UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI 20 Mayıs 2009 Dr. Fikret Yücel Konferans Salonu Cyberpark Cyberplaza, Bilkent -ANKARA
Ekonomik Değerlendirme (İşyeri Sayısı İstihdam, İmalat, Rekabet Gücü, İhracat, Yatırım vb)
İllerde Öne Çıkan Sanayi Sektörleri * Kaynak: DPT Ağustos 2006 Tekstil Ürünleri İmalatı Gıda Ürünleri ve İçecek İmalatı Kimyasal Madde ve Ürunlerin İmalatı ADANA Adana Sanayisinin Sektorel Dagılımı (Uretimden satislara) Dokuma Giyim Esyası ve Deri (% 32) Metal, Metal Eşya, Makina Teçhizat (% 17) Gıda, İcki ve Tütün (% 16) Taş Toprağa Dayalı (% 11) Kimya, Kauçuk, Plastik (%10) Kağit, Kağit Ürünleri (%5) Sanayi Odasina Kayıtlı Firmaların Sektorel Dagılımı Kaynak: ÇOB İl Cevre Durum Raporları Rehberi-2005 Hazir Giyim Ev tekstili (143) Mobilya Dekorasyon (124) Döküm, Makina Ziraat Aletleri İmalat (120) İplik, Dokuma, Boya, Apre (119) Makina ve Tekstil Yedek Parça (119) Otomotiv Yedek Parça (115) Kimya (105) * Veri Altyapısı -TUIK Genel Sanayi ve İsyerleri Sayımı -TUIK Imalat Sanayi Anketi -DPT- Ulke ve Dunya Olceginde Rekabet Gucunun En Yuksek Algılandıgı Yatırım Alanları -DTM Ihracat Verileri -HM Tesvik Belgeli Yatırımlar ve Ulkemize Gelen Yabancı Sermaye Yatırım Verileri 2005 Yılına Ait Istihdam İplik, Dokuma, Boya, Apre (16825) Konfeksiyon ve Deri (8593) Sentetik Elyaf, Plastik, Kauçuk (5478) Gıda, Meşrubat (5697) Bitkisel Yağ, Sabun, Yem (2241) Kimya (1449)
KAYSERİ İllerde Öne Çıkan Sanayi Sektörleri * Kaynak: DPT -Ağustos 2006 Tekstil Ürünleri Imalatı Mobilya İmalatı Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Teçhizat İmalatı (Ev aletleri, ozel amacli makine vb) 2003 Yılına Ait İşyeri Sayısı Tekstil, Dokuma ve Deri (39) Mobilya, Kanape, Yatak (51) Dayanıklı Tüketim, (79) Diğer (55) Elektrik-Elektronik (12) Gıda Maddeleri, Yem (38) 2003 Yılına Ait Istihdam (1000 ve üzeri yazılmıştır) Kaynak: ÇOB İl Çevre Durum Raporları Rehberi-2003 Tekstil, Dokuma ve Deri (9621) Mobilya, Kanape, Yatak (6123) Dayanıklı Tüketim, (2279) Diğer (3126) Elektrik-Elektronik (860) Gıda Maddeleri, Yem (2276) * Veri Altyapısı -TUIK Genel Sanayi ve İsyerleri Sayımı -TUIK Imalat Sanayi Anketi -DPT- Ulke ve Dunya Olceginde Rekabet Gucunun En Yuksek Algılandıgı Yatırım Alanları -DTM Ihracat Verileri -HM Tesvik Belgeli Yatırımlar ve Ulkemize Gelen Yabancı Sermaye Yatırım Verileri -HM Tesvik Belgeli Yatırımlar ve Ulkemize Gelen Yabancı Sermaye Yatırım Verileri
NİĞDE İllerde Öne Çıkan Sanayi Sektörleri * Kaynak: DPT -Ağustos 2006 Tekstil Ürünleri İmalatı Gıda Ürünleri ve İçecek İmalatı Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin İmalatı (Seramik, Kiremit vb) 2006 Enerji Kullanımı Dokuma ve Giyim (82 Milyon kw) Gıda (1,7 Milyon kw) Orman (0,4 Milyon kw) Plastik (1,27 Milyon kw) 2006 Yılına Ait Istihdam Kaynak: ÇOB İl Cevre Durum Raporları Rehberi-2006 Dokuma ve Giyim (2587) Gıda (163) Orman (156) Plastik (102) Metal Eşya Makina Techizat (126) * Veri Altyapısı -TUIK Genel Sanayi ve İsyerleri Sayımı -TUIK Imalat Sanayi Anketi -DPT- Ulke ve Dunya Olceginde Rekabet Gucunun En Yuksek Algılandıgı Yatırım Alanları -DTM Ihracat Verileri -HM Tesvik Belgeli Yatırımlar ve Ulkemize Gelen Yabancı Sermaye Yatırım Verileri
Çevresel Değerlendirme
TÜRKİYE Ulusal Çevre Stratejisi ve Eylem Planı. Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı, Mayıs 1998. Niğde Adana Kayseri Harita A9.9: Çevre Üzerindeki Etkileri Bakımından Sanayileşme Düzeyi
REPORT ON NATIONAL SECTORAL PLANS FOR TURKEY National Action Plan (NAP) for Land Based Sources of Pollution (2005)
UNIDO tarafından belirtilen su tüketiminin yoğun olduğu sektörler aşağıda verilmiştir. Tekstil Deri Gıda İşleme Kimya Kağıt
Tüm bu değerlendirmeler ışığında bölgede Tekstil ve Deri Ürünleri İmalatı, Gıda Ürünleri ve İçecek İmalatı, Kimyasal Madde ve Ürünleri İmalatı, Metal İşleme ve Makina İmalatı öncelikli sektörler olarak ortaya çıkmaktadır. Bunlar sadece bölgenin ekonomik ve çevresel öncelikleri ile değil UNIDO nun öncelikleri ile de örtüşmektedir.
Öncelikli sektörler çerçevesinde firmalarda uygulanacak pilot projelerin seçimi için yapılacak değerlendirmelerde göz önünde bulundurulacak diğer kriterler (1) Su, enerji ve hammadde tüketim yoğunluğu * İklim değişikliği nedeniyle kullanılabilir su/hammadde miktarının azalması ve su/hammadde kullanım maliyetlerinin artması * İklim değişikliği politikaları nedeniyle enerji kullanım kısıtlamaları ve enerji tüketim maliyetlerinin yükselmesi Kirlilik yükü (atık, atıksu, emisyon etkileri)
Öncelikli sektörler çerçevesinde firmalarda uygulanacak pilot projelerin seçimi için yapılacak değerlendirmelerde göz önünde bulundurulacak diğer kriterler (2) -Temiz Üretim potansiyeli (kullanılan prosesler, varolan çevre yönetimi, vb. bazında) -Firmanın idari ve ekonomik yeterliliği -Firmanın işbirliği potansiyeli -Firma için gerçekleştirilecek Temiz Üretim değerlendirme ve uygulama (gösterim+izleme) faaliyetlerinin proje süresi boyunca gerçekleştirilebilmesi -Firmanın ISO standartlarına ya da diğer kalite/çevre yönetimi belgelerine sahip olması -Firma ölçeği ya da gösterim projeleri için ayrılan bütçenin söz konusu uygulama için yeterli olması
Beklenen Kazanımlar Öncelikli sanayi sektörlerinde gerçekleştirilecek demonstrasyon projeleri ile; -Su, hammadde ve enerji tüketimlerinin azaltılarak iklim değişikliği karşısındaki kırılganlığın azaltılmasının yanısıra, -Enerji tüketiminin azaltılması ile sera gazın salımları ve iklim değişikliğine olan etkinin azaltılması -Hammadde tüketim ve atık bertaraf maliyetlerinin düşürülmesi ile rekabet gücünün korunması -Kirlilik yükünün azaltılarak bölge kaynaklarının korunmasının sağlanması gibi ek kazanımların elde edilmesi de söz konusu olacaktır.