9. ÜNİTE KOLLEKTÖRLÜ ALTERNATİF AKIM MOTORLARI

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "9. ÜNİTE KOLLEKTÖRLÜ ALTERNATİF AKIM MOTORLARI"

Transkript

1 9. ÜNİTE KOLLEKTÖRLÜ ALTERNATİF AKIM MOTORLARI KONULAR 1. Bir Fazlı Kollektörlü Alternatif Akım Motorları 2. Repülsiyon Motorları 3. Üç Fazlı Kollektörlü Alternatif Akım Motorları

2 9.1. Bir Fazlı Kollektörlü Alternatif Akım Motorları Üniversal Motorların Yapısı Üniversal motorların yapısında hem D. C.de hem de A. C.de çalışma özelliğini gösterebilmesi için stator (endüktör), rotor (endüvi)nin yanında kolektör ve fırçaları bulunmaktadır. Resim 9.1 de üniversal motor ve parçaları görülmektedir. Resim 9.1 Üniversal motor ve parçaları Şekil 9.1 Üniversal motorun iç yapısı ve parçaları 234

3 Üniversal motorların yapısı: Endüktör ( stator) Endüvi ( rotor ) Kolektör Fırçalar Yataklar ve diğerleri Olarak incelenecektir Endüktör (Kutup) Üniversal motorlarda manyetik alanın meydana geldiği kısımdır. Endüktöre kutup da denilmektedir. Kutup uzunluğu, yaklaşık olarak endüvi uzunluğuna eşittir.. Endüktörler kutuplara sargılar sarılarak bu sargıların enerjilendirilmesiyle mıknatıslık özelliği kazandırılmış elektromıknatıslardan yapılır. Resim 9.2 de üniversal motorun boş kutupları ve sargısı sarılmış kutuplar görülmektedir. Resim 9.2 Üniversal motorların kutup yapısı Endüvi Gerilim indüklenen ve iletkenleri taşıyan kısma endüvi denir. Üniversal motorlarda endüvi, doğrudan doğruya milin üzerine istiflenmiş dinamo sac paketlerinden meydana gelen endüvi çekirdeği ile silindir şeklinde olan bu çekirdeğin dış kısmına açılmış oluklara yerleştirilen sargılardan meydana gelir. Endüvi, kalınlığı 0,30-0,70 mm arasında değişen dinamo saclarından yapılır. Dinamo sacları, istenen şekil ve ölçüde preslerle kesildikten sonra tavlanır ve birer yüzeyleri yalıtılır. Yalıtma işleminde kâğıt, lak kullanılır ve oksit tabakası oluşturulur. Resim 9.3 te endüvi -kolektör- mil görülmektedir. 235

4 Kolektör Resim 9.3 Kolektör -endüvi mil Üniversal motorlarda kolektör, endüvi sargılarına D.C gerilim uygulanmasını sağlar. Kolektör dilimleri, haddeden geçirilmiş sert bakırdan pres edilerek yapılır. Bakır dilimleri arasında 0, 5-1,5 mm kalınlığında mika veya mikanit yalıtkan konulur. Şekil te kolektör dilimleri görülmektedir. Bu kalınlık, kolektörün çapı ve komşu dilimler arasındaki gerilim farkına göre değişir. Bobin uçlarının kolektöre yerleştirilmesi için dilimlere yarıklar açılır ve bobin uçları buralarda yerleştirilerek lehim yapılır. Şekil 9.2 Kolektör dilimleri Fırçalar Üniversal motorlarda şebeke akımını endüvi sargılarından geçirmek için fırçalar kullanılır. Fırçalar, makinenin akım şiddeti ve gerilimine göre sert, orta sert ve yumuşak karbon veya karbon alaşımdan yapılır. Üniversal motorlarda bütün fırça çeşitleri ile iyi çalışabilir. Mümkün olduğu kadar bir makinede aynı cins fırçalar kullanılmalı ve fırça boyları da eşit olmalıdır. Üniversal motorlarda fırçalar, kapak üzerine açılmış ve yalıtılmış yuvalara konulur. Şekil 9.4 te fırça çeşitlerinden dik ve yatay fırçalar, ayrıca üniversal motorlarda fırça montajı gösterilmiştir. Fırçaların kolektör yüzeyine oturup işletme boyunca durumunu muhafaza edebilmelerini fırça tutucuları sağlar. Fırça bir taraftan kolektör yüzeyine oturur ve diğer taraftan ise fırça tutucusunun yay tertibatı tarafından kolektör yüzeyine itilir. 236

5 Şekil 9.3 Üniversal motorlarda fırça montajı ve fırça çeşitleri Yataklar ve diğerleri Elektrik makinelerinin en önemli parçalarından biri de yataklardır. Yataklar, çok arıza yapan ve bakım isteyen kısımdır. Yataklarda meydana gelen aşınmalar, sürtünmeler komütasyonun bozulmasına ve en büyük arızaların doğmasına neden olur. Resim 9.4 te rulmanlı yatak görülmektedir. Yatakların görevi, makinenin hareket eden kısımlarının mümkün olduğu kadar az kayıpla gürültüsüz ve bir eksen etrafında rahatça dönmesini sağlamaktır. Üniversal motorlarda rulmanlı yataklar kullanılır. Bu yatakların en büyük sakıncası, fazla gürültü yapmasıdır. Resim 9.4 Rulmanlı yatak Bu parçalardan başka kapaklar, ayaklar, bağlantı klemensi, taşıma kancası, vantilatör gibi yardımcı parçalar da bulunur. 237

6 Üniversal Motorların Çalışma Prensibi Üniversal motorlar, hem D. C. de hem de A. C. de çalışma özelliğini gösterdiğinden A.C. çalışma özelliğini incelediğimizde çalışma prensibi anlaşılacaktır. Üniversal motorlara bir fazlı alternatif gerilim uygulandığında statordaki (kutup) sargılarından ve rotordaki (endüvi) sargılarından akım geçer. Bu akım, kutup sargılarında manyetik alan meydana getirirken endüvi sargılarından da geçer. Manyetik alan içerisinde bulunan iletkenden akım geçirilirse iletkenler, manyetik alanın dışına doğru itilir. İndüksiyon prensibine göre üniversal motorlarda da meydana gelen kutup sargılarındaki manyetik alan içerisinde bulunan endüvi sargılarından akım geçtiği için endüvi iletkenleri, manyetik alanın dışına doğru itilir. A.C gerilim uygulanmaya devam ettiği müddetçe de motor çalışmaya devam eder. Şekil 9.4 Üniversal motorun çalışma prensibi Alternatif akımın pozitif yarım periyodunda Şekil 9.4-a da görüldüğü gibi A noktasını (+) B noktasının (-) olduğunu kabul edersek endüvi sargılarından ve kutup sargılarından bir yönde akım geçer (sağdan sola doğru). Kutup sargılarındaki kutuplaşma, üstteki N ile alttaki S ile olur. Endüvide N kutbunun altındaki iletkenlerden geçen akım bir yönde (bizden karşıya doğru (+) iken S kutbunun üstündeki iletkenlerden geçen akım yönü ise ters yönde (karşıdan bize doğru (-) dir.böylece N kutbunun altındaki endüvi sargıları sağdan sola doğru itilirken S kutbunun üstündeki sargılar soldan sağa doğru itilir. 238

7 Sonuçta bu kuvvetlerin meydana getirdiği döndürme momenti endüviyi döndürür (sağdan sola doğru) Alternatif akımın negatif yarım periyodunda Şekil 9.4 b de görüldüğü gibi A noktasının (-) B noktasının (+) olduğunda ise kutup sargılarından ve endüviden geçen akım yönleri de değişir (soldan sağa doğru). Hem kutupların yeri değiştirilip hem de endüvi sargılarından geçen akım yönleri değiştirilirse endüvinin dönüş yönü değişmez prensibiyle endüvi dönüş yönü aynı şekilde sağdan sola doğrudur. Böylece alternatif akımın pozitif ve negatif yarım periyotlarında kolektör ve fırça yardımıyla kutuplardan geçen akım yönleri değiştiği anda endüviden geçen akım yönünde değişmesi sağlanmakta ve motorun bir yönde sürekli dönmesi sağlanmaktadır.endüvide meydana gelen döndürme momenti, endüviden geçen akıma, kutupların manyetik akısına bağlıdır Kaynak Beslemesine Göre Karşılaştırılması Üniversal motora alternatif kaynak gerilimi uygulandığında rotor ve statorda oluşan manyetik alanlar, her an aynı yönlerde bulunur ve dolayısıyla her an aynı yönde etki eden ve kaynak frekansının iki katı frekans ile pülzasyon yapan bir döndürme momenti oluşur. Ortalama moment, motorun D.C kaynağından beslenmesi durumundaki moment karakterini gösterir. Çok yüksek hızlarda çalışan bu motorlarda birim güç başına maliyet düşüktür. Bu tür motorların çalışmaları oldukça sesli olup 1 HP den küçük olanlarının ömürleri de kısadır. Ayrıca üniversal (seri) motor A.C gerilimde çalışırken motor yüklendikçe U(gerilim) ve den başka etkilerde devir değişmesinde şunlar etkilidir: Motor yüklendikçe endüvi ve endüktör dirençlerinde düşen gerilimlerin artması devir sayısını azaltır. Motor yüklendikçe endüviden geçen yük akımının sebep olduğu endüvi reaksiyonu manyetik akıyı azaltır. Bu da devir sayısının yükselmesine sebep olur. Endüvi ve endüktör sargılarının omik dirençlerinden başka alternatif akımda bu sargıların reaktif dirençlerinin etkilenmesiyle endüviye uygulanan gerilim düşer. 239

8 Devir Ayarı n U : Devir Sayısı (d/d) : Uygulanan Gerilim (volt) : Motordan Geçen Akım (Amper) : Endüvi Direnci (ohm) : Seri Endüktör Direnci (ohm) : Sabit Sayı : Manyetik Akım (maxwell) n devir sayısı formülü incelediğimizde,,, K nin normalde sabit olduğunu kabul edersek yük altında çalışan bir üniversal motorunun devir sayısının (n), motora uygulanan gerilim (U) ile manyetik akıya( ) bağlı olduğu görülmektedir. Üniversal motorların devir sayısı ayarında Şekil 9.6 da motor devresine seri bağlanan ayarlı bir dirençle veya Şekil 9.5 b de kutup sargılarının kademeli ve değişik sargılarından uç çıkarılarak kademeli anahtar yardımıyla yapılır. Sarım sayısı düştükçe devir yükselir, devir sayısı arttıkça da devir düşer Şekil 9.5 Üniversal motorun hız ayar Üniversal motorların tristör yardımıyla hız kontrolü Üniversal motorlarında hız kontrolü için yarı iletkenli hız kontrol sistemleri 240

9 kullanılır. Bir tristör yardımıyla alternatif akımın yalnızca bir yarım periyodu motor uçlarına uygulanır. İki yönlü anahtar (triyak) yardımı ile alternatif akımın her iki yarım periyodu kontrollü olarak uygulanmak suretiyle faz kontrollü bir A. A. motoru çalışması sağlanır. Hız kontrol devresi ateşleme açısı el ile kontrol edilebildiği gibi kullanılma amacına uygun özel kontrol düzenleri yardımı ile istenilen özellikte moment / hız karakteristikleri elde edilir. Motor ve kontrol düzeni bir muhafaza içine yerleştirilerek ekonomik ve taşınabilir iş makineleri yapılmaktadır Devir Yönünün Değiştirilmesi Üniversal motorların devir yönünün değiştirilmesinde iki metot kullanılır: Endüvi (Şekil 9.6 b) ve endüktör sargılarının uçlarını yer değiştirerek ( Şekil 9.6-c) devir yönü değiştirilebilir. Ancak her ikisini de aynı anda değiştirdiğimiz zaman üniversal motorun devir yönü değişmez. Şekil 9.6 Üniversal motorun devir yönünün değiştirilmesi Şekil 9.7 Üniversal motorlarda endüvi sargı uçlarının değiştirilerek devir yönünün değiştirilmesi 241

10 Üniversal Motorların Kullanıldığı Yerler Yüksek devirli olduğundan elektrik süpürgelerinde Evlerimizde bulunan kahve değirmenlerinde Mikserlerde (karıştırıcı) Vantilatörlerde Dikiş makinelerinde Saç kurutma makinelerinde Elektrikli tıraş makinelerinde Sirenlerde Seyyar taşıma ve zımpara makinelerinde Üniversal motorların yüksek devirleri dişili tertibatı kullanarak devirleri düşürülerek el breyzlerinde ve matkaplarda Taşınabilir veya sabit büyük fanlı saç kurutucular Kahve değirmenleri Vakumlu küçük süpürgeler El blenderleri Aspiratörler El matkapları Cila makineleri Küçük çim biçme makineleri Orta gerilim kesicilerinde yay kurma motoru olarak Elektrikli ev aletleri Süt krema makineleri, santrifüjlü laboratuvar cihazları Küçük el matkapları Çamaşır ve bulaşık makinelerinde kullanılır. 9.2 Repülsiyon Motorları Yardımcı sargılı kondansatörlü motorlardan önce, yüksek kalkınma momentinin gerekli olduğu yerlerde hep repülsiyon motorlar kullanılıyordu Yapısı Repülsiyon motorların statorları, yardımcı sargılı motorların veya üç fazlı asenkron motorların statorlarına benzer. Repülsiyon motorların statoruna yerleştirilen bir fazlı sargı yardımcı sargılı motorda olduğu gibidir. Bobinler spiral (el sargı) şeklindedir. 242

11 Repülsiyon motorun rotoru, doğru akım dinamosu ve motor endüvisininki ile aynıdır. Yalnız repülsiyon motorlarda fırçalar, motor içinde kısa devre edilmiştir. Başlıca şu parçalar bulunmaktadır: Stator Rotor Kolektör Fırçalar Rulmanlar Kapaklar Resim 9.5 Üniversal motor parçaları ve kullanım alanları Şekil 9.8 Repülsiyon motorun yapısı 243

12 Çalışma Prensibi Statordaki bir fazlı sargıya alternatif gerilim uygulandığında geçen akım, kutupları meydana getirir. Değişken manyetik alan içinde bulunan endüvi sargılarında EMK endüklenir. Fırçalar kısa devre edilmiş olduğundan endüvi iletkenlerinden indükleme akımları geçer. Kutup ekseninin bir tarafındaki endüvi iletkenlerinden geçen akımlar bir yönde, diğer taraftaki iletkenlerden geçen akımlar ters yöndedir. Endüvi iletkenlerinden geçen bu akımlar endüvide N ve S kutuplarını meydana getirir. Statorun N kutbunun karşısında endüvinin N kutbu, statorun S kutbunun karşısında da endüvinin S kutbu vardır. Karşılıklı gelen aynı adlı bu N-N ve S-S kutupları birbirini iter. Kutupların itme kuvvetleri kutup ekseni doğrultusunda ve aynı zamanda birbirine zıt olduğu için endüvide bir döndürme momenti meydana getirmez. Bu durumda endüvi dönmez.fırçaları kutup ekseninden kaydırdığımızda endüvide oluşan kutuplar stator kutup ekseninde olmayacağından fırçaların kaydırılma yönünde dönme başlar. Fırçalar kutup ekseninden 90 kaydırıldığında endüvide indüklenen EMK ler birbirini yok ettikleri için fırçalar arasındaki EMK sıfır olur. Endüvi sargılarından akım geçmeyince endüvide kutuplar meydana gelmez. Stator kutuplarının etkileyeceği endüvi kutupları olmayınca döndürme momenti meydana gelmez ve endüvi de dönmez. Repülsiyon motorların özellikleri: Normal repülsiyon motorların ve repülsiyon başlangıçlı (startlı) asenkron motorların ilk kalkınma momentleri, kondansatörlü yardımcı sargılı motorların ilk kalkınma momentleri kadardır. Repülsiyon motorların ilk kalkınma akımları, kondansatörlü yardımcı sargılı motorların ilk kalkınma akımlarından ortalama % daha küçüktür. Tam yükte devir sayıları en fazla % 5 düşer. Bunlar sabit devirli motorlar sınıfında kabul edilir. Normal repülsiyon motorun ve repülsiyon başlangıçlı (startlı) asenkron motorun devir yönü, fırçaları kutup ekseninin sağ ve sol tarafına kaydırmak suretiyle değiştirilir. Normal repülsiyon motorların devir sayıları, fırçalar kaydırılarak ayarlanır. Kullanıldığı yerler: Repülsiyon başlangıçlı asenkron motorlar yüksek kalkınma momenti istenen yerlerde kullanılır. Yardımcı sargılı motorlardan önce repülsiyon motorlar, bir fazlı motorların içinde endüstride en fazla kullanılan motorlardı. Pahalı oluşları sebebi ile daha ucuz olan yardımcı sargılı motorlar repülsiyon motorların yerine kullanılmaya baş- 244

13 lanmıştır. Repülsiyon başlangıçlı asenkron motorlar 1,5 Hp ye kadar yapılır. Santrifüj tulumbalarında (su türbinlerinde), matkaplarda, çamaşır makinelerinde, aspiratörlerde kullanılır Üç Fazlı Kollektörlü Alternatif Akım MOTORLARI Üç fazlı kollektörlü motorlar başlıca iki grupta toplanır. Seri motorlar, Şönt motorlar Üç fazlı kollektörlü seri motorlar Seri motorun statoru, normal üç fazlı asenkron motorun aynıdır. Rotor ise, doğru akım makinelerindeki endüvinin aynıdır. Yalnız seri motorlarda kollektöre, aralarında 120 lik açı bulunan üç fırça basar. Stator sargısında her fazın bir ucu şebekeye, diğer ucu fırçalara bağlanır. Böylece stator ve rotor sargıları birbirine seri bağlanmış olur. Seri motorlarda iki fırça arasında kalan endüvi sargısında volttan daha fazla gerilim düşmemesi istenir. Bunun sebebi, dilimler arası gerilimi azaltmak ve iyi bir komütasyon elde etmektir. Bunu sağlamak için stator çıkışı ile rotor girişi arasına bir ara transformatör konur. Şekil: 9.3 de seri motorun ara transformatörle birlikte bağlantı şekli verilmiştir. 500 volttan yüksek gerilimlerde çalışan seri motorlarda bu transformatör, stator sargılarının girişmede konulmuş olabilir. Bu durumda da transformatörün gücü, motor gücüne eşit alınır. Transformatör Şekil 9.11 daki gibi bağlandığında ise gücü, motorun devir sayısı ayar sınırlarına bağlı olarak, oldukça küçüktür. Seri motorun statoruna üç fazlı alternatif gerilim uygulayalım. Devreden geçen akım stator ve rotorda birer döner alan meydana getirir. Fırçaların kollektöre, stator sargıları ile aynı eksende yerleştirilmiş olduğunu düşünelim (Şekil a). Bu durumda stator ve rotorda meydana gelen manyetik alanlar aynı eksendedir. Bu sebeple rotorda bir döndürme momenti meydana gelmez ve motor dönemez. Bunu, stator alanına göre, rotor iletkenlerinin itilme yönlerinden de anlamak mümkündür. Mesela, stator N kutbunun bulunduğu bölgede, kutup ekseninin altındaki iletkenlerde akım çıkış, üstündekilerde ise giriştir. Sol el kuralına göre iletkenlerin itilme yönleri birbirine zıt yöndedir. Dolayısıyla oluşan kuvvetler birbirini yok edeceğinden motor hareket etmez. Fırçaların bu durumunda rotor ve stator alanları aynı yönlü olduğundan meydana gelen manyetik akı en yüksek, devreden çekilen akım ise en küçük değerindedir. Motorun bu durumuna boş çalışma denir. Boş çalışmada devreden çekilen akım, 245

14 normal yük akımının % 10 % 25 i arasında değişir. Bunun için, motor dönmediği halde tehlikeli bir durum meydana gelmez. Şekil 9.9 Üç Fazlı Kollektörlü Seri Motor ve Üç Fazlı ara Transformatörlü Seri Motor Fırçaları mesela sola doğru bir açısı kadar döndürelim. Şekil: 9.11-b den de görüleceği gibi rotor ve stator alanları arasında da açısı kadar bir faz farkı meydana gelir. Bu farktan dolayı rotor S kutbu, stator N kutbu tarafından çekilir ve motor dönmeye başlar. Dikkat edilirse dönüş, fırçaların kayma yönünün aksi tarafına doğru olmaktadır. Şayet fırçalan sağa doğru kaydırmış olsaydık, bu defa rotorun sola döndüğünü görürdük. Yukardaki açıklamalardan anlaşılacağı gibi motorun dönüş yönü, döner alan yönüne bağlı değildir. Motor boş çalışma durumuna göre, fırçalarının kayma yönünün ters yönünde döner. Genellikle motorun, döner alanla aynı yönde dönmesi iyi bir komütasyon için gereklidir. Bu sebeple, motorun devir yönü değiştirilmek isten diğinde, fırçaların kayma yönü ile beraber fazlardan ikisinin yeri de birbiri ile değişti rilmelidir. Böylece devir yönü ile birlikte döner alan yönü de değiştirilmiş olur. 246

15 Şekil 9.10 Kollektörlü seri motorda fırçaların çeşitli konumlarında alan ve devir yönlerinin durumu. Motorun döner alan yönünde dönüp dönmediği, kollektördeki şerareden anlaşılabilir. İlk çalışmada kollektörde şerare varsa iki fazın yeri değiştirilerek döner alan yönü rotor dönüş yönü ile aynı yapılır. Şekil: c de görüldüğü gibi fırçalan statora göre 180 kaydıralım. Bu durumda rotor ve stator alanları birbirine zıt yönde olur, iki alan birbirini yok edeceğinden, rotorda yine bir döndürme momenti meydana gelmez ve motor dönemez. Yalnız bu çalışma halinde, motor devreden çok yüksek akım çeker. Çekilen akım normal yük akımının 4-6 katı dolayındadır. Buna motorun kısa devre çalışma hali denir. Motoru tehlikeye sokmamak için, yapılan bir düzenekle fırçaların bu konuma gelmemesi sağlanır. Şu halde seri motorun çalışması için fırçaların boş çalışma halinde bir açısı kadar kaydırılması gerekir. Bu açı sıfır dereceden büyük, 180 den küçük olmalıdır. Motorun normal çalışması için fırçaların arasında kaydırılması gerekir. Seri motorların devir sayısı motora uygulanan gerilimi değiştirerek veya fırçalan kaydırarak ayar edilebilir. Gerilimi değiştirmek için kademeli yapılmış özel transformatör kullanılır. Ara transformatörlülerde, sekonder sargının yıldız veya üçgen bağlanması ile, gerilimin oranında değiştirilmesi mümkündür. Fırçalan kaydırarak devir sayısı ayan ise çok kolaydır. Bunun için fırçalar, elle veya motorla döndürülecek şekilde dişli veya diğer bir sistemle donatılır motorun momenti kayma açısı ile oranlıdır. Kayma arttıkça moment yükseleceğinden, belirli bir yük için, devir sayısı artar. Yalnız kayma açısı, yaklaşık 160 yi aldıktan sonra moment aniden düşer. Bu sebeple fırçalar çok fazla kaydırılmamalıdır. Seri motorların 247

16 devir sayılarını bu metotlarla, senkron hıza göre, 0,5 ile 1,5 katı arasında değiştirmek mümkün olur. Seri motorların devir karakteristiği, aynen doğru akım seri motorlar gibidir. Belirli bir fırça kayma açısında yük arttıkça devir sayısı düşer. Momentleride yük akımı ile çok artar. Bu sebeple kalkınma momentleri çok yüksektir. Kollektörlü seri motorlar, yukarda saydığımız özelliklerine uygun olarak yük kaldırma makinelerinde, vinçlerde ve kompresörlerde çok kullanılır Üç fazlı kollektörlü şönt motorlar Şönt motorlar, çalışma bakımından, üç fazlı asenkron motorlara en yakın olanıdır. Bu makinelerin devir sayısı ve moment karakteristiği, doğru akım şönt motorların hemen hemen aynıdır. Şönt motorların devir sayılan yükle çok az düşer. Kalkınma momentleri yüksek değildir. Fakat şönt motorların en iyi özelliği, devir sayılarının kolaylıkla ve geniş sınırlar içinde ayar edilebilmesidir. Şönt motorlar başlıca iki tipte yapılır: Statordan beslenen şönt motorlar, Rotordan beslenen şönt motorlar Statordan beslenen üç fazlı kollektörlü şönt motorlar Statordan beslenen şönt motorların stator ve rotorlarının yapılışı, aynen seri motorlar gibidir. Yalnız şönt motorlarda statorla rotor seri bağlanmaz. Üç fazlı stator sargısı, asenkron motorlarda olduğu gibi yıldız ve üçgen bağlanır. Rotor sargıları ise, üç fırça yardımı ile şebekeye bağlı yardımcı bir transformatör üzerinden kısa devre edilir. Bu durumda rotor sargıları, stator sargılarına paralel veya şönt bağlanmış gibi olur. Motorun devir sayısı ayarında yardımcı transformatörden faydalanılır. Bu ayar işlemi, rotor devresine transformatörden bir gerilim uygulayarak gerçekleştirilir. Çeşitli devir sayısı için transformatör kademeli yapılır. Rotora uygulanan gerilim, rotor gerilimi ile ayni veya ters yönde olabilir. Bunu sağlamak için transformatörün yıldız noktası, uygulanacak max. gerilime göre, ara uçlarda yapılmıştır. Alternatif akım şönt motorlarda da durum benzer şekilde olur. Şönt motorun rotor devresine transformatör yardımı ile bir gerilim uygulanır. Uygulanan gerilim rotor gerilimine zıt yönde olsun. 248

17 Şekil 9.11 Statordan Beslenen Şönt Motor Bu durumda rotor devresi toplam gerilimi olup azalacaktır. Rotor gerilimlerinin azalması, aynen asenkron motorlarda olduğu gibi, I 2 rotor akımının ve momentinin azalmasına yol açar. Momentin azalması ile yükü karşılayamayan motorun devir sayısı düşer. Devrin azalması, döner alan kuvvet çizgilerinin rotor iletkenlerini daha hızlı kesmesine sebep olacağından rotorda endüklenen E 2 e.m.k. i yükselir. E 2 nin yükselmesiyle devreden geçen I 2 akımı artar. Böylece yeni durumdaki devir sayısında, yükü karşılayacak değerde, bir moment sağlanmış ve motor devir sayısı düşmüş olur. Rotora uygulanan gerilimi değiştirmekle, devir sayısı çeşitli değerlere ayar edilir. Rotora uygulanan E Z gerilimi sıfır olduğu zaman rotor, transformatörün yıldız noktasından kısa devre oluyor demektir. Bu durumda şönt motor, aynen kısa devre rotorlu asenkron motor gibi çalışır ve devir sayısı senkron hıza yakındır. Transformatör ayar kolunun yerini yıldız noktasına göre değiştirerek, rotora uygulanan gerilimini ile ayni yönlü yapalım. Bu durumda rotor devresi toplam gerilimi olur. Devreden geçen akım dolayısıyle moment çok yükselmek ister, Rotor momentinin yükselmesi motor devrini arttırır. Devrin artışı ile düşer ve hatta negatif değer alır. Böylece akım ve moment yeni devirdeki durumuna gelir. Bu çalışmada motor devri senkron hızın üzerine çıkarılmış olur. Yukardaki açıklamalardan anlaşılacağı gibi, rotor gerilimini değiştirirken direnç kullanılmadığı için, bir enerji kaybı söz konusu değildir. Ayrıca alternatif akım şönt motorlar senkron altı hızlarda çalıştıktan gibi, senkron üstü hızlarda da çalışabilirler. Devir sayılarını normal devir sayısının % 50 ile % 150 si arasında değiştirmek mümkündür. 249

18 Bu tip motorların diğer bir özelliği güç katsayılarının fırçalan kaydırarak düzeltilmesidir. Boş çalışmada yapılabilir. Yüklü çalışmaya geçişte güç katsayısı biraz düşer Rotordan beslenen uç fazlı kollektörlü şönt motorlar Bu motorlara Schrage Richter veya sadece Schrage motor adı da verilir. Rotordan beslenen şönt motor, üç fazlı kollektörlü makineler içinde en çok kullanılanıdır. Çalışma prensibi aynen statordan beslenen kollektörlü şönt motor gibidir. Bu motorlarda şebekeye bağlanan ve döner alan doğuran üç fazlı sargı rotora yerleştirilmiştir. Bu sargıya akım üç bilezik yardımı ile verilir. Kısa devre edilen ve normal motorlar için rotor sargısı görevini yapan üç fazlı sargı ise duran kısımdaki S sargısıdır. Diğer bir deyimle bu motorda rotor duran, stator ise dönen kısımdadır. Bu değişikliğin çalışma üzerinde hiç bir etkisi yoktur. Nitekim böyle çalışan asenkron motorlar yapılmıştır. Motorun dönen kısmına ve stator sargıları ile aynı oluklara ikinci bir G sargısı yerleştirilir. Bu sargının görevi ek gerilimini sağlamaktır. Sargı uçlan bir kollektöre bağlanmıştır. Rotorun her fazı için ikişerden 6 hareket edebilir fırça kollektöre basar. Bu durumda G sargısı, S rotor sargısı ile ortak bir devre meydana getirir. Rotor uçlarının bağlı olduğu fırçalar, kollektör üzerinde dişli veya diğer bir sistemle hareket ettirilir. Fırçaların üç ayrı konumundaki olayları inceleyelim: Şekil 9.12 Üç Fazlı Kollektörlü Şönt Motor 250

19 Görüldüğü gibi, birinci konumda bir faza ait fırçalar kollektö rün aynı dilimine basmaktadır. Bu durumda rotor iletkenleri kısa devre edildiğinden motor, aynen kısa devre rotorlu motor gibi çalışır. Bu an G yardımcı sargısının maki ne üzerinde hiç bir etkisi yoktur. Motor senkron hıza yakın bir devir sayısında çalı şır. Fırçalar, G sargısında endüklenen gerilimin bir kısmını rotor sargısına uygular. G sargısının fırçalar arasındaki gerilimi rotor gerilimi ye zıt yönde etki yaptığından motor devir sayısı düşer. Fırçalar arasındaki uzaklık değiştirilerek gerilimi, dolayısıyla motor devir sayısı geniş sınırlar içinde kademesiz ayar edilebilir. Fırçalar birbirine çapraz duruma getirilmiştir. Bu durumda, ile aynı yönlü olur. Aynen transformatörlülerde olduğu gibi devir sayısı senk ron hızın üzerine çıkar. Schrage motorları ile devir sayısı senkron hızın % 50 si ile % 150 arasında değiştirilebilir. Diğer özellikler transformatörlüde olduğu gibidir. Şönt motorlann devir yönü değişimi, asenkron motorlarda olduğu gibi, statora gelen iki fazın yerini değiştirerek yapılır. Şönt karakterli motorlar, ilk kalkınma momenti yüksek olmayan ve devir sa yısı geniş sınırlar içinde değiştirilmesi gereken her yerde kullanılabilir. Bilhassa matbaa makinelerinde çok kullanılmaktadır. 251

20 DEĞERLENDİRME SORULARI Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz. 1. Hangisi üniversal motorun parçalarından değildir? a. Endüktör b. Endüvi c. Fırça d. Bilezik Üniversal motorun devir yönü nasıl değişir? a. Kutup ve endüvi akımının yönü değiştirilerek b. Sadece kutup veya sadece endüvi akım yönü değiştirilerek c. Elektrik fişini ters çevirerek d. Yardımcı sargı kullanarak 3. Üniversal motor için hangisi yanlıştır? a. Üniversal motorlar çok küçük güçte imal edilir. b. Kalkınma ve döndürme momentleri düşüktür. c. Devir sayıları yükle değişir. d. Boştaki devir sayıları çok yüksektir. 4. Fırçaları kısa devre edilen motor aşağıdakilerden hangisidir? a. Üniversal b. Gölge kutuplu c. Repülsiyon d. Yardımcı sargılı 5. Repülsiyon motorların fırçalarını 90 kaydırınca aşağıdakilerden hangisi olur? a. Motor sağa döner. b. Motor sola döner. c. Bir şey değişmez. d. Motor dönmez. 6. Hangisi repülsiyon motorun ana parçalarından değildir? a. Stator b. Rotor c. Bakır halka d. Kolektör ve fırçalar 252

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar Üniversal motorlar 1.1. Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar 1.1.3. Yardımcı Sargıyı Devreden Ayırma Nedenleri Motorun ilk kalkınması anında

Detaylı

18. ÜNİTE BİR VE ÜÇ FAZLI MOTORLAR

18. ÜNİTE BİR VE ÜÇ FAZLI MOTORLAR 18. ÜNİTE BİR VE ÜÇ FAZLI MOTORLAR KONULAR 1. DOĞRU AKIM MOTORLARI, YAPILIŞLARI VE ÇEŞİTLERİ 2. ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ 3. BİR FAZLI ASENKRIN MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIŞMA

Detaylı

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR 22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR KONULAR 1. YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ 2. YOL VERME YÖNTEMLERİ 3. KULLANILDIĞI YERLER Herhangi bir yükü beslemekte olan ve birbirine paralel bağlanan iki altematörden birsinin

Detaylı

DANIŞMAN Mustafa TURAN. HAZIRLAYAN İbrahim Bahadır BAŞYİĞİT T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ HERHANGİ BİR ELEKTRİKLİ CİHAZIN ÇALIŞMA PRENSİBİ

DANIŞMAN Mustafa TURAN. HAZIRLAYAN İbrahim Bahadır BAŞYİĞİT T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ HERHANGİ BİR ELEKTRİKLİ CİHAZIN ÇALIŞMA PRENSİBİ T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ HERHANGİ BİR ELEKTRİKLİ CİHAZIN ÇALIŞMA PRENSİBİ DANIŞMAN Mustafa TURAN HAZIRLAYAN İbrahim Bahadır BAŞYİĞİT 0101.00001

Detaylı

BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ

BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ Genellikle üç fazlı alternatif akımın bulunmadığı yerlerde veya küçük güçlü olduklarından işyerlerinde bir fazlı kolon hattına bağlanırlar

Detaylı

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş ASENKRON MAKİNELER Asenkron Motorlara Giriş İndüksiyon motor yada asenkron motor (ASM), rotor için gerekli gücü komitatör yada bileziklerden ziyade elektromanyetik indüksiyon yoluyla aktaran AC motor tipidir.

Detaylı

DC Motor ve Parçaları

DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer. 1.7.1.

Detaylı

DOĞRU AKIM MOTORLARI VE KARAKTERİSTİKLERİ

DOĞRU AKIM MOTORLARI VE KARAKTERİSTİKLERİ 1 DOĞRU AKIM MOTORLARI VE KARAKTERİSTİKLERİ Doğru Akım Motor Çeşitleri Motorlar; herhangi bir enerjiyi yararlı mekanik enerjiye dönüştürür. Doğru akım motoru, doğru akım elektrik enerjisini mekanik enerjiye

Detaylı

3. ELEKTRİK MOTORLARI

3. ELEKTRİK MOTORLARI 3. ELEKTRİK MOTORLARI Elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştüren makinalardır. Her elektrik motoru biri sabit (Stator, Endüktör) ve diğeri kendi çevresinde dönen (Rotor, Endüvi) iki ana parçadan oluşur.

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR 522EE0094

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR 522EE0094 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR 522EE0094 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

ENDÜVİ REAKSİYONU VE KOMİTASYON

ENDÜVİ REAKSİYONU VE KOMİTASYON 1 ENDÜVİ REAKSİYONU VE KOMİTASYON Doğru Akım Makinelerinde Endüvi Reaksiyonu ve Endüvi Reaksiyonu Endüvi sargılarında herhangi bir akım yok iken kutupların oluşturduğu manyetik akı, endüvi üzerinde düzgün

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

DOĞRU AKIM MAKİNELERİ

DOĞRU AKIM MAKİNELERİ 1 DOĞRU AKIM MAKİNELERİ DOĞRU AKIM MAKİNELERİ - Giriş Doğru Akım Makineleri Doğru akım makineleri elektromekanik güç dönüşümü yapan makinelerdir. Makine üzerinde herhangi bir değişiklik yapmadan her iki

Detaylı

6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI

6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI 6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI KONULAR 1. Doğru Akım Jeneratörleri (Dinamolar) 2. Doğru Akım Jeneratörlerinin Paralel Bağlanması 3. Doğru Akım Motorları GİRİŞ Bir iletkende

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı

Detaylı

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

ASENKRON MOTOR ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR. Genel

ASENKRON MOTOR ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR. Genel Genel ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR Asenkron makinalar motor ve jeneratör olarak kullanılabilmekle birlikte, jeneratör olarak kullanım rüzgar santralleri haricinde yaygın değildir. Genellikle sanayide kullanılan

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır.

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. ASENKRON MOTORLARDA HIZ AYARI ve FRENLEME Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. Giriş Bilindiği üzere asenkron motorun rotor hızı, döner alan hızını (n s )

Detaylı

ASENKRON (İNDÜKSİYON)

ASENKRON (İNDÜKSİYON) ASENKRON (İNDÜKSİYON) Genel MOTOR Tek fazlı indüksiyon motoru Asenkron makinalar motor ve jeneratör olarak kullanılabilmekle birlikte, jeneratör olarak kullanım rüzgar santralleri haricinde yaygın değildir.

Detaylı

DOĞRU AKIM MAKİNELERİNDE KAYIPLAR

DOĞRU AKIM MAKİNELERİNDE KAYIPLAR 1 DOĞRU AKIM MAKİNELERİNDE KAYIPLAR Doğru Akım Makinelerinde Kayıplar Doğru akım makinelerinde kayıplar üç grupta toplanır. Mekanik kayıplar, Manyetik kayıplar, Bakır kayıplar. Bu üç grup kayıptan başka

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 02

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 02 DERS 02 Özer ŞENYURT Mart 10 1 DA DĐNAMOSUNUN ÇALIŞMA PRENSĐBĐ Dinamolar elektromanyetik endüksiyon prensibine göre çalışırlar. Buna göre manyetik alan içinde bir iletken manyetik kuvvet çizgilerini keserse

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Of Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Doğru Akım Makinaları - I

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Of Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Doğru Akım Makinaları - I KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Of Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü 1. Deneyin Adı Doğru Akım Makinaları 2. Deneyi Amacı Doğru akım motorunun yük eğrilerinin elde edilmesi 3. Deneye

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ Üç Fazlı Asenkron Motorlarda Döner Manyetik Alanın Meydana Gelişi Stator sargılarına üç fazlı alternatif gerilim uygulandığında uygulanan gerilimin frekansı ile

Detaylı

Asenkron Makineler (2/3)

Asenkron Makineler (2/3) Asenkron Makineler (2/3) 1) Asenkron motorun çalışma prensibi Yanıt 1: (8. Hafta web sayfası ilk animasyonu dikkatle inceleyiniz) Statora 120 derecelik aralıklarla konuşlandırılmış 3 faz sargılarına, 3

Detaylı

Asenkron Makineler Tartışma Soruları 1 Dr.Mustafa Turan - Sakarya Üniversitesi. İlk olarak İkinci olarak Üçüncü olarak

Asenkron Makineler Tartışma Soruları 1 Dr.Mustafa Turan - Sakarya Üniversitesi. İlk olarak İkinci olarak Üçüncü olarak Asenkron Makineler Tartışma Soruları 1 Dr.Mustafa Turan - Sakarya Üniversitesi İlk olarak İkinci olarak Üçüncü olarak 1) Asenkron makineler rotor yapısına göre kaça ayrılır? Bunlar nelerdir? Asenkron makineler

Detaylı

Elektrik. Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları

Elektrik. Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları Elektrik Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları 24.12.2013 Dr. Levent Çetin 2 24.12.2013 Dr. Levent Çetin 3 Buton/Anahtar / Limit Anahtarı Kalıcı butona basıldığında, buton

Detaylı

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI 3. Bölüm: Asenkron Motorlar Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 3.1. Asenkron Makinelere Giriş Düşük ve orta güç aralığında günümüzde en yaygın kullanılan motor tipidir. Yapısal olarak çeşitli çalışma koşullarında

Detaylı

DOĞRU AKIM GENERATÖRLERİ VE KARAKTERİSTİKLERİ

DOĞRU AKIM GENERATÖRLERİ VE KARAKTERİSTİKLERİ 1 DOĞRU AKIM GENERATÖRLERİ VE KARAKTERİSTİKLERİ DOĞRU AKIM GENERATÖRLERİ Tanımlar Doğru akım makinelerinin kutupları sabit veya elektromıknatıslı olmaktadır. Sabit mıknatıslar küçük güçlü generatörlerde

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları 10. MOTORLARIN FRENLENMESİ Durdurulacak motoru daha kısa sürede durdurmada veya yükün yer çekimi nedeniyle motor devrinin artmasına sebep olduğu durumlarda elektriksel frenleme yapılır. Kumanda devrelerinde

Detaylı

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Dönen Elektrik Makinaları nın önemli bir grubunu oluştururlar. (Üretilen en büyük güç ve gövde büyüklüğüne sahip dönen makinalardır) Generatör (Alternatör) olarak

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 01

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 01 DERS 01 Özer ŞENYURT Mart 10 1 DA ELEKTRĐK MAKĐNALARI Doğru akım makineleri mekanik enerjiyi doğru akım elektrik enerjisine çeviren (dinamo) ve doğru akım elektrik enerjisini mekanik enerjiye çeviren (motor)

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç Fazlı Asenkron Motorlar Üç fazlı asenkron motorlar, stator sargılarına uygulanan elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirerek milinden yüke aktarırlar. Rotor ise gerekli

Detaylı

Elektrik Motorları ve Sürücüleri

Elektrik Motorları ve Sürücüleri Elektrik Motorları ve Sürücüleri Genel Kavramlar Motor sarımı görüntüleri Sağ el kuralı bobine uygulanırsa: 4 parmak akım yönünü Başparmak N kutbunu gösterir N ve S kutbunun oluşumu Manyetik alan yönü

Detaylı

1.Endüksiyon Motorları

1.Endüksiyon Motorları 1.Endüksiyon Motorları Kaynak: John Storey, How real electric motors work, UNIVERSITY OF NEW SOUTH WALES - SYDNEY AUSTRALIA, http://www.phys.unsw.edu.au/hsc/hsc/electric_motors.html Her modern evde endüksiyon

Detaylı

ÜÇ FAZLI MOTORLARIN BİR FAZLI OLARAK ÇALIŞTIRILMASI

ÜÇ FAZLI MOTORLARIN BİR FAZLI OLARAK ÇALIŞTIRILMASI 1 ÜÇ FAZLI MOTOLAI Bİ FAZLI OLAAK ÇALIŞTIILMASI Üç fazlı şebekenin bulunmadığı yerlerde veya özel olarak üç fazlı motorlar bir fazlı olarak çalıştırılırlar. Bunun için motorun yıldız ve üçgen bağlı oluşuna

Detaylı

TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI

TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI TEMEL ELEKTRİK ELEKTRONİK 1 1. Atomun çekirdeği nelerden oluşur? A) Elektron B) Proton C) Proton +nötron D) Elektron + nötron 2. Elektron hangi yükle yüklüdür?

Detaylı

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri 2. Alternatif Akım =AC (Alternating Current) Değeri ve yönü zamana göre belirli bir düzen içerisinde değişen akıma AC denir. En çok bilinen AC dalga biçimi Sinüs dalgasıdır. Bununla birlikte farklı uygulamalarda

Detaylı

ÖZGÜR Motor & Generatör

ÖZGÜR Motor & Generatör DAHLENDER MOTOR Statora sargılarının UVW ve XYZ uçlarından başka, sargı ortalarından uçlar çıkararak ve bunların bağlantıları yapılarak çift devir sayısı elde edilir. Bu bağlantı yöntemine, Dahlender bağlantı

Detaylı

ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLER

ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLER BÖLÜM 4 A.A. MOTOR SÜRÜCÜLERİ 4.1.ALTERNATİF AKIM MOTORLARININ DENETİMİ Alternatif akım motorlarının, özellikle sincap kafesli ve bilezikli asenkron motorların endüstriyel uygulamalarda kullanımı son yıllarda

Detaylı

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ 1-Step Motorlar - Sabit mıknatıslı Step Motorlar 2- Sorvo motorlar - Sabit mıknatıslı Servo motorlar 1- STEP (ADIM) MOTOR NEDİR Açısal konumu adımlar halinde değiştiren,

Detaylı

Öğrencinin Adı - Soyadı Numarası Grubu İmza DENEY NO 1 ÖN HAZIRLIK RAPORU DENEYİN ADI SERBEST UYARMALI D.A. GENERATÖRÜ KARAKTERİSTİKLERİ a) Boşta Çalışma Karakteristiği b) Dış karakteristik c) Ayar karakteristik

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ MEKATRONİK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ MEKATRONİK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR Step (Adım) Motorlar Elektrik enerjisini açısal dönme hareketine çeviren motorlardır. Elektrik motorlarının uygulama alanlarında sürekli hareketin (fırçalı

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ

MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Proje Adı-Proje No El yapımı elektrik motoru-3 Proje Raporu ADI SOYADI: CEMASLAN ÖĞRENCİ

Detaylı

L3 Otomasyon Laboratuvarı

L3 Otomasyon Laboratuvarı L3 Laboratuvarı Otomasyon laboratuvarı olarak kullanılmaktadır. Bu laboratuvarda ders alan öğrencilerimiz; Elektrik makinelerinin yapısı, bakımı, kontrolü ve endüstriyel uygulama alanlarını öğrenir. Enerji

Detaylı

Manyetik Karıştırıcı Cihazlar MANYETİK. Ayarlar. Tutucu Çubuk. Manyetik Balık 3/24/2017

Manyetik Karıştırıcı Cihazlar MANYETİK. Ayarlar. Tutucu Çubuk. Manyetik Balık 3/24/2017 Manyetik Karıştırıcı Cihazlar MANYETİK KARIŞTIRICILAR Manyetik Karıştırıcı Cihazlar Cam kaplar içindeki sıvıları karıştırmak Manyetik kupaj Isıtmalı veya ısıtmasız Ayarlar Hız ayarı elektronik kademesiz

Detaylı

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI I

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI I Deney No:2 1 TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI I Öğretim Üyesi : Prof. Dr. Güngör BAL Deneyin Adı : Şönt generatör özelliklerinin elde edilmesi

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Engin HÜNER

Yrd.Doç.Dr. Engin HÜNER Yrd.Doç.Dr. Engin HÜNER engin.huner@klu.edu.tr 0506 295 44 25 ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ DC MAKİNALARA GİRİŞ DC MAKİNALARIN UYARMA ŞEKİLLERİ VE ELEKTRİKSEL EŞDEĞER DEVRELERİ DC MAKİNALARIN GEÇİCİ REJİM GERİLİM DENKLEMLERİ

Detaylı

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi 1. GİRİŞ Bilezikli asenkron motor, sincap kafesli asenkron motordan farklı olarak, rotor sargıları dışarı çıkarılmış ve kömür fırçaları yardımıyla elektriksel bağlantı

Detaylı

Yüksek Gerilim Tekniği İÇ AŞIRI GERİLİMLER

Yüksek Gerilim Tekniği İÇ AŞIRI GERİLİMLER İÇ AŞIRI GERİLİMLER n Sistemin kendi iç yapısındaki değişikliklerden kaynaklanır. n U < 220 kv : Dış aşırı gerilimler n U > 220kV : İç aşırı gerilimler enerji sistemi açısından önem taşırlar. 1. Senkron

Detaylı

1. MOTORUN SÖKÜLMESİ

1. MOTORUN SÖKÜLMESİ 1. MOTORUN SÖKÜLMESİ 1.1. Söküm Esnasında Kullanılacak Gereçler 1.1.1. Çektirme Elektrik makinelerinde dönen parçalarda bulunan rulman ve kapakları sökmek amacıyla kullanılan aletlere çektirme denir. 1.1.1.1.

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ DOĞRU AKIM MOTORLARI 522EE0123 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer

Detaylı

DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ 1. Temel Teori (Şönt Uyarmalı Motor) DC şönt motorlar hızdaki iyi kararlılıkları dolayısıyla yaygın kullanılan motorlardır. Bu motor tipi seri

Detaylı

BÖLÜM ELEKTRİK MOTORLARI. AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma alanında kullanılan temel motor tiplerini ayırt edebilme

BÖLÜM ELEKTRİK MOTORLARI. AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma alanında kullanılan temel motor tiplerini ayırt edebilme BÖLÜM ELEKTRİK MOTORLARI AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma alanında kullanılan temel motor tiplerini ayırt edebilme ve bağlantılarını uygun şekilde yapabilme. Elektrik Motorları 105 BÖLÜM-8 ELEKTRİK MOTORLARI

Detaylı

9. ÜNİTE OHM KANUNU KONULAR

9. ÜNİTE OHM KANUNU KONULAR 9. ÜNİTE OHM KANUNU KONULAR 1. FORMÜLÜ 2. SABİT DİRENÇTE, AKIM VE GERİLİM ARASINDAKİ BAĞINTI 3. SABİT GERİLİMDE, AKIM VE DİRENÇ ARASINDAKİ BAĞINTI 4. OHM KANUNUYLA İLGİLİ ÖRNEK VE PROBLEMLER 9.1 FORMÜLÜ

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ KOLEKTÖRLÜ BİR FAZLI MOTOR SARIMI 522EE0052 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04 İNÖNÜ ÜNİERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖL. 26 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 26-04. AMAÇ: Üç-faz sincap kafesli asenkron

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112 (ELP211) ) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112 (ELP211) ) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

AC YÜKSEK GERİLİMLERİN ÜRETİLMESİ

AC YÜKSEK GERİLİMLERİN ÜRETİLMESİ AC İN Genel olarak yüksek alternatif gerilimler,yüksek gerilim generatörleri ve yüksek gerilim transformatörleri yardımıyla üretilir. Genellikle büyük güçlü yüksek gerilim generatörleri en çok 10 ile 20

Detaylı

21. ÜNİTE FREKANS-GÜÇ KATSAYISI VE DEVİR SAYISININ ÖLÇÜLMESİ

21. ÜNİTE FREKANS-GÜÇ KATSAYISI VE DEVİR SAYISININ ÖLÇÜLMESİ 21. ÜNİTE FREKANS-GÜÇ KATSAYISI VE DEVİR SAYISININ ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Frekansın Ölçülmesi 2. Güç Katsayısının Ölçülmesi 3. Devir Sayının Ölçülmesi 21.1.Frekansın Ölçülmesi 21.1.1. Frekansın Tanımı Frekans,

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-4 Kondansatörler ve Bobinler

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-4 Kondansatörler ve Bobinler Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-4 Kondansatörler ve Bobinler Kondansatörler Kondansatör, elektronların kutuplanarak elektriksel yükü elektrik alanın içerisinde depolayabilme

Detaylı

Electric Vehicles- 4 EVs V s 4

Electric Vehicles- 4 EVs V s 4 Electric Vehicles-4 Elektrikli Taşıtlarda Kullanılan Elektrik Motorları AC motor veya DC motor? Nasıl Bir Elektrik Motoru? EV lerin kontrolünde amaç torkun kontrol edilmesidir. Gaz kesme (hız azaltımı)

Detaylı

aşağıdakilerden hangisidir?

aşağıdakilerden hangisidir? 1 Bir elektronun iki atom tarafından ortaklaşa kullanılmasına ne denir? ) Elektrik bağ Manyetik bağ Kovalent bağ tomik bağ yonik bağ 4 Bir kez veri kaydedilebilen ve daha sonra değiştirilemeyen bellek

Detaylı

Doğru Akım Makinalarının Yapısı

Doğru Akım Makinalarının Yapısı Doğru Akım Makinalarının Yapısı 4 kutuplu Doğru Akım Makinasının kesiti Kompanzasyon sargısı Alan (uyartım,ikaz) sargısı Yardımcı kutup Ana kutup Yardımcı kutup sargısı Rotor dişi Rotor oluğu Hava aralığı

Detaylı

5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI

5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI 5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI KONULAR 1. Asenkron Motorların Yapısı 2. Çalışma Prensibi 3. Asenkron Motorlara Yol Verme 4. Asenkron Motorlarda Kayıplar ve Verim 5. Asenkron Motor Çeşitleri GİRİŞ Sanayi tesislerinde

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ Buna göre bir iletkende gerilim indüklenebilmesi için; Bir manyetik alan olmalıdır. (Sabit mıknatıs yada elektromıknatıs ile elde edilir.) İletken manyetik alan

Detaylı

Senkron Motorun Kalkınma Durumu

Senkron Motorun Kalkınma Durumu 1 SENKRON MOTORLAR Senkron Motorların Çalışma Prensipleri Senkron makine generatör olarak çalıştırılabildiği gibi, eğer kutuplar bir DC kaynaktan beslenip, endüvi (stator) sargılarına da alternatif gerilim

Detaylı

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04 ĐNÖNÜ ÜNĐERSĐTESĐ MÜHENDĐSĐK FAKÜTESĐ EEKTRĐK-EEKTRONĐK MÜH. BÖ. ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DERE E KISA DERE KARAKTERİSTİKERİ DENEY 4-04. AMAÇ: Senkron jeneratör olarak çalışan üç faz senkron makinanın

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLER

ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLER BÖLÜM 3 3.1.DC MOTOR SÜRÜCÜLERİ Elektrik motorlarını işletme özellikleri,iş makinesinin işletme koşullarına bağlı olarak, kumanda devreleri yardımıyla değiştirilebilir. Motorlarda ayarlanması istenen belli

Detaylı

Laboratuvar Ekipmanları

Laboratuvar Ekipmanları 1 Laboratuvar Ekipmanları Şekil-1 3 faz Asenkron makine üst ve yan görünüşü Şekil-2 DA makine üst ve yan görünüşü 1 2 Şekil-3 3 faz trafo ve tek faz trafo Şekil-4 Manyetik Fren Üst Görünüşü Şekil-5 Omik

Detaylı

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR?

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? Elektrodinamik sisteme göre çalışan transformatör, elektrik motorları gibi cihazlar şebekeden mıknatıslanma akımı çekerler. Mıknatıslanma akımı manyetik alan varken şebekeden

Detaylı

mikroc Dili ile Mikrodenetleyici Programlama Ders Notları / Dr. Serkan DİŞLİTAŞ

mikroc Dili ile Mikrodenetleyici Programlama Ders Notları / Dr. Serkan DİŞLİTAŞ 12. Motor Kontrolü Motorlar, elektrik enerjisini hareket enerjisine çeviren elektromekanik sistemlerdir. Motorlar temel olarak 2 kısımdan oluşur: Stator: Hareketsiz dış gövde kısmı Rotor: Stator içerisinde

Detaylı

ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLER

ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLER BÖLÜM 1 ELEKTRİK MOTORLARI 1.1. ELEKTRİK MOTORLARININ TANIMI VE YAPISI Elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştüren aygıtlara elektrik motorları denir.her elektrik makinası biri sabit (Stator) ve diğeri

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 1 ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ Elektrik gücü bir elektrik devresi ile transfer edilen yada dönüştürülen elektrik enerjisinin oranıdır. Gücün SI birimi Watt (W) tır. Doğru akım devrelerinde elektrik gücü Joule

Detaylı

ASENKRON MOTORLARA YOL VERME

ASENKRON MOTORLARA YOL VERME 1 ASENKRON MOTORLARA YOL VERME Üç Fazlı Asenkron Motorlara Yol Verme Yöntemleri Kısa devre rotorlu asenkron motorlar sekonderi kısa devre edilmiş transformatöre benzediklerinden kalkış anında normal akımlarının

Detaylı

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır.

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. MOTOR PARÇALARI 1. Motor Gövdesi 2. Stator 3. Stator sargısı 4. Mil 5. Aluminyum kafesli rotor 6.

Detaylı

ÖZET. Basit Makineler. Basit Makine Çeşitleri BASİT MAKİNELER

ÖZET. Basit Makineler. Basit Makine Çeşitleri BASİT MAKİNELER Basit Makineler Basit Makine Nedir? Günlük hayatımızda yaptığımız işleri kolaylaştırmak için bir takım araçlar kullanırız. Bir kuvvetin yönünü, büyüklüğünü ya da bir kuvvetin hem büyüklüğünü hem de yönünü

Detaylı

İNDÜKSİYON MOTORLARIN KARAKTERİSTİKLERİNİN İNCELENMESİ

İNDÜKSİYON MOTORLARIN KARAKTERİSTİKLERİNİN İNCELENMESİ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI İNDÜKSİYON MOTORLARIN KARAKTERİSTİKLERİNİN İNCELENMESİ DERSİN

Detaylı

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir.

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir. 7.1.4 Paket Şalter İle Bu devredeki DG düşük gerilim rölesi düşük gerilime karşı koruma yapar. Yani şebeke gerilimi kesilir ve tekrar gelirse motorun çalışmasına engel olur. 7.2 SIRALI KONTROL Sıralı kontrol,

Detaylı

ELPC 108 Elektrik Makinaları -I

ELPC 108 Elektrik Makinaları -I ELPC 108 Elektrik Makinaları -I (NÖ) Perşembe (İÖ) Çarşamba D. KODU DERS ADI T U K AKTS ELPC 108 ELEKTRİK MAKİNALARI-I 3 1 4 4 Transformatörlerin yapısı ve çalışma prensipleri. DA makinelerinin yapısı

Detaylı

ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLER ELEKTRİK MOTORLARINDA DENETİM PRENSİPLERİ

ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLER ELEKTRİK MOTORLARINDA DENETİM PRENSİPLERİ BÖLÜM 2 ELEKTRİK MOTORLARINDA DENETİM PRENSİPLERİ 2.1.OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİNE GİRİŞ Otomatik kontrol sistemleri, günün teknolojik gelişmesine paralel olarak üzerinde en çok çalışılan bir konu olmuştur.

Detaylı

Alternatif Akım Devreleri

Alternatif Akım Devreleri Alternatif akım sürekli yönü ve şiddeti değişen bir akımdır. Alternatif akımda bazı devre elemanları (bobin, kapasitör, yarı iletken devre elemanları) doğruakım devrelerinde olduğundan farklı davranırlar.

Detaylı