OLGU RPORU (ase Report) Hacettepe Dişhekimliği Fakültesi Dergisi ilt: 30, Sayı: 1, Sayfa: 83-89, 2006 Maksiller Orta Hatta Diş Hareketi: Olgu ildirimi Tooth Movement Through Maxillary Midline: ase Report *Doç.Dr. Tülin (Uğur) TNER, **Doç.Dr. Meryem Uzamış TEKÇİÇEK *Hacettepe Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Ortodonti nabilim Dalı Öğretim Üyesi **Hacettepe Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Pedodonti nabilim Dalı Öğretim Üyesi ÖZET 13 yaşındaki kız hastada maksiller ön bölgede bir tanesi sağ santral dişle füzyonlu iki adet süpernümere dişin neden olduğu şiddetli çapraşıklık görüldü. Füzyonlu dişin çekimi sonrasında sol tarafta bulunan diğer süpernümere diş, sabit ortodontik apareylerle orta hatta palatal sutur üzerinde sağa doğru hareket ettirildi. Ortodontik tedavi sonrasında optimal estetiği sağlamak için maksiller ön dişlere restoratif ve periodontal cerrahi işlemler uygulandı STRT 13 year old girl had severe maxillary anterior crowding due to two supernumerary teeth which one is fused with the right central incisor. fter extraction of the fused tooth, left supernumerary incisor was moved to the right side through the midpalatal suture area. Following orthodontic treatment, restorative and periodontal surgical procedures were performed for optimizing the esthetics of maxillary anterior teeth. NHTR KELİMELER Füzyon, Süpernümere diş, Maksiller orta hat, Palatal sutur, Ortodontik diş hareketi KEYWORDS Fusion, Supernumerary tooth, Maxillary midline, Midpalatal suture, Orthodontic tooth movement
84 GİRİŞ Dental anomaliler, dişin gelişim safhalarında oluşup genelde tek diş germini etkiler. ncak, füzyon, gelişmekte olan iki diş germinin birleşerek tek geniş bir diş oluşturması ile görülür. Pulpa odası ve kök kanallarının birleşik veya ayrı olması, birleşme zamanı ve diş gelişim safhasına bağlı olarak değişir. Etiyolojisi tam olarak bilinmemektedir 1. Shafer ve ark., fiziksel güç ve baskının komşu dişlerin uzun süre birbirleri ile temasta olmasına ve sonuçta füzyona neden olduğunu bildirmiştir. Geminasyonda ise, tek mine organının bölünmesi ile klinik olarak tek kök ve iki kron görünümü izlenir 2. Maksiller ön bölgede görülen füzyon, geminasyon ve süpernümere dişler gibi dental anomaliler estetik, yer darlığı ve periodontal sorunlara yol açmaktadır. Füzyon ve geminasyon görülen dişlerin oluşturduğu problemlerin giderilmesinde cerrahi, protetik, endodontik ve ortodontik yaklaşımlar uygulanabilmektedir 1,3. Üst çene ön bölgede görülen füzyonlu dişin çekimi geniş meziodistal boyutunun neden olduğu estetik ve fonksiyonel problemler nedeniyle tercih edilebilmektedir. Çekim sonrası oluşan boşluğa ortodontik tedaviyle diğer dişlerin kaydırılması sırasında midpalatal sutur bölgesinde diş hareketi gerekebilmektedir 4,5. Olgu raporlarında, 7-8 yaşlarında maksiller kesici dişin midpalatal sutur bölgesinden diğer tarafa hareketinin mümkün olabildiği bildirilmiştir 6,7. u olgu bildiriminde, 13 yaşında maksiller ön bölgesinde bir tanesi sağ santral dişle füzyonlu iki adet süpernümere dişi olan kız hastada, füzyonlu dişin çekimi sonrası oluşan boşluğa diğer süpernümere dişin orta hatta palatal suturdan atlatılarak yerleştirilmesi sunulmaktadır. RESİM 1 - Tedavi öncesi ağızdışı görüntüleri OLGU RPORU Klinik muayene: 13 yaşındaki kız hasta, üst ön dişlerindeki çapraşıklık nedeniyle kliniğimize başvurdu (Resim 1a,b). Düzgün profile sahip hastanın ağıziçi muayenesinde sol üst kanin, alt sağ ve sol ikinci premolar dişleri dışında tüm daimi dişlerinin sürdüğü, üst sağ santral kesici dişle süpernüme- re bir dişin füzyonlu ve rotasyonlu olduğu görüldü. Füzyonlu dişle rotasyonlu sol santral kesici arasında süpernümere bir diş daha vardı. Molar ve kanin ilişkisi Sınıf I olan olguda overjet ve overbite azalmıştı (Resim 2 a,b,c,d,). Panoramik ve periapikal filmlerde, füzyonlu
85 D RESİM 2 -D Tedavi öncesi ağıziçi görüntüleri dişteki füzyonun hem kron hem kök seviyesinde olduğu görüldü. Orta hattın solundaki süpernümere dişin komşu dişlere göre kısa ancak sağlam bir kök yapısına sahip olduğu izlenmekteydi (Resim 3 a,b,c). RESİM 3 - Tedavi öncesi panoramik ve periapikal radyografları
86 RESİM 4 Tedavi öncesi sefalometrik değerlendirme Sefalometrik değerlendirmede olgunun dik yön yüz boyutlarının arttığı ve maksiller fazlalığa bağlı Sınıf II iskeletsel yapıya sahip olduğu görüldü. Üst kesici eğimleri dik, alt kesiciler hafif labiyale eğimliydi. Dudak protrüzyonu artmıştı (Resim 4). Tedavi yöntemi: Tedavi planlamasında, füzyonlu dişin çekimine ve diğer süpernümere dişin ortodontik tedaviyle sağ üst santral kesici yerine getirilmesine karar verildi. Çekimden sonra üst dişler braketlendi ve seviyeleme için.016 inch NiTi ark teli yerleştirildi. Sol üst santral kesiciye yer açmak ve süpernümere dişi sola hareket ettirebilmek için coil springlerden yararlanıldı (Resim 5 a,b,c). Üst dişlerin rotasyonları düzeltildikten sonra bir dizi yuvarlak ve köşeli telle, alt dişler de braketlenerek seviyeleme işlemine devam edildi. Süpernümere diş orta hatta sağa doğru hareket ettirilirken aynı yönde hareket eden labiyal frenilumun diş hareketini zorlaştırdığı fark edildi ve frenektomi işlemi uygulandı. Toplam tedavi süresi 20 aydı. Sabit ortodontik apareyler çıkarıldıktan sonra üst ve alt Hawley apareyleri ile retansiyon sağlandı.. Sağ santral kesici yerine yerleşen süpernümere dişin meziodistal boyutunu artırmak için kompozit resinle (Spectrum TPH, Dentsply/ DeTry, Konstanz, Germany) büyütme işlemi yapıldı. Resim 6, ortodontik tedavi sonrası Sınıf I mo- RESİM 5 - aşlangıç ortodontik tedavi aşaması, üst ark braketlenmiş lar ve kanin kapanışının sağlandığını, ön bölgede normal overbite, overjet ilişkisinin elde edildiğini göstermektedir. Daha sonra üst sağ santral, lateral ve kanin dişlere gingival konturlarını düzeltmek ve soldaki dişlerle eşit kron boyları sağlamak için gingivektomi işlemi uygulandı. Periodontal cerrahi sonrası iyileşme döneminin ardından santral kesici dişlerin konturları kompozit rezinle düzeltildi. Tedavi sonuçları: Resim 7, hastanın tedavi sonrası 3. ayda ağız dışı ve içi fotoğraflarını gös-
87 RESİM 6 - Sabit ortodontik tedavi sonrası ağıziçi görüntüleri D E RESİM 7 -E Ortodontik tedaviden 3 ay sonra alınan ağızdışı ve ağıziçi görüntüleri
88 termektedir. Hastaya estetik bir gülümseme ile birlikte fonksiyonel ve estetik bir oklüzyon kazandırıldı. Tedavi sonrası sefalometrik değerlendirme olgunun vertikal ve sagital iskeletsel değerlerinde bir değişim meydana gelmediğini gösterdi. Dental olarak üst kesicilerin labiyale eğimlenerek RESİM 9 - Tedavi sonrası panoramik, periapikal ve oklüzal radyografları RESİM 8 Tedavi sonrası sefalometrik değerlendirme normal kesici eğimlerine yaklaştığı, başlangıçta labiyale eğimli olan alt kesicilerin ise dikleştiği izlendi. Dudak protrüzyonunda farklılık meydana gelmedi (Resim 8). Hastadan tedavi sonrası alınan radyograflarda süpernümere dişin midpalatal suturda bir miktar distorsiyonla birlikte orta hattan atladığı gözlendi (Resim 9 a,b,c). TRTIŞM u olgu raporunda 13 yaşındaki bir kız çocukta ortodontik tedaviyle süpernümere kesici dişin sutur hattından diğer tarafa hareketini sağlamak mümkün olmuştur. Klinik olgu bildirimlerinde 8 ve 9 yaşlar arasında midpalatal sutur bölgesinde diş hareketi sağlanan 3 olgudan bir tanesinde santral kesici diş suturdan atlatılabilmiş, diğerlerinde orta hatta yerleştirilmiştir4,5,6. u konuda yapılan deneysel bir çalışmada histolojik olarak midpalatal suturun genç köpeklerde diş hareketi yönünde distorsiyona uğradığı, yaşlı köpeklerde ise santral dişin herhangi bir engelle karşılaşmadan orta hattan diğer tarafa atladığı gösterilmiştir. Genç köpeklerde özellikle kökün orta ve apikal üçlüsünde kök rezorbsiyonu meydana geldiği, yaşlı köpeklerde ise kök rezorbsiyonunun daha fazla olduğu bildirilmiştir7. Olgumuzda ortodontik hareket sırasında suturda bir miktar distorsiyon meydana gelmiştir, radyografik
89 olarak kök rezorbsiyonu izlenmemiştir. Olgumuzda labiyal frenilum diğer çalışmalarda bahsedildiği gibi diş hareketi yönünde hareket etmiş 5,6, frenektomi işlemi diş hareketini kolaylaştırmıştır. Ortodontik tedaviyle birlikte yapılan ilave restoratif ve periodontal işlemler hastaya fonksiyonel ve estetik bir oklüzyon ve gülümseme estetiğinin kazandırılmasını sağlamıştır. Periodontal cerrahi işlemler için Dr. Pınar Emecen e teşekkür ederiz. KYNKLR 1. Yanıkoğlu F, Kartal N. Endodontic treatment of a fused maxillar lateral incisor. J Endodon 1998; 24: 57-59. 2. Shafer WG, Hine MK, Levy M. Developmental disturbances of oral and paraoral structures. In: Shafer WG, Hine MK, Levy M, eds. Textbook of Oral Pathology, 4th edn. Philadelphia, US: W.. Saunders o., 1983; 38-39. 3. Tsurumachi T, Kuno T. Endodontic and orthodontic treatment of a cross-bite fused maxillary lateral incisor. Int Endodon J 2003; 36: 135-142. 4. Follin ME. Orthodontic movement of maxillary incisor into the midline. Swed Dent J 1985; 9: 9-13. 5. Melnik K. Orthodontic movement of a supplemental maxillary incisor through the midpalatal suture area. m J Orthod Dentofac Orthop 1993; 104: 85-90. 6. Mcollum GH. rossing the midline: longterm case report. m J Orthod Dentofac Orthop 1999; 115: 559-562. 7. Follin M, Ericsson I, Thilander. Orthodontic movement of maxillary incisors through the midpalatal suture area. Eur J Orthod 1984; 6: 237-246. İLETİŞİM DRESİ Doç.Dr. Tülin (Uğur) TNER Hacettepe Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Ortodonti nabilim Dalı 06100 Sıhhiye/NKR Tel: 0312 305 22 90 / 0312 311 64 61, Fax: 0312 309 11 38, E-mail:tulinortho@hotmail.com