Kütüphanesi 1938 23277 715 1889 Kocaali İlçe Halk Kütüphanesi 5321 758 Pamukova İlçe Halk Kütüphanesi 9173 5694 55 295 Sapanca İlçe Halk Kütüphanesi 11912 16827 344 9695 Söğütlü İlçe Halk Kütüphanesi 359 1598 122 454 TOPLAM Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 114494 171348 6211 6265 4.3.7. Turizm 4.3.7.1. Turizm İşletmeleri ve Tesisler İlimizdeki Tesislerin Toplam Kapasitesi: Mevcut toplam yatak kapasitesi: 11563 adettir. Yatırım belgeli konaklama tesisleri yatak kapasitesi toplam 875 dir.yatırım tesisleri tamamlandığında toplam yatak kapasitesi 2438 olacaktır gösterimiştir. İlimize Gelen Turist Sayısı tablo 18 de, geceleyen turist sayısı ise tablo 19 da 44

Tablo 18. İlimize gelen turist sayısı Giriş Yapan 21 22 23 24 25 26 27 28 29* Yerli Turist 2.146 24.553 34.33 4.414 78.159 9.787 61.491 62.1 29.41 Yabancı Turist 4.414 1.981 1.83 1.377 2.861 976 5.23 6.943 2.245 Toplam 24.56 26.534 36.133 41.791 81.2 1.763 66.721 68.944 31.646 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Tablo 19.Geceleyen turist sayısı Geceleyen 21 22 23 24 25 26 27 28 29* Yerli Turist 37.78 41.794 6.917 66.759 11.161 1.418 86.68 87.757 44.795 Yabancı 12.772 8.592 5.897 9.48 8.735 4.439 13.449 22.842 8.298 Turist Toplam 49.85 5.386 66.94 76.239 19.896 14.857 99.517 11.599 53.93 * Eylül 29 Ayı itibariyle Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 4.3.7.2. Sağlık Turizmi 1. Geyve Maden Suyu 2. Taraklı İçmeler ve Acısu İçmesi 3. Taraklı Kil Hamamı Kaplıcaları 4. Kuzuluk Kaplıcaları 4.3.7.3. Yayla Turizmi 1. Soğucak Yaylası 2. Kırca Yaylası 3. Katırözü Yaylası 4. Kirpiyan Yaylası 5. Keremali Yaylası 6. Sultanpınar Yaylası 7. Acelle Yaylası 8. Yanık Yaylası 9. Sulucaova Yaylası 1. Yörükyeri Yaylası 11. Çilekli Yaylası 12. Akar Yaylası 45

13. Haydarlar-Kuloğlu Yaylası 14. Davlumbaz Yaylası 15. Turnalı Yaylası 16. Çiğdem Yaylası 17. Dikmen Yaylası 18. Karagöl Yaylası 19. Hamzapınar Yaylası 2. Belengerme Yaylası 21. İnönü Yaylası 22. Güzlek Yaylası 4.3.7.4. Kıyı Turizmi 1. Karasu 2. Kocaali 3. Sapanca Gölü 4.3.7.5. Doğa Turizmi Sakarya ili iklimin toprak yapısının kendisine verdiği avantajlar sayesinde çok zengin florasını insanların rehabilitasyonuna sunmaktadır. Flora turizmi konusunda Sapanca İlçesi, biraz daha ön plana çıkmaktadır. Orman İçi Dinlenme Tesisleri 1) İl Ormanı Orman İçi Dinlenme Yeri 2) Poyrazlar Gölü Orman İçi Dinlenme Yeri 3) Kuzuluk Orman İçi Dinlenme Yeri 4) Çadır Gölü Orman İçi Dinlenme Yeri Av Turizmi Yaban Hayvanı Koruma Sahaları Sakarya-Kaynarca-Acarlar Gölü Yaban Hayatı Koruma Sahası Yaban Hayvanı Yerleştirme Sahaları Sakarya İli, Kazımpaşa Mahallesi, Dereköy Mevkii Sakarya İli, Adapazarı İlçesi, Aşıklar Çeşmesi Mevkii 46

Sakarya İli, Kaynarca İlçesi-Sarıbeyli Mevkii Sakarya-Sapanca-Ambar Köprü Mevkii Sakarya-Kazımpaşa-Alçakaçma Mevkii 4.3.7.6. Kültür Turizmi Bizans döneminden kalma Jüstinianus Köprüsü, cami ve kalelerde görülen Osmanlı izleri, özellikle Taraklı Evleri ile kültür turizmine müsait bir yapı arz etmektedir. Sit alanları ve sayıları tablo 2 deki gibidir. Tablo 2. Sit alanları SİT ALANLARI SAYISI ARKEOLOJİK SİT 8 KENTSEL SİT 2 TARİHİ SİT DOĞAL SİT 1 TOPLAM 2 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Taşınmaz kültür varlıkları (tek yapı ölçeğinde) tablo 21 de gösterilmiştir. Tablo 21. Taşınmaz kültür varlıkları TEK YAPILAR SAYISI Askeri yapılar 4 Dinsel ve kültürel yapılar 7 İdari yapılar 6 Sivil mimari örnekleri 188 Endüstriyel yapılar 11 Doğal anıtlar 71 TOPLAM 35 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 47

Tablo 22. Askeri yapılar (kaleler) Adı-Adresi İlçesi Kadastrol Durum Pafta Ada Parsel Tescil Kararı Paşalar Kalesi Paşalar Köyü Pamukova - - - 3.4.1999/7158 Harmantepe Kalesi Har. Köyü Tepecik Mevkii Söğütlü 2-564 18.4.1992/243 Seyifler Kalesi-Seyifler Köyü Ferizli 1-25-37,39-4 1.1.24/148 Karasu Kalesi-Akkum Köyü Tuzla Mevkii Karasu Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Dini ve kültürel yapılar (köprüler) tablo 23 de verilmiştir. Tablo 23. Dini ve Kültürel yapılar (köprüler) Adı-Adresi İlçesi Kadastrol Durum Pafta Ada Parsel Tescil Kararı Jüstinianus Köprüsü Beşköprü Mevki Adapazarı - - - 5.2.1982/13517 II. Beyazıt Köprüsü Alifuatpaşa Beldesi Köprü Kalıntısı Alifuatpaşa Beldesi Adacık içi Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Geyve - - - 15.7.1978./A 1231 Geyve - - - 17.7.1996/5282 Sakarya, tarihi ve doğal güzellikleri ile ülkemizin önemli turizm merkezlerinden biri olma özelliğini taşımaktadır. Göl, ırmak ve deniz varlığı ile Türkiye nin başta gelen illerinden olan Sakarya, hızla artan tesisleşme oranı ve doğal güzellikleri ile turizme açılarak bölgenin ve ülkenin cazip yerlerinden biri haline gelmiştir. Özellikle İstanbul ve İzmit ten düzenlenen alternatif spor turları ve günlük turlarla hem tanınma oranı artmakta hem de var olan turistik potansiyeli yükselmektedir. 4.3.7.7. Spor turizmi Genel turizm tariflerinden hareketle, spor turizmi kavramı için, spora ilgi duyan kişilerle, aktif olarak spor yapan kişi, grup ya da takımlar ile bunların idarecileri ve 48

seyircilerinin turizme katılmalarından doğan olaylar ve ilişkiler bütünü, şeklinde bir yaklaşımda bulunmak mümkündür. 1. Yağlı Güreş Akyazı-Akbağlık Yağlı Güreşleri, Sapanca-Karakucak Yağlı Güreşleri, Söğütlü Yağlı Güreşleri (Tarım ve Hayvancılık Festivali ile birlikte) 2. Sapanca Kürek Yarışları 3. Salon Sporları Atatürk Kapalı Spor Salonu 4. Triatlon Sapanca Gölü ve çevresi 5. Şirketlere Özel Outdoor Etkinlikleri Sapanca Akyazı Geyve Taraklı bölgeleri yayla, akarsu çevreleri, orienteering, trekking, paint-ball, quadsafari turları, vb. turistik ve sportif organizasyonlara ev sahipliği yapabilecek kabiliyette yörelerdir. 6. Orienteering Sakarya İli çevresinde başta orman içi dinlenme bölgeleri olmak üzere, gerekli izinlerin alınmasını müteakiben bölgedeki birçok yayla, orman arazisi ve akarsu boyları. 7. Paint-Ball 8. Offroad Yarışları 4.3.7.8. Sakarya İli nde Turizme Yönelik Spor Merkezleri Melen Çayı: Düzce sınırımızı oluşturan Melen Çayı, Rafting ve Akarsu kanosu sporlarının yapılabildiği 3. sınıf parkura sahiptir. Bu parkur Düzce İli Cumayeri İlçesi Dokuzdeğirmen Köyü nden başlayarak İlimiz, Kocaali İlçesi Beyler Köyü arasında 12 km. uzunluğundadır. Parkurun başlangıç ve bitiş noktalarındaki tesisler kısmen tamamlanmıştır. Traking, görüntü avcılığı, olta balıkçılığı, piknik ve mesire etkinlikleri, arazi oryantriği, kampçılık vb. doğa sporlarının yapılabileceği merkez İstanbul a 2 km. 49

mesafededir. Melen çayı Kano ve Rafting parkuruna spor ve turizm amaçlı gelen turistlerimiz yaz aylarında sahil ilçemiz olan ve kumuyla ünlü Kocaali plajlarından yararlanabileceği gibi, yine aynı eşsiz güzelliklere sahip bir dizi kaya mağara içerisinden geçilerek ulaşılan şelalesiyle anılan Maden deresi de alternatif gezi fırsatları sunmaktadır. Maden Deresi Şelalesi: İlimiz Kocaali İlçesinde eşsiz güzelliklere sahip bir dizi kaya mağara içerisinden geçilerek ulaşılan şelalesiyle anılan Maden deresi çevresindeki piknik alanları ve traking yapılabilecek parkurlar bulunmaktadır. Yine Kocaali İlçemizin kumuyla ünlü plajlarından yararlanmak mümkündür. Serdivan Pist ve Parkurları: Sakarya İli, Serdivan İlçesi nde bulunan bu alanda; a) Otomobil ve motor sporları ile b) Yelkenkanat ve yamaç paraşütü yapılabilmektedir. Serdivan tepeleri topoğrafik yapı olarak off-road, rally, trophy, dağ bisikleti, çim kayağı, gibi sporlar için oldukça elverişlidir. Sapanca Gölü: Sapanca İlçesi nde bulunan ve Sakarya İli nin içme suyu ihtiyacının bir kısmının karşılandığı gölde kürek, yelken, su kayağı, dalış, durgun su kanosu, yüzme, triatlon gibi su sporları yapılabilmektedir. Sapanca Gölü nde mahalli, ulusal ve uluslararası kürek ve durgun su kanosu müsabakaları, kampları ve eğitim organizasyonları yapılmaktadır. Göl çevresinde değişik spor tesisi ve parkurları bulunmakta olup, yörenin turizme açılarak su sporları dallarının tamamının ekolojik dengeyi bozmadan yapılabilmesi için çalışmalar sürdürülmektedir. Mudurnu Çayı: Sakarya İli, Akyazı İlçesindeki Mudurnu Çayı nda akarsu kanosuna imkan veren biri Dokurcun-Beldibi arasında 2 kilometrelik, diğeri Beldibi- Kuzuluk arasında 12 kilometrelik iki parkur bulunmaktadır. Çay çevresinde traking, bisiklet, olta balıkçılığı, kampçılık vb etkinlikler düzenlenmektedir. Yağlı Güreş Organizasyonları: Sakarya İli nde Karapürçek İlçesi Akbağlık Yağlı Pehlivan Güreşleri, Söğütlü İlçesi Tarım Hayvancılık ve Yağlı Pehlivan Güreşleri, Hendek İlçesi Selman Dede Yağlı Pehlivan Güreşleri ve Kaynarca Yağlı Pehlivan Güreşleri yapılmaktadır. 5

Karagöl Yaylası: Taraklı İlçesi nde bulunan yayla, yamaç paraşütü sporunda eğitim merkezi olabilecek niteliktedir. Ekolojik denge bozulmadan yapılacak tesislerde konaklama imkanı sağlandığında dünya çapında eğitim merkezi hüviyetine dönüşebilecektir. Trekking Parkur Alanları: 1 Nolu Nokta: Doğançay Maksudiye Kamışlı - Kulfallar (23 kilometre) 2 Nolu Nokta: Karasu Köyü Kuyumculu - Maden Deresi - Şerbet Pınarı Çıralıdüzü - Maden Deresini takiben Gölkent Su Alma Tesisleri. (19 kilometre) (Bu vadi Çamdağı olarak geçer.) 3 Nolu Nokta: Doğantepe Bağcağız Koru Belpınarı - Hamzapınarı (22 kilometre) 4 Nolu Nokta: Geyve Devlet Yolu Akçay Fevziye İlimbey Balkaya Güldibi - Sapanca (15 kilometre) 5 Nolu Nokta: Aksu (köprü) Güney Yeniyayla - Orta Mahalle - Ufuk Mahalle Göksu - Aksu (14 kilometre) 6 Nolu Nokta: Mekece Kemaliye Çilekli - İnönü Yaylası (Konaklama) (19 kilometre), İnönü Yaylası Çilekli Bakacak - Eski Yayla (Patika Yol) - Kırca Yaylası (22 kilometre). Motokros Parkur Alanları: 1 Nolu Nokta: Taraklı Mahdumlar - Karagöl Yaylası - Hanyatak Yaylası Çatalkaya Boztepe Beldibi - Kuzuluk. 2 Nolu Nokta: Geyve Burhaniye Saraçlı Setçe - Karagöl Yaylası. 3 Nolu Nokta: Caferiye Melen Bezirgan Aydoğan Ortaköy Yalpankaya Yanıksayvan - Kızılüzüm (Hendek - Kocaali Devlet Yolu) - Hendek. 4 Nolu Nokta: Geyve Devlet Yolu Kayıkbaşı Akıncı Menekşeoruç - Kırca Yaylası - Eskiyayla Çilekli Kemaliye - Mekece. 5 Nolu Nokta: Dokurcun - Dikmen Yaylası - Dikmen Yamaç - Eskiyatak Güneyköy Kadıfekale Deremahalle - Karadere. Su Sporları: Kano - Su Bisikleti - Sürat Motoru: Sapanca Gölü Kano :Sakarya Nehri (Ferizli-Yenimahalle noktaları) 51

Kürek Yelken - Sörf: Sapanca Gölü Diğer Su Sporları 1 Nolu Nokta: Sapanca Gölü (Yıkılan Sapanca Oteli-Metin Restaurant Arası) 2 Nolu Nokta: Poyrazlar Gölü 3 Nolu Nokta: Gölkent 4.3.8. Tarım Ülkemiz ve Bölgemiz ekonomisinin temel taşlarından birini oluşturan tarım, Sakarya İli nde de ekonomik ve sosyal hayattaki yeri ile önemli bir sektördür. Sanayi ve hizmet sektöründe son yıllarda yaşanan gelişmeye rağmen tarım, ekonomide önemli pay almayı sürdürmektedir. İlin Arazi Varlığı -Toprak ve Su Rejimi Sakarya'da Arazinin Niteliklerine Göre Dağılımı Tarım Alanı 51% Orman ve Fundalık Alan 42% Çayır ve Mera 3% Tarım Dışı Alan 4% Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü Sakarya İli nde tarım yapılan topraklar 245.356 hektar genişlikle ilin yaklaşık %51 ini kaplamaktadır. Sulanabilme kabiliyetine haiz 93. hektarlık alanın yaklaşık 2 bin hektarlık (toplam alanın % 8 i) bölümünde sulama ünitelerinden fiilen yararlanılarak sulu tarım yapılmaktadır. 52

Tarım Arazilerinin Dağılımı Sakarya İli Tarım Arazilerinin Kullanım Amacına Göre Dağılımı, (27 28) tablo 24 de gösterilmiştir. Tablo 24. Sakarya İli Tarım Arazilerinin Kullanım Amacına Göre Dağılımı Tarım Alanlarının Dağılımı Hektar 27 % Hektar 28 % Tarla Arazisi 19.625 44,68 19.559 44,65 Sebze Arazisi 9.24 3,77 9.344 3,81 Meyve Arazisi 6.757 2,75 6.839 2,79 Fındık 68.563 27,94 69.45 28,31 Bağ 3.599 1,47 3.63 1,47 Zeytin 417,17 419,17 Kavak 8.75 3,57 9.1 3,71 Diğer Kullanım Amaçlı Arazi 46.423 18,92 45.159 18,41 İkinci Ürün Ekilişleri - 8.19-3,27-8.118-3,31 TOPLAM 245.356 1, 245.356 1, Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü Bu alanlar yaklaşık 6 bin aile tarafından kullanılmakta ve işletme başına ortalama 41 dekar arazi görünmesine rağmen, işletmelerin ancak % 18 i 5 dekarın üzerinde arazi varlığına sahiptir. 53

4.3.8.1. Tarımın Sakarya İli Ekonomisindeki Yeri Ülke genelinde tarım sektörü; 28 yılı verilerine göre GSMH içinde %7,5 lik payla inşaat, ticaret, sanayi sektörleri arasında üçüncü sırada yer almakta iken, diğer sektörler karşısında sanayinin tartışılmaz üstünlüğü görülen Marmara Bölgesinin bir ili olan Sakarya da ise %24 lük pay ile ilk sırada yer alarak sanayiye kaynak aktaran itici bir güç konumundadır. Sakarya İli ekonomisi içerisinde tarım sektörü önemli bir paya sahiptir. Tablo 25 de tarımsal GSH nın 28 yılında alt sektörlere göre dağılımı gösterilmektedir. Tablo 25. Tarımsal GSH nın alt sektörlere göre dağılımı, 28 Üretim Üretim Değeri TL 27 % Oranı Üretim Değeri TL 28 % Oranı Tarla Bitkileri Üretimi 242.19.28 14,1 262.96.327 14,6 Sebze Üretimi 99.19.1 5,8 111.8.6 6,2 Meyve Üretimi 554.376.75 32,4 527.212.8 29,4 Hayvansal Üretim 89.18.511 47,3 885.726.744 49,5 Su Ürünleri Üretimi 6.259.226,4 7.198.11,4 TOPLAM 1.71.692.768 1 1.794.844.4 1 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü Tablo 25 de görüldüğü gibi tarımsal üretim değerinde 27 yılına göre %5 lik bir artış olmuştur. Sektörlere göre üretim değeri dağılımlarına bakıldığında meyvecilikten elde edilen üretim değerinin bir önceki yıla göre %5 oranında azaldığı görülmektedir. Bunun nedeni ise 28 yılındaki fındık fiyatlarının bir önceki yıla göre düşük olmasıdır. Sakarya İli nin güneyinde yer alan ilçelerde sebzecilik ve çeşitli meyveler, orta kesimde başta mısır olmak üzere tarla ziraatı ve sebzecilik, kuzeye gidildikçe fındığın öne çıktığı görülmekle birlikte il genelinde hayvancılık yaygın olarak yapılmaktadır. Bazı tarımsal istatistiklerin ilçeler üzerinde dağılımı tablo 26 da görülmektedir. 54

Tablo 26. İlçelerde Tarımsal işletmeler, Kişi Başına TGSH, TL, 28 1 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Merkez Akyazı Ferizli Geyve Hendek Karapürçek Karasu Kaynarca Kocaali Pamukova Sapanca Söğütlü Taraklı Tarım İşletmesi Sayısı TGSH/Kişi Bit. GSH/Kişi Hay. GSH/Kişi Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü Tablo 26 da gösterildiği gibi tarımdan elde edilen gelirin kişi başına dağılımında Kaynarca ve Taraklı İlçeleri ön plana çıkmaktadır. Bu da söz konusu ilçelerdeki temel geçim kaynaklarının tarımsal faaliyetlere dayalı olduğunu göstermektedir. 4.3.8.2. Bitkisel Üretim Arazilerin küçük ve parçalı olması Sakarya İli nin tarımsal geleceğinde sebzecilik sektörünü ön plana çıkarmaktadır. 1995 yılından bu yana uygulanan projeli faaliyetlerle yoğunlaştırılan eğitim ve yayım çalışmaları sonucunda üreticilerde açık ve örtü altı sebze kültürünün gelişmesi; ekim alanları, çeşitlilik ve üretimde kayda değer artışlar getirmiştir. Tarım alanlarının % 44,65 inde tarla tarımı yapılmakta, bu alanın % 43,14 ünde üretilen mısır ekim alanları açısından olduğu gibi endüstride kullanımı açısından da önemli bir yer almaktadır. Sakarya İli nde fındık yetiştiriciliği yapılan alan, toplam tarım alanlarının %28 sine tekabül etmektedir. Bu alandan elde edilen fındık geliri, tarımdan elde edilen gelirin %21 i, meyvecilikten elde dilen toplam gelirin %7 i kadardır. İl genelinde üretim payı olarak % 3 gibi küçük bir paya sahip olan bağcılık sektörü, özellikle Geyve ve Pamukova ilçelerinde önemli ölçüde çiftçi ailesinin asli geçim kaynağıdır. 55

Sakarya İli nde toplam tarım yapılan alan 245356 hektar olup tarla tarımından geriye kalan 9344 hektar alanda sebzecilik, 6839 hektar alanda meyvecilik, 6945 hektar alanda fındık yetiştiriciliği, 363 hektarlık alanda bağcılık, 91 hektar alanda kavakçılık, 419 hektar alanda ise zeytincilik yapılmaktadır. İlin tarımsal yapısı polikültür bir özellik göstermekte, işlenen tarım alanlarında en fazla tarla bitkileri yetiştiriciliği yapılmaktadır. A.Tarla Bitkileri Üretimi İlde uygulanan tarla tarımında ağırlıklı olarak yer alan ürünler arasında mısır ile münavebe bitkisi olarak buğday, endüstri bitkilerinden şeker pancarı ile ayçiçeği, yumrulu bitkilerden patates ve yem bitkilerinden yonca sayılabilir. Buğday, mısır, şekerpancarı ve ürünlerde ildeki verim, Türkiye ortalamasının üzerindedir. Sakarya İli nde 27-28önemli tarla bitkileri ekiliş ve üretim miktarları (dekar, ton, kg/dekar) tablo 27 de gösterilmiştir. Tablo 27. Sakarya İli nde önemli tarla bitkileri ekiliş ve üretim miktarları (dekar, ton, kg/dekar) Ürünler 27 28 Ekim Alanı Üretim Verim Ekim Alanı Üretim Verim Mısır 472.874 41.112 867 481.442 392.95 816 Buğday 212.465 8.835 38 198.149 91.84 46 Arpa 48.85 17.513 359 48.887 18.447 377 Şeker pancarı 49.2 294.35 5.983 48.563 273.845 5.639 Fiğ 43.863 25.49 571 48.92 24.717 514 Yonca 5.33 68.852 1.376 47.653 69.95 1.467 Ayçiçeği 29.146 3.331 114 34.322 5.682 166 Patates 11.422 23.13 2.15 11.5 27.575 2.398 Kuru fasulye 4.41 863 196 2.92 587 21 Tütün 4.825 1.447 3 2.5 763 35 Korunga 556 461 829 834 3.255 3.93 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü B.Sebze Üretimi Her ilçede sebze üretimi yapılmakla birlikte Pamukova, Geyve, Adapazarı, Söğütlü ve Hendek İlçeleri ticarî anlamda sebzeciliğin sürdürüldüğü yerlerdir. Bu ilçeler büyük tüketim merkezlerine yakınlıklarının da avantajını kullanmakta, iç tüketimin yanında il dışı talepleri de karşılamaya yönelik bir sebzecilik çalışması içindedirler. 27 28 yıllarına 56

göre önemli sebze ekiliş ve üretim miktarları (dekar, ton, kg/dekar) tablo 28 de verilmişrtir. Tablo 28. Önemli sebze ekiliş ve üretim miktarları (dekar, ton, kg/dekar) Ürünler 27 28 Ekim Alanı Üretim Verim Ekim Alanı Üretim Verim Domates 1.934 44.37 4.28 11.49 47.496 4.163 Başlahana 1.24 31.582 3.84 1.63 42.94 3.96 Kabak (çerezlik) 18.325 2.734 149 8.325 1.393 167 Kıvırcık Marul 8.17 12.67 1.55 7.842 11.777 1.52 Ispanak 5.989 5.54 844 6.289 5.285 84 Karnabahar 5.2 1.82 2.8 6.18 13.36 2.162 Karpuz 4.546 16.65 3.663 5.72 24.7 4.87 Sivri Biber 3.584 5.671 1.582 3.514 5.278 1.52 Salçalık Biber 3.495 4.983 1.426 3.49 4.943 1.416 Sakız Kabağı 2.552 3.937 1.543 2.757 4.339 1.574 Taze Fasulye 2.95 1.438 686 2.654 2.336 88 Balkabağı 1.384 3.786 2.736 2.457 8.89 3.618 Kavun 1.2 3. 2.5 1.465 3.522 2.44 Hıyar 1.195 2.792 2.336 1.22 2.92 2.379 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü C.Seracılık Sakarya İli nde işletmelerin arazi varlıklarının çok küçük oluşu, özellikle %3 unun 15 dekardan az tarım arazisine sahip oldukları düşünülürse, bu alanlardan en yüksek verim ve gelir elde edilebilmesi sera sebzeciliği ya da süsü bitkisi yetiştiriciliği ile mümkündür. Kontrollü Örtüaltı Üretiminin Uygulamasına İlişkin Yönetmelik ve uygulama talimatları doğrultusunda bütün ilçelerde 5 m² ve üzeri üretim yapan bütün işletmelerin kayıt altına alınması çalışmaları sürdürülmektedir. D. Meyve Üretimi Adapazarı, Geyve, Pamukova, Taraklı ve Sapanca da ağırlıklı olarak elma, armut, ayva, kiraz ve vişne, diğer ilçelerde de fındık üretiminin etkili olduğu görülmektedir. 27 28 yıllarında önemli meyve ağaçlarının sayısı ve üretimi (ton) tablo 29 da verilmiştir. 57

Tablo 29. Önemli meyve ağaçlarının sayısı ve üretimi (ton) 27 28 Meyveler Meyve veren ağaç sayısı Üretim Meyve veren ağaç sayısı Üretim Armut 178555 6241 17378 4692 Ayva 61855 17276 58825 5343 Elma 5545 25644 54513 4373 Trabzon hurması 885 579 128 683 Erik 14412 851 1498 8939 Kiraz 38118 1979 399925 11792 Şeftali 25262 6585 262155 892 Vişne 6796 212 7744 3649 Ceviz 975 2695 11927 3938 Fındık ocağı 343528 847 3457793 115432 Bağ 36186(*) 34795 34787 34687 Çilek 9(*) 29 1388 4529 * Bağ ve çilek alanı dekar Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü E.Süs Bitkileri İklim ve konumu itibariyle özellikle dış mekan süs bitkisi üretimine uygun olan ilde sektör hızla gelişmektedir. 1997 yılında 14 işletmede 65 dekar olan süs fidanı üretimi, 28 yılında 347 işletmede 6.567 dekar alana yayılmıştır. Henüz ruhsatlandırma işlemleri devam eden ve 28 yılında süs bitkileri eğitimlerimize katılıp üretime başlayanlarla beraber dış mekan süs bitkisi toplam üretim alanının 12. dekara yaklaştığı tahmin edilmektedir. 58

Tablo 3. Süs bitkileri 1997 28 İşletme Adedi Dekar İşletme Adedi Dekar 14 65 347 6.567 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü Sakarya İli, Serdivan İlçesi, Yazlık Mahallesinde 134 dekar alan İl Özel İdaresi nce alınmış, sözleşmeli modelle süs bitkileri üretmek kaydıyla profesyonel firmalara 16 yıllığına kiralanmıştır. Alternatif üretim bölgeleri için arazi belirleme çalışmaları devam etmektedir. 4.3.8.3. Hayvan Varlığı ve Hayvansal Üretim Sakarya İli ndeki hayvan varlığı tablo 31 de gösterilmiştir. Tablo 31. Hayvan varlığı İlçe Adı Büyükbaş Küçükbaş Tek Tırnaklı Sığır Buzağı +Dana Manda Toplam Koyun Keçi Toplam At Katır Eşek Adapazarı 1237 3651-1621 1451 1 1551 53 Akyazı 11431 13 52 1321 2498 48 2978 125 3 Arifiye 2182 783 5 297 1-1 Erenler 4875 168 45 66 3-3 3 Ferizli 326 249-575 88-88 Geyve 6765 3-9765 8 6 14 25 15 6 Hendek 815 1996 45 156 251 124 2643 23 4 3 Karasu 8668 329 2 1196 95 6 11 Karapürçek 2263 762-325 12 3 15 26 2 34 Kaynarca 123 535-1765 116 9 125 Kocaali 2738 776-3514 - - Pamukova 2541 624 5 317 3414 685 499 18 5 13 Sapanca 12 2-14 2-2 9 Serdivan 514 165 6 6175 444-444 15 Söğütlü 5433 2734 55 8222 1368 5 1418 17 Taraklı 4 1962-5962 375 98 473 38-52 Toplam 93145 31663 683 125491 2845 8599 36644 892 22 229 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü 59

A. Hayvansal Üretim Sakarya İli ndeki hayvansal üretim tablo 32 de gösterilmiştir. Tablo 32. 24-28 yılları hayvansal üretim (ton) Ürünler 24 25 26 27 28 Kırmızı et 15175 15175 1518 15214 14859 Beyaz et 148134 152554 16966 175772 175683 Süt 198962 198962 211576 21941 26363 Bal 422 58 623 92 1147 Yumurta (Adet) 1672975 156832 795 1113 198355 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü B. Hayvansal Üretimi Geliştirme Çalışmaları Sakarya İli nin tarımsal projeksiyonunda öne çıkan hayvancılığın geliştirilmesi amacı ile ırk ıslahı, mera ıslahı, hayvan sağlığı hizmetleri ve hayvansal faaliyetlerin desteklenmesi gibi birçok konuda çeşitli projeler uygulanmaktadır. Suni Tohumlama Çalışmaları 23 28 yılları suni tohumlama çalışması tablo 33 de gösterilmiştir. Tablo 33. 23 28 yılları suni tohumlama çalışması Yıllar 1.Tohumlama 2.Tohumlama Toplam 23 15389 2123 17512 24 18251 2283 2534 25 26393 3588 29981 26 34831 5275 416 27 3618 786 43266 28 3312 65 3917 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü 6

Mera Islah Çalışmaları 4342 sayılı Mera Kanunun uygulamaya girdiği tarihten itibaren Sakarya İli nde Mera Komisyonu ve Sapanca ve Kaynarca İlçeleri merkezden yürütülmek üzere toplam 11 ilçede Mera Teknik Ekipleri oluşturulmuş ve 4 yıl içerisinde Mera Tespitleri 13 ilçede, 525 yerleşim yerinde % 98 tamamlanmıştır. Yapılan mera ölçümleri neticesinde mera alanlarının sınırları ve üzerinde bulunan işgal ve tahribatlar belirlenmiş olup, işgal ve tahribatların giderilmesi ile söz konusu mütecavizler hakkında da yasal işlemlerin yapılmasına imkan sağlanmıştır. C. Arıcılık 28 yılı verilerine göre Sakarya İli genelinde 117 adet bal üreticisinde 57389 adet fenni kovan bulunmakta olup bu kovanlardan elde edilen ortalama süzme bal üretimi 1147 tondur. Gerçekleştirilen eğitim ve yayım çalışmaları ile yetiştirilen arıcı sayısının bu gelişmedeki önemi büyüktür. 61

Tablo 34. Özel İdare katkılı projeler (28 Yılı 1.3., TL) Proje Konusu Yılı Ödeneği Harcama Açıklama Meyveciliği geliştirme 114.68 112.752,49 Trabzon Hurması 2.355,93 Yaban Mersini (Likapa) 44.999,28 Fındık Kurdu İlacı 5.67, Çilek Fidesi 59.727,28 Sebzeciliği Geliştirme 67. 49.764,73 Sera Naylonu Alımı 49.764,73 Mahsul Fiyatına Tohumluk Projesi 111.487,5 57.265 Buğday tohumluluğu temini 57.265 Toplam mera ihata malzemesi alımı 19.4,19 Mera Islahı 8.958,2 44.582,68 Bayat Merası için mazot alımı 4.987,51 Kimyevi Gübre Alımı 8.775 Bayat Yayl.beton direk 11.419,98 Yem Bitkileri 8. 18.72 Fiğ Tohumu Alımı 18.72 Ekonomik İşletme Büyüklüğü Teşvik Projesi Gıda Denetim Hizmeti Geliştirme Projesi 1. 37.463 Çilek Fidesi dağıtımı 37.463 26. 19.921,94 Harita Alımı 6.26 14711,77 Alternatif Ürün Projesi 47.6 - - Dondurucu- termos 6.997,4 Ölçüm aletleri 12.924,54 Bilgisayar Alımı 11.411,78 Gps alımı 3.299,99 Hayvancılığı Geliştirme 72.1,4 98.476,87 Damla sulama projesi 33. 44.153,24 TOPLAM 1.89.78,1 587.793,72 Arıcılık leme Projesi 48.632,15 Laptop-projek.aleti 11.461,32 Bursella müc.cerrahi malz 2.62,4 Bursella müc.aşı 13.17 Ultrason ve malz.alımı 16.971 Kuduz aşısı ve cer.malz 5.775 Akyazı ve Karasu ilçelerinde damlama sulama projesi. 44.153,24 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü Bitki Koruma ve Karantina Çalışmaları Sakarya İli nde üretimi yapılan kültür bitkilerinde görülen hastalık, zararlı ve yabancı ot mücadelesi, zirai ilaç bayileri ruhsatlandırma ve kontrol işleri, bitkisel ürün ihracat ve ithalatında zirai karantina çalışmaları, fidan üretiminin zirai karantina yönünden kontrolü ve ruhsatlandırılması çalışmaları sürdürülmektedir. 62

Tahmin Ve Erken Uyarı Çalışmaları Sakarya İli nde elektronik sistemlerle desteklenmiş tahmin ve erken uyarı çalışmaları 22 yılında başlatılmış ve 28 yılında bu çalışmalar 28 dekar bağ, 18 ağaç elma, 465 ağaç ayva, 235 ağaç şeftali, 16 ağaç kiraz alanına yönelik yapılır hale gelmiştir. Geyve ve Pamukova İlçelerinde yıllar itibariyle toplam sayıları 14-17 arasında değişen gözlem bahçesinde haftanın 3 günü yapılan tespitler ve bu ilçelerde kurulu bulunan elektronik meteoroloji istasyonları kullanılarak; elmada karaleke, elma ve ayvada iç kurdu, bağda salkım güvesi ve bağ mildiyösü, şeftalide filiz güvesi ve doğu meyve güvesi, bunun yanında 25 yılından itibaren Serdivan İlçesi Aşağıdereköy ve Yukarıdereköy mahallelerinde 4 gözlem bahçesiyle yürütülen çalışmalarda ayva iç kurdu ve kiraz sineğinde ilaçlama zamanları belirlenerek bölgedeki çiftçilerimize ulaştırılmıştır. 4.3.8.4. Gıda Kontrolü ve Denetim Çalışmaları A. Gıda Güvenliği Sakarya İli ndeki imalat sanayinin sektörel dağılımına bakıldığında; işyeri sayısı, toplam istihdam ve katma değer oluşturma gücünde en yüksek paya sahip sektörün gıda sektörü olduğu görülmektedir. İlde gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten 643 işyeri ve gıda maddeleri satan ve toplu tüketime sunan yaklaşık 45 işyeri bulunmaktadır. 28 Yılına Ait Denetim Raporları Değerlendirme Formu tablo 35 de yer almaktadır. 63

Tablo 35. 28 yılına ait denetim raporları değerlendirme formu Sektörün Adı İşletme Sayısı Denetlenen Tesis Sayısı İPCK Sayısı Süt ve süt ürünleri 5 74 13 Et ve et ürünleri 49 86 2 Ekmek 251 21 1 Unlu mamuller ve pastane, un-makarna 122 12 25 Şekerli mamuller 26 43 2 Yaş meyve ve sebze 5 5 2 Alkolsüz içecekler 9 3 3 Su ürünleri 2 2 Bitkisel yağ 2 2 1 Bal 2 3 1 Çay 3 1 1 Kuru yemiş 1 17 Baharat 9 12 4 Tuz üreten 3 11 Yumurta paketleme 16 4 1 Fındık fabrikası 16 12 Yemek fabrikası 35 77 16 Tasnif dışı 32 7 2 Gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler 1 3 TOPLAM 649 72 11 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü B. Su Ürünleri Sakarya İli nde su ürünleri istihsali Karadeniz sahili ile iç sularda yoğunluk göstermektedir. Tesisler ve üretim ile ilgili istatistiki bilgiler tablo 36 da verilmektedir. 64

Tablo 36. 23 28 yılları su ürünleri üretimi (kg) Yıllar 23 24 25 26 27 28 Tatlı Su Balıkları 732 785 8125 835 85 83 Kültür Balıkları 1425 145 14725 221 25 28 Deniz Balıkları 75235 87 925 88625 894 536 Toplam Balık Üretimi 9685 135 11535 1193 1229 899 Kum Midyesi 346285 13538 122315 1421365 844292 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü C. Sakarya İli ndeki Tarımsal Örgütler Sakarya İli nde toplam 22 adet tarımsal örgüt olup, bu örgütlerde 24166 üye mevcuttur. Tarımsal örgütler tablo 37 de gösterilmiştir. Tablo 37. Tarımsal örgütler Tarımsal Örgütün Adı Sayısı Üye Sayısı Tarımsal Kalkınma Kooperatifi 124 168 Su Ürünleri 2 149 Sulama Kooperatifi Pancar Ekicileri Kooperatifi 1 36527 52 sayılı Kanunla Kurulan Birlikler Kırmızı Et Üreticiler Birliği 1 32 Süs Bitkileri Yetiştiricileri Birliği 1 52 Süt Üreticileri Birliği 4 3795 Kanatlı Hayvan Eti Üreticileri Birliği 3 32 4631 sayılı Kanuna göre Kurulan Birlikler Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği 1 877 Arı Yetiştiricileri Birliği 1 513 Tavuk Yetiştiricileri Birliği 1 221 Yağ. Toh. Tar. Sat. Kooperatifi 2 154 Tarım Kredi Kooperatifi 42 32166 Fiskobirlik 6 32345 Ziraat Odası 13 7291 TOPLAM 22 24166 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü 65

D. Sertifikalı Tohumluk Çalışmaları Sakarya da Mahsul Fiyatına Buğday Tohumluğu Temini Projesi Kapsamında 28 Yılında Merkez ile birlikte toplam 5 ilçede 119,3 ton buğday tohumluğu dağıtılmıştır. Mahsul fiyatına tohumluk temin projesi çerçevesinde dağıtılan buğday tohumluğu cetveli tablo 38 de verilmiştir. Tablo 38. Mahsul fiyatına tohumluk temin projesi çerçevesinde dağıtılan buğday tohumluğu cetveli İlçe adı Momtchill Pamukova Tahirova Toplam Adapazarı 152 15 31 2835 Taraklı - 171 1 271 Geyve 5 1 5 2 Kaynarca 4 1625 26 4625 Toplam 242 534 441 1217 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü Mahsul Fiyatına Tohumluk Temin Projesi çerçevesinde Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde 5 ton Pamukova Buğday Tohumluğu ile Sakarya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde alınan 242 kg Momtchill, 34 kg Pamukova ve 441 kg Tahirova Buğday tohumları olmak üzere toplam 1217 kg buğday tohumluğu dağıtılmıştır. Bu proje kapsamında çitçilerden mahsul fiyatı olan kilogram başına,5 TL den 6.85 TL katkı toplanmıştır. Özel idare bütçesinden de 57.265 TL kaynak temin edilerek proje gerçekleştirilmiştir. 4.3.9. Sanayi ve Ticaret Köy iken şehir olan Adapazarı nda sanayileşme ile kentleşme doğru orantıda işleyen iki olgu olmuştur. Sanayi geliştikçe kentleşmede hızlanmıştır. 9 Mart 1913 tarihinde, henüz Cumhuriyet kurulmadan önce Adapazarlı 13 tüccar ve esnaf bir araya gelerek uygun şartlarda kredi temin etmek, piyasada istikrar sağlamak ve milli ticaretin gelişmesine yardımcı olmak düşüncesiyle komandit bir ortaklık olarak Adapazarı İslam Ticaret Bankası nı kurmuşlardır. Cumhuriyetin ilanından sonra 15 66

Mayıs 1924 tarihinde Adapazarı İslam Ticaret Bankası Türk A.Ş. kurulmuş ve 29 Mayıs 1928 tarihinden itibaren Türk Ticaret Bankası A.Ş olarak değişmiştir. 1924 yılında Adapazarı henüz Kocaeli ne bağlı bir ilçe iken bazı banka kurucularının önderliğinde Kocaeli İl Genel Meclis Kararıyla ATSO (Adapazarı Ticaret Sanayi Odası) kurulmuştur.( Bugünkü adıyla Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası ) Sakarya İli nde bilgi ve teknoloji yoğun sanayilerin örneğin savunma, havacılık, makine, kimya, elektronik ve yazılım sektörünün geliştirilmesi planlanmaktadır. Sanayide ileri teknolojilerin kullanımının yaygınlaştırılması ve geleneksel sanayilerin rekabet gücünün arttırılması, bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımının ve elektronik ticaretin ülke genelinde yaygınlaştırılması, sanayinin yeniden yapılandırılmasının hızlandırılması, kamu ve özel sektör kaynaklarının rasyonel ve birbirini tamamlayan yatırım alanlarına yönlendirilmesinin sağlanması hedefleri doğrultusunda çalışmalar devam etmektedir. 4.3.9.1. Sanayi Cumhuriyet öncesi Demir Tahta Fabrikası (DA-TA) 1917 yılında kurulmuş, ağaç, sandalye, masa ve ev eşyası imalatı çok yaygın olarak yapılmaktaydı. Yine Adapazarı ndaki azınlıklar ipekböcekçiliğini geliştirerek elde edilen ham ipekleri ipek atölyesinde işlemişlerdir. Ayrıca bu yıllarda un fabrikaları, ateş değirmenleri (tuğla fabrikası) kiremit fabrikaları kurulduğu gözlenmiştir. Adapazarı 1954 tarihinde il olduktan sonra büyük sanayi ve kamu kuruluşları gelişmiştir. Bunlar; Askeri Ağır Bakım Fabrikası, TCDD Vagon Fabrikası, Adapazarı Şeker Fabrikası, Tank Palet Fabrikası vb. Sakarya İli nde son yıllarda özellikle otomotiv, tekstil ve gıda sektörlerinde büyük gelişmeler yaşanmıştır. Bu sektörlerde önümüzdeki yıllarda da hızlı büyüme beklenmektedir 195 li yıllardan itibaren Uniroyal Lastik Fabrikası, Satüdaş, Paksan, Alüminyum Alaşımları A.Ş., Lucas Elektrik San., Doğan Gıda, Freuhauf, Otoyol Sanayi A.Ş, Toprak Grubu, Pilsa, Ülker Grubu, Toyota vb özel sektör yatırımları olarak göze çarpmaktadır. 67

198 li yıllardan sonra KOBİ ler devreye girerek imalat sanayi çeşitlenmiş ve büyümeye başlamıştır. Sakarya da KOBİ ler 9 lı yılların başında 2 civarında iken, 29 yılında 38.8 civarında istihdamla, yaklaşık 8 KOBİ ye ulaşmıştır. KOBİ lerde ki işgücü dağılımı tablo 39 da verilmiştir. Tablo 39. KOBİ lerde ki işgücü dağılımı KOBİ lerdeki işgücü dağılımı 1-9 % 22 1-49 % 54 5-149 % 17 15-499 % 5 5 ve üzeri % 2 Kaynak: Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü 1993 yılından itibaren OSB lerin kurulması ile Sakarya da teşvikli yatırım yapanların sayısı artmış, sanayi bugünkü düzenli-sistemli bir yapıya kavuşmuştur. A. Sanayi Alt Yapısı Sanayinin alt yapısını oluşturan Küçük Sanayi Sitesi (KSS) ve Organize Sanayi Bölgesi (OSB) yatırımları büyük öneme sahiptir. Küçük Sanayi Sitesi: Küçük ve orta ölçekli sanayici ve sanat erbabının alt yapısı mevcut, eğitim ve sosyal tesisleri bulunan sağlıklı işyerlerinde çalışmalarını temin etmek üzere, Bakanlığımız kredi desteği ile veya özkaynaklarla yapılmaktadır. Organize Sanayi Bölgesi (OSB): OSB lerin sanayinin gelişmesine katkı sağlaması, uygun alt yapı ve çevre imkanlarının oluşturulması, orta ölçekli sanayi imalathanelerinin kurulup geliştirilmesinin sağlanması, istihdam alanları meydana getirmesinin yanında, illerin planlı gelişmesi ve tarıma elverişli arazilerin sanayide kullanılmasını önlemek gibi önemli işlevleri vardır. 68

OSB ler katma değeri yüksek yeni ürünlerin üretildiği ve üretim tekniklerinin geliştirildiği mekanlar haline gelmiştir. KOBİ lerde ki işgücü dağılımı tablo 4 da verilmiştir. Tablo 4. Organize Sanayi Bölgeleri Organize Sanayi Bölgeleri Alanı (Hektar) Parsel Sayısı Üretime geçen tesis sayısı İstihdam 1. Organize Sanayi Bölgesi (Adapazarı) 161 62 6 5 2. Organize Sanayi Bölgesi (Hendek) 357 99 34 2167 3. Organize Sanayi Bölgesi (Söğütlü) 254 61 11 1965 Söğütlü Organize Sanayi Bölgesi nde ifraz yapılarak 67 parsel 61 parsel olmuştur. Ferizli Organize Sanayi Bölgesi yer seçimi kesinleşmiş olup, kuruluş protokolü hazırlanacak. Kaynarca Organize Sanayi Bölgesi ile ilgili yerle ilgili etüt raporu hazırlanma süreci devam etmektedir. Karasu Organize Sanayi Bölgesi kurulmuş olup, yapım çalışmaları devam etmektedir. Kaynak: Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü 4.3.9.2. Ticaret Ticaret, üretim sektörleri ile hizmet sektörleri tarafından üretilen mal ve hizmetlerin, tüketicilere arz edildiği, katma değer oluşturduğu ve sermaye birikimi yoluyla yeni yatırımlar için de kaynak oluşturan bir sektördür. Ayrıca ticaret sektörü, gerek sanayileşme, gerekse oluşturduğu gelir ve istihdam bakımından il ekonomisinde önemli sektörlerden birisidir. A. İç Ticaret Sakarya ekonomisinde ticaret ikinci sırada yer almaktadır. Sakarya İli nin sahip olduğu sanayi yapısı ile tarım ve hayvancılık potansiyeli, mevcut ticari hayatın gelişmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Tablo 41. Sanayi alt yapısı Sermaye şirketleri Anonim şirketler 653 Limited şirketler 3944 Kollektif şirketler 46 Şahıs şirketleri Komandit şirketler 4 Kaynak: Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü Gerçek kişiler (firmalar) 247 Kooperatif 45 69

B. Dış Ticaret Dış ticaret, bir ülkenin olduğu kadar, bir ilin sanayileşmesinde de itici güç oluşturmasının yanında, o ilin atıl olan kaynaklarının ve üretken kapasitesinin tam olarak kullanılmasına olanak verir. Bu şekilde, kentler tarımsal ürün fazlaları ve kullanılmayan hammadde, sermaye, işgücü gibi kaynakları için pazar yaratır. Sakarya İli nin sanayi ve ticarette Türkiye deki yeri aşağıdaki gibidir: İmalat sanayi gelişmişlik sıralamasında 22., Sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasında 23., Gayri Safi Yurtiçi Hasıla bakımından 24. sırada yer almaktadır, İlin Gayri Safi Yurtiçi Hasıla içindeki Payı %1.1, Gelişme hızı % 37,7 dir, İlde kişi başına düşen GSYİH Miktarı 6.3 $ dır, İşsiz sayısı (28) 18.359, İşsiz sayısı (29 Ağustos ayı) 27.753 (% 51.2 artış), İşsizlik oranı % 11.8, Sakarya daki sanayi kuruluşlarının üretim yaptığı yer itibariyle; % 13 ü Organize Sanayi Bölgelerinde, % 33 ü Küçük Sanayi Sitelerinde, % 54 ü Diğer alanlarda, Sakarya daki sanayi kuruluşlarının % 55 i ihracat yapmaktadır, Sakarya da sanayi kuruluşlarının % 33,9 u gıda sektörüne aittir. Gıda sektöründe çalışan sayısı oranı ise % 21,7 dir. Otomotiv sektöründe firma oranı % 9,4 dür. Bu sektörde çalışan sayısı oranı ise % 34,7 dir. İhracat (28 yılı) 2 milyar 97 milyon dolar, İthalat (28 yılı) 1 milyar 79 milyon dolar, Dış ticaret hacmi 4 milyar 616 milyon dolar, 27 yılı ihracat sıralamasında 6., 28 yılı ihracat sıralaması 8., 29 yılı ihracat sıralama Ağustos ayı) 9., 7

4.3.1. Sağlık Sakarya ilinin hastaneler şehri olması amaçlanmış ve Stratejik Planımızda hedef althedefler bu doğrultuda belirlenmiştir. 4.3.1.1. Temel Sağlık Hizmetleri (Koruyucu Sağlık Hizmetleri): Henüz bedenen ruhen ve sosyal yönden iyilik halini kaybetmemiş kişilere yönelik hizmet olarak tanımlanır. Bu hizmetler; a) Sağlık Ocakları, b) Ana Çocuk Sağlığı Hizmetleri, c) Bulaşıcı Hastalıklar, d) 112 Acil Sağlık Hizmetleri, e) Çevre Sağlığı Hizmetler, f) Ruh Sağlığı, g) Sağlık Eğitimi. 4.3.1.2. Tedavi Edici Sağlık Hizmetleri: Bozulan sağlık durumunun tekrar düzeltilmesidir. a) Eğitim ve Araştırma Hastaneleri, b) Üniversite Hastaneleri, c) Devlet Hastaneleri. 4.3.1.3. Rehabilite Edici Sağlık Hizmetleri: Tedavi edilen kişinin durumunun daha da iyileştirilmesidir. a) Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezleri Yukarıda bahsedilen sağlık hizmetlerinin birimler arası koordinasyonu, uygulanabilirliği, denetimi ve geliştirmesinde gerekli çalışmalar Sağlık İl Müdürlüğü tarafından yapılmaktadır. Sağlık İl Müdürlüğü ndeki personel sayıları tablo 42 de gösterilmiştir. 71

Tablo 42. Sağlık ocağı personel durumu İLÇE ADI Nüfusu Doktor Doktor Başına Düşen Nüfus Hemşire Hemşire Başına Düşen Nüfus Ebe Ebe Başına Düşen Nüfus Sağlık Memuru Sağlık Memuru Başına Düşen Nüfus Adapazarı 247.159 39 6.337 42 5.884 78 3.168 9 27.462 Serdivan 9.791 2 4.548 11 8.253 29 3.13 5 18.158 Arifiye 2.457 1 2.46 6 3.49 1 2.45 1 2.457 Erenler 4.893 7 5.841 7 5.841 14 2.92 2 22.927 Akyazı 81.486 17 4.793 15 5.432 27 3.18 7 11.64 Ferizli 22.512 5 4.52 7 3.216 12 1.876 1 22.512 Geyve 4.24 87 5.748 5 8.48 22 1.829 3 13.413 Hendek 65.188 17 3.834 8 8.148 25 2.67 6 1.864 Karapürçek 14.655 4 3.663 5 2.931 7 2.93 2 7.327 Karasu 51.32 12 4.276 7 7.331 19 2.71 4 12.83 Kaynarca 22.765 8 2.845 2 11.382 6 3.794 1 22.765 Kocaali 21.772 1 2.177 3 7.257 8 2.721 2 1.886 Pamukova 25.995 8 3.249 5 5.199 14 1.856 2 12.997 Sapanca 34.42 1 3.442 12 2.866 16 2.15 2 17.21 Söğütlü 14.4 3 4.68 2 7.2 4 3.51 1 14.4 Taraklı 7.489 3 2.496 2 3.744 5 1.497 1 7.489 TOPLAM 82.896 18 4.56 139 5.95 296 2.773 44 18.656 Kaynak: Sağlık İl Müdürlüğü İkinci basamak sağlık kuruluşları personel durumu tablo 43 de gösterilmiştir. 72

Tablo 43. İkinci basamak sağlık kuruluşları personel durumu Hastane Adı Uzman Doktor Pratisyen Tabip Diş Tabibi Hemşire Ebe Sağlık Memuru Anestezi Teknisyeni Röntgen Teknisyeni Diğer Teknisyenler Diğer Personel Toplam Devlet Hastanesi 13 3 223 28 3 19 33 76 126 668 Yenikent Devlet Hastanesi 59 22 1 14 25 16 14 18 31 128 454 Doğumevi 34 14 63 92 4 1 7 24 61 39 Toyota-Sa 26 7 72 12 15 11 16 19 31 29 Akyazı Devlet Hastanesi 15 11 6 41 7 2 4 6 8 15 115 Geyve Devlet Hastanesi 5 6 5 22 9 6 1 6 7 2 87 Hendek Devlet Hastanesi 1 6 2 32 6 1 3 6 7 2 13 Karasu Devlet Hastanesi 1 1 4 23 11 6 3 7 12 12 98 Pamukova Devlet Hastanesi 2 5 2 16 3 6 5 5 11 55 Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi 44 11 3 1 3 1 8 8 Kamu Toplam 265 111 64 643 196 96 65 17 199 432 2.178 Kaynak: Sağlık İl Müdürlüğü Sakarya İli hastanelerinin teknik donanımı bilgisi tablo 44 de verilmiştir. Tablo 44. Sakarya İli hastanelerinin teknik donanımı HASTANE ANJİO GRAFİ BT EEG EKO EMG KEMİK DANS. MAMO GRAFİ MR SİNTİ GRAFİ USG Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenikent Devlet Hastanesi Doğumevi Hastanesi Toyotasa Acil Yardım Hastanesi Hendek Devlet Hastanesi Karasu Devlet Hastanesi Akyazı Devlet Hastanesi Geyve Devlet Hastanesi Pamukova Devlet Hastanesi Özel Adatıp Hastanesi Özel Altınova Hastanesi Özel Bilge Hastanesi Özel Beyhekim Hastanesi Özel Vatan Hastanesi Özel İnci Göz Hastanesi 73

*( ) Hizmet verilmektedir. *( ) Hizmet verilmemektedir. Kaynak: Sağlık İl Müdürlüğü Tablo 45 de yatak işgal oranları verilmiştir. Tablo 45. Yatak işgal oranları HASTANE ADI Yatak Sayısı Yatan Hasta Sayısı Yatak İşgal Oranı (%) 27 28 27 28 27 28 Devlet Hastanesi 45 42 21743 21742 57,5 64,6 Yenikent Devlet Hastanesi 316 252 1923 1111 47,2 59,6 Doğum Evi Hastanesi 193 21 21326 22575 67,5 68,9 Toyotasa Hastanesi 15 89 4519 4717 55,8 71,4 Akyazı Devlet Hastanesi 41 41 135 1539 2,8 26,1 Hendek Devlet Hastanesi 68 55 3115 4453 31 51,6 Karasu Devlet Hastanesi 64 64 353 2566 41,1 33,7 Geyve Devlet Hastanesi 52 52 899 1334 4,5 3,5 Pamukova Devlet Hastanesi 56 5 475 97 6,4 25,7 TOPLAM 1345 1224 67835 797 5,3 58,2 Kaynak: Sağlık İl Müdürlüğü Tablo 46. Diyaliz hizmetleri KURUM ADI Cihaz Sayısı Hasta Sayısı 27 28 27 28 Sakarya Devlet Hastanesi 14 21 43 4 Yenikent Devlet Hastanesi 28 28 52 56 Hendek Devlet Hastanesi 8 8 26 26 Karasu Devlet Hastanesi 11 11 28 27 Akyazı Devlet Hastanesi 4 5 15 15 Geyve Devlet Hastanesi 5 5 12 14 Kamu Toplam 7 (%46,9) 78 (41,4) 176 (%34,1) 178 (%3,3) Özel Ada 16 16 55 69 Özel ÖZ-SA 1 39 Özel Nefromed 4 5 172 168 Özel Bilge Hastanesi 13 13 43 38 Özel Sakarya 1 21 69 94 Özel Toplam 79 (%43,1) 11 (%59,6) 339 (%63,9) 48 (%69,7) TOPLAM 149 188 515 586 Kaynak: Sağlık İl Müdürlüğü 74

4.3.1.4. Aile Hekimliği Projesi İlgili yönetmelik gereği İl merkezlerinde her 1. nüfus için 1 adet Toplum Sağlığı Merkezi planlaması gerekmektedir. Buna göre İl merkezinde 4 adet Toplum Sağlığı Merkezi kurulacaktır. Kendi hizmet binası bulunan Serdivan Sağlık Ocağı nın (3 katlı arka bölümü), Fatma Hanım Sağlık Ocağı, kuzey kesiminde binası bulunan aynı zamanda şehir merkezine de yakın Karaosman Sağlık Ocağı (İstiklal Mahallesi) ve 4. merkez Maltepe Sağlık Ocağı planlanmaktadır. Tablo 47. Aile hekimliği Yıllar Poliklinik Sayısı Sevk Sayısı Laboratuar Hizmetleri 28 22882 25877 171395 27 1797679 5213 24293 Kaynak: Sağlık İl Müdürlüğü Aile hekimliğinin uygulamasının yapılması için gerekli alt yapı çalışmaları da hazırlanmıştır. Bu çalışmalar, laboratuar ve röntgen hizmetleri, bilişim ve otomasyon, sarf demirbaş ve eğitim malzemeleri ve bilgilendirme eğitimleri vb şeklinde özetlenebilir. Aile hekimliği fiziki, donanım ve techizat yönüyle maddi olarak İl Özel İdaresi ve Genel bütçe kaynaklarından imkânlar nispetinde desteklenecektir. Gerekli hallerde sağlık ocağı (yeni şekliyle aile sağlık merkezi) ve toplum sağlığı merkezlerinde aile hekimliği veya poliklinik hizmetlerinin verilmesi desteklenerek sağlanacaktır Birinci basamak sağlık hizmetlerinin önemli bir ayağı olan Anne Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması hizmetleri kapsamında AÇS-AP ler birleştirilmiş, bünyesinde talasemi ve üreme sağlığı merkezleri de kurularak faaliyetlerine başlanmıştır. Serdivandan sonra Karaosman sağlık ocağının arkasına 2.si Erenlerde de 3.sü planlanmaktadır. Sayıları artırılacak olan AÇS-AP ler bünyesinde yürütülen faaliyetler aşağıda belirtilmiştir: Bebek dostu sağlık kuruluşları programı, İshalli hastalıkların kontrolü programı, Talasemi kontrol programı, D vitamini yetersizliğin önlenmesi ve kemik sağlığının korunması projesi, Demir gibi Türkiye projesi, Fenilketonüri tarama programı. 75

4.3.11. Spor Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü ne bağlı olarak hizmet veren bina ve tesisleri tablo 48 de gösterilmektedir. Tablo 48. Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü ne bağlı olarak hizmet veren bina ve tesisler Spor Tesisleri Sayısı 27 28 29 Stadyum 1 1 1 Spor Salonu 13 13 13 (1 i inşaat halinde) Bireysel Çalışma Spor Salonu 5 5 11 Çim Zeminli Stad 14 14 14 Semt Futbol Sahası 91 91 16 Trap Skeet Atış Poligonu 1 1 1 Havalı Silahlar Atış Poligonu 1 1 1 Kürek ve Kano Tesisleri 1 1 1 Kamp Eğitim Merkezi 2 2 2 Gençlik Merkezi 2 2 2 Gençlik ve Kültür Merkezi 1 1 1 İl Hizmet Binası 1 1 1 Lojman Binası (4 Daireli) 1 1 1 TOPLAM 153 Kaynak: Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü 27 28 29 yılları itibariyle kurum faaliyetleri ve istatistiki bilgiler tablo 49 da verilmiştir. 76

Tablo 49. 27 28 29 yılları itibariyle kurum faaliyetleri ve istatistiki bilgiler Yapılan Branşlar 27 28 29 Katılan Eğitmen Lider Katılan Eğitmen Lider Katılan Eğitmen Lider Tiyatro 42 3 42 3 49 1 Halk Oyunları 14 1 46 2 47 1 Modern Dans 64 1 19 1 24 1 Bağlama 9 1 Gitar 14 1 Satranç 48 2 55 2 2 55 2 İzcilik 39 1 51 51 2 Tenis 49 1 65 2 65 2 Rekreasyon 79 1 4 2 Resim 9 1 14 1 Model Uçak 14 1 24 1 24 1 Keman 6 1 İngilizce 44 1 44 1 AB Proje Ekipleri 24 24 Halk Dansları 54 1 54 1 Bilgisayar 39 2 Toplam 387 11 4 464 12 5 49 12 3 Genel Toplam 42 481 55 Kaynak: Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Tablo 5. Spor Kulüpleri Kulüpler 27 28 29 Spor Kulübü 136 144 159 Gençlik Spor Kulübü 7 1 12 Okul Spor Kulübü 3 4 6 İhtisas Kulübü 13 9 9 TOPLAM 159 167 186 Kaynak: Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Tesislerin genel dağılımı tablo 51 de gösterilmiştir. 77

Tablo 51. Tesislerin genel dağılımı Stadyum Adapazarı 1 Spor Salonu 4 (1 i inşaat halinde) Yüzme Havuzu 1 (inşaat halind e) Kapalı Tenis Kortu Bireysel Çalışma Spor Salonu Çim Zeminli Stat Toprak Zeminli Futbol Sahası Semt Futbol Sahası Trap Skeet Atış Poligonu Havalı Silahlar Atış Poligonu Kürek ve Kano Tesisleri Kamp Eğitim Merkezi Gençlik Merkezi Gençlik ve Kültür Merkezi İl Hizmet Binası Lojman Binası (4 Daireli) 5 1 9 1 22 Serdivan 1 1 3 1 1 2 1 1 1 12 Toplam Erenler 1 1 6 8 Arifiye 1 1 1 1 4 Akyazı 1 1 1 13 16 Ferizli 1 9 1 Geyve 1 1 1 6 9 Hendek 1 1 1 8 11 Karapürçek 1 1 2 4 Karasu 1 1 1 19 22 Kaynarca 1 1 6 8 Kocaali 1 1 6 8 Pamukova 1 1 1 8 11 Sapanca 1 2 2 5 Söğütlü 1 6 7 Taraklı 1 1 2 4 Toplam 1 13 1 1 11 14 4 16 1 1 1 2 2 1 1 1 161 Kaynak: Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü 4.3.12. Eğitim Sakarya ilinin Üniversite ler şehri olması amaçlanmış ve Stratejik Planımızda hedef althedefler bu doğrultuda belirlenmiştir. Eylül 29 tarihi itibariyle Sakarya İli ndeki ilk ve orta dereceli resmi ve özel eğitim kurumlarında; 9112 si erkek, 81855 i kız olmak üzere toplam 171967 öğrenci bulunmaktadır. Temel eğitimden sonraki orta öğretim kurumlarında genel olarak kız öğrenci sayısında az da olsa bir düşüş görülmektedir. Sakarya İli nde okur-yazarlık oranı % 92 dir. 28 29 öğretim yılı bilgileri (resmi ve özel okullar) tablo 52 de verilmiştir. 78

Tablo 52. 28 29 öğretim yılı bilgileri (resmi ve özel okullar) EĞİTİM KADEMESİ OKUL SAYISI ÖĞRENCİ SAYISI ERKEK KIZ TOPLAM YÖNETİCİ KADROLU 4/B SÖZLŞM ÖĞRETMEN USTA ÖĞRETİCİ (OK.ÖNC) ÜCRETLİ ÖZELOK. ÖĞRT. TOPLAM DERSLİK Okul öncesi İlköğretim Özeleğitim Ortaöğretim Bağımsız Anaokulu Anasınıfı RESMİ OKUL ÖNCESİ BağımsızAnaokulu(özel) Anasınıfı (özel) Kreşler RESMİ+ÖZEL OKUL ÖNCESİ İlkoğretim Okulları Yatılı İlköğretim Bölge Okulları RESMİ İLKÖĞRETİM Özel İlköğretim Okulları RESMİ+ÖZEL İLKÖĞRETİM Özel Eğitim İlkokulu ve İşOk.(Ş.AliB.) Özel Eğitim Okulu ve Eğt. Mkz ÖZEL EĞT. Genel Ortaöğretim Mesleki Ortaöğretim RESMİ ORTAÖĞRETİM 19 853 778 1.631 4 2 1 45 19 98 64 335 6.593 6.192 12.785 152 19 445 88 74 489 354 7.446 6.97 14.416 4 172 29 49 17-82 553 2 67 58 125 11 11 14 6 19 17 17 318 314 379 8.21 7.512 36 57.955 2 488 362 58.443 7 1.239 369 59.682 6 32 5.533 4.113 12.68 68 56 4.581 13.24.86.325 5.667 15.349 23 23 2 55 55 3 4 172 29 49 17 89 891 617 395 3.784 387 637 5.23 3.768 7 37 5 3 52 35 42 3.821 392 64 5.255 3.83 22 22 135 42 3.821 392 64 22 5.475 3.938 1 88 46 134 2 23 2 27 15 3 64 27 91 5 31 14 5 23 4 152 73 225 7 54 16 77 38 39 82 828 1648 61 777 23 9 951 621 42 13428 9669 2397 128 199 52 19 1469 617 81 21.628 17.949 39.577 189 1.876 75 28 2.42 1.238 Özel Ortaöğretim 1 629 654 1.283 181 181 84 RESMİ+ÖZEL 91 ORTAÖĞRETİM 22.257 18.63 4.86 189 1.876 75 28 181 2.61 1.322 RESMİ ÖRGÜN EĞİTİM 466 TOPLAMI 87.669 79.573 167.242 62 5.923 496 49 1.43-8.554 5.632 RESMİ+ÖZEL ÖRGÜN EĞİTİM 485 TOPLAMI 9.112 81.855 171.967 62 5.923 496 49 1.43 49 9.44 5.915 NOT: İlköğretim bünyesindeki anasınıfları okul sayısı toplamına dahil edilmemiştir. Kaynak: İl Milli Eğitim Müdürlüğü 79

4.3.12.1. Okul Öncesi Eğitimi Genel Durum Okul öncesi eğitimde 28 29 yılında 86 şubede toplam 15.533 öğrenci eğitimöğretim faaliyetlerinden yararlanmıştır. 172 si kadrolu, 49 ı kadrosuz usta öğretici, 17 si ücretli ve 29 u ücretsiz olmak üzere 887 öğretmen görev yapmış olup derslik başına düşen öğrenci sayısı 25 olarak gerçekleşmiştir. Çağ nüfusu okullaşma oranı ise % 58 dir. Okul Öncesi Eğitimi Genel Durum Tablo 53 de gösterişmiştir. Tablo 53. Okul Öncesi Eğitimi Genel Durum İLÇESİ ANASINIFI SAYISI ÖĞRENCİ SAYISI ERKEK KIZ TOPLAM OKULLAŞMA ORANI KADROLU USTA ÖĞRETİCİ ÖĞRETMEN ÜCRETLİ SÖZLEŞMELİ ÖZEL VE KREŞ ÖĞRT. TOPLAM DERSLİK ŞUBE ADAPAZARI 57 1731 1576 337 67 75 39 1-182 112 18 AKYAZI 5 79 653 1362 1 57 7 2-76 61 76 ARİFİYE 13 31 326 636 5 27 5 1-38 25 38 ERENLER 22 43 418 848 1 33 5 2-5 31 5 FERİZLİ 1 184 159 343 2 2 2 1-25 2 25 GEYVE 23 487 493 98 7 37 4 5-53 38 53 HENDEK 42 789 78 1497 15 41 17 4-77 51 77 KARAPÜRÇEK 7 151 165 316 2 9 2 2-15 11 15 KARASU 33 63 614 1244 13 42 8 1-64 44 64 KAYNARCA 16 291 251 542 5 27-2 - 34 27 34 KOCAALİ 18 35 319 669 3 3-2 - 35 26 35 PAMUKOVA 13 239 24 443 5 16 6 1-28 24 28 SAPANCA 15 528 498 126 1 36 4 2-52 32 52 SERDİVAN 24 444 412 856 11 3 7 - - 48 36 48 SÖĞÜTLÜ 7 12 115 235 1 1 1 2-14 9 14 TARAKLI 4 53 59 112 6 1-7 6 7 TOPLAM 354 7446 697 14416 54% 172 49 17 29-798 553 796 ÖZEL OKULLAR 8 257 228 485 34 34 34 34 KREŞLER 17 318 314 632 55 55 3 3 GENEL TOPLAM 379 821 7512 15533 58% 172 49 17 29 89 887 617 86 Kaynak: İl Milli Eğitim Müdürlüğü 8

4.3.12.2. İlköğretim Genel Durum Sakarya İli nde 369 ilköğretim okulunda 59682 si erkek 55667 si kız olmak üzere toplam 115349 öğrenci temel eğitimden faydalanmaktadır. İldeki ilköğretim okullarında toplam derslik sayısı 3938 olup, derslik başına düşen öğrenci sayısı ortalama 29 dur. Bu okullarda görev yapan öğretmen sayısı 573 olup, öğretmen başına düşen öğrenci sayısı 23 tür. Ancak bu dağılım bölge ve okullara göre değişkenlik arz etmektedir. Merkezlerde genellikle derslik başına düşen öğrenci sayısı 42 nin üzerindedir. İlköğretimde okullaşma oranı % 99 dur. İlköğretim Genel Durumu tablo 54 de gösterilmiştir. Tablo 54. İlköğretim Genel Durum İLÇESİ OKUL SAYISI ÖĞRENCİ SAYISI ERKEK KIZ TOPLAM OKULLAŞMA ORANI KADROLU SÖZLEŞMELİ ÖĞRETMEN ÜCRETLİ ÖZEL OKUL ÖĞRT. TOPLAM DERSLİK ŞUBE ADAPAZARI 56 1828 16586 34614 1198 38 144-138 822 185 AKYAZI 55 612 581 1193 355 54 77-486 425 473 ARİFİYE 13 2812 2551 5363 179 17 3-226 171 196 ERENLER 22 3522 3367 6889 238 14 6-312 246 267 FERİZLİ 9 1614 1543 3157 1 13 23-136 138 125 GEYVE 22 367 295 617 218 38 16-272 249 248 HENDEK 43 4944 475 9649 3 28 62-39 357 368 KARAPÜRÇEK 8 962 897 1859 55 16 14-85 79 77 KARASU 38 3912 3689 761 268 48 22-338 32 325 KAYNARCA 16 1726 1616 3342 15 37 27-169 155 154 KOCAALİ 19 1737 174 3441 16 27 33-166 151 151 PAMUKOVA 13 1786 1624 341 118 21 22-161 149 151 SAPANCA 12 2467 2218 4685 189 17 27-233 215 187 SERDİVAN 22 4391 448 8439 285 13 67-365 222 289 SÖĞÜTLÜ 7 87 821 1691 64 9 13-86 8 69 TARAKLI 7 53 461 964 43 2 3-48 42 46 TOPLAM 362 58443 54581 11324 97% 3821 392 64-4853 383 4211 ÖZEL OKULLAR 7 1239 186 2325 - - - 22 22 135 112 GENEL TOPLAM 369 59682 55667 115349 99% 3821 392 64 22 573 3938 4323 Kaynak: İl Milli Eğitim Müdürlüğü 81

4.3.12.3. Taşımalı Eğitim 28 29 Eğitim-Öğretim yılında ilköğretim de 1.kademede ve 2.kademede taşımalı eğitim birimi sayısı 238 i yerleşim biriminden ve 377 si okuldan toplam 615 dir. Bu okullarda eğitim gören 16768 öğrenci taşımalı eğitimden yararlanmıştır. Tablo 55. Taşımalı eğitim İLÇESİ TAŞIMA MERKEZİ OKUL SAYISI TAŞINAN OKUL SAYISI TAŞINAN OKUL DERSLİK SAYISI TAŞINAN OKULUN ÖĞRENCİ GENEL TOPLAM KIZ ERKEK TOPLAM ADAPAZARI 1 38 55 649 727 1376 AKYAZI 21 79 9 1363 1338 271 ARİFİYE 3 1 14 21 177 378 ERENLER 6 17 16 367 356 723 FERİZLİ 5 13 26 248 31 558 GEYVE 1 7 83 751 674 1425 HENDEK 16 98 99 1233 1314 2547 KARAPÜRÇEK 3 1 12 27 25 457 KARASU 15 3 6 499 487 986 KAYNARCA 11 98 29 926 979 195 KOCAALİ 8 68 58 548 554 112 PAMUKOVA 5 21 29 29 36 596 SAPANCA 4 12 15 29 217 426 SERDİVAN 3 11 29 267 217 484 SÖĞÜTLÜ 7 21 24 321 395 716 TARAKLI 1 19 33 191 197 388 GENEL TOPLAM 128 615 672 827 8498 16768 Kaynak: İl Milli Eğitim Müdürlüğü 4.3.12.4. Ortaöğretim Genel Durum Sakarya İli nde 28 29 eğitim-öğretim yılında 91 ortaöğretim kurumu bulunup bunlardan 39 u genel ortaöğretim, 42 si mesleki ve teknik ortaöğretim ve 1 u özel ortaöğretim kurumlarıdır. Resmi ve özel ortaöğretim kurumlarında 22257 si erkek ve 1863 ü kız toplam 486 öğrenci eğitim-öğretimden yararlanmıştır. Ortaöğretimde 1322 derslik olup derslik başına düşen öğrenci sayısı 31 dir. Öğretmen sayısı 2412 olup 82

öğretmen başına düşen öğrenci sayısı ise 17 dir. Ortaöğretimde okullaşma oranı %74 dür. Sakarya İli ne ortaöğretimlerin genel durumu tablo 56 da gösterilmiştir. Tablo 56. Sakarya İli ne ortaöğretimlerin genel durumu İLÇESİ OKUL SAYISI ÖĞRENCİ SAYISI ERKEK KIZ TOPLAM OKULLAŞMA ORANI KADROLU SÖZLEŞMELİ ÖĞRETMEN ÜCRETLİ ÖZEL OKUL ÖĞRT. TOPLAM DERSLİK ŞUBE ADAPAZARI 2 897 671 1487 84 4 93 91 43 546 AKYAZI 9 275 166 3681 126 1 38 174 14 137 ARİFİYE 4 1256 578 1834 79 6 16 11 5 64 ERENLER 6 1274 1842 3116 143 4 28 175 98 19 FERİZLİ 3 851 325 1176 59 2 11 72 4 53 GEYVE 5 114 921 225 83 2 1 95 59 77 HENDEK 9 1814 1369 3183 145 13 28 186 116 133 KARAPÜRÇEK 1 113 45 158 5 1 5 11 11 1 KARASU 5 1286 1117 243 115 9 4 128 82 9 KAYNARCA 3 422 253 675 16 7 9 32 31 29 KOCAALİ 2 493 448 941 31 3 11 45 38 42 PAMUKOVA 4 558 47 128 38 4 8 5 53 41 SAPANCA 4 942 879 1821 18 2 6 116 57 72 SERDİVAN 4 148 118 2156 11 3 6 11 74 74 SÖĞÜTLÜ 1 238 229 467 15 4 5 24 16 21 TARAKLI 1 57 49 16 8 1 2 11 6 8 TOPLAM 81 21628 17949 39577 72% 1876 75 28 2231 1238 156 ÖZEL OKULLAR 1 629 654 1283 181 181 84 74 GENEL TOPLAM 91 22257 1863 486 74% 1876 75 28 181 2412 1322 158 Kaynak: İl Milli Eğitim Müdürlüğü 4.3.12.5. Özel Eğitim ve Rehberlik Sakarya İli nde 1 i Erenler ilçesinde 1 i Adapazarı ilçesinde olmak üzere 2 tane Rehberlik Araştırma Merkezi bulunmaktadır. RAM da 9 u rehber öğretmen olmak üzere toplam 13 öğretmen bulunmaktadır. İlde 1 eğitilebilir (Şh Ali Borinli İ.Ö. ve İş Okulu), 1 tane öğretilebilir (Kanada Eğt. Uyg. Okulu ve İş Eğt. Mkz), 1 tane otistik (Sakarya Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi) olmak üzere 3 tane özel eğitim okulu ve üstün ve özel 83

yetenekli çocuklar için Sakarya Bilim ve Sanat Merkezi bulunmaktadır. Özel eğitimde öğrenci ve öğretmen sayıları tablo 57 de verilmiştir. Tablo 57. Özel eğitimde öğrenci ve öğretmen sayıları ÖĞRENCİ SAYISI ÖĞRETMEN İLKÖĞRETİM KURUMU ERKEK Kanada Eğitim Uygulama Okulu ve İş Eğitim Merkezi 44 24 68 9 14 23 8 8 Sakarya Bilim Ve Sanat Merkezi 14 14 KIZ TOPLAM KADROLU K.Z. SÖZLEŞMELİ Sakarya Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi 2 3 23 13 13 1 8 Şehit Ali Borinli İlköğretim Okulu ve İş Okulu 88 46 134 25 2 27 15 1 TOPLAM 152 73 225 61 16 77 33 26 Kaynak: İl Milli Eğitim Müdürlüğü ÜCRETLİ TOPLAM DERSLİK ŞUBE Tablo 58. Yaygın eğitim ÖĞRETMEN SAYILARI KURUM ADI EĞİTİM ALANI AÇILAN KURS SAYISI KURSİYER SAYISI KADROLU ÖĞRT. VE YÖNETİCİ SÖZLEŞMELİ USTA ÖĞRETİCİ KADROLU ÜCRETLİ TOPLAM DERSLİK SAYISI Mesleki-teknik kursları 87 15151 35 3 374 412 Halk Eğitim Sosyal-kültürel kurslar Müdürlüğü 151 32621 7 439 446 (17 Halk Eğitim Merkezi Okuma-yazma kursları Toplam) 116 1532 4 41 45 Toplam 2487 4934 46 3 854 93 71 Çıraklık kursları 1 1889 33 2 19 54 Mesleki Eğitim Merkezi (3 Mes.Eğt.Mkzi- 4 Kalfalık kursları 8 588 5 5 Meslek Lis.Bün. Diğer kurslar Toplam 7Mes.Eğt.Mkz. ) 12 824 4 4 Toplam 3 331 33 2 28 63 2 GENEL TOPLAM 2517 5265 79 5 882 966 91 Kaynak: İl Milli Eğitim Müdürlüğü 84

4.3.12.6. Özel Öğretim 28 29 Eğitim-Öğretim yılında ilköğretimlerde 7 özel okulda 2325 öğrenci eğitim faaliyetlerinden faydalanırken, öğretmen başına 11 öğrenci düşmektedir. Özel liselerde ise 1283 öğrenci eğitim faaliyetlerinden yararlanırken öğretmen başına düşen öğrenci sayısı 7 dir. Özel öğretimde Okul Öncesi - İlköğretim - Ortaöğretim Kurumları tablo 59 da verilmiştir. Tablo 59. Özel öğretimde özel okul öncesi - ilköğretim - ortaöğretim kurumları Kurum Türü Özel Okul Öncesi - İlköğretim - Ortaöğretim Kurumları Okul Sayısı Derslik Öğrenci Sayısı Sayısı Erkek Kız Toplam Öğretmen Özel Okul Öncesi 2 7 248 216 464 34 Özel İlköğretim 7 135 1239 186 2325 22 Özel Ortaöğretim 1 82 629 654 1283 181 TOPLAM Kaynak: İl Milli Eğitim Müdürlüğü 19 224 2116 1956 472 435 Sakarya İli nde 52 özel dershane, 25 özel motorlu taşıt ve sürücüleri kursu, 13 özel muhtelif kurs, 5 özel etüt eğitim merkezi, 17 özel eğitim rehabilitasyon merkezi ve 4 özel özel eğitim okulu olmak üzere toplam 116 özel öğretim kurumu bulunmaktadır. Yardıma muhtaç çocuk, özürlü, yaşlı ve ailelerin sosyal refahı Sakarya İli nde sosyal devlet ilkesinden hareketle toplumsal yaşamdan kaynaklanan sosyal sorunların asgari seviyeye indirilmesini ve bu sorunlardan etkilenen muhtaç çocuk, özürlü, yaşlı ve ailelerin sosyal refah seviyelerini yükseltmektir. 85

Tablo 6. Yardıma muhtaç çocuk, özürlü, yaşlı ve ailelerin sosyal refahı amaçlı kurumlar KURULUŞUN ADI Kapasitesi Kayıtlı Sayısı Fiilen Kalan İl Özel İdaresi Şefkat Vakfı Çocuk Köyü 8 21 21 Erkek Yetiştirme Yurdu 8 17 86 Murat Soğancıoğlu Kız Yetiştirme Yurdu 8 Açılma çalışmaları devam ediyor Dostluk Çocuk Yuvası 6 8 5 Bremen Mızıkacıları Çocuk Yuvası 3 39 3 Arifiye Çocuk Yuvası 12 12 17 Arifiye Yetişkinler Zihinsel Engelliler Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Dışişleri Mensubları Eşleri Dayanışma Derneği Kreş ve Gündüz Bakımevi Karaağaçdibi Toplum Merkezi 14 135 135 52 27 27 Dönemler halinde hizmete devam edilmektedir. Adapazarı Çocuk ve Gençlik Merkezi 161 Gündüzlü açık kapı sistemi Kaynak: Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü 5. DURUM ANALİZİ Sakarya İli İl Özel İdaresi nde, kurumun bir bütün olarak mevcut durumunun ve tecrübesinin incelenmesi, kuvvetli ve zayıf yönlerinin tanımlanması ve bunların çevre şartlarıyla uyumlu hale getirilmesi için SWOT (Kuvvetli Yönler - Zayıf Yönler - Fırsatlar - Tehditler) Analizi yapılmıştır. 5.1. Özdeğerlendirme SWOT Analizi içerisinde Özdeğerlendirme yöntemi ile İl Özel İdaresi nin sahip olduğu kuvvetli ve zayıf yönler belirlenmiştir. 5.1.1. Kuvvetli Yönler 1. İl Özel İdaresinin etki ve yetki alanlarının genişletilmesi, 2. İl Özel İdarede yeni bir yapılanma olması, 3. TR-42 Kalkınma Ajansının kurulması, 4. Karasu Limanının olması, 5. İl çevre düzeni planının olması, 6. İl Özel İdarenin İl Genel Meclisinin kararlarına bağlı olması nedeniyle diğer paydaşlara çok kısa zamanda cevap verilebilmesi, 86

7. Üye sayısının fazla olduğu zengin bir kütüphaneye sahip olması, 8. Üçüncü basamak eğitim ve araştırma hastanesinin açılmış olması, 9. Sakarya İli genelinde, Türkiye ortalamasının üzerinde yetişmiş ara elemanın olması, 1. Sosyal Bilimler Lisesi kampüsünün varlığı, 11. Sosyal hizmetler alanında çocuk köyü ve huzurevi nin kurulmuş olması, 12. Emniyet ve asayişin sağlanması için MOBESE sisteminin kurulmuş olması, 13. Toplum destekli polis projesinin başlamış olması, 14. İl merkezinde yaygın eğitimin (halk eğitim merkezi ve toplum merkezi) yeterli olması. 5.1.2. Zayıf Yönler 1. Araç parkının yaş ortalamasının yüksek olması, 2. Meslek içi eğitimin yetersizliği, 3. Nitelikli personel sayısının yetersizliği, 4. İl Özel İdarenin merkez hizmet binalarının yetersiz olması, 5. 1/25 ölçekli çevre düzeni planlarının tamamlanmamış olması, 6. Kırsal alanların üst ve alt yapı yetersizliği, 7. İl Özel İdarenin proje (AB projeleri vb) üretmedeki yetersizliği, 8. İl Özel İdarenin yeni kaynak oluşturmadaki eksikliği, 9. Sakarya İlinin tarihi ve doğal güzelliklerinin tanıtımının yetersizliği nedeniyle turizmin gelişememiş olması, 1. Yerel ve ulusal basınla ilişkilerin zayıf olması, 11. Alt yapı kullanma yönetmeliğinin eksikliği, 12. İçme suyu kullanma yönetmeliğinin olmaması, 13. Yeraltı ve yer üstü kaynaklarının (Kum ocakları, taş ocakları, içme suyu ve jeotermal) yeterince denetiminin olmaması, 14. İl genelindeki genç nüfus dikkate alındığında spor alanlarının ve tesislerinin yeterli olmaması, 15. İlköğretime yönelik çok amaçlı konferans salonlarının az olması, 16. İl genelinde sağlık hizmetlerinin bir arada olduğu sağlık kampüsünün olmaması, 17. Kırsal kesimde yaygın eğitimin (halk eğitim merkezi ve toplum merkezi) yetersiz olması, 87

18. İlimizde su ürünleri yetiştirilmesi için gerekli potansiyelin olmasına rağmen gerekli alt yapının olmaması, 19. Doğa turizminin yaygınlaşmasını sağlayacak olan yol ve alt yapının yetersizliği, 2. İdaremiz bünyesinde sıcak asfalt tesisinin olmaması, 21. Arazi toplulaştırılmasının yetersizliği, 22. Akarsu, dere, çay yataklarının ıslah edilmemiş olması, 23. Kaçak yapılaşma denetiminin yeterli düzeyde olmaması, 24. Kırsal alanda içme sularının arıtılması ve ilaçlamasının yetersizliği, 25. Görme ve işitme engellilerin kullanabileceği rehabilitasyon merkezinin olmaması, 5.2. Dışdeğerlendirme SWOT Analizi içerisinde dışdeğerlerdirme yöntemi ile kurumun fırsat ve tehditleri belirlenmiştir. 5.2.1.Fırsatlar 1. Yerel yönetim bilincinin gelişmesi, yetki ve sorumluluk gücünün artması, 2. Sakarya İlinin hem tarıma hem sanayiye elverişli olması, 3. Sakarya İlinde 39.72 öğrenci, 1148 öğretim üyesine sahip Sakarya Üniversitesinin bulunması, 4. Coğrafi konumu nedeniyle Sakarya İlinin ulaşım ve enerji kavşağında olması, 5. İl bazında acil eylem planının varlığı, 6. Sakarya İlinin hazır beton ve inşaat malzemeleri imalatı yönünden zengin olması, 7. Deniz, göl, akarsu ve ormanların varlığı, 8. Jeotermal ve doğal su kaynaklarının varlığı, 9. İlimizin su ürünleri yetiştiriciliğine uygun olması, 1. Besleme değeri yüksek çayır ve meraların varlığı, 11. Sakarya İlinin kültür ve turizm (kıyı, doğa, yayla vb) açısından zengin oluşu, 12. Genç nüfusun fazla olması, 13. Endüstriyel alt yapının (liman, yol, eleman, enerji) gelecek vaat etmesi, 14. Sağlık teşkilatının il geneline yayılmış olması, 15. Kara, deniz ve demir yollarının varlığı, 88

16. Sakarya İlinin yapı denetimi yapılan 19 ilden birisi olması, 17. Sakarya ilinin enerji (rüzgar, hidroelektrik, biogaz) elde edebilme konusunda önemli bir konumda olması, 18. Rehberlik ve araştırma merkezinin (RAM) olması, 19. Avrupa Birliği destekli projelerin var olması, 2. Çevre kavramının güncelliği ve kamuoyu hassasiyetinin bulunması, 21. Sakarya Üniversitesi ile işbirliği imkanlarının bulunması, 22. İklim olarak uzun inşaat sezonuna imkan tanıması, 23. Doğa turizmine talebin artması, 24. Meslek okullarında okuyan öğrenci sayılarının fazla olması, 25. Sakarya ilinin sanayi (özellikle otomotiv ve gıda sanayi) bölgesinde olması 5.2.2.Tehditler 1. Sakarya İlinin 1. derecede deprem kuşağında oluşu ve doğal afetlere maruz kalan bir bölgede yer alması, 2. Genç nüfusun fazla olması, 3. Kamu kurumlarının kaynak yetersizliği, 4. Kamuya ait arsa bulunmasında sıkıntı yaşanması, 5. Kırsal alanlarda dağınık ve plansız yerleşim alanlarının olması, 6. Kentin imar durumunun düzensizliği ve üst yapı yetersizliği, 7. SAÜ Tıp Fakültesinin henüz bir binasının olmaması, 8. İlin göç alması, 9. Sanayi yatırımlarının tarıma elverişli bölgelerde yoğunlaşması, 1. Kum ve taş ocaklarının çevreye zararlı olması (Kum ve taş ocakları çukurları nedeniyle Sakarya nehrinin taşması durumunda sel felaketine sebebiyet verebilmesi), 11. Sapanca Gölü nün içme suyu amacı dışında kullanılması, 12. Sakarya İlinin her alanda tanıtımına katkı sağlayacak fuar alanının ve fuar etkinliklerinin yetersizliği, 13. Sakarya ilinin İstanbul iline yakın olması, 14. Küresel ısınma ve doğal afetlerden dolayı içme ve tarım sularının azalması, 15. Sakarya ilinde kurumlar arasındaki işbirliğinin yetersizliği, 16. Özel teşebbüsün topluma yönelik hizmetlerinin az olması, 89

6.GELECEĞE BAKIŞ 6.1.Misyon Bildirimi Sakarya İli İl Özel İdaresi nin misyonu; Hizmet etmekle yükümlü bulunduğumuz hedef kitleye adil, hesap verebilir, katılımcı ve şeffaf bir yönetim anlayışı çerçevesinde, vatandaşlara en yakın ve uygun yöntemlerle, insan ve çevre odaklı sivil toplum örgütleri ve diğer kamu kuruluşlarıyla organizeli mahalli, ve müşterek nitelikli, bütçe imkanları ve hizmet önceliklerini göz önünde bulundurarak kanunlarla verilen görev ve sorumluluklarımızı yerine getirmek, halkın gelir ve yaşam standardını yükseltmektir. 6.2.Vizyon Bildirimi Sakarya İli İl Özel İdaresi nin vizyonu; Çağdaş ve katılımcılık anlayışıyla katkı sağlayarak, insanlarımızın yaşam kalitesini ve standardını üst düzeye yükseltmek; köyler ve kent arasındaki farkı en aza indirgemek, toplumun sosyal, kültürel ve ekonomik anlamda standardını yavaş ama emin adımlarla üst seviyelere taşımaktır. İhtiyaçlara öncelik veren, kısır çekişme ve politik kaygılardan uzak bir karar alma ve uygulama sistemiyle şeffaf, güler yüzlü personel ve yönetici kadrolar ile takım ruhu taşıyan hizmet kuruluşu olmaktır. 6.3. İlkeler Sakarya İli İl Özel İdaresi nin ilkeleri; Güvenilir, Şeffaf, Zamanında ve yerinde, Sorumlu, Vatandaşlara adil ve eşit muamele, Hizmet standardını yükseltme, Hesap verme sorumluğuna sahip, katılımcı olma, Kaliteli ve etkili hizmet vermek temel ilkelerimizdir. 9

6.4. Amaçlar ve Stratejik Amaçlar Sakarya İli İl Özel İdaresi nin 21-214 yılları arasında uygulayacağı stratejiler bu kapsamda tek tek açıklanmaktadır. 21-214 yılları için uygulanmak üzere aşağıdaki stratejiler belirlenmiştir. 6.4.1. Stratejik Amaçlar Stratejik Amaç 1: Çalışanların Sayısı, Dağılımı ve Hizmet Alanlarında Yeterli Bir İl Olmak Stratejik Amaç 2: Kaynaklarını Verimli Kullanan, Yeni Kaynaklar Oluşturan ve İmkanları ile Yeterli Bir İl Olmak Stratejik Amaç 3: İl Özel İdaresi ve Bağlı Birimlerin Fiziki Yapılarını İyileştirmek. Stratejik Amaç 4: İlimizin 1.Derecede Deprem Bölgesinde Olması Nedeniyle Afet, Sivil Savunma ve Arama Kurtarma Hizmetlerine Üst Düzeyde Hazırlıklı Olmak Stratejik Amaç 5: Alt Yapı ve Köye Yönelik Hizmetlerde Öncü Bir İl Olmak Stratejik Amaç 6: Her Türlü Yatırım Projelerini, Tüm Faaliyetlerini Etkili Bir Şekilde Duyurmak, Tanıtım ve İletişimini Başarı ile Sağlamak Stratejik Amaç 7: Sakarya İlinin İmar ve Yapılaşmasının 1/1. Ölçekli Çevre Düzeni Planına Uygun Olmasını Sağlamak Stratejik Amaç 8: Sosyal Hizmetlerde Adil, Şeffaf, Öncü Bir Yönetim Sergilemek Stratejik Amaç 9: Turistik ve Kültürel Değerlerini Koruyan ve Bu Konuda Ülkemizin Önde Gelen İllerinden Biri Olmak Stratejik Amaç 1: Tarımsal Üretimin Geliştirilmesinde, Verimliliğin ve Kalitenin Arttırılması ve Tanıtılmasında Marka Kent Olmak Stratejik Amaç 11: Ticari, Sanayi ve Teknoloji Gelişimini Sürdürülebilir Kılmak Stratejik Amaç 12: İlimizin Kültürel, Sosyal ve Ekonomik Kalkınması için İşletmelerle, Gerçek ve Tüzel Kişilerin Koordinasyonunu Sağlamak Stratejik Amaç 13: Eğitim-Öğretim, Gençlik-Spor Hizmetleri ve Fiziki İmkânları ile Güçlü Bir İl Olmak Stratejik Amaç 14: Sporun Her Dalının Yaygınlaştırıldığı Bir İl Olmak 91

Stratejik Amaç 15: Sağlıkta Çağın Gerekleriyle Uyumlu, Uzmanlaşmış, Etkili ve Kaliteli Hizmet Sunmada Öncü İl Olmak Stratejik Amaç 16: Yeşil Sakarya Olarak Kalmak İçin Hizmetleri Etkin ve Doğru Bir Şekilde Yapmak 6.5. Hedefler ve Performans Göstergeleri Sakarya İli İl Özel İdaresi Stratejik Planında yer alan stratejik amaçları gerçekleştirmek için belirlenen hedefler, hedefleri performanslarını ölçmek için performans göstergeleri aşağıda gösterilmektedir. 92

STRATEJİK AMAÇ 1: ÇALIŞANLARIN SAYISI, DAĞILIMI VE HİZMET ALANLARINDA YETERLİ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 1.1. 21 yılı sonuna kadar e- bakanlık sistemine geçilmesi e-bakanlık sistemi 1 - Hedef 1.2. 21 yılı sonuna kadar görev ve yetki tanımlamalarının mevzuatla uyumlu olarak güncellenmesi Güncellenen görev ve yetki tanımlamaları - 1 Hedef 1.3. İnsan kaynaklarının daha verimli kullanılması için hizmet içi eğitimlerin verilmesi 25. 3. 35. 4. 45. Hedef 1.4. 21 yılı sonuna kadar bilgi akışını hızlandırmak için bilgi işlem merkezinin kurulması Kurulan bilgi işlem merkezi 1 - Hedef 1.5. Her yıl ilçelerin sosyo ekonomik verilerinin toplanması ve rapor halinde yayınlanması Hedef 1.6. 21 yılından itibaren yeni alımlarda öncelikli olarak Yayınlanan rapor sayısı Sözleşmeli alınan personel 1 1 1 1 1 17 - - - - 93

STRATEJİK AMAÇ 1: ÇALIŞANLARIN SAYISI, DAĞILIMI VE HİZMET ALANLARINDA YETERLİ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF sözleşmeli teknik personel (5393-49 a göre) uygulamasına geçilmesi Hedef 1.7. Sosyal Hizmetleri İl Müdürlüğü hizmet alımına destek verilmesi (Pedegog, Psikolog, Sosyal Hizmet Uzmanı) PERFORMANS GÖSTERGESİ sayısı 21 211 212 213 214 - - - - - 5. 94

STRATEJİK AMAÇ 2: KAYNAKLARINI VERİMLİ KULLANAN, YENİ KAYNAKLAR OLUŞTURAN VE İMKANLARI İLE YETERLİ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 2.1. 21 yılı sonuna kadar İl Özel İdaresi bünyesinde Kalkınma araştırmaları ve projeleri geliştirme ve koordinasyon merkezi adı altında kalkınma ajansı ile birlikte çalışacak bir merkez oluşturulması Hedef 2.2. 21 yılı sonuna kadar önemli gelir kaynaklarımızdan kum ocaklarının denetimlerinde 7 gün 24 saat usulüne göre çalışacak denetim ekibi sisteminin oluşturulması Hedef 2.3. 212 yılı sonuna kadar Sakarya nehri başta olmak üzere diğer akarsularımız ve devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlarda kum-çakıl-stabilize malzemelerin bulunduğu tüm alanların tespit edilmesi Hedef 2.4. 21 yılı sonuna kadar önemli gelir kaynaklarımızdan içme suyu işletmelerinin denetimlerinde 7 Alt Hedef 2.1.1. Yeni kurularak faaliyete başlayan, içinde bulunduğumuz bölge kalkınma ajansları ile koordineli çalışma yapılması Açılan merkez sayısı Oluşturulan denetim ekibi sistemi - Tespit edilen alan yüzdesi Oluşturulan denetim ekibi sistemi 1-1 125. 1-125. %1 125. 95

STRATEJİK AMAÇ 2: KAYNAKLARINI VERİMLİ KULLANAN, YENİ KAYNAKLAR OLUŞTURAN VE İMKANLARI İLE YETERLİ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 gün 24 saat usulüne göre çalışacak denetim ekibi sisteminin oluşturulması Hedef 2.5. 21 yılı sonuna kadar alt yapı kullanma yönetmeliğinin hazırlanması Hazırlanan yönetmelik 1 - Hedef 2.6. 212 yılı sonuna kadar katı atık yönetim planının ve yönetmeliğinin hazırlanması Hazırlanan yönetmelik - 1 Hedef 2.7. 21 yılı sonuna kadar I- A grubu ocaklarının ve işletmelerinin açma ve kullanma yönetmeliğinin hazırlanması Hazırlanan yönetmelik 1 - Hedef 2.8. 21 yılı sonuna kadar içme suyu yönetmeliğinin hazırlanması Hazırlanan yönetmelik 1 - Hedef 2.9. 21 yılı sonuna kadar mikro kredi ile ilgili yönetmeliğinin hazırlanması Hazırlanan yönetmelik 1-96

STRATEJİK AMAÇ 2: KAYNAKLARINI VERİMLİ KULLANAN, YENİ KAYNAKLAR OLUŞTURAN VE İMKANLARI İLE YETERLİ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 2.1. İl Özel İdaresi Merkezi ve ilçelerdeki Özel İdareye ait taşınmazların değerlendirilmesi Alt Hedef 2.1.1. 21 yılı sonuna kadar taşınmaz envanterinin hazırlanması Hazırlanan envanter 1 - Hedef 2.11. Personelin daha verimli çalışabilmesi amacıyla görev mahalline servis hizmetinin sağlanması Hedef 2.12. Makine parkımızda yer alan iş makineleri veya araçların genel itibari ile daha ekonomik ve verimli çalışabilmeleri için yaşlarına paralel olarak yıllık dönemler içerisinde yeniden yapılandırılması Alt Hedef 2.11.1. 21 yılı sonuna kadar 6 adet servis aracı kiralanması Alt Hedef 2.12.1. 211 yılı sonuna kadar mevcut bulunan 16 ana iş makinesinin 31 adedinin tasfiye edilmesi Kiralanan servis aracı 6 15. 15 16 Tasfiye edilen makine sayısı - - Hedef 2.13. Araç takiplerinin sağlanması için 211 yılı sonuna kadar GPRS sistemine geçilmesi GPRS sistemi 1 15. Hedef 2.14. Proje ve master plan yapmak ve yaptırmak Yapılan proje/master plan sayısı 97

STRATEJİK AMAÇ 3: İL ÖZEL İDARESİ VE BAĞLI BİRİMLERİN FİZİKİ YAPILARINI İYİLEŞTİRMEK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 3.1. 214 yılı sonuna kadar yeni hizmet binasının yapılması Alt Hedef 3.1.1. 214 yılı sonuna kadar dağınık ve yetersiz olan hizmet binalarımzın yapılması Alt Hedef 3.1.2. 21 yılı sonuna kadar güvenlik amacıyla merkezi hizmet alanlarına kamera sisteminin kurulması Yapılan hizmet binası Kurulan kamera sistemi 5. 1. 1 1.. 1.. 1.. 1 1.. Hedef 3.2. İdaremiz binalarının bakım ve onarımlarının yapılması Hedef 3.3. 21 yılı sonuna kadar toplum destekli polislik merkezi hizmet binası yapımının desteklenmesi Hedef 3.4. 29 yılında ihalesi yapılan, %7 Özel İdare destekli İl 3. 5. 31. 32. 33. 34. 98

STRATEJİK AMAÇ 3: İL ÖZEL İDARESİ VE BAĞLI BİRİMLERİN FİZİKİ YAPILARINI İYİLEŞTİRMEK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 MOBESE sistemine 211 yılından itibaren destek olunması 2. 25. 3. 35. 99

STRATEJİK AMAÇ 4: İLİMİZİN 1.DERECEDE DEPREM BÖLGESİNDE OLMASI NEDENİYLE AFET, SİVİL SAVUNMA VE ARAMA KURTARMA HİZMETLERİNE ÜST DÜZEYDE HAZIRLIKLI OLMAK HEDEF ALT HEDEF Hedef 4.1. 211 yılı sonuna kadar afet acil yardım il müdürlüğüne, arama kurtarma birliğine, il kriz merkezine ve CBS ye demirbaş alımının desteklenmesi Hedef 4.2. 214 yılı sonuna kadar afet acil yardım il müdürlüğüne, arama kurtarma birliği ve il kriz merkezi hizmetlerinde kullanılmak üzere binek aracı alınmasına destek olunması Hedef 4.3. 211 yılından itibaren İl Ambulans Servisi Başhekimliği, İlkyardım Eğitim Merkezi, Komuta Kontrol Merkezi, Afet Sağlık Hizmetleri ve (UMKE) Ulusal Medikal Kurtarma Biriminin konuşlandırılacağı müstakil bir binanın yapılmasına destek olunması (Sakarya Acil ve Afetlerde Sağlık Hizmetleri Kompleksi ) Hedef 4.4. 214 yılı sonuna kadar arama-kurtarma çalışmaları için canlı PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 32. 35. 1. - 15. - 2. 5. 6. 7. 8. 1

STRATEJİK AMAÇ 4: İLİMİZİN 1.DERECEDE DEPREM BÖLGESİNDE OLMASI NEDENİYLE AFET, SİVİL SAVUNMA VE ARAMA KURTARMA HİZMETLERİNE ÜST DÜZEYDE HAZIRLIKLI OLMAK HEDEF ALT HEDEF hayvan alınmasının desteklenmesi PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 1. 2. 3. 4. 5. Hedef 4.5. İlimizde doğal afetlere maruz kalabilecek bölgelerde gerekli tedbirlerin alınması ve ıslah çalışmalarının desteklenmesi 1. 1. 125. 15. 25. 11

STRATEJİK AMAÇ 5: ALT YAPI VE KÖYE YÖNELİK HİZMETLERDE ÖNCÜ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF Hedef 5.1.Mevcut köy yollarının dayanıklılığının ve standardının yükseltilmesi Alt Hedef 5.1.1. Yolların ekonomik ömrünü uzatmak amacıyla yıllık 5 km BSK yama yapılması PERFORMANS GÖSTERGESİ Yama yapılan yol (km) 2.16. 21 211 212 213 214 5 5 5 5 5 2.218. 2.44. 2.683. 2.952. Alt Hedef 5.1.2. Yol drenaj kanallarında yıllık 1 km greyderli bakım yapılması Yapılan bakım (km) 1 1 1 1 1 - - - - - Alt Hedef 5.1.3. Yıllık 1 km stabilize kaplama ve reglaj yapılması Alt Hedef 5.1.4. 214 yılı sonuna kadar köy yollarının ikaz-bilgi levha ve işaretlemelerinin yapılması Stabilize ve reglaj yapımı (km) 132. Levha ve işaretlerin tamamlanma yüzdesi 1 1 1 1 1 145. 16. 176. 193. %1 15. 17. 19. 21. 23. Alt Hedef 5.1.5. Stabilize kaplamalı ve asfalt vasfını yitirmiş yolların 1. kat asfalt sathi kaplamasının yapılması I. kat asfalt (km) 25 25 25 25 25 687. 756. 832. 916. 1.. 12

STRATEJİK AMAÇ 5: ALT YAPI VE KÖYE YÖNELİK HİZMETLERDE ÖNCÜ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Alt Hedef 5.1.6. Grup köy yollarından başlamak üzere yol alt yapılarının güçlendirilmesi ve sanat yapılarının yapılması 3. 22. 242. 266. 293. Alt Hedef 5.1.7. Köy yolların II. kat asfalt sathi kaplamasının yapılması II. kat asfalt (km) 1 1 1 1 1 8. 88. 968. 1.65. 1.171. Alt Hedef 5.1.8. Güncelleştirilmesi en son 24 yılında yapılan köy yolu envanter bilgilerinin 211 yılı sonuna kadar yenilenmesinin sağlanması Güncellenen envanter 1 - Alt Hedef 5.1.9. 211 yılından itibaren grup yollarından başlamak üzere BSK sıcak asfalt kaplama yapılması Sıcak asfalt kaplama (km) Alt Hedef 5.1.1. Köy yollarında stabilize, 1.kat, 2. kat sathi kaplama, heyelan ve karla mücadele amaçlı çalışmaların yapılması 3. 3. 3. 3. 3. 13

STRATEJİK AMAÇ 5: ALT YAPI VE KÖYE YÖNELİK HİZMETLERDE ÖNCÜ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Alt Hedef 5.1.11. Proje yapımı ve iş makineleri/binek araçların kullanımı için hizmet alımlarının yapılması 55. 7. 85. 85. 85. Hedef 5.2. 214 yılı sonuna kadar turizm amaçlı mevcut yolların iyileştirilmesi Hedef 5.3.Köy içme sularının kalitesinin yükseltilmesi, yeterli ve sağlıklı duruma getirilmesi Alt Hedef 5.3.1. 214 yılı sonuna kadar 25 üniteye yeni kaynak aranması İyileştirilen yol (km) 5. Açılan yeni ünite sayısı 1 1 1 1 5. 5. 5. 5 5 5 5 5 - - - - - Alt Hedef 5.3.2. 21 yılı sonuna kadar tüm ilçelerde içme suyu envanterlerinin güncellenmesi Güncellenen ilçe envanteri 16 - Alt Hedef 5.3.3. Kaynak bulunamayan ve içme suyu yetersiz olan köylere her yıl 5 adet yeni sondaj açılması ve tesislerinin yapılması Açılan sondaj sayısı 5 5 5 5 5 9. 95. 1.. 1.5. 1.1. 14

STRATEJİK AMAÇ 5: ALT YAPI VE KÖYE YÖNELİK HİZMETLERDE ÖNCÜ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF Alt Hedef 5.3.4. İdaremiz hizmet alanında bulunan her yıl 2 adet köyün kaptaj, depo, içme suyu isale hattı ve şebeke hatlarının bakım onarımı ve yenilenmesi Alt Hedef 5.3.5. 211 yılı sonuna kadar sağlıklı içme suyu kullanılmasını sağlamak amacıyla toplam 25 içme suyu tesisine klorlama cihazı alınması PERFORMANS GÖSTERGESİ İçme suyu isale ve şebeke hattı yenilenen köy sayısı 21 211 212 213 214 2 2 2 2 2 628. Klorlama cihazı alınan içme suyu tesisi sayısı 15. 65. 125 125 15. 7. 8. 9. Alt Hedef 5.3.6. 214 yılı sonuna kadar kireç oranı yüksek olan içme suyu tesislerinin tümüne kireç çözücü cihaz alınması Alt Hedef 5.3.7. 212 yılından itibaren içme suyu için tüm köylerde sayaç uygulamasına geçilmesi Alınan kireç çözücü cihaz 1 1 1 1 1 5. 5. 5. 5. 5. Sayaç uygulamasına 311 geçilen köy sayısı - Hedef 5.4. 212 yılı sonuna kadar Karasu-Çamdağ içme suyu göletinin hizmete açılması Açılan içme suyu göleti 3. 1.. 1 1.5. 15

STRATEJİK AMAÇ 5: ALT YAPI VE KÖYE YÖNELİK HİZMETLERDE ÖNCÜ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF Alt Hedef 5.5.1. Her yıl 1 adet kanalizasyon projesinin hazırlanması Hedef 5.5. Kanalizasyon projelerinin hazırlanması Alt Hedef 5.5.2. Köylerden gelen talepler doğrultusunda HDPE esaslı kanalizasyon borusu alımı ve Devlet-Millet işbirliği ile kanalizasyon şebekelerinin gerçekleştirilmesi PERFORMANS GÖSTERGESİ Hazırlanan kanalizasyon proje sayısı Kanalizasyon şebekesi uzunluğu 21 211 212 213 214 1 1 1 1 1 - - - - - 4 5 5 6 7 (metre) 4. 5. 7. 8. 9. Hedef 5.6. Her yıl 2 köye yangın hidrantı konulması Yangın 2 2 2 2 2 hidrantı sayısı 1. 1. 1. 1. 1. Hedef 5.7. İlçe köylere hizmet birliklerinin desteklenmesi 8. 9. 1.. 1.1. 1.2. 16

STRATEJİK AMAÇ 6: HER TÜRLÜ YATIRIM PROJELERİNİ, TÜM FAALİYETLERİNİ ETKİLİ BİR ŞEKİLDE DUYURMAK, TANITIM VE İLETİŞİMİNİ BAŞARI İLE SAĞLAMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Alt Hedef 6.1.1. Her yıl özel idareyi tanıtan 5 bin broşür hazırlamak ve dağıtmak Hazırlanıp dağıtılan 5 5 5 5 5 broşür sayısı 1. 1. 1. 1. 1. Hedef 6.1.Güvenilir, açık, saydam, verimli, etkili ve kaliteli hizmet sunan bir yerel yönetim kurumu olarak halktaki tanınırlık oranının artırılması Alt Hedef 6.1.2. Üç aylık periyotlarla çıkacak İl Özel İdaresi dergisi hazırlanması ve bu derginin resmi kurum ve kuruluşlara, sivil toplum kuruluşlarına ve tüm muhtarlara vb dağıtımının sağlanması Alt Hedef 6.1.3. Kurumun her ay yazılı ve görsel medyada basın bültenleri aracılığı ile 1 defa yer almasının sağlanması Çıkarılan dergi sayısı 4 4 4 4 4 4. 4. 4. 4. 4. Yazılı 12 12 12 12 12 basında yer alma sayısı - - - - - Alt Hedef 6.1.4. Kurumun web sayfasının ilgili bölümünün her hafta güncellenmesinin sağlanması Güncelleme sayısı 52 52 52 52 52 - - - - - 17

STRATEJİK AMAÇ 7: SAKARYA İLİNİN İMAR VE YAPILAŞMASININ 1/1. ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANINA UYGUN OLMASINI SAĞLAMAK HEDEF ALT HEDEF Hedef 7.1. Sakarya İlinin Çevre Düzeni planının imar işlerinde uygulanması Alt hedef 7.1.1. 21 yılı içinde İlimiz Çevre Düzeni planının Büyükşehir Belediyesi işbirliği ile tamamlanması PERFORMANS GÖSTERGESİ Tamamlanan plan 21 211 212 213 214 1 - Hedef 7.2. Hizmet alanımızda bulunan Kuzey, Güney ve Doğu bölgelerinin 1/25. lik haritalarının hazırlanarak imar hizmetlerinde kullanılması Hazırlanan harita sayısı Doğu Kuzey Güney 325. 35. 375. Hedef 7.3. 214 yılı sonuna kadar belediye mücavir alan dışında kalan 1 adet köyün yerleşik alan haritalarının yapılması Haritası 2 2 2 2 2 hazırlanan köy sayısı - - - - - Hedef 7.4. Yapılan imar uygulamalarının ilgililerin tümüne tebliğ edilerek duyurulması Duyurulan tebliğ sayısı - - - - - Hedef 7.5. 1975 yılından sonra imar planına uygun olmayan ve ruhsatsız yapıların yapılması her hafta tespitinin Periyodik denetim sayısı 52 52 52 52 52 - - - - - 18

STRATEJİK AMAÇ 7: SAKARYA İLİNİN İMAR VE YAPILAŞMASININ 1/1. ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANINA UYGUN OLMASINI SAĞLAMAK HEDEF ALT HEDEF Alt hedef 7.6.1. İmar planına uygun olmayan ve ruhsatsız yapıların her hafta Hedef 7.6. 1975 yılından sonra İmar tespitinin yapılması Planına uygun olan; ancak ruhsatsız olarak yapılan bina ve inşaatların denetlenerek ruhsata bağlanması Alt hedef 7.6.2. Ruhsatsız olarak yapılan bina ve inşaatların ruhsata bağlanması PERFORMANS GÖSTERGESİ Periyodik denetim sayısı Ruhsatsız bina ve inşaat sayısı / verilen ruhsat sayısı 21 211 212 213 214 52 52 52 52 52 - - - - - - - - - - Hedef 7.7. Kayıt altında bulunmayan kanatlı hayvan üretiminin işyeri açma ruhsatına bağlanarak AB uyum yasasına uygun hale getirilmesi Alt hedef 7.7.1. 212 yılı sonuna kadar İlimizde belediye mücavir alan dışında kalan ruhsatsız 6 adet tavuk kümesine gayrisıhhi müessese ruhsatı verilmesi Verilen ruhsat sayısı 2 2 2 - - - Hedef 7.8. 21 yılı sonuna kadar yapı ruhsatı ve iskân ile ilgili 311 köy muhtarına bülten/broşür gönderilmesi Bülten/broşür 311 dağıtılan muhtar sayısı 15. 19

STRATEJİK AMAÇ 8: SOSYAL HİZMETLERDE ADİL, ŞEFFAF, ÖNCÜ BİR YÖNETİM SERGİLEMEK HEDEF ALT HEDEF Hedef 8.1. Aile bütünlüğünün korunması yönünde çalışmalar yapılması Alt Hedef 8.1.1. 212 yılı sonuna kadar 1 Toplum Merkezi kazandırılmasına destek olunması Alt Hedef 8.1.2. 212 yılı sonuna kadar 1 Aile Danışma merkezi oluşturulmasına destek olunması Alt Hedef 8.1.3. Aile bütünlüğünün sağlanması için her yıl her ilçeye 1 kez eğitim verilmesi için destek olunması PERFORMANS GÖSTERGESİ Açılan Toplum Merkezi 21 211 212 213 214 Binası sayısı 2. 2. Oluşturulan Aile Danışma Merkezi sayısı 2. 2. 1 1 16 16 16 16 16 16. 16. 16. 16. 16. Alt Hedef 8.2.1. 214 yılı sonuna kadar bir tane huzurevi açılmasına destek verilmesi 2. 2. 2. 2. 2. 1 Hedef 8.2. Bakıma muhtaç yaşlı tespitinin yapılması Alt Hedef 8.2.2. 214 yılı sonuna kadar huzurevinin genişletilerek işletilmesine destek olunması Alt Hedef 8.2.3. 211 yılı sonuna kadar Hendek Melek Nişancı Huzurevi ek bina yapımına destek olunması 5. 5. 5. 5. 5. 5. 55. 11

STRATEJİK AMAÇ 8: SOSYAL HİZMETLERDE ADİL, ŞEFFAF, ÖNCÜ BİR YÖNETİM SERGİLEMEK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 8.3. Mikro kredi verilmesi Alt Hedef 8.3.1. Her yıl Mikro kredi ile ilgili bilgilendirme amaçlı 311 köy muhtarına broşür dağıtılması Alt Hedef 8.3.2. 214 yılı sonuna kadar gelen talepler değerlendirilerek her yıl Mikro Kredi verilmesi Bülten/broşür 311 311 311 311 311 dağıtılan muhtar sayısı 1. 1. 1. 1. 1. Verilen mikro kredi 5. 75. 82.5 9. 97.5 Hedef 8.4. Üniversite, İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Diyanet İşleri, İl Sağlık Müdürlüğü işbirliği ile tüm ilçelerde yılda 2 kez aile içi şiddete yönelik eğitim verilmesine destek olunması 32 32 32 32 32 32. 32. 32. 2. 2. Hedef 8.5. Bakıma muhtaç çocukların çeşitli yaş gruplarına bölünerek bakımlarının sağlanması Alt hedef 8.5.1. 212 yılı sonuna kadar Camili de yapılması planlanan Sevgi evleri yapımının desteklenmesi 5. 55. 6. - - Hedef 8.6. Her ilçede yılda iki kez özürlü meslek edinimi eğitiminin verilmesine destek olunması 32 32 32 32 32 32. 32. 32. 32. 32. 111

STRATEJİK AMAÇ 8: SOSYAL HİZMETLERDE ADİL, ŞEFFAF, ÖNCÜ BİR YÖNETİM SERGİLEMEK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 8.7. Mevcut çocuk köyünün kapasitesinin arttırılmasına destek olunması 5. 75. 1. 125. 15. Hedef 8.8. Belediye mücavir alanı dışındaki ihtiyaç sahibi yoksul vatandaşların cenaze masraflarının karşılanmasına destek olunması 5. 1. 1. 1. 1. 112

STRATEJİK AMAÇ 9: TURİSTİK VE KÜLTÜREL DEĞERLERİNİ KORUYAN VE BU KONUDA ÜLKEMİZİN ÖNDE GELEN İLLERİNDEN BİRİ OLMAK HEDEF ALT HEDEF Hedef 9.1. 214 yılı sonuna kadar tarihi yapıların restore edilerek turizme kazandırılmasına destek olunması Hedef 9.2. Tarihi eserlerin onarımı ve çevre düzenlemeleri yapılarak turizme kazandırılmasına destek olunması Alt Hedef 9.1.1. Bilimsel destek eşliğinde her yıl projesi hazırlanan 5 tarihi yapının restorasyonuna destek sağlanması 21 yılında Orta cami + belirlenen 4 yapı 211 yılında 1913 yılında kurulan Türk Ticaret Bankası Genel Merkez binasının restorasyonu ve yerel tarih müzesi yapılması + belirlenen 4 yapı PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 5 5 5 5 5 25. 25. 25. 25. 25. 6. 6. 6. 6. 6. Hedef 9.3. Tabiat varlıklarının çevre düzenlemelerini yaparak turizme kazandırılmasına destek olunması 6. 1. 11. 12. 13. Hedef 9.4. Kültür envanteri çalışmalarını başlatmak; tespit, kayıt ve tescil çalışmalarının yapılmasına destek olunması Alt Hedef 9.4.1. 21 yılı sonuna kadar İl Kültür Haritasının güncellenmesine destek olunması 5. 113

STRATEJİK AMAÇ 9: TURİSTİK VE KÜLTÜREL DEĞERLERİNİ KORUYAN VE BU KONUDA ÜLKEMİZİN ÖNDE GELEN İLLERİNDEN BİRİ OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Alt Hedef 9.5.1. Her yıl 2 defa Sakarya nın tanıtılması için uluslararası seyahat acentelerinin temsilcilerinin yöreye davet edilmesi ve bilgilendirmeye yönelik gezi ve sunumların yapılmasına destek olunması 2 2 2 2 2 2. 2. 2. 2. 2. Hedef 9.5. Yurt içinde ve yurt dışında ilimizin kültürel ve turistik değerlerinin tanıtılmasına destek olunması Alt Hedef 9.5.2. En az 3 ulusal tanıtım dergisinde yer almak için reklam ve tanıtım yapılmasına destek olunması Alt Hedef 9.5.3. Her yıl 4 adet İlimizi tanıtıcı kitap, dergi, broşür gibi yayınların basımına destek olunması 3 3 3 3 3 1. 1. 1. 1. 1. 4 4 4 4 4 1. 1. 1. 1. 1. Alt Hedef 9.5.4. İl idari bölüşümündeki değişiklikler (16 İlçe) göz önüne alınarak 3. adet Sakarya İl Yıllığı hazırlanmasına destek olunması 3 3 1. 1. Hedef 9.6.Uluslararası boyutta ve kapsamda festivallerin Alt Hedef 9.6.1. Her yıl yapılan Uluslararası Sapanca Şiir Akşamları 1 1 1 1 1 114

STRATEJİK AMAÇ 9: TURİSTİK VE KÜLTÜREL DEĞERLERİNİ KORUYAN VE BU KONUDA ÜLKEMİZİN ÖNDE GELEN İLLERİNDEN BİRİ OLMAK HEDEF ALT HEDEF düzenlenmesine destek verilmesi organizasyonuna destek olunması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 2. 2. 2. 2. 2. Alt Hedef 9.6.2. Her yıl yapılan Sakarya Uluslararası Halk Oyunları Festivaline destek olunması 1 1 1 1 1 5. 5. 5. 5. 5. Hedef 9.7. Turizm yatırım potansiyeli ve uygun yatırım alanları projelendirme çalışmalarına başlamak Alt Hedef 9.7.1. 211 yılı sonuna kadar Acarlar Gölü Kuş Gözlem Turizmi ve flora turizmini geliştirmek için 3. metre uzunluğunda yürüyüş parkuru ve çevre düzenlemesi yapılmasına destek olunması 21 yılında 3 m. yürüyüş parkuruna destek olunması 211 yılında çevre düzenlemesi yapılmasına destek olunması 1. 4. Hedef 9.8. Her yıl il ve ilçe halk kütüphaneleri koleksiyonlarının zenginleştirilmesinin sağlanması için destek olunması 5. 55. 6. 65. 7. Hedef 9.9.İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile birlikte sanat Alt Hedef 9.9.1. Her yıl toplam 8 adet tiyatro, halk oyunları ve koronun (çocuk- 8 8 8 8 8 115

STRATEJİK AMAÇ 9: TURİSTİK VE KÜLTÜREL DEĞERLERİNİ KORUYAN VE BU KONUDA ÜLKEMİZİN ÖNDE GELEN İLLERİNDEN BİRİ OLMAK HEDEF ALT HEDEF topluluklarının kurulması için destek olunması büyük)(türk halk müziği-türk sanat müziği) kurularak kostüm, dekor ve enstrüman giderlerinin karşılanmasına destek olunması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 1. 1. 1. 1. 1. 116

STRATEJİK AMAÇ 1: TARIMSAL ÜRETİMİN GELİŞTİRİLMESİNDE, VERİMLİLİĞİN VE KALİTENİN ARTTIRILMASI VE TANITILMASINDA MARKA KENT OLMAK HEDEF ALT HEDEF Alt hedef 1.1.1. Arazi Toplulaştırma ünitesinin kurulması ve ziraat mühendisleri ve harita mühendislerinden oluşacak personelin istihdam edilerek, 211 yılı sonuna kadar etüt raporu hazırlanabilmesi için personele hizmet içi eğitim verilmesine destek olunması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 5 5 5. 5. Hedef 1.1. Arazi toplulaştırılması Alt hedef 1.1.2. 214 yılı sonuna kadar Akova nın toplulaştırılması için etüt raporu hazırlanmasına destek olunması 5. 5. 5. 5. 5. Alt hedef 1.1.3. İl halkının hukuki açıdan bilgilendirilmesi için arazi toplulaştırılması ile ilgili 213 yılı sonuna kadar tüm ilçelere eğitim verilmesi 21 yılı sonuna kadar Adapazarı, Söğütlü, Serdivan, Erenler 211 yılı sonuna kadar Akyazı., Hendek, Karapürçek 212 yılı sonuna kadar Pamukova, Geyve, 213 yılı sonuna kadar Karasu, Ferizli, Kaynarca 4 3 2 3 4. 3. 2. 3. 117

STRATEJİK AMAÇ 1: TARIMSAL ÜRETİMİN GELİŞTİRİLMESİNDE, VERİMLİLİĞİN VE KALİTENİN ARTTIRILMASI VE TANITILMASINDA MARKA KENT OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 1.2. Tarım ve DSİ Müdürlükleri ile koordineli olarak bitkisel üretimdeki sulama ihtiyacının belirlenerek, 19. hektar sulanan alanın 214 yılı sonuna kadar 34. hektara çıkarılması Alt hedef 1.2.1. 6 sulama göletinin hizmete açılması Alt hedef 1.2.2. 211 yılından itibaren her yıl 2 adet hayvan içme suyu göleti açmak Sulama göleti HİS göleti 1 1 1 1 2 1.897. 1.65. 1.75. 1.8. 1.9. 2 2 2 2 1. 1. 1. 1. Alt Hedef 1.2.3. 214 yılı sonuna kadar yılda iki defa birim ilçelerden 1 adet önder çiftçi belirlenerek; 16 ilçeden 16 çiftçi olmak üzere; toplam 8 çiftçiye yağmurlama ve damlama sulama sistemleri hakkında eğitim verilmesi Eğitim sayısı 16 16 16 16 16 - - - - - Alt hedef 1.2.4. Basınçlı sulama (damlama ve yağmurlama sulama) sistemlerinin desteklenmesi 1. 1. 1. 1. 1. 118

STRATEJİK AMAÇ 1: TARIMSAL ÜRETİMİN GELİŞTİRİLMESİNDE, VERİMLİLİĞİN VE KALİTENİN ARTTIRILMASI VE TANITILMASINDA MARKA KENT OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Alt Hedef 1.2.5. 214 yılı sonuna kadar, her yıl 3 km. kurutma kanalı temizliğinin yapılması Kanal uzunluğu 3 3 3 3 3 - - - - - Alt hedef 1.2.6. Her yıl 2 km tarla içi yolunun reglajlı bakımının yapılması Yol uzunluğu 2 2 2 2 2 - - - - Hedef 1.3 Meyve ve sebze üretiminin geliştirilmesi için Tarım İl Müdürlüğü, Ziraat odası ve Sivil Toplum Örgütleri ile birlikte uygulama örnek tesislerin kurulmasına destek olunması Alt Hedef 1.2.7. Her yıl 5 km uzunluğundaki yolun iş makineleri ile temizliğinin yapılması Alt hedef 1.3.1. 214 yılı sonuna kadar belirlenecek alanlarda örnek meyve bahçesi tesisi kurulmasına destek olunması Alt hedef 1.3.2 214 yılı sonuna kadar 3 dekar alanda örnek enginar bahçe tesisi kurulmasına destek olunması (Ferizli Adapazarı, Söğütlü, Kaynarca, Serdivan, Erenler, Karapürçek, Akyazı, Geyve, Pamukova da) Yol uzunluğu 5 5 5 5 5 - - - - - 9. 95. 1. 6 dekar 6 dekar 6 dekar 6 dekar 15. 6 dekar 16. 17.8 19.5 21.5 24. 119

STRATEJİK AMAÇ 1: TARIMSAL ÜRETİMİN GELİŞTİRİLMESİNDE, VERİMLİLİĞİN VE KALİTENİN ARTTIRILMASI VE TANITILMASINDA MARKA KENT OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Alt hedef 1.3.3 Çilek yetiştiriciliğine destek olunması 1. Hedef 1.4. Örtüaltı sebzeciliği yapılan plastik seralarda yenileme yapılması Alt hedef 1.4.1.214 yılı sonuna kadar 42 dekar plastik sera alanında örtü yenilemesine destek olunması Her yıl Akyazı, Adapazarı, Serdivan, Arifiye, Erenler, Sapanca, Pamukova da 1 dekar, Taraklı, Geyve, Hendek, Ferizli, Karasu, Karapürçek, Söğütlü, Kaynarca ilçelerinde 5 dekar plastik örtü yenilenmesi 11 11 11 11 5. 75. 1. 125. Hedef 1.5. Toprak analizine dayalı gübre kullanımının teşvik edilmesi Alt hedef 1.5.1. 214 yılı sonuna kadar 16 ilçeye toprak numunesi almada gerekli alet ve ekipmanın ilçe müdürlüklerine sağlanması Alınan toprak 4 3 3 3 3 numunesi alma seti 8. 8. 8. 8. 8. Hedef 1.6. Dış mekan süs bitkisi üretiminin geliştirilmesine destek olunması Alt hedef 1.6.1. 21 yılı sonuna kadar 45 dekar alanda 45 fidan desteği sağlanarak üretimin geliştirilmesine destek olunması 45 36. 12

STRATEJİK AMAÇ 1: TARIMSAL ÜRETİMİN GELİŞTİRİLMESİNDE, VERİMLİLİĞİN VE KALİTENİN ARTTIRILMASI VE TANITILMASINDA MARKA KENT OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Alt hedef 1.6.2. 211 yılından itibaren her yıl 1 dekar alanda canlı materyal ve malzeme desteği 1 1 1 1 25. 4. 5. 6. Hedef 1.7. Sertifikalı buğday tohumu kullanarak üretimde kalitenin ve verimliliğin arttırılmasına destek olunması Alt hedef 1.7.1. Her yıl için 5 çiftçinin tohumluk dağıtımına destek olunması 5 5 5 5 5 7. 8. 1. 11. 12. Hedef 1.8. Gelişmekte olan hayvancılığın kaba yem ihtiyacını karşılamak amacıyla yem bitkileri Alt hedef 1.8.1. 214 yılı sonuna kadar sertifikalı tohum kullanımı ile fiğ veriminin artırılmasına destek olunması üretiminin desteklenmesi Alt hedef 1.8.2. 214 yılı sonuna kadar sertifikalı tohum kullanımı ile yonca veriminin artırılmasına destek olunması 125. 125. 125. 125. 125. 5. 5. 5. 5. 121

STRATEJİK AMAÇ 1: TARIMSAL ÜRETİMİN GELİŞTİRİLMESİNDE, VERİMLİLİĞİN VE KALİTENİN ARTTIRILMASI VE TANITILMASINDA MARKA KENT OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 1.9. Su ürünleri üretiminin su ürünleri pazarlama ve işleme tesislerinin oluşturulmasına destek olunması Alt hedef 1.9.1. 214 yılı sonuna kadar Karasu -Kocaali Bölgesine su ürünleri hali oluşturulmasına destek verilmesi 1. 5. 5. 5. 5. 1 Hedef 1.1. Kaliteli süt üretiminin artırılması ve ilimizde üretilen sütün daha hijyenik koşullarda toplanıp pazarlanmasına destek olunması Alt Hedef 1.1.1. Süt toplama merkezi ihtiyacı olan köylerin belirlenip 25 köye 1-2 tonluk soğutma tankı temin edilmesi Alınan tank sayısı 5 5 5 5 5 75. 9. 1. 1. 12. Hedef 1.11. Meraların ıslahı çalışmalarının yürütülmesi Hedef 1.12. Gıda Denetimleri için araç ve ekipman temini Alt Hedef 1.11.1. 13 tane köyde 4154 dekar alanda mera ıslah çalışmalarına destek verilmesi 21 yılında Kızılcıkorman 416 dekar, BedilKazancı 9 dekar, Erdoğdu 258 dekar, Eskibedil 52 dekar; 211 yılında Budaklar 11 dekar, Seyifler 198 dekar, Altındere 9 dekar; 212 yılında Uzunçınar 115 dekar, Çatalköprü 5 dekar 213 yılında Kusca 6 dekar, Tuzak 25 dekar 214 yılında Karakamış 32 dekar, Taşlık 417 dekar Alt Hedef 1.12.1.214 yılı sonuna kadar 3 adet gıda kontrol ve numune aracı Alınan araç sayısı 1 128 615 31 737 4. 35. 55. 3. 35. 1 1 1 122

STRATEJİK AMAÇ 1: TARIMSAL ÜRETİMİN GELİŞTİRİLMESİNDE, VERİMLİLİĞİN VE KALİTENİN ARTTIRILMASI VE TANITILMASINDA MARKA KENT OLMAK HEDEF ALT HEDEF alınması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 6. 6. 6. Hedef 1.13. Gıda hizmetleri ile ilgili sorunların ve çözüm önerilerinin tüketiciler tarafından yetkili kurum ve kuruluşlara bildirilmesini ve yapılan uygulamalar hakkında bilgi alınabilmesi amacıyla oluşturulan Alo Gıda Hattının (174) etkinliliğinin arttırılmasına destek olunması Hedef 1.14. Üretim merkezlerine yakın yerlerdeki pazarlama kanallarının iyileştirilmesine destek olunması Alt Hedef 1.13.1. 214 yılı sonuna kadar afiş, broşür ve liflet basılmasına destek olunması Alt Hedef 1.14.1. 214 yılı sonuna kadar Geyve/Pamukova ilçelerinde sebzelerin (özellikle kereviz, ıspanak vb) yıkama, tasnif ve ambalajlama tesisinin kurulmasına destek olunması 1 3 3 3 3 5. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1 1. Hedef 1.15. Üretici birliklerinin kurulması ve projelerine teknik ve finansal destek sağlanması Alt hedef 1.15.1. 211 yılı sonuna kadar Arıcılar Birliğine 1 adet bal toplama ve paketleme tesisinin yapılması için destek verilmesi 1 5. 123

STRATEJİK AMAÇ 11: TİCARİ, SANAYİ VE TEKNOLOJİ GELİŞİMİNİ SÜRDÜRÜLEBİLİR KILMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 11.1. İlimizde 3 adet yeni Organize Sanayi Bölgesi kurularak, mevcut bulunan Organize Sanayi Bölgesi sayısını 7 ye çıkarmak Alt Hedef 11.1.1. 214 yılı sonuna kadar Ferizli ilçesinde Organize Sanayi Bölgesi kurulmasına destek olunması Alt Hedef 11.1.2. 214 yılı sonuna kadar Kaynarca ilçesinde Organize Sanayi Bölgesi kurulmasına destek olunması 5. 5. 5. 5. 1 1 Alt Hedef 11.1.3. 214 yılı sonuna kadar Akyazı ilçesinde Organize Sanayi Bölgesi kurulmasına destek olunması 5. 5. 1 Hedef 11.2. Kurucusu olduğumuz Karasu Organize Sanayi Bölgesinin 211 yılı sonuna kadar tamamlanması Hedef 11.3. 214 yılı sonuna kadar ilimizde 2 adet Endüstri Bölgesi kurulmasına destek olunması Alt Hedef 11.3.1. 214 yılı sonuna kadar Karasu ilçesinde endüstri bölgesi kurulması için etüt ve projesinin hazırlanmasına destek verilmesi Tamamlanan Organize Sanayi Bölgesi 1 5. 5. 1. 1. 1. 1. 1 1. 124

STRATEJİK AMAÇ 11: TİCARİ, SANAYİ VE TEKNOLOJİ GELİŞİMİNİ SÜRDÜRÜLEBİLİR KILMAK HEDEF ALT HEDEF Hedef 11.4.İlimizde 3 adet İhtisas Organize Sanayi Bölgesi kurulmasına destek verilmesi Hedef 11.5. Hayvansal ve bitkisel atıkları değerlendirmek için Sakarya Alt Hedef 11.3.2. 214 yılı sonuna kadar Hendek ilçesinde endüstri bölgesi kurulması için etüt ve projesinin hazırlanmasına destek verilmesi Alt Hedef 11.4.1. 214 yılı sonuna kadar Pamukova ilçesinde süs bitkiciliği üzerine ihtisas organize sanayi bölgesi kurulması için etüt ve projesinin hazırlanmasına destek verilmesi Alt Hedef 11.4.2. 214 yılı sonuna kadar Geyve ilçesinde sebze ve meyve üzerine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi kurulması için etüt ve projesinin hazırlanmasına destek verilmesi Alt Hedef 11.4.3. 214 yılı sonuna kadar Kocaali ilçesinde fındık üzerine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi kurulması için etüt ve projesinin hazırlanmasına destek verilmesi PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1 1. 1 1. 1 1. 1 1. 3 3 3 3 3 125

STRATEJİK AMAÇ 11: TİCARİ, SANAYİ VE TEKNOLOJİ GELİŞİMİNİ SÜRDÜRÜLEBİLİR KILMAK HEDEF ALT HEDEF İl Özel İdaresi bünyesinde SATSO ve Sakarya Üniversitesi ile işbirliği yapılarak biyogaz ve biyodizel üretim tesisi kurmak isteyen işletmelere yılda 3 adet bilgilendirme toplantısının yapılması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 3. 3. 3. 3. 3. 126

STRATEJİK AMAÇ 12: İLİMİZİN KÜLTÜREL, SOSYAL VE EKONOMİK KALKINMASI İÇİN İŞLETMELERLE, GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLERİN KOORDİNASYONUNU SAĞLAMAK HEDEF ALT HEDEF Hedef 12.1. 21 yılı sonuna kadar Vali başkanlığında (İl milletvekilleri, İl Özel İdaresi, Büyükşehir, İlçe ve Belde Belediye Başkanları, SAÜ Rektörü, İl Müftüsü, Sanayi Kuruluşlarının Temsilcileri, Sivil Toplum Kuruluşları, Gönüllü Kuruluşlar, Sendikalar vb) işbirliğinin sağlanması Hedef 12.2. Eğitim Araştırma Hastanesinin hizmete açılmasına destek alınması Hedef 12.3. 214 yılı sonuna kadar Sakarya Üniversitesi Tıp Fakültesi binasının hizmete açılmasına destek alınması Hedef 12.4. 212 yılı sonuna kadar Morfoloji binasının tamamlanmasına destek alınması Hedef 12.5. Sakarya da uydudan yayın yapan bir yerel kanalın kurulması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 127

STRATEJİK AMAÇ 12: İLİMİZİN KÜLTÜREL, SOSYAL VE EKONOMİK KALKINMASI İÇİN İŞLETMELERLE, GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLERİN KOORDİNASYONUNU SAĞLAMAK HEDEF ALT HEDEF Hedef 12.6. Her yıl ferdi ve kulüplü sporcuların ulusal organizasyonlara gönderilmesi için yolluk ve harcırah verilmesinin sağlanması Hedef 12.7. 214 yılı sonuna kadar oluşturulacak işbirlikleri ile Buz Pateni Tesisinin yapılması için destek bulunması Hedef 12.8. İki yeni vakıf ve bir devlet üniversitesinin 214 yılı sonuna kadar açılması için destek bulunması Hedef 12.9. Pamukova havaalanının Sakarya halkına kazandırılması için destek bulunması Hedef 12.1.Serdivan, Ferizli ve uygun alanlarda sivil havacılık çalışmalarına destek bulunması Hedef 12.11. Mesleki ve Teknik eğitimin iyileştirilmesi için mesleki ve teknik ortaöğretim okullarında 214 yılı sonuna kadar 5 otomotiv, 3 Alt Hedef 12.11.1. 214 yılı sonuna kadar mesleki ve teknik ortaöğretim okullarında 5 otomotiv programı açılması için destek bulunması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 128

STRATEJİK AMAÇ 12: İLİMİZİN KÜLTÜREL, SOSYAL VE EKONOMİK KALKINMASI İÇİN İŞLETMELERLE, GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLERİN KOORDİNASYONUNU SAĞLAMAK HEDEF ALT HEDEF gıda, 2 turizm, 1 denizcilik, 4 tekstil programı açılması için destek bulunması Hedef 12.12. Sakarya ilinin kültürel ve turistik değerlerinin tanıtılmasına destek bulunması Alt Hedef 12.11.2. 214 yılı sonuna kadar mesleki ve teknik ortaöğretim okullarında, 3 gıda programı açılması için destek bulunması Alt Hedef 12.11.3. 214 yılı sonuna kadar mesleki ve teknik ortaöğretim okullarında 2 turizm programı açılması için destek bulunması Alt Hedef 12.11.4. 214 yılı sonuna kadar mesleki ve teknik ortaöğretim okullarında 1 denizcilik programı açılması için destek bulunması Alt Hedef 12.11.5. 214 yılı sonuna kadar Mesleki ve teknik ortaöğretim okullarında 4 tekstil programı açılması için destek bulunması Alt Hedef 12.12.1. 211 yılı sonuna kadar Sakarya Turizm Haritası'nın hazırlatılması ve 2. adet bastırılması için destek bulunması Alt Hedef 12.12.2. Sakarya Almanağı'nın hazırlanması ve her yıl güncellenip 1. adet bastırılarak fuar ve tanıtımlarda kullanılması için destek bulunması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 129

STRATEJİK AMAÇ 12: İLİMİZİN KÜLTÜREL, SOSYAL VE EKONOMİK KALKINMASI İÇİN İŞLETMELERLE, GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLERİN KOORDİNASYONUNU SAĞLAMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Alt Hedef 12.12.3. Sakarya tanıtım CD si (Türkçe-İngilizce-Almanca-Çince- Japonca-Rusça-Arapça) yaptırılması için destek bulunması Alt Hedef 12.12.4. İlde Turizm, spor, Ticaret, Sanayi vb. konularda rekreasyon alanları oluşturmak için ön çalışma yapılması Hedef 12.13. İl ve ilçe halk kütüphanelerinin koleksiyonlarının zenginleştirilmesinin sağlanması amacıyla destek bulunması Hedef 12.14. Bakıma muhtaç çocuklara yönelik Çocuk Köyleri için gönüllü kişi ve kuruluşlardan (Vakıf, Dernek vs.) destek bulunması Alt Hedef 12.13.1. Her yıl kütüphanelere kitap bağış kampanyası düzenlenmesi Alt Hedef 12.13.2. Her yıl kütüphanelere 5 yeni kitap satın alınması ya da bastırılmasına mali kaynak bulunması 13

STRATEJİK AMAÇ 12: İLİMİZİN KÜLTÜREL, SOSYAL VE EKONOMİK KALKINMASI İÇİN İŞLETMELERLE, GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLERİN KOORDİNASYONUNU SAĞLAMAK HEDEF ALT HEDEF Hedef 12.15. Atıkların ve atık suların yeniden kullanımının teşvik edilmesi sureti ile bertaraf edilecek atık nın ve hammadde kullanımının azaltılması Hedef 12.16. 214 yılı sonuna kadar Hayvan Borsası, Modern Hayvan Parkı ve Pazar yerlerinin kurulması için destek bulunması Hedef 12.17. Acil sağlık hizmetlerinin il düzeyinde, kaliteli ve süratli olarak yürütülmesini sağlayabilmek amacıyla ilk 1 dakika içinde vakaya ulaşma oranının %1 e çıkarılmasına destek bulunması Alt Hedef 12.15.1. Kullanılmış evsel ve endüstriyel suların arıtma sonrası, süs bitkiciliği, diğer tarımsal sulama ve çeşitli endüstriyel amaçlarla yeniden kullanımını sağlayacak araştırmaların yapılması, uygulamaların teşvik edilmesi için işbirliklerinin kurulması Alt Hedef 12.15.2. Sanayi kuruluşları ile uygunluğu gerekli analizlerle teyit edilen inert atıkların, yol altyapısı ve diğer yapım işlerinde ve/veya yapı malzemesi üretiminde kullanılması amacıyla işbirliğinin sağlanması Alt Hedef 12.17.1.214 yılı sonuna kadar İl düzeyinde ambulans sayısının, 5. nüfusa 1 ambulans olacak şekilde planlanarak temininin sağlanması için 2 adet ambulansın alınmasına destek bulunması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 131

STRATEJİK AMAÇ 12: İLİMİZİN KÜLTÜREL, SOSYAL VE EKONOMİK KALKINMASI İÇİN İŞLETMELERLE, GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLERİN KOORDİNASYONUNU SAĞLAMAK HEDEF ALT HEDEF Hedef 12.18. Kadın Koruma Evi açılmasına destek bulunması Hedef 12.19. Mikro kredi desteğini arttırmak için sanayiciden yardım alınması Hedef 12.2. İlimizde, yerel ve ulusal düzeyde hizmet içi eğitimlerinin yapılabileceği tam donanımlı bir Hizmet İçi Eğitim Enstitüsü kampüsünün yapılmasına destek bulunması Hedef 12.21. İlimizde özel eğitim gerektiren engelli bireylerin yararlanabileceği bir okul veya rehabilitasyon merkezi açılmasına destek bulunması Hedef 12.22. 214 yılı sonuna kadar Hendek-Karasu yolunun projelendirilmesine destek bulunması Hedef 12.23. 214 yılı sonuna kadar Karasu- Kaynarca- İstanbul sahil yolunun projelendirilmesine destek bulunması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 132

STRATEJİK AMAÇ 12: İLİMİZİN KÜLTÜREL, SOSYAL VE EKONOMİK KALKINMASI İÇİN İŞLETMELERLE, GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLERİN KOORDİNASYONUNU SAĞLAMAK HEDEF ALT HEDEF Hedef 12.24. DPT tarafından onaylanan Sakarya Nehri Ulaşım Projesine destek bulunması Hedef 12.25. 214 yılı sonuna kadar Sakarya Nehri-Karasu-Adapazarı- Körfez-Karadeniz bağlantılı II. Boğaziçi Kanal Projesine (Sapanca Gölü hariç) destek bulunması Hedef 12.26. 214 yılı sonuna kadar ilimize havalimanı yapımına destek bulunması Hedef 12.27. 29 yılında ihalesi yapılan, %7 Özel İdare destekli İl MOBESE sistemine ilave yapılmasına destek olunması Hedef 12.28. 214 yılı sonuna kadar turistik ve diğer uygun alanlarda çocuk parkları yapılmasına destek bulunması Hedef 12.29. Uluslar arası fuarların/sergilerin yapılabileceği bir alan belirlenip, fuar/sergi merkezinin yapılmasına destek bulunması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 133

STRATEJİK AMAÇ 12: İLİMİZİN KÜLTÜREL, SOSYAL VE EKONOMİK KALKINMASI İÇİN İŞLETMELERLE, GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLERİN KOORDİNASYONUNU SAĞLAMAK HEDEF ALT HEDEF Hedef 12.3. Devlet-millet işbirliği ile yapılması planlanan Karapürçek MYO na 211 yılından itibaren destek bulunması Hedef 12.31. Sakarya Havzası Kalkınma Planının Sakarya İlinin dahil olduğu kalkınma ajansının ve Sakarya Nehrinin geçtiği illerin işbirliği ile yapılması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 134

STRATEJİK AMAÇ 13: EĞİTİM-ÖĞRETİM, GENÇLİK-SPOR HİZMETLERİ VE FİZİKİ İMKÂNLARI İLE GÜÇLÜ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 13.1. İlköğretimde ikili öğretim yapan okulu 214 yılı sonuna kadar tam gün eğitime dönüştürmek için 22 yeni okul binası yapılmasına destek olunması 4 5 5 4 4 2.25. 2.5. 2.75. 3. 3.25. Hedef 13.2. İhtiyaçlar doğrultusunda ilköğretim okullarına destek olunması Alt Hedef 13.2.1.İlköğretim okullarında bakım-onarım yapılmasına destek verilmesi Alt Hedef 13.2.2.İlköğretim okullarının donatım ihtiyacına destek verilmesi 75. 5. 825. 55. 875. 925. 975. 6. 65. 7. Hedef 13.3. İl genelinde 6 prefabrik okul binasını 212 yılı sonuna kadar kalıcı binaya dönüştürmek için destek verilmesi Hedef 13.4. Anasınıfı ve bağımsız anaokulu sayısının arttırılmasına Alt Hedef 13.4.1. Resmi anasınıfı derslik sayısını 489 dan 51 a çıkarılmasının 1.2. 2 2 2 2.2. 2.2. 3 4 4 4 6 135

STRATEJİK AMAÇ 13: EĞİTİM-ÖĞRETİM, GENÇLİK-SPOR HİZMETLERİ VE FİZİKİ İMKÂNLARI İLE GÜÇLÜ BİR İL OLMAK destek olunması HEDEF ALT HEDEF desteklenmesi PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 15. 14. 14. 14. 21. Hedef 13.5. Prefabrik olan merkez halk eğitim hizmet binasının 214 yılı sonuna kadar kalıcı binaya dönüştürülmesine destek olunması Hedef 13.6. İlköğretim okullarında mevcut 15 olan çok amaçlı konferans salonu sayısını 214 yılı sonunda 12 ye çıkarılmasının desteklenmesi Alt Hedef 13.4.2. 214 yılı sonuna kadar 18 bağımsız anaokulu yapılmasının desteklenmesi Yapılan çok amaçlı konferans salonu sayısı 3 5 5 3 2 3. 5. 5. 3. 2. - - - - 1 3. 2 3 3 3 4 2. 3. 3. 3. 4. Hedef 13.7. İlköğretim yönelik 22 spor salonu sayısını 27 e çıkarılmasının desteklenmesi Hedef 13.8. Her yaştan halkın sportif etkinliklere katılımını sağlamak için Yapılan spor salonu sayısı 1 1 2 2 2 5. 5. 5. 5. 5. 136

STRATEJİK AMAÇ 13: EĞİTİM-ÖĞRETİM, GENÇLİK-SPOR HİZMETLERİ VE FİZİKİ İMKÂNLARI İLE GÜÇLÜ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF 214 yılı sonuna kadar ihtiyaç duyulan ilçelere semt futbol sahasını yapılmasına destek olunması Hedef 13.9. 214 yılı sonuna kadar spor salonu olmayan iki ilçeye (Karapürçek) spor salonunun yapılmasına destek olunması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 15. 15. 2. 25. 25. 125. 125. 125. 125. 125. Hedef 13.1. 214 yılı sonuna kadar mevcut olan semt futbol sahalarının bakım ve onarımının yapılması 12.5 12.5 12.5 12.5 12.5 Hedef 13.11. 214 yılı sonuna kadar mevcut olan spor salonlarının bakım ve onarımının yapılması 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5 Hedef 13.12. İl ormanı atış poligonunun her yıl bakım ve onarımının yapılması 2.5 2.5 2.5 2.5 2.5 Hedef 13.13. 214 yılı sonuna kadar 5 kişilik spor salonu yapımının gerçekleştirmesine katkı sağlanması - 125. 125. 125. 1 125. 137

STRATEJİK AMAÇ 13: EĞİTİM-ÖĞRETİM, GENÇLİK-SPOR HİZMETLERİ VE FİZİKİ İMKÂNLARI İLE GÜÇLÜ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 13.14. 214 yılı sonuna kadar kürek tesisleri kıyı yanaşma düzenlerinin yapılmasına destek olunması Hedef 13.15. 214 yılı sonuna kadar kano tesisi kıyı yanaşma düzenlerinin yapılmasına destek olunması Hedef 13.16. Yapımı devam eden tam olimpik kapalı yüzme havuzunun 211 yılında bitirilmesine destek olunması 9. 15. 15. 15. 15. 9. 15. 15. 15. 15. 37.5 37.5 - - - Hedef 13.17. 214 yılı sonuna kadar buz pateni tesisi yapımına destek olunması 75. 75. 75. 75. 75. Hedef 13.18. 211 yılı sonuna kadar öncelikli acil yatırım olan sentetik zeminli müstakil atletizm pistinin yapımına destek olunması Hedef 13.19. 214 yılı sonuna kadar sentetik zeminli 2 futbol sahasının 75. 75. - - - 2 138

STRATEJİK AMAÇ 13: EĞİTİM-ÖĞRETİM, GENÇLİK-SPOR HİZMETLERİ VE FİZİKİ İMKÂNLARI İLE GÜÇLÜ BİR İL OLMAK yapımına destek olunması HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 25. 25. 25. 25. 25. Hedef 13.2. 214 yılı sonuna kadar gençlik ve kültür binasının bakım ve onarımlarının yapılması Alt Hedef 13.2.1. Gençlik Merkezlerinin ihtiyaç duyulan binalarının onarımlarına destek olunması Alt Hedef 13.2.2.Olimpiyat gençlik evi gençlik hostelin iyileştirilmesi 3. 3. 3. 3. 3. 12.5 12.5 - - - Hedef 13.21.214 yılı sonuna kadar basketbol- voleybol-tenis kortlarına Alt Hedef 13.21.1. 214 yılı sonuna kadar basketbol- voleybol-tenis kortlarının bakım ve onarımlarının yapılmasına destek olunması destek olunması Alt Hedef 13.21.2. 214 yılı sonuna kadar basketbol-voleybol ve tenis kortları yapımına destek olunması 2. 2. 2. 2. 2. 1. 1. 1. 1. 1. Hedef 13.22. Deprem sonrası yeni yerleşim bölgesi Karaman ve Camili de yapılacak olan spor tesislerine destek olunması Alt Hedef 13.22.1. 21 yılı sonuna kadar yapımı devam eden Camili spor kompleksi dış ihata duvarları ve çevre düzeninin yapılmasına destek olunması 1. 139

STRATEJİK AMAÇ 13: EĞİTİM-ÖĞRETİM, GENÇLİK-SPOR HİZMETLERİ VE FİZİKİ İMKÂNLARI İLE GÜÇLÜ BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Alt Hedef 13.22.2. Karaman spor kompleksi tesisleri yapımına başlanması için destek olunması 25. 3. 35. 4. 5. Hedef 13.23.İlçelerde stadyum yapımına destek olunması Hedef 13.24. 214 yılı sonuna kadar kütüphanesi olmayan 6 ilçeye kütüphane açılmasına destek olunması Alt Hedef 13.23.1.UEFA kriterlerine uygun atletizm pistli, karşılıklı 3 er seyirci kapasiteli betonarme tribünlü soyunma odaları olan tamamen duvarlarla çevrili stadyumlar inşa edilerek hizmete alınmasına destek olunması 4. 5. 5. 5. 1 1 1 1 2 2. 2. 2. 2. 2. Hedef 13.25. 214 yılı sonuna kadar Cemil Meriç Sosyal Bilimler Lisesi pansiyonu 2. blok inşaatına destek olunması 5. 55. 6. 65. 7. 14

STRATEJİK AMAÇ 14: SPORUN HER DALININ YAYGINLAŞTIRILDIĞI BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 14.1. Gençlik Merkezince açılan kurs sayısında artışın sağlanması, daha fazla gençliğe hizmet verilmesine destek olunması Alt Hedef 14.1.1.Açılacak olan kurslara malzemelerinin alınmasına destek olunması 2.5 3.75 5.625 7.5 1. Hedef 14.2. Sporcuların sadece başarılı olduklarında değil, yetenek seçiminden, olimpiyat yarışmalarına kadar maddi olarak desteklenmelerini sağlamak Hedef 14.3. Her yıl İlimizin kürek, kano ve atıcılık branşlarında pilot konumunda bulunmasından dolayı Türk Olimpiyat Takımındaki ilimiz sporcularına Olimpiyata Hazırlık Proje kapsamında ihtiyaç duyduğu malzeme ve ekipmanlarının temin edilmesine destek olunması 5. 5. 5. 5. 5. 15. 15. 15. 15. 15. Hedef 14.4. Okul spor kulüpleri kurulmasına destek olunması 1. 1. 1. 1. 1. Hedef 14.5. Jimnastik eğitim projesi kapsamında okul öncesi ve ilköğretim Alt Hedef 14.5.1.Jimnastik branşı için ihtiyaç duyulan eğitim gereçlerinin 141

STRATEJİK AMAÇ 14: SPORUN HER DALININ YAYGINLAŞTIRILDIĞI BİR İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF çocuklarımızın jimnastik eğitiminin desteklenmesi teminine destek olunması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 5. 5. 5. 5. 5. 142

STRATEJİK AMAÇ 15: SAĞLIKTA ÇAĞIN GEREKLERİYLE UYUMLU, UZMANLAŞMIŞ, ETKİLİ VE KALİTELİ HİZMET SUNMADA ÖNCÜ İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 15.1. İlimizde, 214 yılı sonuna kadar bir sağlık kampüsünün yatırım programına dahil edilmesi Hedef 15.2. İlimizde kurulan ve kendine ait hizmet binası olmadığından Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi bünyesinde hizmet veren Sakarya Üniversitesi Tıp Fakültesine hizmet binası, morfoloji binası kurulmasına destek olunması Alt Hedef 15.1.1. Halen inşaatı devam eden 4 yataklı Eğitim ve Araştırma Hastanesinin yanına 25 yataklı Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinin yapılmasına destek olunması Hedef 15.3. İlimiz Aile Hekimliğine Alt Hedef 15.3.1. 214 yılı sonuna kadar geçiş sürecinde fiziki alt yapının ve Aile hekimliğinde kullanılmak üzere hizmetlerin güçlendirilmesi amacıyla gerekli malzeme, demirbaş, vb her türlü destek olunması (İl Özel İdaresi ve desteğin sağlanması Genel Bütçe kaynaklarından) Alt Hedef 15.3.2. Toplum sağlığı merkezlerinde ve sağlık ocaklarında (aile sağlık merkezleri) poliklinik hizmetlerinin verilmesine destek olunması 5. 5. 5. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 4. 4. 4. 4. 4. 1 1 143

STRATEJİK AMAÇ 15: SAĞLIKTA ÇAĞIN GEREKLERİYLE UYUMLU, UZMANLAŞMIŞ, ETKİLİ VE KALİTELİ HİZMET SUNMADA ÖNCÜ İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Alt Hedef 15.3.3. 21 yılı sonuna kadar Beşköprü, sağlık ocakları hizmet binasının yapımına destek olunması 1 1. Alt Hedef 15.3.4. 21 yılı sonuna kadar Alifuatpaşa sağlık ocakları hizmet binası yapımına destek olunması 1 1. Alt Hedef 15.3.5. 21 yılı sonuna Karapürçek sağlık ocakları hizmet binasının yapımına destek olunması Alt Hedef 15.3.6. 211 yılı sonuna kadar Kemalpaşa sağlık ocakları hizmet binasının yapımına destek olunması Alt Hedef 15.3.7. 211 yılı sonuna kadar Budaklar sağlık ocakları hizmet binasının yapımına destek olunması Alt Hedef 15.3.8. 21 yılı sonuna kadar 1 adet sağlık ocağı yapılması 1 1. 1 1. 1 1. 1 4. Hedef 15.4. 214 yılı sonuna kadar İlimizde, tüm uzmanlık alanlarında Alt Hedef 15.4.1. Hematoloji ve Onkoloji Dal Hastanesi kurulmasına 1 144

STRATEJİK AMAÇ 15: SAĞLIKTA ÇAĞIN GEREKLERİYLE UYUMLU, UZMANLAŞMIŞ, ETKİLİ VE KALİTELİ HİZMET SUNMADA ÖNCÜ İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF hizmet verilmesinin sağlanmasına destek olunması destek olunması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 5. 5. 5. 5. Alt Hedef 15.4.2. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Dal Hastanesi kurulmasına destek olunması 25. 25. 25. 25. 1 Alt Hedef 15.4.3. Akıl ve Ruh Sağlığı Hastalıkları Dal Hastanesi kurulmasına destek olunması (Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi) 25. 25. 25. 25. 1 Alt Hedef 15.4.4. Yanık Merkezinin kurulmasına destek olunması 4. 4. 4. 4. 1 Hedef 15.5. Eğitim ve Araştırma Hastanesi binasının 211 yılından sonra iç tefrişatı için destek olunması 1 1. Hedef 15.6. 214 yılı sonuna kadar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Alt Hedef 15.6.1. Eğitim ve Araştırma Hastanesi bünyesinde 214 yılı sonuna 1 145

STRATEJİK AMAÇ 15: SAĞLIKTA ÇAĞIN GEREKLERİYLE UYUMLU, UZMANLAŞMIŞ, ETKİLİ VE KALİTELİ HİZMET SUNMADA ÖNCÜ İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF bünyesinde 3 yeni ünitenin faaliyete geçirilmesi Hedef 15.7. Merkez hastanelerinin yoğunluğunu azaltmak, İlçelerde sağlık hizmetinin kalitesini arttırmak için 2 adet hastane ek binasının faaliyete geçirilmesi ve İl Merkezinde II. Basamak sağlık hizmetlerinin sunulduğu semt polikliniklerinin faaliyete geçirilmesi kadar Kalp-Damar Cerrahisi ünitesinin kurulması için kaynak ayrılması Alt Hedef 15.6.2. İlimiz Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Klinik Şefliği bünyesinde Perinataloji Ünitesine gerekli olan renkli doppler ultrasonografi cihazı alınmasına destek olunması Alt Hedef 15.7.1. 214 yılı sonuna kadar Sapanca İlçe Hastanesi Ek Binasının yapılması için destek verilmesi Alt Hedef 15.7.2. 214 yılı sonuna kadar Kocaali ilçe hastanesi ek binasının yapılması için destek verilmesi Alt Hedef 15.7.3. 212 yılı sonuna kadar Hendek devlet hastanesi tefrişat alımı için destek verilmesi Alt Hedef 15.7.4. 212 yılı sonuna kadar Karasu devlet hastanesi (genel bütçe) için PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 1. 1. 1. 1 1. 1. 1. 5. 5. 5. 1. 1. 5. 5. 15. tefrişat alımı için destek verilmesi 15. 1 1 146

STRATEJİK AMAÇ 15: SAĞLIKTA ÇAĞIN GEREKLERİYLE UYUMLU, UZMANLAŞMIŞ, ETKİLİ VE KALİTELİ HİZMET SUNMADA ÖNCÜ İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Alt Hedef 15.7.5. Yenikent Devlet Hastanesine bağlı semt polikliniklerinin yer kiralama usulü ile açılması Açılan poliklinik sayısı Hedef 15.8. 214 yılı sonuna kadar diyaliz hizmetlerinin 24 saat sunulur hale getirilmesine destek olunması Hedef 15.9. Belediye sınırları dışında kalan ilköğretim okullarında diş sağlığı taramalarının gerçekleştirilmesi ve öğrencilere diş fırçalama alışkanlığı kazandırılmasına destek olunması Hedef 15.1. 214 yılı sonuna kadar hava ambülansı uygulamasına geçilmesine destek olunması Alt Hedef 15.8.1. İlimizdeki kamu hastanelerinden en az bir tanesinde gece diyalizi yapılabilmesi için gerekli donanım desteği sağlanarak 24 saat diyaliz hizmeti verilmesinin sağlanmasına destek olunması Alt Hedef 15.9.1. İlköğretim öğrencilerine İl Özel İdaresi amblemli diş fırçası ve diş macunu dağıtılarak diş fırçalamaya teşvik edilmesine destek olunması 2. 2. 2. 2. 2. 2. 25. 25. 25. 25. Hedef 15.11. 21 yılı sonuna kadar 2 adet ambulans alınması Alınan 2 ambulans sayısı 16. 147

STRATEJİK AMAÇ 15: SAĞLIKTA ÇAĞIN GEREKLERİYLE UYUMLU, UZMANLAŞMIŞ, ETKİLİ VE KALİTELİ HİZMET SUNMADA ÖNCÜ İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF Hedef 15.12. İlimizde anne ölümlerinin 21 yılı sonuna kadar yüzbinde 2 nin altına, 214 yılı sonuna kadar yüzbinde 1 un altına indirilmesi, ana çocuk sağlığı hizmetlerinin kalitesinin ve ulaşılabilirliğinin artması, üreme sağlığı ve talasemi tarama hizmetlerinin yürütülmesine destek olunması Hedef 15.13. Etkili aile planlaması yöntemi kullanımını arttırabilmek için demirbaş malzeme alımına destek verilmesi Alt Hedef 15.12.1. 214 yılı sonuna kadar Karaosman sağlık ocağının arka tarafında bulunan Sağlık Müdürlüğüne tahsisli arsaya ikinci AÇS-AP(Ana Çocuk Sağlığı- Aile Planlaması) Merkezi yapılmasına destek olunması Alt Hedef 15.12.2. Erenlerde üçüncü AÇS-AP(Ana Çocuk Sağlığı- Aile Planlaması) merkezi yapılmasına destek olunması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 1 5. 1 25. 1. 1. 1. 1. 1. Hedef 15.14. 214 yılı sonuna kadar bebek ölümlerini azaltmak için Kadın Doğum Çocukevi, Eğitim Araştırma Hastanelerinin ihtiyacı olan bebek ventilatörü, radyan ısıtıcı ve taşınabilir küvez alınmasına destek olunması 5. 5. 5. 5. 5. Hedef 15.15. 212 yılı sonuna kadar Sakarya Eğitim ve Araştırma 1 148

STRATEJİK AMAÇ 15: SAĞLIKTA ÇAĞIN GEREKLERİYLE UYUMLU, UZMANLAŞMIŞ, ETKİLİ VE KALİTELİ HİZMET SUNMADA ÖNCÜ İL OLMAK HEDEF ALT HEDEF Hastanesi bünyesinde Çocuk Koruma Merkezi kurulmasına destek verilmesi Hedef 15.16. Her yıl yerli malı haftasında ilköğretim öğrencilerine süt ve fındık dağıtılması PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 1. 3. 3. 3. 3. 3. 149

STRATEJİK AMAÇ 16: YEŞİL SAKARYA OLARAK KALMAK İÇİN HİZMETLERİ ETKİN VE DOĞRU BİR ŞEKİLDE YAPMAK HEDEF ALT HEDEF PERFORMANS GÖSTERGESİ 21 211 212 213 214 Hedef 16.1. İnsana yaraşır bir çevre hedefiyle hareket edilerek ağaçlandırma, rehabilitasyon, erozyon kontrolü, özel ağaçlandırma, fidan üretimi (ibreli, yapraklı, süs bitkisi) yapılarak toprak ve su kaynaklarını korumak, çevresel problemlerle mücadele edilerek (küresel ısınma, çölleşme ile mücadele, biyolojik çeşitliliğin korunması) yaşanabilir bir Sakarya oluşturmaya destek olunması Alt Hedef 16.1.1. Hendek Orman fidanlığında ibreli, yapraklı, aşılı ve süs bitkisi üretimi yapılarak kamu kurum/kuruluşların ve özel sektörün fidan ihtiyaçlarını karşılamaya destek olunması 1. 15. 2. 25. 3. Hedef 16.2. İlin yeşillendirilmesine destek verilmesi 1. 2. 3. 4. 5. Hedef 16.3. Çevre koruma ve atık yönetimi hususunda eğitim, izleme, analiz, bertaraf hizmetlerinin geliştirilmesine destek olunması 5. 15

T.C. İL GENEL MECLİS BAŞKANLIĞI KARAR NO : 176 ÖZ: Sakarya İli Stratejik Planı nın KARAR TARİHİ : 26.1.29 (21-214) OYBİRLİĞİ İLE KABULÜ. 1.Dönem. 7.Toplantı.1.Birleşim.1.Oturum MECLİS KARARI 532 Sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 12.maddesi gereğince, Sakarya İli Stratejik Planını görüşmek üzere Olağanüstü toplanan, İl Genel Meclisinin bugünkü birleşiminde, gündemin 2.maddesinde yer alan, Sakarya İli Stratejik Planı nın görüşülmesi talebine dair, İl Özel İdaresinin Valilik Makamından İl Genel Meclisine havaleli 21.1.29 tarih 119 sayılı yazı ve eklerinin okunması, 518 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 9.maddesi ve 532 Sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 31.maddesi gereğince, paydaş kurum ve kuruluşların görev sorumluluk alanında bulunan faaliyetlerini de kapsayacak şekilde Sakarya İl Özel İdaresi 21-214 yılları Stratejik Planını hazırlama çalışmalarında görev yapmak üzere, Valilik Makamının 31.8.29 tarih 4361 sayılı OLUR ları ile Sakarya Üniversitesi Öğretim üyelerinden 1 Prof., 2 Yrd.Doç.Dr unda üyesi bulunduğu toplam 54 kişilik Stratejik Plan Çalıştayı Hazırlık komisyonu kurulmuştur. Stratejik Plan Hazırlık Komisyonunca ve genişletilmiş Meclis Başkanlık Divanı, Komisyon Başkanları ve her iki Grup Başkan Vekilleri dahil olmak üzere yapılan toplam 18 toplantı neticesinde, Sakarya İli Stratejik Plan hazırlığı tamamlanarak son şekli verilmiş olup, 532 Sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 26.maddesi gereğince, İl Encümeninin 19.1.29 tarih 561 sayılı kararı ile aynı Kanunun 1.maddesinin (a) fıkrası gereğince İl Genel Meclisine sunulmasına karar verilmiştir. Hazırlanan Sakarya İli Stratejik Planı hakkında, SAÜ öğretim üyeleri, Yrd. Doç Dr. Sayın Tülay KORKUSUZ POLAT ve Yrd. Doç.Dr. Sayın Seher ARSLANKAYA tarafından slayt şeklinde sunumundan sonra yapılan müzakereler neticesinde; Stratejik Plan üzerinde redaksiyon, teknik düzeltmeler ve ifadeler için Meclis Başkanlığına yetki verilerek; ekte son haliyle imzalı ve mühürlü sunulan, Sakarya İli Stratejik Planı nın (21-214 yılları) 532 Sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 1. maddesinin (a) fıkrası gereğince, tümü ve hedefler üzerinde yapılan müzakereler sonucu yapılan iş ari oylamada, Meclis üye tam sayısı olan 51 üyenin, 2 mazeretli-izinli olmak üzere, toplam 49 üyenin OY BİRLİĞİ İLE KABULÜNE; Karar ekinde imzalı ve mühürlü sunulan 2 adet Sakarya İli Stratejik Planının 1 suretinin 5 adet kitap ve CD halinde çoğaltılmak üzere İl Encümenine havalesine; 1 suretinin İl Genel Meclis Başkanlığında muhafaza edilmesi yapılan iş ari oylamada oy birliği ile kabul edildi. Alınan bu kararımızın ve kabul edilen imzalı mühürlü 2 adet Sakarya İli Stratejik Planı nın 532 Sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 15.Maddesi ve İl Genel Meclisi Çalışma Yönetmeliğinin 17.Maddesi gereğince Sakarya Valisine gönderilmesine. Fethi SARIOĞLU İsmail DURMAZ Neşet ÇAKIR Meclis Başkanı Kâtip (Üye) Kâtip (Üye) 151

152

153

SAKARYA İLİ NDE YAPILAN KALKINMA ÇALIŞMALARI 154

SAKARYA İLİ 1/1. ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI www.sakaryagelisim.com