Değişen Ekonomi, Değişen Teori

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Değişen Ekonomi, Değişen Teori"

Transkript

1 Değişen Ekonomi, Değişen Teori Adem Sakarya 1 Öz: Mekân sürekli değişen bir yapıya sahiptir. Bu değişim mekânı etkileyen öğelerin değişiminden kaynaklanmaktadır. Bu öğelerden birisi de ekonomidir. Ekonomideki değişim mekânı etkilemekte ve sonuçta mekân/ yerleşme düzeni aracılığı ile üretilen teorileri de değiştirmektedir. Bu çalışmada, ekonomik değişimin teorileri ne şekilde değiştirdiği kademelenme teorisi kapsamında incelenmiştir. İnceleme farklı ekonomik özelliklere sahip olan neo klasik ve çağdaş dönemlerde üretilen kademelenme teorileri üzerinden yapılmıştır. Teorilerin oluşumunda baskın olan faktörlerdeki değişim, teorilerdeki genel değişimi ortaya koymaktadır. Sonuç olarak neo klasik dönemde üretilen teorilerin oluşumunda tüketici davranışlarının daha baskın olduğu, çağdaş dönemde üretilen teorilerde ise üretici kararlarının etkin olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Kademelenme teorisi, ekonomi, mekân, neo klasik dönem, çağdaş dönem Abstract: Space has a continues changing structure. This change originates from the changing of units affecting space. One of these units is economy. Changing in economy affects space and also theories established via space/ settlement patterns. In this study, the question of how changes in economy change the theories is examined within the scope of urban hierarchy theories. This examination is done through neo classical and contemporary terms that have different economic base; the first one is statist, the second one is liberal economy. Changes in dominant factors at establishment of theories produce main changes in theories. As a conclusion, it is seen that in theories established at neo classical term consumer behaviors, while in contemporary term producer decisions are dominant. Keywords: Hierarchy theory, economy, space, neo classical term, contemporary term 1 Yıldız Teknik Üniversitesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, İstanbul:

2 1. Giriş Yerleşme organizasyonu salt coğrafyaya bağlı olarak değişip gelişmemekte, bunun yanında birçok faktör bu organizasyonu etkilemektedir. Bu faktörlerden birisi de ekonomidir. Ekonominin yerleşme organizasyonunu etkilemesi ise farklı araçlar ile olmaktadır. Yerleşmede yer alan üreticilerin kâr maksimizayonu amacı kapsamındaki davranışları, yerleşmede yaşayan bireylerin homo economicus davranışı ile maksimum ekonomik fayda elde etme eğilimi ve içinde bulunulan dönemin/ devletin ekonomik yapısı, ekonominin yerleşmeyi etkileme araçlarından bir kaçıdır. Bu araçlardan devletin ekonomik yapısı diğer iki aracı etkilemekte, dolayısıyla yerleşmeyi ekonomik açıdan etkileyen önemli bir araç olmaktadır. Ekonominin yerleşmeyi etkilemesi sonucu ortaya çıkan yapı yerleşmelerin kademelenmesi teorisinde açık bir şekilde görülmektedir. Bu teori, ekonominin mekân/ coğrafya ile kesiştiği noktada ortaya çıkmaktadır. Farklı yerleşmelerin bu kesişim sonucu farklı ekonomik kimlikler elde etmesi yerleşmeler arasında bir kademelenmenin oluşmasına yol açmaktadır. Yerleşme organizasyonunu etkileyen bir araç olan devletin ekonomik yapısı süreç içerisinde geliştirilen yeni akımlar kapsamında değişmektedir. Dolayısıyla bu değişim yerleşme organizasyonunu ve bu organizasyon sonucu oluşturulan yerleşmelerin kademelenmesini yönelik teorileri de değiştirmekte, ekonominin yerleşmeye etkisini farklılaştırmaktadır. Ekonomik yapının değişmesi ile oluşan kademelenme teorisinin değişimi, teorinin ilk ortaya çıktığı neo klasik dönemden, teoriye yönelik yeni bakışın geliştirildiği çağdaş 2 döneme (1960 sonrası) geçişte açık bir şekilde görülmektedir. Bu nedenle bu çalışmada kademelenme teorisi incelenerek, neo klasik ve çağdaş dönemler arasındaki geçirdiği değişim ortaya konulmuştur. 2. Kademelenme Teorisi Kademelenme ile ilgili teoriler farklı yaklaşımlar sonucu elde edilmiştir. Bazıları yerleşmeler arası ilişkiler gibi dinamik bir yapıya dayanırken bazıları da daha statik bir bakış açısı olarak nüfus vb veriler ile yerleşmeler arası bir hiyerarşi ortaya koymuştur (örn. Zipf modeli). Yerleşmeler arası ilişkiler, devlet ekonomisinin mekâna etkisindeki araçlar olan firma ve birey davranışlarına (yük ve insan akımı) dayanmaktadır, dolayısıyla devlet ekonomisindeki değişim, yerleşmeler arası ilişkilere dayanılarak oluşturulan teorilerde karşılığını bulmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada dinamik kademelenme teorileri ele alınarak süreç içersinde geçirdiği değişim incelenmiştir. Kademelenme teorisi ilk olarak 1933 yılında Walter Christaller ın Merkezi Yerler Kuramı adı ile ortaya koyduğu çalışmasında yer almaktadır. Bu teori ekonomi ile coğrafyanın ilk kesişme noktasını oluşturmaktadır. Bununla birlikte Krugman a (1996) göre kent kademelenmesinde iki temel teorik yaklaşım vardır; İlk olarak kademelenme teorisinin ortaya konulması ve geliştirilmesi kapsamında Christaller ve Lösch ün teorileri (neo klasik yaklaşım) 2 Burada bahsedilen çağdaş yaklaşımlar dönem olarak liberal ekonominin hâkim olduğu döneme denk gelmektedir

3 İkinci olarak da çağdaş bir yaklaşım olarak kabul edilen Henderson teorisi Bu çalışmalara ek olarak Krugman ın kademelenme çalışması da çağdaş yaklaşımlar içerisinde ele alınmaktadır Neo Klasik Teoriler Klasik iktisat temel olarak serbest ekonomiye dayanan bir yapıya sahiptir. Bu tür ekonomilerde, ekonomik anlamda, özel sektör ön planda olurken devlet geri planda kalmıştır. Sistemde ortaya çıkan üretim, arz, herhangi bir müdahale olmadan yine sistemde yeterli talebi bulacaktır ve sistem dengelenecektir öngörüsü hâkimdir (Güngör, 2002). Bu öngörü özellikle klasik iktisat kuramı kurucularından olan Adam Smith in Milletlerin Refahı kitabında ortaya konulmaktadır. 19. yy ikinci yarısında Alfred Marshall klasik ekonomiye ilk temel eleştiriyi gerçekleştirmiştir. Marshall a göre herhangi bir müdahale olmadan, hızlı büyüme gösteren sanayileşme uzun çalışma saatlerine, toplumsal sağlık sorunlarının görülmesine, sağlığa zararlı çalışma koşullarına vb. neden olmaktadır. Eleştiriler sonucunda ortaya konulan öneri ise ekonomide devletin sınırlı müdahalesinin gerekliliğidir. Bu öneri kapsamında neo klasik kuram oluşturulmuştur. Klasik kuramdan tamamen farklı olmayan neo klasik yaklaşım, klasik kuramın ortaya çıkardığı sorunlara çözüm getirmeye çalışmaktadır. Kuram 1870 lerde başlamış ve liberal ekonominin hissedilmeye başlandığı 1960 lı yıllara kadar iktisat biliminde kalmıştır (Güngör, 2002). Klasik iktisatta yer alan ekonomik modellerde temel amaç büyüme iken neo klasik iktisat yaklaşımında ise dengeli büyüme kavramı esas alınmış ve bu kapsamda klasik iktisadın sorunlarına çözüm aranmıştır. Bu amaç çerçevesinde neo klasik yaklaşımda sektör ve bölge kavramlarına yer verilerek dengeli büyümenin yolları aranmıştır. Neo klasik büyüme modellerine bağlı olarak yerleşmelerdeki mevcut yapıya yönelik ilk teoriler Walter Christaller ve Lösch tarafından ortaya konulmuştur. Bu çalışmaların devamında Walter Isard çalışmaları geliştirerek ekonomik faaliyetlerin, üretimin bölgesel dağılımını çözmeye yönelmiştir (Dinçer, 1994). Dicken ve Llyod (1990) neo klasik dönemde yapılan 3 kademelenme çalışmasından bahsetmektedir; ilki Christaller ve ikincisi Lösch tarafından ortaya konulan dinamik teoriler iken sonuncusu Zipf in nüfus ve sıra ilişkisinden yola çıkarak statik bir yapı ile tanımladığı Sıra Büyüklük Kuralı çalışmasıdır. Teoriler ortaya konulurken çeşitli kabuller yapılmıştır. Bu kabulleri iki başlıkta ele alınabilir (Dicken ve Llyod, 1990): Arazinin tüm noktalarda aynı özellik göstermektedir Nüfusu oluşturan bireyler aynı özelliklere sahiptir. Üreticiler kâr maksimizayonu ve tüketiciler minimum maliyet kapsamında hareket ederler Christaller, Merkezi Yerler Teorisi Kademelenme ile ilgili ilk teoriyi oluşturan bu çalışma, Walter Chrsitaller tarafından

4 1933 yılında Güney Almanya da yer alan yerleşmelere yönelik gözlemler sonucu oluşturulmuştur. Çalışma Güney Almanya da Merkezi Yerler adı ile yayınlanmıştır (Dinler, 2008). Yerleşmelerin büyüklüklerinin nasıl değiştiğini, aralarındaki ilişkilerin nasıl olduğunu, şehirlerin büyüklüğünü ve dağılışını nasıl bir istatistik içerisinde olduğunu merak etmesi Chrsitaller ı bu çalışmayı yapmaya yönlendirmiştir (Dinler, 2008) yerleşmeyi inceleyen Christaller, yerleşmelerin merkezinde yer alan fonksiyonları, merkez etkisinde kalan alanları ve yerleşmeler arası ilişkileri inceleyerek Güney Almanya da 7 kademeli bir yapı olduğunu gözlemlemiştir (Tümertekin ve Özgüç, 2006). Resim 1: Güney Almanya yerleşme merkezlerinin kademelenmesi (Kaynak: Christaller, 1933) Christaller, kasabadan ülke merkezine kadar 7 kademede oluşan bu yapıda aynı kademe merkezlerin etkisindeki nüfusların birbirine yakın, sahip oldukları fonksiyonların ise birbirlerine paralel oldukları gözlemlemiştir. Yapılan bu gözlemler sonucu Christaller merkezi yerler teorisini oluşturmuştur. Bu teorinin temeli, diğer alanlarda bulunmayan ürün ve hizmetlerin merkezlerde bulunması ve bu merkezlerden temin edilmesidir. Bu nedenle tüketiciler ihtiyaçları doğrultusunda merkeze giderler, bu durum merkezin yerleşmede bir etki alanı oluşturmasına sebep olmuştur. Merkezler ise sahip oldukları farklı fonksiyonlar kapsamında kademelenmektedir. Üst kademe merkezler, alt kademe merkezlerin sunduğu hizmetlerin tamamı ve bunun dışında da farklı hizmetler sunmaktadır, bu kapsamda alt kademe merkezler, üst kademe merkezlerin etki alanında kalmaktadır (Hottes, 1983). Merkezlerin etki alanlarını inceleyerek Christaller 3 temel sunumundan (K kuralı) bahsetmektedir. Alışveriş, ulaşım ve yönetim olarak belirlenen bu hizmet sunumlarına bağlı olarak merkezin etki alanı belirlenmektedir. Bir merkez alışveriş kuralına göre kendi yer aldığı yerleşmenin hem alan hem de nüfus olarak 3 katına, ulaşıma göre 4 katına ve yönetim olarak 7 katına hizmet etmektedir (Dicken ve

5 Llyod, 1990). Teoriye yönelik bu genel bakışın ardından merkezin ve etki alanının hangi kriterler sonucu belirlendiğinin tespiti önemlidir. Merkezin seçimine yönelik Christaller herhangi bir tespitte bulunmamaktadır. Ancak diğer neo klasik kuramlardan çıkarımlar ile merkezin belirlenmesinde firmanın kendisi için en uygun yer seçiminin temel etken olduğu anlaşılmaktadır. Merkezin etki alanın belirlenmesinde ise Christaller tüketici davranışlarının belirleyici olduğunu söylemiştir. Tüketici ekonomik birey davranışı ile maliyeti gözetir, aynı kademe iki merkezden kendisine yakın olanı tercih eder ve bu şekilde merkezin etki alanı/ kent sınırı belirlenir. Etki alanının belirlenmesinde merkezde yer alan firmanın/ firmaların etkin olmaması bu teoriden önemli bir çıkarımdır Lösch Lösch, Chirstaller teorisine eleştirel bir bakış açısı ile oluşturduğu kademelenme çalışmasını 1940 yılında yayınlamıştır (Mulligan ve diğ. 2012). Christaller modelinin çok keskin sınırlara sahip olması, mikro ekonomik (firma) etkilerin modelde yer almaması, merkez etkisinde bulunan alanın tespitine yönelik ortaya konulan 3 K ( alışveriş, ulaşım, yönetim) değerinin yetersiz olduğu gibi eleştiriler bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır (Dicken ve Llyod, 1990). Lösh e göre her hizmetin/ ürünün farklı etki alanları vardır, bu nedenle 150 farklı K değeri belirlemiştir. Tüm yerleşmeleri etkisi altında bulunduran merkez (metropol) bu 150 farklı K değerinin tamamına sahipken en alt yerleşme tek bir K değerine sahiptir (Dicken ve Llyod, 1990). Yerleşme merkezleri sahip oldukları K değerine göre kademelenmektedir. Kademelenme kapsamında yerleşme organizasyonunu ortaya konulduğunda bir dairenin (merkezinde tüm hizmetleri içeren metropolün bulunduğu) 12 eşit parçaya bölünmesi gibi 30 derecelik alanlar ortaya çıkmaktadır. Bu alanlardan 6 tanesi üst kademe merkez sayısı fazla olan zengin bölge iken diğer 6 tanesi alt kademe merkez sayısının fazla olduğu yoksul bölgedir (Dicken ve Llyod, 1990). Fakir Bölge Zengin Bölge Resim 2: Lösch yerleşme kademelenmesi (Kaynak: Dicken ve Llyod, 1990)

6 Lösch teoriyi oluştururken Christaller teorisine yönelik yaptığı mikro ekonomik etkiyi içermeyen bir yaklaşım olma eleştirisi üzerine yoğunlaşır. Christaller ın yerleşme organizasyonun belirlenmesinde kullanıcının temel alınması fikri yerine Lösch firma arzı ile tüketici taleplerinin birlikte mekânsal organizasyonu oluşturduklarını belirtmektedir (Mullingan ve diğ. 2012). Bu fikir Lösch ü bu etkiler kapsamında mekânsal organizasyonun nasıl oluşacağı sorusuna yöneltmiştir. Lösch e göre yerleşmede merkezin seçimi firmaya bağlıdır. Firma kârını en yüksek değere çıkarmak için maliyetlerini minimuma düşürme çabasındadır, bu nedenle kendisi için avantajlı bir noktayı seçer ve hizmet sunar. Yerleşme sınırının belirlenmesinde ise tüketici davranışları belirleyicidir. Birey, Christaller teorisinde olduğu gibi, aynı hizmeti sunan merkezlerden kendisine en yakını tercih eder ve bu şekilde kendisi için merkeze uygun uzaklıkta yer alır. Bunun dışında Lösch, Christaller dan farklı olarak firma üzerinden de yerleşme/ kent sınırını incelemiştir. Lösch, bu noktada tüketici taleplerinden yola çıkarak firmanın karşılayabileceği toplam talebi hesaplamış ve bunu yerleşmeye yansıtarak da firmanın kârının maksimum olduğu sınırın incelediği yerleşmelerde geçerli olduğunu belirtmiştir. (Mulligan ve diğ, 2012), (Dicken ve Llyod, 1990). Yerleşme organizasyonunda birey ve firma etkilerini açıklayan Lösh teorisi yeni bir merkezin oluşması konusuna değinmemiştir. Bu nedenle bu teori Christaller teorisi gibi statik bir yapıya sahiptir Çağdaş Teoriler Klasik kuramın aksayan yönlerini düzeltmeye çalışan neo klasik kuram 1960 lı yıllarda zayıflamaya başlamıştır. Dengeli kalkınmayı sağlamaya çalışan devletin ekonomideki rolü giderek zayıflamış ve özel sektör ekonomide etkin bir konuma, klasik ekonomideki gibi, gelmiştir. Neo klasik dönemden çağdaş döneme geçildiğinde ekonomideki değişimin yanında mekânın değişimi dolayısıyla mekândan kaynaklanan teorilerin değişimi de söz konusu olmuştur. Kademelenme teorilerinin de değiştiği bu dönemde birçok çalışma yapılmış ve teoriler ortaya konulmuştur. Bu teorilerden ilki 1974 yılında Henderson tarafından ortaya konulmuştur. Daha sonra Stiglitz (1977), Wilson (1987), Hobson (1987), Abdel- Rahman (1988), Rivera Batiz (1988), Fujita (1990) ve Krugman, ( ) tarafından çalışmalar yapılmıştır (Rahman, 2003). Bu çalışmalardan Henderson un çalışması, neo klasik dönemde ortaya konulan teorilerin ilk defa geliştirilerek çağdaş yaklaşım kapsamında ele alındığı bir çalışmadır (Krugman, 1994). Bu nedenle neo klasik teoriler ile çağdaş teoriler arasındaki köprü mahiyetinde olması nedeni ile önemlidir. Diğer önemli bir teori de Krugman tarafından ortaya konulmuştur. Yeni ekonomik coğrafya akımının kurucularından olan Krugman ın oluşturduğu bu teori çağdaş kademelenme teorilerinin sonuncusudur.

7 Henderson Teorisi Kent türlerine ve büyüklüklerin yönelik analiz ve değerlendirmelerde bulunan Henderson, kademelenme ile ilgili teorisini 1974 yılında The Sizes and Types of Cities ismi ile yayınladığı çalışması ile ortaya koymuştur. Henderson, teorisinde kentte yaşayan halkın refahı ile kent büyüklüğü arasındaki bir ilişkiden bahseder. Bu ilişki çerçevesinde kent kendisi için ideal bir büyüklüğe ve yaşayanlar herkes için aynı olan, ideal refah seviyesine ulaşır. Kentlerin kendileri için ideal büyüklükleri ise kentte yer alan firmaların üretim türlerine göre değişir (Krugman, 1996). Neo klasik teorilere eleştirel bakışla oluşturulan bu çalışmada Henderson, neo klasik teorilerin eksik yönü olan mikro ekonomik bakış açısını geliştirmiş ve ekonominin/ pazar güçlerinin kenti nasıl şekillendirdiklerini, kent büyüklüğünü nasıl etkilediklerini sorgulamıştır (Henderson, 1974). Sorgulama temelde 4 başlık altında yapılmıştır (Henderson, 1974); 1. Ekonominin neden kenti vardır? 2. Kent büyüklüğünü ne sınırlar? 3. Kent büyüklüğü neden değişir? 4. Üretim ve tüketim yapısının oluşturduğu kent büyüklüğü en uygun mudur? Sorgulanan başlıklar incelendiğinde Henderson un teorisini geliştirmede üretim, tüketim, kent büyüklüğü ve ekonomi gibi kavramlar ile ilgilendiği görülmektedir. Henderson bu sorgulamalar kapsamında yaptığı incelemeler ile kentlerdeki merkezlerin oluşumunu, bu merkezin etki alanı ile oluşan kentin sınırını (ideal büyüklüğü) ve yeni kent oluşumu aşamalarından oluşan ile teorisini oluşturmuştur. Henderson a göre yerleşmelerde iki farklı ekonomik güç vardır ve bu iki güç arasındaki gerilimin dengeye geldiği nokta ideal kent büyüklüğünü oluşturur (Krugman, 1994); Merkezcil Kuvvet: Ekonomik açıdan olumlu bir etkiye sahip olan merkezcil kuvvet ölçek ekonomileri kapsamında firmaların yığılmasını sağlar. Bu yığılma yapısı Henderson yaklaşımında merkezi iş alanı olarak ortaya çıkmakta ve kente hizmet eden merkezi oluşturmaktadır. Merkezkaç Kuvvet: Ekonomik açıdan olumsuz olan bu yapı kentte yaşamanın maliyetlerini kapsamaktadır. Henderson yaklaşımında merkezi iş alanında çalışanların işe gidiş- geliş harcamaları ve arsa maliyetleri ile firmaların hammadde ve ürün taşıma maliyetleri bu kapsamda alınmıştır. Bahsedilen güçlerden ilki firmaların yer seçimi ile ilgilidir. Firmalar, neo klasik teorilerde olduğu gibi, kendileri için avantajlı bir noktada yer seçer, ayrıca neo klasik teorilerden farklı olarak Henderson a göre firmanın yer seçiminde ölçek ekonomileri kapsamında diğer firmaların bulunduğu noktalarda önemli olmaktadır. Bu kapsamda firmalar bir noktada yığılarak merkezi oluştururlar. Bu teorideki varsayımlardan birisi yerleşmede yaşayanların hem bu merkezde çalışması hem de bu merkezden tüketim ihtiyaçlarını karşılamasıdır. Yaşayanlar, çalışan olarak işe gidiş/ geliş maliyetlerini, yaşayan olarak konut/arsa maliyetlerini ve tüketici olarak da ürüne erişim maliyetlerini azaltma amacındadır. Merkezkaç

8 kuvvet içerisinde yer alan bu amaç kapsamında bireyler kendileri için ideal noktayı seçerler. Henderson teorisinde merkez dinamik bir yapıda olan merkezde yer alan firma sayıları, firma kararlarına bağlı olarak, artmakta, mevcut firmalar büyümektedir. Bu kapsamda merkezde çalışan sayısı artmakta dolayısıyla kent büyümektedir. Kent bu büyüme ile yaşayanların refah seviyesine ulaştığı ideal büyüklüğe erişir. Bu noktadan sonra kentin büyümesi özellikle ulaşım maliyetlerini arttırması nedeni ile refah seviyesinin düşmesine neden olur. Bu noktada, daha önce belirtildiği gibi, kentin ideal büyüklüğe erişmesi kentin merkezinde yer alan firmaların türlerine göre değişmesi önemli olmaktadır. (Krugman, 1996). Resim 3: Kent büyüklüğü ve refah arasındaki ilişki (Kaynak: Krugman, 1996) Şekilde de görüldüğü gibi ortak bir refah seviyesi vardır ancak finans kentinde yaşayanlar bu seviyeye daha büyük bir kentte sahip olurken tekstil kentinde yaşayanlar daha küçük bir kentte yaşayarak sahip olmaktadırlar. Bunun en temel nedeni finans kentinde işçi ücretlerinin yüksek olması dolayısıyla daha fazla maliyete katlanılabilmesidir. İdeal kent büyüklüğüne erişilmesinin ardından yeni kentlerin/ merkezlerin oluşumu bir soru olarak kalmaktadır. Henderson bu konuda neo klasik teorisyenler gibi durağan bir yerleşme düzeni yerine dinamik bir düzeni ele almış ve yeni kent oluşumuna teorisinde yer vermiştir. Henderson a göre yeni kent oluşumu tamamen firmaya bağlıdır. Kentin ideal büyüklüğü aşması firmanın maliyetlerini (özellikle çalışan bulamama) de arttıracaktır ve firmanın kâr oranı düşecektir, bu durumda firma daha yüksek kâr elde etmek için kentin dışında yeni bir üretim noktası seçer. Firmanın bu noktada yer seçmesi ile ölçek ekonomileri kapsamında diğer firmalar da bu noktaya yoğunlaşır ve merkez oluşur. Merkez ise etki alanını oluşturarak kenti meydana getirir (Henderson, 1974). Henderson çalışmasında kentler arasında kademelenmeyi oluşturan merkez fonksiyonu ve kent büyüklüğü ile ilgilenirken merkez fonksiyonlarını homojen/ tek bir yapıda kabul ederek merkezler arası bir hiyerarşiden bahsetmemektedir.

9 Krugman Yeni ekonomik coğrafya kuramının kurucularından olan Krugman ekonominin coğrafya ile kesişmesi ile oluşan kademelenme teorileri kapsamında inceleme yaparak yaşadığı dönemin ekonomik özelliklerini yansıtan kademelenme teorisini 1996 yılında oluşturmuştur. Bu teori aynı zamanda Krugman ın birlikte çalıştığı Fujita tarafından da desteklenmiştir. Krugman (1996) ortaya koyduğu teorinin amacını Confronting the Mystery of Urban Hierarchy başlıklı çalışmasında şu şekilde belirtmiştir; Bu modelin amacı dinamik bir süreç içerisinde kent kademelenmesinin nasıl gerçekleştiğini göstermektir. Christaller ve Lösch ün ortaya koydukları yaklaşımlar kenti durağan bir yapıda ele almakta ve bu yaklaşımlar gerçekte dinamik olan kentler için eksik kalmaktadır. Ayrıca neo klasik yaklaşımın eksik yönü olan mikro ekonomik dinamikler, Henderson teorisinde olduğu gibi bu teoride da ele alınmıştır. Modelde ilk olarak kentin nasıl oluştuğuna daha sonra ise bu kentlerin kademelenmesine yönelik açıklamalar yapılmıştır. Kentlerin oluşumu ve ideal sınırlarına erişme süreci Henderson teorisiyle, kademelenmenin oluşması ise Christaller ve Lösch teorileri ile paralellik göstermektedir. Krugman teorisini oluşturduğu kent modelini ortaya koyarken kentin düz bir aks üzerinde büyüdüğünü ve üretilen ürünlerin yine aynı kentte tüketildiği izole bir yapıdan bahsetmektedir. Kentin tamamı tarım alanı üzerinde kuruludur ve bu alanlardan elde edilen ürünler kentte üretim yapan firmalar tarafından işlenerek yine kente dağıtılır (Fujita ve diğ. 1998). Resim 3: Krugman kent modeli (Kaynak: Krugman, 1996) Kentte üretim yapan firmalar, kentin tümünün aynı tarımsal özelliğe sahip olmasından dolayı bu alanlardan en fazla yararlanmak amacı ile merkezde yer seçerler. Nitekim ürün ve üretim kapsamında homojen bir alanda firmaların temel maliyet faktörü ulaşımdır. Firmalar bu noktada Henderson teorisinde olduğu gibi ölçek ekonomileri kapsamında bir arada bulunurlar ve tek merkezli bir yapı oluşur. Modelde firmaların harcamaları ürünü üretme ve üretilen ürünü tüketiciye ulaştırmadır (Krugman, 1996). Krugman kentin ilk oluşumda ortaya çıkan firmaların oluşturduğu kent merkezini seviye 1 olarak nitelendirir. Seviye 1 i oluşturan firmaların üretiminin artması kentin büyümesine neden olmaktadır. Bu büyüme devam ederek ideal kent sınırına ulaşır. Kentin ideal büyüklüğü Henderson da refahın en yüksek olduğu noktada iken, Krugman da firmanın kârının maksimum olduğu noktadadır. Resim 3 de görüldüğü gibi A ve B noktaları firma için kentin ideal büyüklüğünün sınırlarıdır (Krugman, 1996).

10 Kentin ideal büyüklüğüne ulaşmasının ardından yeni merkezlerin/ kentlerin oluşumun nasıl devam ettiği sorusuna, Krugman tekrar firma üzerinden cevap verir. Krugman a göre seviye 1 de yer alan firma daha kârlı gördüğü durumda kentin dışındaki bir noktada (A ve B nin dışında) yeni üretim tesisi oluşturur ve kentin ilk oluşumunda olduğu gibi merkez ve kent oluşur (Krugman, 1996). Kent merkezlerinin kademelenmesi konusunda ise Krugman, Christaller ve Lösch teorileri ile benzer bir yöntem izler. Ancak burada yine firma baskın öğedir ki eğer firma daha kârlı gördüğünde mevcut üretim sistemine başka ürünlerin de üretimini ekleyerek daha fazla hizmet sağlar ve bu yapı içerisinde bulunduğu merkezin kademesini arttırır. Bu sistem bu şekilde devam ederek kademelenmeyi oluşturur (Krugman, 1996). Ancak bu kademelenmenin en son seviyesinin ne olduğu konusunda ise Krugman ın Christaller ve Lösch gibi K değerlerine benzer herhangi bir tespiti yoktur. 3. Kademelenme Teorisinin Değişimi Bir önceki bölümde kademelenme teorisinin ortaya çıkışı ve bu kapsamda farklı dönemlerde ortaya konulan çalışmalar incelendi. Bu çalışmaların farklı dönemlerde, özellikle farklı ekonomik yapıların geçerli olduğu dönemlerde, yapılması bu çalışmalar neticesinde oluşturulan kademelenme teorilerinin de farklılaştırmıştır. Bu farklılaşma temel anlamda ekonominin coğrafyaya farklı yansımaları sonucunda oluşmuş dolayısıyla kademelenme teorileri neo klasik ve çağdaş (liberal) ekonomik dönem özellikleri gösteren teoriler olarak iki bölümde incelenmiştir. Teoriler arasındaki farklılıklar üretici/firma ve tüketici/birey faktörlerinin teorinin oluşumundaki etkisi kapsamında olmaktadır. Farklı dönemlerde, farklı bakış açıları ile oluşturulan teorilerde bahsedilen faktörlerin etkileri farklıdır. Bu farklılıklar kentlerin oluşumu (merkezin ve merkezin etki alanının oluşumu), kentlerin ideal sınırlara erişimi ve yeni kent (merkez ve etki alanı) oluşumu gibi teorinin bütünün oluşturan aşamalarda görülmektedir. Bu kapsamda teorilerde hangi aşamada hangi faktörün daha etkin olduğunu ilişkin aşağıdaki tablo elde edilmiştir: Tablo 1. Teoriyi oluşturan aşamalarda etkin olan faktörler Kentin İlk Oluşumu Kentin İdeal Sınırına Ulaşması Yeni Kent Oluşumu Christaller (1933) Üretici 3 Tüketici - Lösch (1940) Üretici Tüketici- tüketici talepleri kapsamında üretici Henderson (1974) Üretici Üretici- Tüketici Üretici Krugman (1996) Üretici Üretici Üretici Kaynak: Çalışma kapsamında oluşturulmuştur - 3 Christaller, kuramında kentlerin ilk oluşumuna değinmemiş ancak kentin merkezinde firmaların etkin olduğunu belirtmiştir

11 Tabloda yer alan tüm kademelenme teorileri ilk merkezin oluşumunda firmaların/ üreticilerin etkin olduğu bir yapıdan bahsetmektedir. Nitekim merkezde yer alan firmaların pazar alanını oluşturması ile kent oluşur. Ancak bu aşamada firmaların yer seçimine yönelik Henderson ve Krugman ın belirttiği ölçek ekonomisi kavramına Christaller ve Lösch de rastlanmamaktadır. Bu nedenle çağdaş dönem kapsamında incelenen teorilerde mikro ekonomik etkilerin neo klasik teorilere göre daha etkili olduğunu görmek mümkün. Kentin ideal sınırlara ulaşması, sınırlarının belirlenmesi konusunda ise teoriler arasındaki farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Neo klasik teorilerde ürün almak için özellikle ulaşım maliyetini en aza düşürmek isteyen tüketici, aynı ürünü sağlayan merkezlerden kendisine en yakın olanı tercih eder ve bu şekilde merkezin etki alanı/ kentin ideal sınırı belirlenir. Bu kapsamında biraz dışında olarak Lösch kuramında tüketici talepleri doğrultusunda firmanın da sınırı belirlemede etkin olduğu görülmektedir. Çağdaş teorilerde ise firmanın etkisi belirleyici rol oynamaktadır. Henderson da firma ile birlikte kentte hem tüketici olan hem de kent merkezinde çalışan olan bireyin etkisi ile ideal sınır belirlenirken Krugman ın ortaya koyduğu teoride firmanın kâr maksimizasyonuna göre sınır belirlenmektedir. Yeni kentin oluşumu hakkında, statik bir yapıda olan Christaller ve Lösch teorileri herhangi bir modelden bahsetmemektedir. Henderson ve Krugman teorilerinde ise yeni kentin oluşumu tamamen firmaya bağlıdır. Bu teorilerde kentin ideal sınırlarına ulaşmasının firmanın kâr amacına bağlı olması gibi, firma kârlı gördüğünde kentin dışında yeni bir üretim alanı oluşturarak merkez ve sonucunda kentin oluşmasını sağlar. Açıklamalar dâhilinde neo klasik teoriler ile çağdaş teoriler arasında, teorilerde öne çıkan faktörlerin değiştiği görülmektedir. Dengeli bir ekonomik modelin olduğu neo klasik sistem kapsamında olan kademelenme teorileri daha çok tüketici dolayısıyla talep odaklı bir sisteme sahiptir. Ürün ve hizmetlerin dengeli dağıldığı coğrafyada, bu ürün ve hizmetlerin etki/ pazar alanı tüketicinin maliyetleri gözeterek ortaya koyduğu seçime bağlıdır. Liberal bir ekonomik yapının hâkim olduğu çağdaş teorilerde ise firma dolayısıyla arz talepli bir modelin geçerli olduğu görülmektedir. Özellikle Krugman teorisinde tüm aşamalarda firmanın etkin olması liberal ekonominin bu teorideki etkisini göstermektedir. Bu yapı klasik teorinin ortaya koyduğu arzın yeterli talebi bulacağı öngörüsü ile paralellik göstermektedir. 4. Değerlendirme Ekonomi mekânı, yerleşme düzenini etkileyen önemli faktörlerden birisidir. Bu nedenle ekonomide yaşanan değişim mekânı ve dolayısıyla mekân yolu ile üretilen teorileri de etkilemektedir. Ekonominin mekânı etkilemesinin bir örneği olan kademelenme teorileri de ekonominin değişiminden etkilenmektedir. Farklı ekonomik temeller üzerine kurulu olan neo klasik ve çağdaş (liberal) dönemlerde üretilen kademelenme teorileri incelendiğinde bu değişim görülmektedir. Neo klasik dönemde ortaya konulan ve kademelenme teorilerinin ilkleri olan Christaller ve Löcsh teorileri ile çağdaş dönemde ortaya konulan Henderson ve Krugman teorileri varsayımları, etkenleri ve sonuçları bakımından farklılaşmaktadır.

12 Bu farklılaşmalardan en önemlisi yerleşmeler arası kademelenmenin oluşmasında etkin olan tüketici ve üretici etkenleri kapsamındadır. Merkezlerin oluşmasında, yerleşme sınırının belirlenmesinde ve yeni yerleşmelerin oluşmasında etkin olan faktörler değişen kademelenme kuramlarında farklılaşmaktadır. Neo klasik kuramlar, tüm hizmetlerin dengeli dağıldığının varsayıldığı yerleşmelerde tüketici kararlarının yerleşme düzenini/ kademelenmeyi üretici kararlarından daha fazla etkilediklerini belirtmektedir. Ancak çağdaş kuramlara gelindiğinde ise firma kararlarının daha etkin olduğu görülmektedir. Özellikle Krugman ın çalışmasında liberal ekonomin teorideki etkisi, firma kararlarının yerleşme düzenini oluşturan tüm kademelerde belirleyici olmasıyla açık bir şekilde görülmektedir. Referanslar: Abdel Rahman H. M. &Anas, A. (2003). Theories of System of Cities, Department of Economics and Finance Working Papers, , s. 2, New Orleans Üniversitesi, ABD Christaller, W. (1993). Diezentralen Orte in Süddeutschland, İngilizce Çeviri: Central Places in Southern Germany, Baskin, C. W. (1966), Pentice Hall, Englewood Cliffs, New Jersey, ABD Dicken, P., Lloyd, P. E. (1990). Location in Space, Harper Collins Publishers, New York- ABD Dinçer, İ. (1994). Türkiye de Ekonomik Mekân Farklılaşmaları ve Planlama, YTÜ Mimarlık Fakültesi Baskı İşliği, İstanbul Dinler, Z. (2008). Bölgesel İktisat, Ekin Bası Yayın Dağıtım, Bursa Fujita, M.& Krugman, P.& Mori T. (1998). On the Evaluation of Hierarchical Urban System, European Economic Review 43, s: Güngör, K. (2002). İktisadın Tarihine Kısa Bir Bakış ve Merkantilizmden Günümüze İktisadi Düşünceler Henderson, J. V. (1972). The Sizes and Types of Cities, Queen s Economics Department Working Paper No. 75, Ontario, Kanada Hottes, R. (1983). Walter Christaller, Association of American Geographers Krugman, P. (1994). Urban Concentration: The Role of Increasing Returns and Transport Costs, World Bank Annual Conference on Development Economics 1994 Krugman, P. (1996). Confronting the Mystery of Urban Hierarchy, Journal of the Japanese and International Economies 10, Mulligan, G. F.&Partridge, M. D.&Carruthers, J. (2012). Central Place Theory and Its reemergence in Regional Science, The Annuals of Regional Science 50. Year Tümertekin, E., Özgöç, N. (2006). Beşeri Coğrafya İnsan- Kültür- Mekân, Çantay Kitabevi, İstanbul

KIRSAL YERLEŞİM TEKNİĞİ

KIRSAL YERLEŞİM TEKNİĞİ KIRSAL YERLEŞİM TEKNİĞİ Doç.Dr. Havva Eylem POLAT 4. HAFTA KONU 3 August Lösch Lösh e göre her hizmetin/ ürünün farklı etki alanları vardır, bu nedenle 150 farklı K değeri belirlemiştir. Tüm yerleşmeleri

Detaylı

EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER )

EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER ) EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER ) Genel denge teorisinin sonuçlarının yatırım kararlarında uygulanamamasının iki temel nedeni şunlardır: 1) Genel denge teorisinin tam bölünebilirlik varsayımı her

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

Ekonomi I FĐRMA TEORĐSĐ. Piyasa Çeşitleri. Tam Rekabet Piyasası. Piyasa yapılarının çeşitli türleri; Bir uçta tam rekabet piyasası (fiyat alıcı),

Ekonomi I FĐRMA TEORĐSĐ. Piyasa Çeşitleri. Tam Rekabet Piyasası. Piyasa yapılarının çeşitli türleri; Bir uçta tam rekabet piyasası (fiyat alıcı), Ekonomi I Tam Rekabet Piyasası FĐRMA TEORĐSĐ Bu bölümü bitirdiğinizde şunları öğrenmiş olacaksınız: Hasılat, maliyet ve kar kavramları ne demektir? Tam rekabet ne anlama gelir? Tam rekabet piyasasında

Detaylı

ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE

ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE Bu ünite tamamlandığında; Büyümenin kaynaklarının neler olduğunu belirtebileceğiz Büyüme teorilerini açıklayabileceğiz Hızlı büyüme için nelerin

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

İKTİSADÎ DÜŞÜNCENİN EVRİMİ (Başlangıcından Neoklasiklere) (İktisada Giriş I dersi için yardımcı kısa notlar)

İKTİSADÎ DÜŞÜNCENİN EVRİMİ (Başlangıcından Neoklasiklere) (İktisada Giriş I dersi için yardımcı kısa notlar) İKTİSADÎ DÜŞÜNCENİN EVRİMİ (Başlangıcından Neoklasiklere) (İktisada Giriş I dersi için yardımcı kısa notlar) Merkantilizm: 15. ve 16. yüzyıllardaki coğrafî keşiflerde birlikte Avrupa ülkeleri dünyaya açılmaya

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜK TEORİSİ

KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜK TEORİSİ KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜK TEORİSİ Ricardo, bir ülkenin hiçbir malda mutlak üstünlüğe sahip olmadığı durumlarda da dış ticaret yapmasının, fayda sağlayabileceğini açıklamıştır. Eğer bir ülke her malda mutlak

Detaylı

TÜRKİYE DE KENTSEL KADEMELENMENİN LOJİSTİK SEKTÖRÜ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ YÜKSEK LİSANS TEZİ. Adem SAKARYA

TÜRKİYE DE KENTSEL KADEMELENMENİN LOJİSTİK SEKTÖRÜ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ YÜKSEK LİSANS TEZİ. Adem SAKARYA İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TÜRKİYE DE KENTSEL KADEMELENMENİN LOJİSTİK SEKTÖRÜ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Adem SAKARYA Şehir ve Bölge Planlaması Anabilim Dalı

Detaylı

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 2 Đçerik 1.Dış Ticaret Politikası-Giriş: Tanım, Genel Ekonomi Politikası içindeki Yeri, Teori-Politika Farkı, Devlet Müdahalesinin Gerekliliği;

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

Ünite 3. Ana Ekonomik Sorunlar Ve Ekonomik Düzen. Büro Yönetimleri Ve Yönetim Asistanlığı Önlisans Programaı EKONOMİ. Ögr. Öğr.

Ünite 3. Ana Ekonomik Sorunlar Ve Ekonomik Düzen. Büro Yönetimleri Ve Yönetim Asistanlığı Önlisans Programaı EKONOMİ. Ögr. Öğr. Ana Ekonomik Sorunlar Ve Ekonomik Düzen Ünite 3 Büro Yönetimleri Ve Yönetim Asistanlığı Önlisans Programaı EKONOMİ Ögr. Öğr. Sinan EMİRZEOĞLU 1 Ünite 3 EKONOMI Ögr. Öğr. Sinan EMİRZEOĞLU İçindekiler 3.1.

Detaylı

MALİYE BÖLÜMÜ 2013 VE SONRASI GİRİŞLİ ÖĞRENCİ MÜFREDATI

MALİYE BÖLÜMÜ 2013 VE SONRASI GİRİŞLİ ÖĞRENCİ MÜFREDATI MALİYE BÖLÜMÜ 2013 VE SONRASI GİRİŞLİ ÖĞRENCİ MÜFREDATI 1. Yarıyıl (Güz Dönemi) 1006101 1009101 2 3 ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I 1 Zorunlu 1006102 1009102 2 2 TÜRK DİLİ I 1 Zorunlu 1006103 1009109

Detaylı

ÜRETİM VE MALİYETLER

ÜRETİM VE MALİYETLER ÜRETİM VE MALİYETLER FİRMALARIN TEMEL AMACI Mal ve hizmet üretimi firmalar tarafından gerçekleştirilir. Ekonomi teorisine göre, firmaların mal ve hizmet üretimindeki temel amacı kar maksimizasyonu (en

Detaylı

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ 13 1.1.Türkiye Ekonomisine Tarihsel Bakış Açısı ve Nedenleri 14 1.2.Tarım Devriminden Sanayi Devrimine

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T + U Saat Kredi AKTS

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T + U Saat Kredi AKTS Ders Kodu Yarıyıl T + U Saat Kredi AKTS BÖLGESEL İKTİSAT VE KALKINMA Ön Koşul Dersleri DERS BİLGİLERİ ECON 584 2 veya 3 3 + 0 3 6 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

KURAM VE ARAŞTIRMA. NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research

KURAM VE ARAŞTIRMA. NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research KURAM VE ARAŞTIRMA NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research NEDEN? KURAM (TEORİ) NASIL? Hemen her araştırma bir kuram ile ilişkilidir. Kuramı nasıl kullanmalı? SOSYAL KURAM İDEOLOJİ İKİSİ DE olguları açıklar;

Detaylı

DERS PROFİLİ. Tarım Ekonomisi ECO351 Güz Yrd. Doç. Dr. Sevinç Rende

DERS PROFİLİ. Tarım Ekonomisi ECO351 Güz Yrd. Doç. Dr. Sevinç Rende DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Tarım Ekonomisi ECO351 Güz 5 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Amaçları

Detaylı

FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ

FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ Bu bölümde Fiyatlar genel düzeyi (Fgd) ile MG dengesi arasındaki ilişkiler incelenecek. Mg dengesi; Toplam talep ile toplam arzın kesiştiği noktada bulunacaktır.

Detaylı

Türkiye deki İBBS2 Bölgelerini Lojistik Firmalarının Dağıtım Sistemleri ile Tekrar Düşünmek

Türkiye deki İBBS2 Bölgelerini Lojistik Firmalarının Dağıtım Sistemleri ile Tekrar Düşünmek 122 Planlama 2015;25(2):122 133 doi: 10.5505/planlama.2015.09719 ARAŞTIRMA / ARTICLE Türkiye deki İBBS2 Bölgelerini Lojistik Firmalarının Dağıtım Sistemleri ile Tekrar Düşünmek Rethinking NUTS 2 Regions

Detaylı

HAZİRAN 2016 Gebze Ticaret Odası Ticaret Bölümü

HAZİRAN 2016 Gebze Ticaret Odası Ticaret Bölümü HAZİRAN 2016 Gebze Ticaret Odası Ticaret Bölümü Sayı: 2016/1 TÜRKİYE DE VE DÜNYA DA BOYA SEKTÖRÜ Son dönemde dünya boya sanayisi önemli değişikliklere sahne olmaktadır. Sektörde konsantrasyon, uzmanlaşma,

Detaylı

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD Metin TUNÇ Ekonomik İşbirliği ve Gelişme Örgütü, 1948 yılında aralarında kurucu üye olarak Türkiye nin de bulunduğu Avrupa ülkeleri tarafından Organization

Detaylı

3. Keynesyen Makro İktisat Teorisi nin Bazı Özellikleri ve Klasik Makro İktisat Teorisi İle Karşılaştırılması

3. Keynesyen Makro İktisat Teorisi nin Bazı Özellikleri ve Klasik Makro İktisat Teorisi İle Karşılaştırılması BOCUTOĞLU 109 yemek pişirirken yağı, salçayı, soğanı, eti, sebzeyi, suyu aynı anda tencereye doldurmaz; birinci adımda yağı ve salçayı hafifçe kızartır, ikinci adımda soğanı ve eti ilave ederek pişirmeye

Detaylı

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Genel elektrik talebi kış aylarında ısıtma ve aydınlatma, yaz aylarında ise soğutma (klima) ihtiyacına bağlı olarak bölgesel ve mevsimsel farklılıklar oluşturur. modus Enerji

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

DERS PROFİLİ. İktisadi Düşünce Tarihi ECO419 Güz Yrd. Doç. Dr. Serhat Koloğlugil

DERS PROFİLİ. İktisadi Düşünce Tarihi ECO419 Güz Yrd. Doç. Dr. Serhat Koloğlugil DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS İktisadi Düşünce Tarihi ECO419 Güz 7 3+0+0 3 5 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin

Detaylı

Pazarlama: Tanım, Tarihçe, Kavramlar

Pazarlama: Tanım, Tarihçe, Kavramlar Pazarlama: Tanım, Tarihçe, Kavramlar Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr - 1 Pazarlama - Tanımlar Tanım sayısının çokluğu Anlayış farklılıkları Tanımları yapanların özellikleri Dar ve geniş anlamda yapılan

Detaylı

İktisat Tarihi I. 6-7 Ekim

İktisat Tarihi I. 6-7 Ekim İktisat Tarihi I 6-7 Ekim Giriş İnsanoğlu dünyada var olduğundan bugüne değin hayatını devam ettirebilmek için üretim ve tüketim faaliyeti içinde olmuştur. İktisat tarihi üzerindeki önemli bir problemli

Detaylı

İleri Mikro İktisadi Analiz. Bahar Prof.Dr. Ertuğrul Deliktaş

İleri Mikro İktisadi Analiz. Bahar Prof.Dr. Ertuğrul Deliktaş Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü DERS ÖĞRETİM PLANI İleri Mikro İktisadi Analiz Seçmeli Dersin Seviyesi Yüksek Lisans ( Bölgesel Kalkınma İktisadı ) Dersin AKTS Kredisi 6 Haftalık Ders Saati Haftalık

Detaylı

I. Dünya Savaşı öncesi dağıtım ve satış yönlü

I. Dünya Savaşı öncesi dağıtım ve satış yönlü I. Dünya Savaşı öncesi dağıtım ve satış yönlü Ürünlerin üreticilerden tüketiciye doğru akışını sağlayan eylemler II. Dünya Savaşından sonra tüketicinin önemi Tüketici tatminin değer kazanması Pazarlama,

Detaylı

Sayı / Number 4, Güz / Autumn 2016 / ss / ISSN: Geliş Tarihi/ Received: Kabul Tarihi/ Accepted:

Sayı / Number 4, Güz / Autumn 2016 / ss / ISSN: Geliş Tarihi/ Received: Kabul Tarihi/ Accepted: An Assessment on the Ardahan Importance Üniversitesi of the Place in İktisadi Regional ve Economics: İdari Bilimler The New Fakültesi Economic... Dergisi Abdullah Topcuoğlu & Mehmet Çalışkan Sayı / Number

Detaylı

İktisada Giriş (TOUR 122) Ders Detayları

İktisada Giriş (TOUR 122) Ders Detayları İktisada Giriş (TOUR 122) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS İktisada Giriş TOUR 122 Güz 4 0 0 4 7 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili Dersin Türü

Detaylı

9. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN

9. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN 9. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM Yazan SAYIN SAN SAN / İKTİSADİ MATEMATİK / 2 A.8. TAM REKABET PİYASALARI A.8.1. Temel Varsayımları Atomisite Koşulu: Piyasada alıcı ve satıcılar,

Detaylı

DERS PROFİLİ. Türkiye Ekonomisi ECO420 Bahar 8 3+0+0 3 5. Prof. Dr. Nesrin Sungur Çakmak

DERS PROFİLİ. Türkiye Ekonomisi ECO420 Bahar 8 3+0+0 3 5. Prof. Dr. Nesrin Sungur Çakmak DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Türkiye Ekonomisi ECO420 Bahar 8 3+0+0 3 5 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Amaçları

Detaylı

ORMAN ENDÜSTRİ POLİTİKASI DERS 3

ORMAN ENDÜSTRİ POLİTİKASI DERS 3 ORMAN ENDÜSTRİ POLİTİKASI DERS 3 1-ORMAN ÜRÜNLERİ ENDÜSTRİ POLİTİKASI UYGULAMA SİSTEMLERİ 2-ORMAN ÜRÜNLERİ ENDÜSTRİ POLİTİKASININ OLUŞUMUNDA ETKİLİ OLAN KURUM VE KURULUŞLAR ORMAN ÜRÜNLERİ ENDÜSTRİ POLİTİKASININ

Detaylı

DR. Caner Ekizceleroğlu

DR. Caner Ekizceleroğlu DR. Caner Ekizceleroğlu Ticaret Üretilen mal ve hizmetlerin belirli bir ücret karşılığı son kullanıcılara ulaştırılmasını sağlayan alım satım faaliyetlerinin tümü olarak tanımlayabiliriz. Dış Ticaret BİR

Detaylı

DERS BİLGİLERİ ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4

DERS BİLGİLERİ ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4 Dersin Dili Türkçe Dersin Seviyesi Önlisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü Öğretim Görevlisi Serkan

Detaylı

1: YÖNETİM-YERİNDEN YÖNETİME İLİŞKİN KAVRAMSAL ÇERÇEVE...1

1: YÖNETİM-YERİNDEN YÖNETİME İLİŞKİN KAVRAMSAL ÇERÇEVE...1 bölüm 1: YÖNETİM-YERİNDEN YÖNETİME İLİŞKİN KAVRAMSAL ÇERÇEVE...1 1. Kavramsal Çerçeve: Yönetim-Yerinden Yönetim...2 1.1. Yönetim Kavramı...2 1.2. Yerinden Yönetim...4 2. Yerel Yönetimlerin Önemi ve Varlık

Detaylı

Dr. A. Tarık GÜMÜŞ Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Anabilim Dalı. Sosyal Devlet Anlayışının Gelişimi ve Dönüşümü

Dr. A. Tarık GÜMÜŞ Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Anabilim Dalı. Sosyal Devlet Anlayışının Gelişimi ve Dönüşümü Dr. A. Tarık GÜMÜŞ Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Anabilim Dalı Sosyal Devlet Anlayışının Gelişimi ve Dönüşümü İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...xi KISALTMALAR... xvii GİRİŞ...1 Birinci

Detaylı

tepav Kasım2012 N201280 DEEĞERLENDİRMENOTU ÜRÜN TİCARETİNİN FİNANSALLAŞMASININ TARIMSAL ÜRÜN VE GIDA FİYATLARINA ETKİLERİ

tepav Kasım2012 N201280 DEEĞERLENDİRMENOTU ÜRÜN TİCARETİNİN FİNANSALLAŞMASININ TARIMSAL ÜRÜN VE GIDA FİYATLARINA ETKİLERİ DEEĞERLENDİRMENOTU Kasım2012 N201280 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Efşan NAS ÖZEN 1 Araştırmacı, TEPAV Gıda ve Tarım Politikaları Araştırma Enstitüsü ÜRÜN TİCARETİNİN FİNANSALLAŞMASININ

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR

İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER Önsöz BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR 1.1.İktisat Bilimi 1.2.İktisadi Kavramlar 1.2.1.İhtiyaçlar 1.2.2.Mal ve Hizmetler 1.2.3.Üretim 1.2.4.Fayda, Değer ve Fiyat

Detaylı

D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER

D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER Örnek 1 EEB Raporu Bu araştırma konusunun güncelliği, önemi ve yapacağı katkı 1. 1.1. Bölgesel Gelişme Yaklaşımı Bölge olgusunun tanımı ve rolü, Dünyada özellikle 1970 lerin

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü

Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü ULUSLARARASI İKTİSAT Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü Uluslararası İktisat Uluslararası Ticaret Açık Ekonomi Mikro İktisadı Uluslararası Para (Finans) (Ödemeler Bilançosu, Döviz Piyasası vb.)

Detaylı

Turizm ekonomisi (TUR 510) Ders Detayları

Turizm ekonomisi (TUR 510) Ders Detayları Turizm ekonomisi (TUR 510) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Turizm ekonomisi TUR 510 Güz 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili Dersin

Detaylı

Courses Offered in the MSc Program

Courses Offered in the MSc Program Courses Offered in the MSc Program Compulsory Courses Course Code Course Title Dersin Adı PUBF 501 Public Expenditure in Theory and Practice Teori ve Uygulamada Kamu Harcamaları PUBF 502 Public Revenue

Detaylı

Uluslararası Siyasi İktisat (IR211) Ders Detayları

Uluslararası Siyasi İktisat (IR211) Ders Detayları Uluslararası Siyasi İktisat (IR211) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Uluslararası Siyasi İktisat IR211 Güz 3 0 0 3 6 Ön Koşul Ders(ler)i Yok

Detaylı

Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü

Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü ULUSLARARASI İKTİSAT Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü Uluslararası Đktisat Uluslararası Ticaret Açık Ekonomi Mikro Đktisadı Uluslararası Para (Finans) (Ödemeler Bilançosu, Döviz Piyasası vb.)

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU

TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU Dış ticaretin amacı piyasadaki ihtiyacın karşılanmasıdır. Temel neden uluslararası mal hareketliliği değil, ülkenin denge arayışıdır. Ülkedeki ürün yetersizliği

Detaylı

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Ekonomi 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 Fiyat Mekanizması:Talep,

Detaylı

1 TEMEL İKTİSADİ KAVRAMLAR

1 TEMEL İKTİSADİ KAVRAMLAR ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 TEMEL İKTİSADİ KAVRAMLAR 11 1.1. İktisat Biliminin Temel Kavramları 12 1.1.1.İhtiyaç, Mal ve Fayda 12 1.1.2.İktisadi Faaliyetler 14 1.1.3.Üretim Faktörleri 18 1.1.4.Bölüşüm

Detaylı

KYM363 Mühendislik Ekonomisi

KYM363 Mühendislik Ekonomisi KYM363 Mühendislik Ekonomisi DERSE GİRİŞ İÇERİK- TANIMLAR ve KAVRAMLAR Doç.Dr.Emir Hüseyin Şimşek Ar.Gör.Işıl İnal Prof.Dr.Hasip Yeniova E Blok 1.kat no.113 www.yeniova.info yeniova@ankara.edu.tr yeniova@gmail.com

Detaylı

Talep ve arz kavramları ve bu kavramları etkileyen öğeler spor endüstrisine konu olan bir mal ya da hizmetin üretilmesi ve tüketilmesi açısından

Talep ve arz kavramları ve bu kavramları etkileyen öğeler spor endüstrisine konu olan bir mal ya da hizmetin üretilmesi ve tüketilmesi açısından 3.Ders Talep ve arz kavramları ve bu kavramları etkileyen öğeler spor endüstrisine konu olan bir mal ya da hizmetin üretilmesi ve tüketilmesi açısından önemli unsurlardır. Spor endüstrisi içerisinde yer

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

Alabalık ÜretimindePazarlama Sorunları ve Çözüm Önerileri

Alabalık ÜretimindePazarlama Sorunları ve Çözüm Önerileri Alabalık ÜretimindePazarlama Sorunları ve Çözüm Önerileri SÜRDÜRÜLEBİLİR ALABALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ ÇALIŞTAYI 12 NİSAN 2016 ELAZIĞ Erol ÖZTÜRK Su Ürünleri Yüksek Mühendisi Elazığ Su Ürünleri Araştırma Enstitüsü

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

Dersin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında büyük ölçüde Nevzat Güran ve Sadık Acar ın ders notu ve kitaplarından yararlanılmıştır)

Dersin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında büyük ölçüde Nevzat Güran ve Sadık Acar ın ders notu ve kitaplarından yararlanılmıştır) Dersin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında büyük ölçüde Nevzat Güran ve Sadık Acar ın ders notu ve kitaplarından yararlanılmıştır) Bir Bilim Dalı Olarak Uluslararası İktisadın Konusu ve Kapsamı Uluslararası

Detaylı

DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI

DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI 1 DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI Durgunluk Tanımı Toplam arz ile toplam talep arasındaki dengesizlik talep eksikliği şeklinde ortaya çıkmakta, toplam talebin uyardığı üretim düzeyinin o ekonominin üretim

Detaylı

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. 2014 Pegem Akademi Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları Pegem Akademi

Detaylı

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 1.YARIYIL LERİ KODU ADI ZORUNLU TEORİ Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 IKT101 İktisada Giriş I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT103 İktisatçılar İçin Matematik I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT105

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

DERS PROFİLİ. Uluslararası İktisat ECO311 Güz 5 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Aslı Şen-Taşbaşı

DERS PROFİLİ. Uluslararası İktisat ECO311 Güz 5 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Aslı Şen-Taşbaşı DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Uluslararası İktisat ECO311 Güz 5 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Amaçları

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖĞRETİM PLANI

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖĞRETİM PLANI T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖĞRETİM PLANI 1. YARIYIL D. KODU DERSİN ADI T+U+L KREDİ ÖNŞART AKTS 3503151 Planlama Stüdyosu 1

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... 1 1.1. EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER... 3 1.1.1. Romalıların Ekonomik Düşünceleri... 3 1.1.2. Orta Çağ da Ekonomik Düşünceler...

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

Yeni Dış Ticaret Teorileri

Yeni Dış Ticaret Teorileri Yeni Dış Ticaret Teorileri Dr.Dilek Seymen Dr. Dilek Seymen Nitelikli İşgücü Teorisi (Skilled Labor-Keesing&Kenen) Sanayi ülkeleri arasındaki ticaretin büyük bir bölümü nitelikli işgücü farklılıkları ile

Detaylı

SAY 203 MİKRO İKTİSAT

SAY 203 MİKRO İKTİSAT SAY 203 MİKRO İKTİSAT Piyasa Dengesi YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN SAY 203 MİKRO İKTİSAT - YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN 1 PİYASA DENGESİ Bu bölümde piyasa kavramı, piyasa türleri ve piyasa mekanizmasının işleyişi

Detaylı

DERS PROFİLİ. Makroekonomi ECO202 Bahar 4 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Özlem İnanç

DERS PROFİLİ. Makroekonomi ECO202 Bahar 4 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Özlem İnanç DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Makroekonomi ECO202 Bahar 4 3+0+0 3 6 Ön Koşul Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Amaçları Dersin

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

DERS PROFİLİ. İktisata Giriş II ECO 102 Bahar 2 3+0+0 3 6. Asst. Prof. Özlem İnanç

DERS PROFİLİ. İktisata Giriş II ECO 102 Bahar 2 3+0+0 3 6. Asst. Prof. Özlem İnanç DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Dönem Yarıyıl Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS İktisata Giriş II ECO 102 Bahar 2 3+0+0 3 6 Ön Koşul MATH103 MATH104 Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

İKTİSAT. İktisata Giriş Test Dolmuş ile otobüs aşağıdaki mal türlerinden

İKTİSAT. İktisata Giriş Test Dolmuş ile otobüs aşağıdaki mal türlerinden İktisata Giriş Test - 1 1. Doğada insan ihtiyaçlarına oranla kıt olan elde etmek için çaba sarf edilen ve fiyatı olan mallara ne ad verilir? A) Serbest mallar B) İktisadi mallar C) Nihai mallar D) Üretici

Detaylı

TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU

TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU Dış ticaretin amacı piyasadaki ihtiyacın karşılanmasıdır. Temel neden uluslararası mal hareketliliği değil, ülkenin denge arayışıdır. Ülkedeki ürün yetersizliği

Detaylı

EĞİTİM ÖĞRETİM YILI SORGULAMA PROGRAMI

EĞİTİM ÖĞRETİM YILI SORGULAMA PROGRAMI 3-4 Aile bireyleri birbirlerine yardımcı olurlar. Anahtar kavramlar: şekil, işlev, roller, haklar, Aileyi aile yapan unsurlar Aileler arasındaki benzerlikler ve farklılıklar Aile üyelerinin farklı rolleri

Detaylı

KAYNAKLAR Hüseyin, Şahin, Türkiye Ekonomisi, Ezgi Kitabevi, 2007.

KAYNAKLAR Hüseyin, Şahin, Türkiye Ekonomisi, Ezgi Kitabevi, 2007. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saat Kredisi AKTS Güncel Ekonomik Sorunlar 8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Türü Dersi Veren Dersin Amacı Türkçe Seçmeli Teorik bilgilerin, güncel ekonomik

Detaylı

Semester I. PSPA 105 Introductionto Law Hukuka Giriş C 3 5 ECON 101 Introduction to Economics İktisada Giriş I C 3 5

Semester I. PSPA 105 Introductionto Law Hukuka Giriş C 3 5 ECON 101 Introduction to Economics İktisada Giriş I C 3 5 s Offered in the Undergraduate Program Semester I PUBF 101 PSPA 103 Mathematics for Public Mali Matematik C 3 5 Finance I I Introduction to Social Sosyal Bilimlere Giriş C 3 6 Sciences PSPA 105 Introductionto

Detaylı

MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ

MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ Medya Ekonomisi Kavram ve Gelişimi Ünite 1 Medya ve İletişim Önlisans Programı MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ Yrd. Doç. Dr. Nurhayat YOLOĞLU 1 Ünite 1 MEDYA EKONOMİSİ KAVRAM VE GELİŞİMİ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Hamit BİRTANE Uzman Mart 2012 TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Günümüz ekonomilerinin en büyük sorunlarından biri olan

Detaylı

PAZARLAMA YÖNETİMİ KISA ÖZET KOLAYAOF

PAZARLAMA YÖNETİMİ KISA ÖZET KOLAYAOF PAZARLAMA YÖNETİMİ KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKAT Burada ilk 4 sayfa gösterilmektedir. Özetin tamamı için sipariş veriniz www.kolayaof.com 2 Kolayaof.com 0 362 2338723 Sayfa 2 İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE- Pazarlamanın

Detaylı

GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI

GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI 1. BÖLÜM Öğr. Gör. Hakan ERYÜZLÜ İktisadın cevap bulmaya çalıştığı temel amaçlarını aşağıdaki sorular ile özetleyebiliriz; Hangi mallar/hizmetler ne miktarda üretilmelidir? Hangi

Detaylı

İKTİSADA GİRİŞ - 1. Ünite 4: Tüketici ve Üretici Tercihlerinin Temelleri.

İKTİSADA GİRİŞ - 1. Ünite 4: Tüketici ve Üretici Tercihlerinin Temelleri. Giriş Temel ekonomik birimler olan tüketici ve üretici için benzer kavram ve kurallar kullanılır. Tüketici için fayda ve fiyat kavramları önemli iken üretici için hasıla kâr ve maliyet kavramları önemlidir.

Detaylı

Orta Düzeyde Mikroiktisat ve Makroiktisat Bilgisi

Orta Düzeyde Mikroiktisat ve Makroiktisat Bilgisi Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 30 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 6 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama

Detaylı

ÜNİTE 1: Pazarlamanın Konusu, Kapsamı, Gelişimi ve. Değer Kavramı. ÜNİTE 2: Pazarlama Çevresi ve Bilgi Sistem ÜNİTE 3: Pazarlar ve Davranışlar

ÜNİTE 1: Pazarlamanın Konusu, Kapsamı, Gelişimi ve. Değer Kavramı. ÜNİTE 2: Pazarlama Çevresi ve Bilgi Sistem ÜNİTE 3: Pazarlar ve Davranışlar ÜNİTE 1: Pazarlamanın Konusu, Kapsamı, Gelişimi ve Değer Kavramı ÜNİTE 2: Pazarlama Çevresi ve Bilgi Sistem ÜNİTE 3: Pazarlar ve Davranışlar ÜNİTE 4: Pazarlama Yönetimi ÜNİTE 5: 1 Ürün Yönetimi ÜNİTE 6:

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

DERSTE KAZANDIRILACAK ÖZELLİKLER KAPSAM HAFTALARA GÖRE DERS PROGRAMI ÖNERİLEN KAYNAKLAR

DERSTE KAZANDIRILACAK ÖZELLİKLER KAPSAM HAFTALARA GÖRE DERS PROGRAMI ÖNERİLEN KAYNAKLAR PROGRAM ADI TURİZM VE OTEL İŞLETMECİLİĞİ DERSİN KODU TUR / TRO 169 DERSİN ADI TEMİZLİK ÜRÜNLERİNİN KULLANIMI VE DENETİMİ DERSİN SORUMLUSU ÖĞR. GÖR. MELTEM BOZKURT DERSİN TÜRÜ Zorunlu x Seçmeli EĞİTİM DİLİ

Detaylı

11. SINIF COĞRAFYA DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

11. SINIF COĞRAFYA DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM Ay Hafta Ders Saati KONULAR KAZANIMLAR 1 3 Biyoçeşitlilik A.11.1. Bitki ve hayvan türlerindeki zenginliğin oluşumunda ve türlerin azalmasında etkili faktörleri birbirleriyle olan ilişkileri çerçevesinde

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

DERS PROFİLİ. Avrupa Birliği İktisadı ECO401 Güz Yrd. Doç. Dr. İmre Ersoy

DERS PROFİLİ. Avrupa Birliği İktisadı ECO401 Güz Yrd. Doç. Dr. İmre Ersoy DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Avrupa Birliği İktisadı ECO401 Güz 7 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin

Detaylı

Pazarlamanın Önemi. Toplumsal açıdan önemi. İşletmeler açısından önemi. Para Uzmanlık Pazar - 1. BBY 465, 6 Ekim 2015

Pazarlamanın Önemi. Toplumsal açıdan önemi. İşletmeler açısından önemi. Para Uzmanlık Pazar - 1. BBY 465, 6 Ekim 2015 Pazarlamanın Önemi Toplumsal açıdan önemi Para Uzmanlık Pazar İşletmeler açısından önemi - 1 Pazarlamanın Topluma Sağladığı Katkılar Toplumun gereksinim ve isteklerini karşılama hizmeti görür Ekonomik

Detaylı

DERS PROFİLİ. Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Bilgen Susanlı

DERS PROFİLİ. Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Bilgen Susanlı DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul ECO202 (Makroekonomi) Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı İngilizce Zorunlu

Detaylı

1.Yönetim ve Yönetim Bilimi. 2.Planlama. 3.Örgütleme. 4.Yöneltme. 5.Denetim. 6.Klasik Yönetim. 7.Neo-Klasik Yönetim. 8.Sistem ve Durumsallık Yaklaşımı

1.Yönetim ve Yönetim Bilimi. 2.Planlama. 3.Örgütleme. 4.Yöneltme. 5.Denetim. 6.Klasik Yönetim. 7.Neo-Klasik Yönetim. 8.Sistem ve Durumsallık Yaklaşımı 1.Yönetim ve Yönetim Bilimi 2.Planlama 3.Örgütleme 4.Yöneltme 5.Denetim 1 6.Klasik Yönetim 7.Neo-Klasik Yönetim 8.Sistem ve Durumsallık Yaklaşımı 0888 228 22 22 WWW.22KASİMYAYİNLARİ.COM 1 Dersin Adı :

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

Ekonomi I. Doç.Dr.Tufan BAL. 6.Bölüm: Tüketici Davranışı Teorisi

Ekonomi I. Doç.Dr.Tufan BAL. 6.Bölüm: Tüketici Davranışı Teorisi Ekonomi I 6.Bölüm: Tüketici Davranışı Teorisi Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 Teorik Altyapı Piyasa ekonomisinin

Detaylı

DERS PROFİLİ. Kamu Maliyesi ECO321 Güz 5 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Sevinç Rende

DERS PROFİLİ. Kamu Maliyesi ECO321 Güz 5 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Sevinç Rende DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Kamu Maliyesi ECO321 Güz 5 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Amaçları Dersin

Detaylı