DİŞ HEKİMLERİNİN SAĞLIĞINI TEHDİT EDEN ETMENLER VE İŞLE İLİŞKİLİ SAĞLIK SORUNLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DİŞ HEKİMLERİNİN SAĞLIĞINI TEHDİT EDEN ETMENLER VE İŞLE İLİŞKİLİ SAĞLIK SORUNLARI"

Transkript

1 T.C. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı DİŞ HEKİMLERİNİN SAĞLIĞINI TEHDİT EDEN ETMENLER VE İŞLE İLİŞKİLİ SAĞLIK SORUNLARI BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Gökay ÜSTDAL Danışman Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Zeliha Aslı ÖCEK İZMİR-2013

2 ÖNSÖZ Diş hekimlerinin sağlığını tehdit eden etmenler ve işle ilişkili sağlık sorunları adlı tezimin hazırlanmasında benden yardım ve desteğini esirgemeyen Hocam Doç. Dr. Zeliha Aslı ÖCEK e ve tüm öğrenim hayatım boyunca bana destek olan sevgili aileme teşekkürlerimi sunarım. İZMİR-2013 Stj. Diş hekimi Gökay ÜSTDAL

3 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ VE AMAÇ DİŞ HEKİMLERİNİN KARŞILAŞTIĞI RİSK ETMENLERİ VE İŞLE İLİŞKİLİ HASTALIKLAR DİŞ HEKİMLİĞİ VE ENFEKSİYON HASTALIKLARI VİRAL ENFEKSİYONLAR VIRAL HEPATİTLER HIV İNFLUENZA KIZAMIK KABAKULAK KIZAMIKÇIK VARİSELLA HERPES SIMPLEKS BAKTERİYEL ENFEKSİYONLAR TÜBERKÜLOZ SİFİLİZ... 15

4 LEGIONELLA PNEUMOPHILIA DİŞ HEKİMLİĞİNDE KAS-İSKELET VE DOLAŞIM SİSTEMİ RAHATSIZLIKLARI KARPAL TUNEL SENDROMU BEL VE SIRT AĞRILARI VİBRASYON SENDROMU VARİS DİŞ HEKİMLİĞİNDE DUYUSAL SORUNLAR GÖRME PROBLEMLERİ İŞİTME KAYBI DİŞ HEKİMLİĞİNDE ALERJİ VE TOKSİSİTE DİŞ HEKİMLİĞİNDE RADYASYONUN ETKİLERİ VE MESLEKİ RASYASYONDAN KORUNMA RADYASYONUN BİYOLOJİK ETKİLERİ MESLEKİ RADYASYONDAN KORUNMA DİŞ HEKİMLİĞİNDE STRES VE TÜKENMİŞLİK SENDROMU ÖZET KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ... 38

5 1. GİRİŞ VE AMAÇ Diş hekimliği mesleği, diş hekimlerine kişisel tatmin ve diğer bireylere hizmet etme hazzını vermektedir. Aynı zamanda zihinsel ve fiziksel olarak dikkat gerektiren bir meslektir. Diş hekimliği uygulamaları; keskin görüş, iyi duyma, derinlik anlayışı, el becerisi ile birlikte psikomotor beceri ve uzun süreli işlemler nedeniyle bedenin genel duruşunun korunması gibi çeşitli fiziksel nitelikler, zihinsel dikkat, doğru karar verme yeteneği, iyi bir iletişim ve idari becerileri gerektirir. Bu yeteneklerde, birer birer veya hepsinde birden azalma olması, yetenekli ve verimli bir diş hekiminin performansını etkileyebilir. Bu nedenle, diş hekimi ve beraberinde çalışan yardımcıların sağlığı ve mutluluğu, klinik faaliyetleri icra etmek için gerekli kabiliyetler ile sıkı sıkıya bağlıdır. Bütün bu özellikler diş hekimliği mesleğini diğer mesleklerden ayırır (1). Diş hekimi çok dar bir alan olan ağızda çalışmaktadır. Diş hekimliği fiziksel ve mental olarak titiz bir çalışmayı gerektirmektedir. Bu yorucu çalışma koşulları, zamanla diş hekimlerinde sağlık problemleri ortaya çıkarabilmektedir. Yapılan bir çalışmada, diş hekimlerinin %43'ü, diş hekimliği mesleğinin en olumsuz yanının zamanla ortaya çıkan sağlık problemleri olduğunu belirtmiştir (2). Yapılan literatür taraması sonucunda diş hekimlerinin mesleki sağlık şikayetlerinin tamamının sunulduğu yeterli çalışma bulunmaması bu tezin hazırlanmasında belirleyici olmuştur. Tezimizde diş hekimlerinin mesleki yaşamları boyunca karşılaşabilecekleri risk etmenlerinin ve işle ilgili rahatsızlıkların değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

6 2. DİŞ HEKİMLERİNİN KARŞILAŞTIĞI RİSK ETMENLERİ VE İŞLE İLİŞKİLİ HASTALIKLAR Mesleki tehlike kavramı, kişinin mesleğini yapması sırasında maruz kaldığı riskleri tanımlamaktadır. Bu terim aynı zamanda çalışma ortamında kazalara ve hastalıklara neden olan ya da yatkınlığı arttıran iş, materyel, madde, işlem ya da durumları kapsamaktadır (3). Ağız-diş sağlığı ekibinde yer alan bütün çalışanların karşılaştığı risk faktörleri arasında güvenlik riskleri (aydınlatma düzeyleri, giriş çıkışlar, makine-araç-gereç, elektrik aksam, yangın ve benzeri risk faktörleri), fiziksel tehlikeler (gürültü, sıcaklık, radyasyon, ultrasound, mikrodalga, laser), biyolojik tehlikeler (HBV, HCV, HAV, HIV, sfiliz, tüberküloz, herpes simpleks, stafilakok-streptokok enfeksiyonları ve benzeri enfeksiyon etkenleri), kimyasal tehlikeler (civa, sitotoksik ilaçlar, dezenfektanlar, lateks, metilmetakrilat, anestezik maddeler, nitrozoksit, sterilizanlar ve benzeri diğer kimyasallar), ergonomik tehlikeler (uygun olmayan postürde çalışma, ayakta çalışma, sırt yaralanmaları, tekrarlayıcı tutulma yaralanmaları) ve psikososyal tehlikeler (nöbetli çalışma, uzun çalışma saatleri, alt-üst ilişkileri, iş tanımlarındaki belirsizlik, aşırı iş yükü, gelecek kaygısı, anksiyete ve stres, iş yerinde şiddet) yer almaktadır. Karşılaştığı bu risk etmenleri sonucu olarak diş hekimleri mesleğe bağlı ciddi sağlık problemleri yaşayabilmektedirler. 3. DİŞ HEKİMLİĞİ VE ENFEKSİYON HASTALIKLARI Diş hekimleri ve diğer sağlık çalışanları dental setlerden geçebilecek çeşitli enfeksiyon ajanları hakkında endişe taşımaktadırlar. Potansiyel bulaşma riski olan AIDS, hepatit, tüberküloz ve sifiliz gibi bir çok enfeksiyon hastalığı ilk belirtilerinin ağız içinde görülmesi sebebiyle önem taşır. Diş hekimlerinin hastalık hakkında bilgi 2

7 sahibi olması, ilgili lezyonların tespitini ve doğru tedbirlerin alınarak diş ünitelerinde bulaşma riskinin minimuma indirilmesini sağlar (4). Bilindiği gibi sağlam kişiye bulaşan hastalık etkenleri, değişik yollardan insan vücuduna girebilir; bunlar deri yolu, sindirim yolu, solunum yolu ve diğer yollar olabilir. Kan yoluyla sağlık personeline olan bulaş; hastalarda kullanılan enjektör iğnesinin yanlışlıkla kendisine batırılması, kan ile bulaşmış kesici aletlerle yaralanma, sıyrık, kesik, yara nedeniyle sağlamlığı ve bütünlüğü bozulmuş deriden bulaşma, enfekte kan ya da diğer sıvıların mukozaya sıçraması yoluyla olabilir. Özellikle kesici ve delici cisimlerle (enjektör iğneleri, bistüri, vb.) oluşan yaralanmalar parenteral yolla enfeksiyon bulaşma riskini arttırmaları nedeniyle, sağlık çalışanları için önemli bir bulaş yoludur (5,6). Diş hekimleri çalışırken kullandıkları frez, enjektör ve sütür iğnesi gibi keskin, delici aletler nedeniyle sütür-perkütan yaralanmalara maruz kalabilir. Yapılan bir çalışmada diş hekimlerinde en çok yaralanmaya sebep olan aletin sond olduğu saptanmıştır. Diş hekimleri, hastaların muayene ve tedavileri esnasında gerekli tedbirleri alarak ortaya çıkabilecek kazalardan kendilerini korumalıdırlar. Hastanın tedavisine başlamadan önce hasta ağrı ve korku nedeniyle yapabileceği ani hareketler konusunda uyarılmalıdır (2). Kandemir ve Karataş ın İzmir ilinde çalışan 250 diş hekimi üzerinde yaptığı araştırmaya göre diş hekimlerinin % 69 unun son 1 yıl içinde, % 19 unun da son 1 ay içinde perkutan yaralanma yaşadığı belirlenmiştir. Diş hekimlerinin % 67 sinin hastanın ağzının dışında çalışırken, % 20 sinin ise ağız içinde çalışırken perkutan yaralandığı saptanmıştır. Diş hekimlerinin % 26,8 inin daha çok sağ elinin, %51,2 sinin sol elinin, %5,2 sinin hem sağ hem de sol elinin yaralandığı belirlenmiştir. En çok hangi aletle yaralandınız? sorusuna dört diş hekiminden biri 3

8 (%26) sond yanıtını vermiştir. Meslekte on yılını doldurmamış, günde 11 saatten fazla çalışan ve 34 yaşın altındaki diş hekimlerinde perkutan yaralanma sıklığının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Diş hekimlerinin % 18.8 inin protetik tedavi, % 10.8 inin enjeksiyon, % 10.8 inin diş yüzeyi temizliği, % 4.4 ünün oral cerrahi, % 2.8 inin muayene, % 2.8 inin ortodontik tedavi, % 2.8 inin ampul kırma, % 2.8 inin alet yıkama, % 2.4 ünün periodontal cerrahi işlemleri sırasında, % 24.4 ünün birden fazla işlem sırasında perkutan yaralanma yaşadıkları belirlenmiştir (2) VİRAL ENFEKSİYONLAR VIRAL HEPATİTLER Diş hekimliği pratiğinde dikkat edilmesi gereken enfeksiyon hastalıkları arasında hepatit virüsü enfeksiyonları önemli yer tutar. Altı hepatit virüsü tanımlanmıştır. Bunlar; A, B, C, D, E ve G olarak adlandırılmaktadır (4). Hepatit A Mesleki karşılaşma genellikle hepatit A riskini arttırmaz. Bu nedenle sağlık personelinin rutin temas öncesi hepatit A aşısıyla aşılanması veya hepatit A lı hastalara hizmet veren sağlık personelinin immünglobülinle profilaksisi gerekli değildir. Temizlik ve hijyen kurallarına tam olarak uyulması ve personel eğitimi korunmanın esasını teşkil eder. Önerilen infeksiyon 4mmunog yöntemleri uygulandığında, nozokomiyal hepatit A nadir olarak görülür. Bugün kullanımda bulunan inaktif hepatit A aşılarıyla klinik hastalıktan korunma % olarak gerçekleşmektedir (7). 4

9 Hepatit B Sağlık personeli için hepatit B virüs (HBV) infeksiyonları en önemli infeksiyon tehditlerindendir. Mesleki nedenlerle hepatit B infeksiyonu geçirme riski, perkutan yolla (iğne batması, laserasyon gibi), mukoza yoluyla (oküler veya mukoz 5mmunogl) veya parenteral yolla kan veya kan içeren vücut sıvılarıyla temas sıklığının artmasıyla artar. Direkt hasta veya kanla teması olmayan sağlık personeli, toplumun geneline 5mmu artmış risk taşımazlar (8). Hepatit B virüsü ile infekte bir materyalle perkutan temas sonrası sağlık personelinde infeksiyon gelişme olasılığı temas edilen 5mmunogl HbeAg 5mmunogl ise %5, temas edilen 5mmunogl HbeAg pozitif ise %20 den fazladır (9). HBV ile infekte olan sağlık personelinin %5-10 unda kronik HBV infeksiyonu (HbsAg taşıyıcılığı, kronik aktif hepatit, siroz, primer hepatosellüler karsinom) gelişmektedir (8,9). HBV; akut hepatit, fulminan hepatit, kronik hepatit ve hepatosellüler kansere neden olabilen, dünya genelinde 350 milyon kişide kronik infeksiyona, yılda ölüme yol açabilen bir virustur. Dünyada HBV ile karşılaşmış 5mmuno sayısı iki milyardır (10,11). Türkiye, hepatit B nin endemisitesi yönünden orta endemisite bölgeleri arasında yer almaktadır. Bu bölgelerde erişkinlerde HbsAg seropozitifliği %2-5, anti-hbs seropozitifliği ise %20-60 arasında seyretmektedir (10). Tüm dünyada HBV açısından risk grubunda yer alan sağlık çalışanlarında aşılamaya bağlı olarak HBV infeksiyonu insidansı % 9 dan % 0.8 e düşerken, hepatosellüler kanser insidansında ise %50 azalma saptanmıştır (7,10,11). Hepatit B virusunun en önemli bulaş yolu perkütan bulaştır. Ülkemizde 10 merkezde yapılan bir çalışmada (12), HBV infeksiyonu olanlarda olası bulaş yolu olarak cerrahi girişim, aile içi temas ve transfüzyon, sırasıyla, %40.4, %16.7 ve %4 oranında 5

10 saptanmıştır. Ülkemizin pek çok yerinde hijiyen koşullarından dolayı horizontal bulaş önemli bir bulaş yolu olarak görülmüştür (8,12). Ülkemizde risk grupları içinden HBV seroprevalansının en çok araştırıldığı grup sağlık çalışanlarıdır. Perkütan temasla HBV bulaşma riski %30 iken HCV için %3-4, HIV için ise bu oran %0.3 tür (14). Girişimsel işlemler sırasında sağlık personeline HBV geçme olasılığı milyonda dür (15). Cerrahlar, diş hekimleri, hemşireler, hastabakıcılar, laboratuvar teknisyenleri ve ilk yardım çalışanları daha yüksek risk altındadır (16). Bundan dolayı, DSÖ 1992 de HBV yi meslek hastalığı etkeni 6mmun etmiştir. Sağlık Bakanlığı ise 1996 da sağlık çalışanlarının bu virus açısından taranmasını ve uygun olan kişilerin aşılamasını başlatmıştır. Hepatit B, diş hekimleri, özellikle maksillofasiyal cerrahlar için önemli bir mesleki tehlike oluşturmaktadır. Diş tedavisi sırasında küçük, keskin ve kontamine aletler kullanıldığı için dikkatsizlik nedeni ile hekim ve yardımcılarında deri yaralanmaları oluşma riski vardır. Diş hekimliğinde deri yoluyla olmayan geçiş tükrük, kan ve dişeti sıvısı gibi enfeksiyöz vücut sekresyonlarından bulaşarak olmaktadır. Yapılan çalışmalar bağışık olmayan pratisyen diş hekimlerinin genel populasyonla karşılaştırıldıklarında HBV enfeksiyonuna yakalanma risklerinin üç kat fazla olduğunu, çene cerrahisi uzmanlarının ise genel populasyona 6mmu altı kat riskte olduklarını göstermektedir. Taşıyıcı oldukları bilinen kişilerin %76 sının tükrük örneklerinde HbsAg i tespit edilmiştir. Ayrıca HbsAg nin 6mmuno ısırığı ile geçtiği gösterilmiş, nazofarengeal sekresyonda ve dişeti cebi sıvısında da bulunduğu tespit edilmiştir. HBV enfeksiyonu riski hastayla kontaktan çok kana maruz kalmaktan kaynaklanmaktadır. Ağız içinde en yüksek HBV konsantrasyonu dişeti cebinde oluşmaktadır. Hastaların çoğunun ağzında kanın tükrükle karışması nedeniyle dişeti cebi sürekli enflame olur ve böylece tükürük HBV ile enfeksiyöz 6

11 hale gelir. Bu nedenle dişeti cebi bölgesinde çalışan dental hijyenistlerin çok yüksek risk grubunda oldukları ve bunları laboratuar teknisyenleri ve diş hekimi yardımcılarının izlediği gösterilmiştir (17). Kan veya kan içeren vücut sıvılarıyla teması olan kişilerin hepatit B aşısı ile aşılanması önerilir (8). Perkutan veya mukozal yolla temas genellikle eğitim döneminde olduğu için ideal olanı tıp fakültesi, diş hekimliği fakültesi, hemşirelik okulu, sağlık teknisyenliği öğrencilerinin ve diğer sağlık eğitimi alanların öğrencilik dönemlerinde aşılanmasıdır. Mesleki risk nedeniyle hepatit B aşısı uygulanması planlanan sağlık personeli için, geçirilmiş infeksiyonun belirlenmesi amacı ile aşı öncesi serolojik test gerekli değildir. Ancak hasta veya kan ile teması olan, infekte iğne veya kesici aletle yaralanma riski olan tüm sağlık personeli için aşılama 7mmunog tamamlandıktan 7mmun serolojik olarak aşıya cevabın değerlendirilmesi gereklidir (10). Hepatit B virüsü ile temas sonrası infeksiyon, hepatit B aşısı ve HBIG ile profilaksi ile yaklaşık %95 oranında önlenebilir (8). Cilt yoluyla veya mukoza yoluyla kan ile temas durumunda HBIG ve aşı uygulamasına karar verilirken kaynağın HbsAg pozitif veya 7mmunogl olması ve temas eden sağlık personelinin serolojik durumu dikkate alınır. Eğer temas edilen kaynak HbsAg pozitif ve temas eden kişi aşısız ise, HBIG temastan 7mmun en kısa zamanda (tercih edilen, ilk 24 saat içerisinde) yapılır ve aşılama programına başlanılır. Mukozal veya perkutan yolla temastan yedi günden fazla 7mmu geçtikten 7mmun verilen HBIG ın etkinliği hakkında yeterli bilgi mevcut değildir (8,10). 7

12 Hepatit C Dünyada Hepatit C Virus (HCV) infeksiyonunun ortalama sıklığı %3 civarındadır. Dünya genelinde yaklaşık 210 milyon HCV ile infekte kişi olduğu bildirilmiştir (9). Hepatit C infeksiyonu insidansının en sık olduğu yaş dur. Kronik HCV hastaları ise en sık yaşgrubunda görülmektedir. Hepatit C virus ile infekte kişilerin çoğu anikterik ve asemptomatiktir (9,10). Hepatit C virus bulaşmasında başlıca yol parenteral yol olup HCV olgularının 1/3 2/3 ünden sorumludur (11). Dünya Sağlık Örgütü (12) verilerine 8mmu; dünyada yaklaşık 170 milyon kronik HCV hastası bulunmakta, her yıl 3-4 milyon kişi bunlara katılmaktadır. Türkiye de ise oranlar %0.3-4 arasında bulunmuştur (13). Diş hekimleri arasında anti-hcv prevalansı ABD de %2 (18) iken İtalya da %6 (19) oranında bulunmuştur. Amerika Birleşik Devletleri nde 456 diş hekiminde yapılan çalışmada (18), HCV prevalansı erkek diş hekimlerinde %1.75, kadınlarda %1.6 olarak saptanmıştır. Fransa da yapılan bir çalışmada (20) ise, bir cerrahın yılda ortalama 250 operasyon yaptığı ve bir yılda mesleki olarak HCV infeksiyonuna yakalanma riskinin % 0.1 ile 0.01 arasında değiştiği bildirilmiştir. Ülkemizde yapılan farklı çalışmalarda sağlık çalışanlarında HCV sıklığının % arasında değiştiği görülmüştür (21). Diş hekimliği çalışanlarında ise %1.4 oranında anti-hcv pozitifliği saptanmıştır (22). Hafta ve arkadaşları (19) yaptıkları bir çalışmada, HCV prevalansını doktorlar arasında %2.7, diş hekimleri arasında %0.5 ve hemşireler arasında %2.1 oranlarında bulmuştur. ABD de hepatit C virüsü (HCV) parenteral yolla bulaşan, hepatit A ve B dışı hepatitlerin en sık nedenidir (10). HCV yayılımı genellikle infekte kanla 8mmuno perkutan yolla temas sonrasında gerçekleşir ve sağlık personeli mesleki şartlardan 8

13 dolayı bu viral infeksiyon için artmış risk altındadır. Hastanede çalışan sağlık personeli ve cerrahlarda HCV prevalansı %1, çene cerrahisi ile uğraşanlarda %2 olarak bulunmuştur (10). Sağlık personeli için iğne batmasından 9mmun hepatit C riski %0.1 dir, ancak eğer iğnenin hepatit C ile infekte olduğu biliniyorsa risk %5-10 dur (10). HCV nin mukozal yolla geçişinin rapor edildiği tek vakada kanın sağlık personelinin konjunktivasına sıçramasıyla geliştiği bildirilmiştir (23). HCV infeksiyonlarının en az %85 i kronikleşir, HCV ile infekte kişilerin yaklaşık %70 inde kronik hepatit gelişir (23). Etkili bir profilaksinin bulunmadığı HCV infeksiyonlarında, kişilerin serolojik durumlarını bilmeleri kronik HCV infeksiyonunun izlemi ve tedavisi için önem taşır. HCV pozitif kaynakla teması olan sağlık personelinin temas sonrası HCV serolojisi ve alanın aminotransferaz düzeyine bakılması ve bunların altı ay 9mmun tekrarı önerilir (23). Korunmada en etkili yöntem personel eğitiminin verilmesidir. İnfekte sağlık personelinden hastalara hepatit C geçişi nadirdir, bu bakımdan hepatit C infeksiyonu sağlık personeli olarak çalışmaya engel teşkil etmez, ancak yine de infeksiyon 9mmunog önlemlerinin alınması gerekir (23) HIV Sağlık personelinde HIV ile infekte kan ile perkutan temastan (enjektör iğnesi batması veya kesici 9mmunogl yaralanma) 9mmun HIV infeksiyonu riski % tür (24) yılı verileri, verdikleri sağlık hizmeti nedeni ile ABD de yaklaşık 50 sağlık personelinde HIV infeksiyonu geliştiğini göstermektedir (25). İş kazaları (enjektör ucunun batması veya iğne ucu ile yaralanma, daha az oranda kan dökülmesi veya damlaması şeklinde mukokutanöz temas) nedeni ile de ayrıca yaklaşık 100 9

14 sağlık personelinde HIV antikorunun pozitifleştiği saptanmıştır (25). HIV ile bu tip mesleki temastan 10mmun zidovudin (AZT) uygulamasının infeksiyonu önlemedeki etkinliği, kontrollü çalışmalar olmadığından kesin olarak gösterilememiştir. HIV pozitif kan ile infekte enjektör iğnesi, flebotomi iğnesi, IV kanül, 10mmuno iğnesi, lanset ile perkutan temastan hemen 10mmun (30 dakika-12 saat) başlanan, yoğun ( mg/gün) ve uzun 10mmuno (8-54 gün) zidovudin uygulamasına rağmen 8 sağlık personelinde HIV infeksiyonu geliştiği bildirilmiştir (24). Yine de günümüzde temas sonrası zidovudin kullanımı önerilmektedir (24). Ayrıca ABD de kendi yaşam stilleri nedeni ile yaklaşık sağlık personelinin HIV pozitif olduğu bildirilmiştir (25). HIV pozitif bireylerde ağız içinde gelişen AIDS in ilk bulgularından olan moniliyazis enfeksiyonu diş hekimi tarafından teşhis edilebilir. Moniliyazis ve histoplasmoz gibi fırsatçı enfeksiyonlarla beraber Herpes simpleks enfeksiyonları ve Kaposi sarkomu, non-hodgkin lenfoma gibi neoplazmlar görülebilir. Amerikan Diş Hekimliği Birliği (ADA) genel korunma tedbirlerini alan dental birimlerde hastalığın bulaşma riskinin olmayacağına dair yorum getirmiştir (4) İNFLUENZA Toplumda influenza salgınlarının olduğu dönemlerde sağlık personeli veya hastalar nozokomiyal yayılıma neden olabilir. Ilıman iklimlerde influenza genellikle kış aylarında görülür (27,28). İnfluenzanın bulaşıcılığı hastada semptomların gelişmesinden 24 saat öncesinde başlar ve semptomların sürdüğü 10mmu boyunca devam eder (28). İnfluenzanın etkisini azaltabilen iki yöntem; aşı ile immünprofilaksi ve influenza spesifik bir antiviral ilaç (amantadin veya rimantadin) ile tedavi veya kemoprofilaksidir (27). Yüksek risk taşıyan kişilerin aşılanması en etkili yöntemdir 10

15 (27). İnfluenza sağlık personelinde işgücü kaybına, devamsızlığa ve sağlık hizmetlerinin aksamasına neden olur. İnfluenza aşısının sağlık personelinin solunum yolu infeksiyonları nedeni ile işe devamsızlığını %28 oranında azalttığı bildirilmiştir (29). İnfluenza aşısı influenza sezonu öncesinde yapılmalıdır (27,28). Ülkemiz için en uygun zaman Ekim ayının başlangıcından ve Kasım ayının ortasına kadar olan dönemdir KIZAMIK Nozokomiyal kızamık yayılımı özel muayehanelerde, acil servislerde, hastane servislerinde gerçekleşebilir. ABD de yıllarında 561 i aşısız olmak üzere 668 sağlık personelinin kızamık geçirdiği tespit edilmiş, 187 (%28) sağlık personelinin kızamık veya kızamık komplikasyonları nedeniyle hastaneye yatırıldığı ve üçünün öldüğü belirlenmiştir (10) KABAKULAK Ülkemizde rutin kabakulak aşı uygulaması olmadığı için sağlık personelinin bir bölümünün hastalığa duyarlı olması beklenir. Bu nedenle yetişkinlere hizmet veren sağlık personeli de, çocuklara hizmet veren personel gibi genel popülasyona 11mmu artmış risk altındadır. Nadir olmakla beraber rapor edilmiş hastane kaynaklı kabakulak vakaları ve epidemileri mevcuttur (10). 11

16 KIZAMIKÇIK Hem sağlık personeli, hem de hastaları etkileyen hastane kaynaklı kızamıkçık vaka raporları mevcuttur. ABD de aşılamayla tüm yaş gruplarında kızamıkçık yayılımında %95 in üzerinde azalma sağlanmıştır. Sağlık kurumlarında çalışan personelin kızamık ve kızamıkçığa karşı bağışık olmaları şarttır ve kabakulağa karşı da 12mmuno olmaları tercih edilir. Kızamık, kabakulak veya kızamıkçık için duyarlı olduğu düşünülen veya ihtimali olan tüm sağlık personeli aşılanmalıdır. Aşılama öncesinde serolojik tarama yaparak duyarlı olanların tespit edilmesi gerekli değildir (10) VARİSELLA Tüm dünyada problem olan nozokomiyal varisella yayılımında kaynak, varisella veya zosterle infekte hasta, sağlık personeli veya ziyaretçilerdir. Varisella zoster virüsü (VZV) ile infekte olduğu kesinleşen veya ihtimali olan hastaların uygun şekilde izolasyonu infeksiyonun sağlık personeline bulaşma riskini belirgin şekilde azaltır (30). Kişilerin güvenilir varisella öyküsü vermesi varisella immünitesi için 12mmun edilir bir ölçüdür (30). Çünkü varisellanın karakteristik döküntüsü, genellikle diğer döküntülerle karıştırılmaz. Ayrıca varisella nadiren subklinik formda geçirilir. Varisella geçirmediğini belirtenlerde varisella serolojisi araştırılabilir veya serolojik çalışma yapılmadan aşılanabilirler. Ancak varisella geçirmediğini belirten yetişkinlerin %71-93 ü gerçekte varisellaya karşı antikor taşır; bu bakımdan aşılama öncesi serolojik çalışma fiyat yarar oranı gözönüne alındığında yapılabilir (10). Eğer duyarlı olan bir sağlık personeli varisellayla temas etmiş ise temas sonrasında günler arasında potansiyel olarak bulaştırıcıdır (10,30). ABD de bu 12

17 süreler arasında sağlık personelinin izinli olması tercih edilen uygulamadır (10). Eğer sağlık personelinde infeksiyon gelişirse tüm lezyonlar kuruyana ve kurutlanana kadar izinli sayılmalıdır (10). Temas sonrasında duyarlı olan kişilere varisella zoster 13mmunoglobulin (VZIG) verilmesi varisella gelişmesini kesin olarak önlemez HERPES SIMPLEKS Akut bir durumda olabileceği gibi, ağız ve dudakların çevresinde sıklıkla görülen rekürren lezyonlar halinde de olabilir. Hastalığın bulaşması genellikle kişinin temasıyla Herpes simpleks virüsünün deriye ve müköz membrana geçmesiyle olur (31). Veziküler döküntüler virüs partikülleri içerir ve bu yolla diş hekimleri ile hastalar arasında bulaşmanın olduğu kanıtlanmıştır (11). Veziküler döküntünün ilk 24 saati, viral partiküllerin en yoğun olduğu ve bulaşma riskinin en fazla olduğu zamandır. Diş hekimlerinde nadir olarak, herpetic whitlow olarak isimlendirilen, hekim parmağında görülen herpetik lezyonlar bildirilmiştir. Acil durumlar haricinde Herpes lezyonları geçene kadar diş tedavileri ertelenmelidir (32) BAKTERİYEL ENFEKSİYONLAR TÜBERKÜLOZ Tüberküloz da sağlık personeli için risk oluşturan hastalıklardandır. Mikobakteriyum tüberkülozisin neden olduğu hava yoluyla bulaşan bakteriyel bir enfeksiyondur. Tüberküloz basili canlı fakat inaktif halde kaldığı akciğerlerde konakçının immün sisteminin bozulmasıyla enfeksiyon meydana getirir. Enfekte birçok kişide tüberküloz (TB) gelişmez ve bu kişiler hastalığı bulaştırmazlar. Bununla beraber bir kere enfekte olan kişide gelecekte aktif hastalığın gelişme riski 13

18 vardır. Tüberkülozda oral lezyonlar da görülebilir. Dil, dudak, bukkal mukoza ve damak, oral lezyonların en sık görüldüğü kısımlardır (11). Her yıl uygulanan tüberkülin deri testleri, enfekte olan dental çalışanların belirlenmesinde önemlidir. Eğer serokonversiyon meydana gelirse, aktif hastalığın gelişmesinin önlenmesi için altı ay boyunca profilaktik olarak izoniazide başlanması genellikle tavsiye edilir. Bu da hayatın ileriki dönemlerinde aktif hastalığın gelişme riskini azaltmış olur. Göğüs filminin alınarak hastalığın aktif durumda olmadığı doğrulanmalıdır (11). Acil konumdakiler hariç aktif hastalığa sahip olanların dental tedavileri ertelenmelidir. Aktif hastalık hikayesi olan ama antitüberküloz tedavisini tam olarak almış asemptomatik hastalara rutin diş tedavisi uygulanabilir. Aktif hastalığı olup olmadığı bilinmeyen fakat tüberkülin testi pozitif olan hastalara enfeksiyon durumu tespit edilene kadar yalnız acil durumlarda tedavi uygulanmalı veya profilaktik ilaç tedavilerini tamamlamaları beklenmelidir. Deri testi yapılmamış fakat TB için risk faktörü olan durumlarda potansiyel enfeksiyon varmış gibi davranılmalıdır. Bunlar, aktif hastalığı olan kişilerle temasta bulunmuş olan, TB'un görülme sıklığının yüksek olduğu yerlerden göç eden, intravenöz ilaç bağımlısı olan ve özellikle AIDS gibi immün sistemi tehdit eden hastalığı olan hastalardır. Dental birimlerde TB'un bulaşma riskini en aza indirmek için ek önlemler alınmalıdır. TB olan veya olduğundan şüphelenilen hastalarda aerosoller mümkün olduğunca az kullanılmalıdır. Bu, hastanın uygun pozisyonda tedavi edilmesi, "rubber dam" kullanılması, ultrasonik ve yüksek hızlı el cihazlarının kullanımının sınırlandırılması ile gerçekleştirilebilir. Maske dental birimlerin çoğunda rutin olarak kullanılsa da, TB'un hava yoluyla bulaşmasını engellemede oldukça etkisizdir. Travma vakaları veya hayatı tehdit eden enfeksiyonlar gibi tedavinin kesin gerektiği 14

19 durumlarda dental personel, TB bulaşmasına karşı etkili olan maskelerle, havalandırmanın sürekli olduğu hastane ortamında çalışmalıdırlar. Aktif tüberkülozlu hekimler, tedavilerinin tamamlanması ve arka arkaya alınan üç tükürük smear'ının negatif olması sonrasında klinik çalışmalarına devam edebilirler (7,11) SFİLİZ Spiroketlerden Treponema pallidum tarafından oluşturulan spesifik bir infeksiyondur. Hastalık tüm organ sistemlerine yayılma gösterir ve klinik tablolarında büyük farklılıklar sergiler. Hastalığın ana bulaşma yolu cinsel ilişkidir ancak lezyonlar dil ve ağız içinde de bulunabildiğinden hastalık oral yolla da bulaşabilmektedir. Diş hekimleri sifilizin değişik aşamalarındaki oral bulguları iyi bilmelidirler. Sifilitik ülserin yüzeyi veya sekonder sifilizin müköz "patch"leri son derece bulaşıcıdır. Önceden tükürük veya kan içeren batma yaralanması hikayesi olan, elinde veya parmaklarında kronik ülserler bulunan şüpheli hastaların muayeneleri dikkatli yapılmalıdır (11) LEGIONELLA PNEUMOPHILIA Lejyoner hastalığı olarak adlandırılan atipik bir pnömoniye veya Pontiac ateşi olarak adlandırılan kendiliğinden iyileşen bir soğuk algınlığına neden olur. Legionella bakterilerinin doğal yaşam ortamları, nemli ortamlardır. Diş üniti su yolundaki fırsatçı patojenler hem hastaları hem diş hekimliği çalışanlarını tehdit etmektedir. Özellikle aerotor başlığı gibi cihazların ağız ortamında oluşturduğu aerosol yapı hasta kadar doktor ve yardımcı personelin de su zerreciklerini inhale etmesine olanak sağlar. Bu durum L. pneumophila nın konakçı organizmaya geçişine 15

20 yardımcı olabilir (27). Reinthaler ve arkadaşlarının 107 diş hekimliği personeline yönelik serolojik çalışmada yedi farklı Legionella türüne ait antikor taraması yapılmıştır (33). Personelin %34 ü, L. Pneumophila antijenine pozitif reaksiyon göstermiştir. Çalışan personel arasında diş hekimleri %50 lik ortalama ile en yüksek L. pneumophila antikor prevalansı sergilemiştir. Bunu %38 ile yardımcı asistanlar ve %20 ile diş teknisyenleri izlemektedir. Araştırıcılar çalışma sonucunda elde edilen yüksek antikor prevalanslarının diş hekimliği personelinin mutlaka pnömoni tarzında bir infeksiyon geçirdiğinin göstergesi olamayacağını; ancak düşük sayıda mikroorganizmayı sürekli vücuda alarak, Pontiac ateşi gibi orta şiddette bir infeksiyona ya da daha hafif seyreden subklinik bir infeksiyona maruz kalındığının bir belirtisi olabileceğini ileri sürmüşlerdir. Bununla beraber Atlas ve arkadaşları lejyonelloz nedeniyle hayatını kaybeden bir diş hekiminin kendi ofisinde kullandığı ünitte yüksek oranda Legionella türlerinin izole edildiğini bildirmişler ve buradan kaynaklanan bir çapraz infeksiyonun diş hekiminin ölümüne neden olabileceğini ileri sürmüşlerdir (24). 4. DİŞ HEKİMLİĞİNDE KAS-İSKELET VE DOLAŞIM SİSTEMİ RAHATSIZLIKLARI 4.1. KARPAL TUNEL SENDROMU Bu sendrom karpal tünelden geçen medyan sinirin sıkışması sonucunda meydana gelen periferal bir nöropatidir. Sendroma dominant elde daha sık rastlansa da, sık sık çift taraflı görülür. Sendrom el bileğinin travmaya uğramasını takiben, romatoid artrit ve diyabet gibi sistemik hastalıklarda, hamilelik ve menopoz dönemindeki hormonal değişikliklerle veya aşırı kullanıma bağlı arka arkaya gelen 16

21 travmalar sonucu ortaya çıkabilir (34). El bilek eklemi nötral veya fonksiyonel pozisyondayken karpal tünelindeki basınç en düşük seviyededir ki, bu durumda önemsiz bir bükülme ve hafif bir unlar deviyasyon vardır. Tünel içindeki basınç nötral pozisyonda olduğundan daha fazla bükülme veya açılmaya sebep olan hareketlerde artar. Diş hekimliği gibi küçük el aletlerinin kullanıldığı mesleklerde bilek ekleminin nötral pozisyonunu koruması hemen hemen imkansızdır. Bileğin bükülmüş pozisyonda iken el aletlerinin kullanımı karpal tünelindeki basıncı artırır. Basınç artışı sinir içindeki damarlarda tıkanmaya ve medyan sinirde iskemiye neden olur (34). Diş hekimlerinin karpal tünel sendromu gelişme riskini azaltmak için uyması gereken bazı önlemler vardır. Tekrarlayan ve aşırı bükülme veya açılmaya neden olan bilek hareketlerinden sakınılmalı, tekrarlayan işlemler öncesinde bilek ve parmakları ısıtma amaçlı aktif hareketler yapılmalı, hastaların tedavileri yapılırken diş hekimi dinlenmeye zaman ayırmalı, kullanım esnasında el aletleri çok sıkı tutulmamalı, parmakların uygunsuz pozisyonundan sakınmak için 360º dönebilen el aletleri ve mümkünse fiberoptikler kullanılmalıdır (34) BEL VE SIRT AĞRILARI Bel ve sırt ağrısı, postür bozukluklarına bağlı diş hekimlerinin başına gelebilir. Ileri eğilmiş halde iken bedenin bükülmesi veya döndürülmesi, var olan bir problemi daha kötüye götürebilir. Eğilmiş pozisyondaki bedenin posteriyor spinal ligamentlerde ve sırtın ekstensör kaslarında gerilmeye neden olması bel ağrısının olası sebebidir. Omurganın bükülmesiyle faset eklem yüzeylerinin distraksiyona uğraması ve daha az stabil hale gelmesi sonucunda zorlanma olur. Faset eklemlerde uzun süreli distraksiyon inflamasyona sebep olur ve beden dik konuma getirildiğinde eklemler düzgün olarak kapanmaz ve lumbar lordoz (omurganın kavisli kısmı) tekrar 17

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Hastanelerde Hastaneler enfeksiyon etkenleri bakımından zengin ortamlar Sağlık personeli kan yolu ile bulaşan hastalıklar açısından yüksek

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI Dok No: ENF.TL.15 Yayın tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/no: -/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ:Sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları tehlikeler ve meslek risklerine karşı korumak. 2.0 KAPSAM:Hastanede

Detaylı

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER Sağlık Çalışanlarında İnfeksiyon Riski: Kan yoluyla bulaşan hastalıklar Hepatit B, Hepatit C, HIV, Hepatit

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMASI

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMASI DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMASI Hemşireler, hastabakıcılar ve labaratuvar personeli en yüksek risk grupları olarak görülmektedir. Yaralanmalarda ilk sırayı, enjektör iğnesinin kapağının işlem sonrasında

Detaylı

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI Hazırlayan Kontrol eden Onaylayan Enfeksiyon Kontrol Komitesi Kalite Yönetim Direktörü Hastane Yöneticisi 1.AMAÇ Hasta kanı ve/veya diğer vücut sıvıları ile parenteral veya mukoza yoluyla temas eden sağlık

Detaylı

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Sağlık kuruluşları hizmet, eğitim, araştırma faaliyetlerinin yürütüldüğü kompleks yapılardır. Bu nedenle, sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları

Detaylı

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Sağlık Çalış ışanlarında Enfeksiyon Riski Kan yoluyla bulaşan hastalıklar Sağlık çalış ışanlarında majör bulaş kaynağı kanla

Detaylı

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI Sayfa No 1 / 5 Hazırlayan İnceleyen Onaylayan Enfeksiyon Kontrol Komitesi Kalite Yönetim Temsilcisi Başhekim 1.AMAÇ Hasta kanı ve/veya diğer vücut sıvıları ile parenteral veya mukoza yoluyla temas eden

Detaylı

Korunma Yolları (Üniversal Önlemler)

Korunma Yolları (Üniversal Önlemler) Doç. Dr. Onur POLAT Korunma Yolları (Üniversal Önlemler) İlk kez 1987 yılında ABD de hastalık kontrol merkezleri (CDC) tarafından HIV bulaşmasını önlemek amacıyla önerilen yöntemler Üniversal Önlemler

Detaylı

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama - 0 - EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 2/5 1. AMAÇ Bu yönergenin amacı; çalışanların iş kazası sonucu yaralanmalarında bildirimin

Detaylı

Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D.

Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. İhmal edilen bir konu olarak iş sağlığı ve güvenliği Bu konuda ihmal edilen bir grup olarak sağlık çalışanları Sağlık hizmeti

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI KOD YÖN.PL.06 YAY. TAR OCAK 2013 REV.TAR OCAK REV. NO 02 SYF. NO 1/5 S. NO PLANLANAN FAALİYET SORUMLULAR PLANLANAN FAALİYET DÖNEM Her doktor ve hemşire odasında el hijyeni malzemeleri (alkol bazlı el antiseptikleri,

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Çevre Koşullarının İnsan Üzerindeki Etkileri Çevre: Bir elemanın dışında çeşitli olayların geçtiği

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org)

Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org) Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org) Bu proje Avrupa Birliği ile Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilmektedir. Improvement of Occupational

Detaylı

KORUYUCU EKİPMAN KULLANMA TALİMATI

KORUYUCU EKİPMAN KULLANMA TALİMATI YÖN.TL.26 28.05.2013 14.01.2014 01 1/6 1.0 AMAÇ: sağlık hizmetleri ile ilişkili enfeksiyonların ve çapraz bulaşların önlenmesi amacıyla sağlık personeli,hasta,hasta refakatçileri ve ziyaretçiler için uygun

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI VEREM EĞİTİM VE PROPAGANDA HAFTASI Geleneksel olarak her yıl Ocak ayının ilk Pazar gününden

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

DĠġ SAĞLIĞINDA DĠġ TEKNĠKERLERĠNĠN ROLÜ

DĠġ SAĞLIĞINDA DĠġ TEKNĠKERLERĠNĠN ROLÜ DĠġ SAĞLIĞINDA DĠġ TEKNĠKERLERĠNĠN ROLÜ Müge ÜNAL DiĢ Sağlığında Görünmeyen Bir El Diş ve diş eti hastalıkları ülkemizde ve dünyada en önemli sağlık sorunları arasındadır. Ancak hayatı doğrudan tehdit

Detaylı

Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Korunma önlemleri

Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Korunma önlemleri KesiciDelici Alet Yaralanmaları ve Korunma önlemleri Pakize AYGÜN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi KIRIM KONGO BULAŞTI! Kan alırken virüs kapan hemşire öldü MUSTAFA DEMİRER Çorum DHA Kene tarafından ısırılan

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI. Döküman No Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi Sayfa No SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI. Döküman No Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi Sayfa No SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5 SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5 SIRA NO ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ HEDEFİ PLANLANAN FAALİYETLER SORUMLU UYGULAMA PERİ- YOD İZLEME YÖNTEMİ Her doktor ve hemşire Odasında el hijyeni Malzemeleri (alkol bazlı

Detaylı

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir.

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİM Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİMİN ÖZELLİĞİNİ 1 Frekansı ve 2 Şiddeti belirler. Titreşimin Frekansı: Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin

Detaylı

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU Risk Değerlendirme No: Tarih: İşveren: İşyeri Adresi: Yapılan İş Nedir? (Kısaca açıklayınız) İşçi sayısı: Erkek Kadın Çocuk Çırak Öğrenci RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMASININ

Detaylı

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ 7.Hafta: Risk ve Risk Analizi DYA 114 Çevre Koruma BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ RİSK ve RİSK ANALİZİ Risk Belirli bir tehlikeli olayın meydana gelme olasılığı

Detaylı

Sağlık Çalışanında Takip ve Tedavi Protokolü Nasıl Olmalıdır?

Sağlık Çalışanında Takip ve Tedavi Protokolü Nasıl Olmalıdır? Sağlık Çalışanında Takip ve Tedavi Protokolü Nasıl Olmalıdır? Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD Delici kesici aletler ile

Detaylı

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Perinatal dönemde herpesvirus geçişi. Virus Gebelik sırasında Doğum kanalından Doğum

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA)

Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA) 2016 un türevi 1. JUVENİL SPONDİLOARTRİT/ ENTEZİT İLE İLİŞKİLİ ARTRİT (SPA- EİA) NEDİR? 1.1 Nedir?

Detaylı

Kan Yoluyla BulaĢan Enfeksiyonlar ve Korunma

Kan Yoluyla BulaĢan Enfeksiyonlar ve Korunma Kan Yoluyla BulaĢan Enfeksiyonlar ve Korunma Prof. Dr. Ayper Somer Ġstanbul Tıp Fakültesi Pediatrik Ġnfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Sağlık ÇalıĢanlarında Enfeksiyon Riski Kan yoluyla bulaģan hastalıklar

Detaylı

HOŞGELDİNİZ OFİS ÇALIŞANLARINDA GÖRÜLEN İŞLE İLGİLİ HASTALIKLAR. Dr. Güngör Saylaç YKB İşyeri Hekimi

HOŞGELDİNİZ OFİS ÇALIŞANLARINDA GÖRÜLEN İŞLE İLGİLİ HASTALIKLAR. Dr. Güngör Saylaç YKB İşyeri Hekimi HOŞGELDİNİZ OFİS ÇALIŞANLARINDA GÖRÜLEN İŞLE İLGİLİ HASTALIKLAR Dr. Güngör Saylaç YKB İşyeri Hekimi SAĞLIK Sadece hastalık ve sakatlık durumunun olmayışı değil kişinin ; Bedenen, Ruhen ve Sosyal yönden

Detaylı

Yaralanmalar. Bölüm 5

Yaralanmalar. Bölüm 5 Yaralanmalar Bölüm 5 Kapsam: Yara nedir? Kaç çeşit yara vardır? Yaraların ortak belirtileri nelerdir? Yaralanmalarda ilkyardım nasıl olmalıdır? Ciddi yaralanmalar nelerdir? Ciddi yaralanmalarda ilkyardım

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var KARACİĞER NEDEN ÖNEMLİ 1.Karaciğer olmadan insan yaşayamaz! 2.Vücudumuzun laboratuardır. 500 civarında görevi var! 3.Hasarlanmışsa kendini yenileyebilir! 4.Vücudun

Detaylı

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ Çalışanların hastane ortamında bulaşıcı hastalıklardan korunmasını sağlamak, bulaşıcı hastalıklara maruziyet durumunda alınması gereken

Detaylı

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Ameliyathaneler kendine özgü mimari dizaynları, çalışma koşulları ve ameliyathanede görev yapan personelleriyle çok özel merkezlerdir Ameliyathane

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI KOD YÖN.PL.04 YAY.TAR. 15.02.20 REV.TAR. SIRA NO 1 ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ HEDEFİ El Hijyenine bağlı risklerin azaltılması PLANLANAN FAALİYETLER El hijyeni malzemelerine tüm personelin her zaman ulaşabilirliğini

Detaylı

RADYASYON GÜVENLİĞİ. Öğr.Gör. Şükrü OĞUZ KTÜ Tıp Fakültesi Radyoloji AB

RADYASYON GÜVENLİĞİ. Öğr.Gör. Şükrü OĞUZ KTÜ Tıp Fakültesi Radyoloji AB RADYASYON GÜVENLİĞİ Öğr.Gör. Şükrü OĞUZ KTÜ Tıp Fakültesi Radyoloji AB İyonlaştırıcı radyasyonlar canlılar üzerinde olumsuz etkileri vardır. 1895 W.Conrad Roentgen X ışınını bulduktan 4 ay sonra saç dökülmesini

Detaylı

Kulağın anatomik yapısı ÇEVRE FAKTÖRLERĐNĐN. iş yerinde çevre faktörleri. klima aydınlatma gürültü mekanik titreşimler ve zararlı maddeler

Kulağın anatomik yapısı ÇEVRE FAKTÖRLERĐNĐN. iş yerinde çevre faktörleri. klima aydınlatma gürültü mekanik titreşimler ve zararlı maddeler ÇEVRE FAKTÖRLERĐNĐN ĐŞ YAŞAMINA ETKĐSĐ iş yerinde çevre faktörleri klima aydınlatma gürültü mekanik titreşimler ve zararlı maddeler MAK4091 Ergonomi 1 Ses; SES elastik bir ortam olan havada, mekanik titreşimlerden

Detaylı

MADEN İŞKOLUNDA MESLEK HASTALIKLARI

MADEN İŞKOLUNDA MESLEK HASTALIKLARI MADEN İŞKOLUNDA MESLEK HASTALIKLARI Dr. Buhara Önal ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Meslek Hastalığı 506 s. Sosyal Sigortalar Kanunu 11. md Sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre

Detaylı

Sağlık Çalışanlarında Enfeksiyon Hastalıkları ve Korunma

Sağlık Çalışanlarında Enfeksiyon Hastalıkları ve Korunma Sağlık Çalışanlarında Enfeksiyon Hastalıkları ve Korunma Dr. Şükran Köse İzmir Tepecik Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Ve Klinik Mikrobiyoloji Haziran 2014, Mardin Sunum planı Sağlık

Detaylı

İşyerinde oluşan hastalığa neden olan, sağlık ve

İşyerinde oluşan hastalığa neden olan, sağlık ve MESLEKİ RİSKLER VE İŞ HİJYENİ İş Hijyeni; İşyerinde oluşan hastalığa neden olan, sağlık ve iyilik ilik halini i bozan, işçiler il ve toplumdaki bireyler arasında önemli ölçüde huzursuzluk ve verimsizlik

Detaylı

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar Verem Haftası etkinlikleri çerçevesinde Akkuş İlçe Sağlık Grup Başkanımız Dr. Mustafa AKDOĞAN 18/01/2010 tarihinde ilçemizde çalışan din adamları ve halka yönelik verem hastalığı ile ilgili çeşitli bilgiler

Detaylı

Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler. Enfeksiyon Hastalıklarının Genel Belirtileri. Enfeksiyon Hastalıklarında Görülen Ateş Tipleri

Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler. Enfeksiyon Hastalıklarının Genel Belirtileri. Enfeksiyon Hastalıklarında Görülen Ateş Tipleri Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler Enfeksiyon Hastalıklarının Genel Belirtileri Enfeksiyon Hastalıklarında Görülen Ateş Tipleri Dolaşım Sistemi Belirtileri Solunum Sistemi Belirtileri Sindirim

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

ÇALIŞAN SAĞLIĞI ÜLKEMİZDEN ÖRNEKLER. Dr. Yunus Gürbüz

ÇALIŞAN SAĞLIĞI ÜLKEMİZDEN ÖRNEKLER. Dr. Yunus Gürbüz ÇALIŞAN SAĞLIĞI ÜLKEMİZDEN ÖRNEKLER Dr. Yunus Gürbüz Çalışan sağlığı, pratikte uygulananlar Çalışan sağlığı ile ilgili hastanelerde neler yapıldığını tespit etmek için bir anket formu hazırlandı,20 merkeze

Detaylı

Kesici Ve Delici Alet Yaralanmalarını Önleme

Kesici Ve Delici Alet Yaralanmalarını Önleme Kesici Ve Delici Alet Yaralanmalarını Önleme Saglık bakım profesyonelleri her gün hastalarına bakım verirlerken, delici kesici alet yaralanmaları ya da sıçrama nedeniyle HIV, Hepatit B ve Hepatit C gibi

Detaylı

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Çocukluk Çağı Aşılamaları Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Rutin Aşı Takvimi-2012 ÖNERİLEN RUTİN AŞI PROGRAMI-2012 Ulusal aşı programı DOĞUM 1. AYIN SONU 2. AYIN SONU 4. AYIN SONU 6. AYIN SONU HEPATİT B 1. Doz

Detaylı

Ocak Ayında 8 planlı eğitime toplam 99 kişi katılmıştır.

Ocak Ayında 8 planlı eğitime toplam 99 kişi katılmıştır. 2014 YILI OCAK AYI HİZMET İÇİ İ El Hijyeni Endikasyonları, Eldiven Kullanım Kuralları, El Antiseptikleri İle İlgili Genel Kurallar, Alkol Bazlı El Antiseptikleri İle İlgili Alınması Gereken Önlemler EĞİTİMİ

Detaylı

AYFER ERDOĞAN KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ

AYFER ERDOĞAN KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ AYFER ERDOĞAN KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ Çalışan Güvenliği Genelgesi 14.05.2012 Genelge : 2012 / 23 Hasta ve Çalışan Güvenliğinin Sağlanmasına Dair Yönetmelik doğrultusunda; 1) Çalışan güvenliği komitesinin

Detaylı

Hemodiyaliz olgularında hepatit enfeksiyonu ve önlenmesi. Dr Hayriye Sayarlıoğlu, KSÜ, Nefroloji, Kahramanmaraş

Hemodiyaliz olgularında hepatit enfeksiyonu ve önlenmesi. Dr Hayriye Sayarlıoğlu, KSÜ, Nefroloji, Kahramanmaraş Hemodiyaliz olgularında hepatit enfeksiyonu ve önlenmesi Dr Hayriye Sayarlıoğlu, KSÜ, Nefroloji, Kahramanmaraş Giriş Hemodiyaliz hastalarında enfeksiyon önemli mortalite nedenleri arasındadır Hepatit C

Detaylı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı Deniz Gökengin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar Gonore Klamidyal

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI * VİRAL V HEPATİTLERDE TLERDE SEROLOJİK/MOLEK K/MOLEKÜLER LER TESTLER (NE ZAMANHANG HANGİ İNCELEME?) *VİRAL HEPATİTLERDE TLERDE İLAÇ DİRENCİNİN SAPTANMASI *DİAL ALİZ Z HASTALARININ HEPATİT T AÇISINDAN

Detaylı

KORUMA. Doç. Dr. Levent GÖRENEK GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mik. AD.

KORUMA. Doç. Dr. Levent GÖRENEK GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mik. AD. SALGINDA KONTROL VE KORUMA Doç. Dr. Levent GÖRENEK GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mik. AD. Salgın inceleme basamakları 1. Saha çalışması için hazırlık yapılması 2. Bir salgının varlığının ğ gösterilmesi

Detaylı

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ Dr. Fatma IŞIK COŞKUNSES İSG Uzmanı / İSGÜM Kimyasal maddeler sanayimizin ve günlük yaşantımızın içinde bir çok alanda

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2007 Yoğun Bakım Üniteleri Hasta bakımının en karmaşık Masraflı Teknoloji ile içiçe Birden fazla organı ilgilendiren

Detaylı

AVUKAT BÜROSU RİSK DEĞERLENDİRME FORMU

AVUKAT BÜROSU RİSK DEĞERLENDİRME FORMU AVUKAT BÜROSU RİSK DEĞERLENDİRME FORMU İşveren Büro Adresi Yapılan İş Çalışan Sayısı Toplam: Hukuki Danışmanlık, Dava ve İcra İşlemleri Takibi Erkek Kadın Çocuk Stajyer Öğrenci RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMASININ

Detaylı

Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Korunma Önlemleri

Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Korunma Önlemleri Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Korunma Önlemleri Hmş. Pakize AYGÜN İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakütesi, İSTANBUL Hastaneler, infeksiyon etkenleri bakımından zengin bir ortam oluştururlar.

Detaylı

ÇINLAMA KONUSUNDA EN SIK RASTLANAN SORULAR

ÇINLAMA KONUSUNDA EN SIK RASTLANAN SORULAR KULAK ÇINLAMASININ NEDENİ? Bazı zamanlar kulağımda zil sesi duyuyorum bu normal midir? Tamamiyle değil. Kafa içinde ki bu seslere genel olarak tinnitus denilir ve çok yaygındır. Tinnitus zaman zaman ortaya

Detaylı

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı?

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Sunum Planı Giriş HBsAg Pozitifliği Kronik Hepatit

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü

İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü GÜRÜLTÜ, GENEL OLARAK İSTENMEYEN VE RAHATSIZ EDEN SES OLARAK TANIMLANIR. Ses; Hava basıncındaki dalgalanmaların kulaktaki etkisinden ileri gelen fiziksel bir

Detaylı

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi?

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi? GEBELİKTE HEPATİT Gebelik ve hepatit Gebelik ve hepatit iki ayrı durumu anlatır. Birincisi gebelik sırasında ortaya çıkan akut hepatit tablosu, ikincisi ise kronik hepatit hastasının gebe kalmasıdır. Her

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Testler farklı amaçlarla uygulanabilir: - Tanı, tarama, doğrulama,

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi)

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) İnfluenza olarak da bilinen grip, viral bir hastalıktır. Sağlıklı insanlarda ortalama bir haftada geçmesine rağmen; vücut direncini

Detaylı

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP HAKKINDA BİLMEMİZ GEREKENLER Gribin nasıl bir hastalık olduğunu, Gripten korunmak için neler yapmamız gerektiğini, Grip aşısını ve ne zaman aşı olmamız

Detaylı

ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY)

ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY) TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY) EĞİTİM MODÜLÜ I Kodlama İlkeleri 1 21-23 Haziran 2012 ANKARA UKAY KAPSAMI Ulusal Kaza Yaralanma

Detaylı

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI BOYUN AĞRILARI BOYUN ANOTOMISI 7 vertebra, 5 intervertebral disk, 12 luschka eklemi, 14 faset eklem, Çok sayıda kas ve tendondan oluşur. BOYNUN FONKSIYONU Başı desteklemek Başın tüm hareket

Detaylı

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU)

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) Op.Dr. Tuncer GÜNEY Göz Hastalıkları Uzmanı GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) HASTALIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ? Glokom=Göz Tansiyonu Hastalığı : Yüksek göz içi basıncı ile giden,görme hücrelerinin ölümüne

Detaylı

KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIM TALİMATI

KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIM TALİMATI 1.AMAÇ: Hastane çalışanlarını iş ortamında karşılaştığı,kimyasal,radyolojik,fiziksel, çevresel zararlardan ve kan ve vücut sekresyonları ile bulaşan enfeksiyonlardan korumak çalışan güvenliğini sağlamaktır.

Detaylı

Sayfa No:15/15 Yayın Tarihi:05.09.2011

Sayfa No:15/15 Yayın Tarihi:05.09.2011 BÖLÜM DAHİLİ BRANŞLAR KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN Sıvı sabun Kağıt havlu El antiseptiği Steril olmayan Steril KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMANLARIN BÖLÜMLERE GÖRE KULLANIM PLANI KULLANIM ALANLARI - Tüm lavabolarda

Detaylı

EYÜP DEVLET HASTANESİNDE İSG UYGULAMALARI. KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ Çağlar YILMAZ BAŞULAŞ

EYÜP DEVLET HASTANESİNDE İSG UYGULAMALARI. KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ Çağlar YILMAZ BAŞULAŞ EYÜP DEVLET HASTANESİNDE İSG UYGULAMALARI KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ Çağlar YILMAZ BAŞULAŞ SUNUM PLANI RİSK YÖNETİMİ SAĞLIK VE ORTAM GÖZETİMİ KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIMI BULAŞICI HASTALIKLARIN YÖNETİMİ

Detaylı

Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid (Basur) Nedir? Sindirim sisteminin giriş kapısını ağız ve dişler, çıkış kapısını ise anal kanal ve anüs oluşturur. İstemli olarak sağlanan dışkı ve gaz çıkışının kontrolü; hemoroitlerin de bir parçası olduğu bu anal

Detaylı

3. İşyerinde risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra önlemlere karar verilirken, hangi öncelik sıralamasının yapılması doğrudur?

3. İşyerinde risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra önlemlere karar verilirken, hangi öncelik sıralamasının yapılması doğrudur? ÇALIŞMA SORULARI-İŞ KAZALARI-Bilal ÇOLAK 1. Aşağıda verilenlerden hangisi tehlikeli kimyasal maddelerle yapılan çalışmalarda riskin elimine edilmesi ya da azaltılması adına diğerlerine göre önceliğe sahiptir?

Detaylı

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR SPONDİLODİSKİTLER Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR Vertebra Bir dizi omurdan oluşur Vücudun eksenini oluşturur Spinal kordu korur Kaslar, bağlar ve iç organların yapışacağı sabit bir yapı sağlar. SPONDİLODİSKİT

Detaylı

Psikososyal Tehlike ve Riskler

Psikososyal Tehlike ve Riskler İşyeri Hekimlerinin Gözünden Psikososyal Tehlike ve Riskler Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Vatansever Namık Kemal Üniversitesi İş kaynaklı stres, Avrupalı işletmelerin temel çalışan sağlığı sorunlarından biridir. (ESENER,

Detaylı

İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI

İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI SDÜDHF/TBH/TLM/62/YT-13.01.2015/REVNO-00 1. AMAÇ 1.1. Tanımlanmış veya şüphe edilen bulaşıcı hastalığı olan veya epidemiyolojik olarak önemli bir patojenle enfekte veya kolonize

Detaylı

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın * belli human papillom virüsleri neden olur TÜM INSANLARIN %80 i hayatları boyunca bunlarla temas eder HPV nedir ve neye yol

Detaylı

INFEKSIYON KONTROL ÖNLEMLERI INFEKSIYON KONTROL KURULU

INFEKSIYON KONTROL ÖNLEMLERI INFEKSIYON KONTROL KURULU INFEKSIYON KONTROL ÖNLEMLERI En çok kullandiginiz tibbi alet EL YIKAMA ÖNCE BURUN MU? ELLERINIZI GÜN IÇINDE FARKLI AMAÇLAR IÇIN KULLANIRSINIZ ELLER NE ZAMAN YIKANMALI? AMERIKAN HASTALIK KONTROL MERKEZI

Detaylı

Hastane Çalışanlarının Cerrahi Alan Enfeksiyonlarının Önlenmesi ve Kontrolüne Yönelik Bilgi Durumunun Değerlendirilmesi

Hastane Çalışanlarının Cerrahi Alan Enfeksiyonlarının Önlenmesi ve Kontrolüne Yönelik Bilgi Durumunun Değerlendirilmesi T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Ordu İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı Hastane Çalışanlarının Cerrahi Alan Enfeksiyonlarının Önlenmesi ve

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Performans Yönetimi Ve Kalite Geliştirme Daire Başkanlığı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Performans Yönetimi Ve Kalite Geliştirme Daire Başkanlığı T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Performans Yönetimi Ve Kalite Geliştirme Daire Başkanlığı HEMODİYALİZ ÜNİTESİNİN HİZMET KALİTE STANDARTLARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Abdullah ÖZTÜRK 14 AĞUSTOS 2009 ANKARA

Detaylı

ÇOCUKLULARDA TÜBERKÜLOZ

ÇOCUKLULARDA TÜBERKÜLOZ ÇOCUKLULARDA TÜBERKÜLOZ FR-HYE-04-418-04 Tüberküloz (Verem) hastalığı nedir? Tıpta tüberküloz olarak adlandırılan verem hastalığına halk arasında ince hastalık da denmektedir. Tüberküloz, asıl olarak akciğerlerde

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 29 Nisan 2015 17. Hafta (20-26 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 17. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

AŞI ve SERUMLAR. Dr. Sibel AK

AŞI ve SERUMLAR. Dr. Sibel AK AŞI ve SERUMLAR Dr. Sibel AK Bugün; Ak#f İmmünizasyon Bakteriyel Aşılar Viral Aşılar Aşı Takvimi Pasif İmmünizasyon Aşı Etkileşimleri Tanımlar İmmünite (Bağışıklık): Konağın, kendisinden farklı yapıya

Detaylı