T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK TARİHİ ANABİLİM DALI KÂSIM HANLIĞI ( ) YÜKSEK LİSANS TEZİ. HAZIRLAYAN Serkan ACAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK TARİHİ ANABİLİM DALI KÂSIM HANLIĞI (1445-1681) YÜKSEK LİSANS TEZİ. HAZIRLAYAN Serkan ACAR"

Transkript

1 T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK TARİHİ ANABİLİM DALI KÂSIM HANLIĞI ( ) YÜKSEK LİSANS TEZİ HAZIRLAYAN Serkan ACAR DANIŞMAN Prof. Dr. İsmail AKA İZMİR 2007

2

3

4 İÇİNDEKİLER Önsöz...4 Kısaltmalar...7 GİRİŞ 1- Altın Orda Devleti Kazan Hanlığı nın Kuruluşu ve Uluğ Muhammed Han Kâsım Hanlığı nın Kuruluşuna Kadar Kâsım Şehri...30 I. BÖLÜM KAZAN HANLARI SÜLALESİ 1- Kâsım Hanlığı nın Kuruluşu ve Kâsım Han ( ) Danyal Han ( )...40 II. BÖLÜM KIRIM HANLARI SÜLALESİ 1- Nur Devlet Han ( ) Satılgan Han ( ) Canay Han ( )...58 III. BÖLÜM SARAY HANLARI SÜLALESİ 1- Şeyh Avliyar Han ( ) Şah Ali Han ( ) Can Ali Han ( )...65

5 4- Şah Ali Han ın İkinci ve Üçüncü Defa Tahta Çıkışı ( ve ) Sayın Bulat Han (Simeon Bikbulatoviç) ( ) Mustafa Ali Han ( ) IV. BÖLÜM KAZAK HANLARI SÜLALESİ 1- Uraz Muhammed Han ( ) V. BÖLÜM SİBİRYA HANLARI SÜLALESİ 1- Arslan Han ( ) Seyyid Burhan Han (Vasiliy Arslanoviç) ( ) Fatıma Sultan Bike ( ) VI. BÖLÜM 1- Kâsım Hanlığı nda Teşkilat, İktisadî Yapı ve Sosyal Durum Sonuç Bibliyografya Harita ve Resimler...156

6 ÖNSÖZ Kâsım Hanlığı, Moskova Knezliği nin hareket alanını daraltıp, sınırlarını genişletmesini engellemek ve Rusları siyasî açıdan baskı altında tutmak amacıyla, 1445 yılında Kazan Hanı Uluğ Muhammed in oğlu Kâsım tarafından kurulan ve 1681 yılına kadar varlığını sürdüren bir Türk-Tatar devletidir. Hanlık, kuruluş amacı, hanedan yapısı, jeopolitik konumu ve devlet yapılanması bakımından, Altın Orda Devleti nin diğer haleflerinden bariz bir şekilde farklıdır. Moskova nın yanı başında kurulan ve belki de Rus devlet teşkilatına en fazla tesir eden bu Türk-Tatar Hanlığı nın tarihi hakkında, maalesef şimdiye kadar ciddi bir araştırma yapılmamıştır. Sadece XX. yüzyılın ilk yarısında, Rusya sahasından Türkiye ye göç eden Akdes Nimet KURAT, Zeki Velidî TOGAN, Reşit Rahmeti ARAT ve Ahmet TEMİR gibi büyük Türk tarihçi ve dilcileri, Kâsım Hanlığı nın önemini vurgulamış ve bu hanlığı tanıtıcı mahiyette, beş altı sayfayı geçmeyen, kısa makaleler veya ansiklopedi maddeleri kaleme almışlardır. Burada adını andığımız tarihçi ve dilcilerin ölümü ile birlikte, Kara Deniz in kuzeyindeki Türk tarihine dair araştırmalar neredeyse tamamen durmuştur. Hanlığın tarihi kaynakları ve belgelerin ağırlıklı olarak Rusça olması, elbette konunun bugüne kadar ele alınmamasının en önemli sebebidir. Esasen Batı ilim alemindeki durum da Türkiye dekinden farklı değildir. Öyle ki, Kâsım Hanlığı tarihi ile ilgili Batı dillerinde yazılmış tek bir monografi dahi bulunmamaktadır. Kaleme alınan üç beş satır yazı ise, XIX. yüzyılda yaşamış Nikolay Mihayloviç KARAMZİN ve Sergei Mihayloviç SOLOVYEV gibi Rus tarihçilerinin genel mahiyetteki eserlerinde belirtilen kısa ifadelerin tekrarından başka bir şey değildir. Kâsım Hanlığı tarihi ile ilgili yapılmış en kapsamlı araştırma, Vladimir Vladirimoviç VELYAMİNOV-ZERNOV a aittir yılları arasında yaşayan, Türk-Tatar asıllı bu bilgin (Veli Emin ailesinden), ilk cildini 1863 yılında kaleme aldığı Rusya daki Türk-Tatar asıllı aileler için bkz: A. H. Halikov, Rus Tanınan 500 Bulgar-Tatar Türk Asıllı Sülale, Çev: Mustafa Öner, İstanbul, 1995; N. A. Baskakov, Türk Kökenli Rus Soyadları, Çev: Samir Kâzımoğlu, Ankara, 1997.

7 (ikinci baskısı 1887), İzsledovanie o Kasımovskih Tsaryah i Tsareviçah (Kâsım Hanları ve Hanzadeleri Hakkında Araştırmalar), adlı dört ciltlik muazzam eserinde, tüm Rus kroniklerini tarayarak Kâsım Hanlığı tarihini yazmıştır. Velyaminov-Zernov, sadece Kâsım Hanlığı nı incelemekle kalmayıp, Kırım, Kazan, Astarhan, Sibir ve Nogay Hanlıkları ile ilgili değerli bilgiler de vermiştir. Ayrıca bu eser, kısıtlı da olsa, Osmanlı Devleti, Safevîler, Şibanîler, Lehistan, Livonya, İsveç ve dönemin Doğu Avrupası hakkında önemli kayıtları ihtiva etmektedir. Eserin dili Rusça olmasına rağmen içerisinde Tatarca, Arapça, Farça, Almanca, İngilizce, Fransızca ve Latince belgeler bulunmaktadır. Kâsım Hanları na ve hanedan mensuplarına ait mezar taşlarına varıncaya kadar, hanlık ile ilgili tüm yazılı kaynakları toplayan Velyaminov-Zernov un eseri, ulaşılması neredeyse imkânsız bir baş yapıttır. Hanlığın tarihiyle ilgili ikinci önemli eser ise, yine Türk-Tatar asıllı bir Rus olan Nikolay İvanoviç ŞİŞKİN in İstoriya Goroda Kasımova s Drevneyşih Vremen (En Eski Zamanlardan Beri Kâsım Şehri Tarihi) adlı kitabıdır yılında Ryazan da yayımlanan (ikinci baskısı 1891) ve Rusça olan bu eser, Velyaminov-Zernov un geniş kapsamlı kitabının özeti durumundadır. Ayrıca çok büyük öneme sahip olmasalar da, Velyaminov-Zernov un ulaşamadığı bazı belgeler Şişkin tarafından görülmüştür. Şişkin in eseri koyu bir Hıristiyan taassubu ile yazılmış, hatta eser kaleme alınırken Ryazan Başpiskoposu Mihail Dimitriyeviç in tavsiyeleri göz önünde bulundurulmuş ve bu tavsiyeler kitabın şekillenmesinde etkili olmuştur. Ancak buna rağmen eserin değeri büyüktür. Tezimizin Giriş kısmında, Kâsım Hanlığı nın kuruluşu öncesinde Kıpçak Bozkırı nın durumunu belirtmek amacıyla, Altın Orda Devleti, Kazan Hanlığı nın kuruluşu ve Kâsım şehrinin erken dönemlerine temas edilmiştir. I. Bölümde ise, Kâsım Hanlığı nı kurup bu Türk-Tatar devletine ismini veren Kâsım Han ve halefi Danyal Han ın dönemleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. II. Bölüm, Kırım Hanları Sülalesi dir. Burada Nur Devlet Han ın Moskova ya gelişi ve ardından Kâsım Hanlığı tahtına oturuşu aktarıldıktan sonra, Moskova-Kırım- Kazan ilişkileri çerçevesinde, Kâsım Hanlığı üzerindeki hâkimiyet mücadelesi anlatılmıştır.

8 III. Bölüm, çalışmamızın en kapsamlı kısmı olan Saray Hanları Sülalesi dir. Burada, Kâsım Hanlığı üzerinde Rus egemenliğinin tedricen güçlendiği gerçeği gözlenmektedir. Ayrıca Kazan ve Astrahan hanlıklarının yıkılışı ve Rusya tarihinde önemli bir mevkii işgal eden Şah Ali Han ın faaliyetleri, tüm tafsilatıyla bu bölümde aktarılmıştır. Yerli ve yabancı pek çok araştırmacının ilgisini çeken Sayın Bulat Han dönemine de, yine bu kısımda temas edilmiştir. Uraz Muhammed Han ın dönemini konu edinen IV. kısım, çalışmamızın en kısa bölümüdür. Burada Rusya da hanedan değişikliği öncesinde, isyan hareketlerinin yaşandığı bir sırada, Kâsım Hanı nın ve ona bağlı Türk-Tatarların, Rus karşıtı tutumlarına dikkat çekilmiştir. V. Bölüm, Sibirya Hanları Sülalesi dir. Kâsım Hanlığı nı idare eden bu son sülale zamanında, özellikle Kâsım şehri ve çevresinde cereyan eden Hıristiyanlaştırıp Ruslaştırma çabaları üzerinde durulmuştur. Son bölümde ise, mevcut kaynaklar ışığında, hanlığın idarî, iktisadî ve sosyal yapısı incelenmiştir. Yoğun mesai harcayarak hazırlamış olduğum bu tezin Kuzey Türklüğü araştırmalarına, küçük de olsa bir katkı sağlayacağını umuyorum. Bununla birlikte, tez konumla ilgili Latince metinleri tercüme eden Sayın Hocam Doç. Dr. Mehmet Ali KAYA ya, yine Arkaik Almanca metinlerin çevirisi için Prof. Dr. Gertrude DURUSOY a ve üzerimde büyük emekleri bulunan değerli Hocalarım Prof. Dr. Mehmet ERSAN ve Doç. Dr. Cüneyt KANAT a şükranlarımı arz ederim. Ayrıca, Türk tarihinin az araştırılmış konularını ve Türk tarihçiliğinin eksik yanlarını çok iyi bilip ömrünü bu eksikliklerin giderilmesi yönünde harcayan; hocası merhum Prof. Dr. Akdes Nimet KURAT ın hatırasına sahip çıkarak beni bu sahada çalışmaya yönlendiren ve Türk yurduna ilim adamı yetiştirip faydalı olmayı kendisine şiar edinen Sayın Hocam Prof. Dr. İsmail AKA nın tedrisinden geçmiş olmanın verdiği gururu taşıdığımı ve bundan dolayı kendimi talihli saydığımı açıkça ifade etmek isterim. Tez konumun belirlenmesinde ve çalışmalarım esnasında göstermiş olduğu tahammül ve yakınlıktan dolayı da Sayın Hocam a ayrıca teşekkür etmeyi bir borç bilirim. SERKAN ACAR

9 KISALTMALAR A.g.e. : Adı geçen eser A.g.m. : Adı geçen makale / madde Bkz. : Bakınız C. : Cilt DİA : Diyanet İslam Ansiklopedisi DTCFD : Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Dergisi Çev. : Çeviren İA : İslam Ansiklopedisi (Milli Eğitim Bakanlığı) İTED : İslam Tetkikleri Enstitüsü Dergisi s. : Sayfa S. : Sayı TK : Türk Kültürü TTKB : Türk Tarih Kongresi Bildirileri Vol. : Volume

10 GİRİŞ 1 ALTIN ORDA DEVLETİ XIII. yüzyılın ilk yarısında, Çin den Adriyatik Denizi ne kadar düzenlediği seferler ile bütün bozkır sahasını kasıp kavuran Cengiz Han ( ) elde etmiş olduğu başarıyı ilahî bir zemine oturtarak; Yüce mevkiye ebedi Gök ün yardımı ve koruması ile eriştim demişti 1. Türk-Moğol yasası gereğince, ölmeden önce fethettiği toprakları oğulları arasında paylaştıran Moğol Hanı, düzenlenen bir av sırasında geçirdiği kaza sonucu attan düşerek kendisinden altı ay önce ölen oğlu Cuci ye, Altay Dağları ile İtil-Ural bölgesinden başlayarak, Avrasya bozkırlarının fethedilmiş ya da edilecek topraklarını verdi 2. Cuci nin vakitsiz ölümünden sonra yerini büyük oğlu Batu (Sayın 3 ) Han aldı ve yılları arasında, aralıklarla devam eden batı seferleri sonucunda, Doğu Avrupa nın önemli bir kısmını ele geçirdi. İlk olarak, İtil Bulgarlarını ortadan kaldırdı 4. Daha sonra, başta Moskova Knezliği ve XV. yüzyılın ortalarında kurulacak olan Kâsım Hanlığı topraklarını da içine alan Ryazan Knezliği olmak üzere, Rus Knezlikleri ne ait birçok şehri istila etti. Hemen ardından Kıpçakların (Kumanlar) üzerine yürüyerek onları da mağlup etti. Kıpçakların bir bölümü Kama Bulgarlarının arasına, geri kalanları da Macaristan topraklarına sığınmak zorunda kaldılar. Kıpçaklar yurtlarından çıkarılıp 1 Moğolların Gizli Tarihi Monghol-un Niuça Tobça an (Yüan Ch ao Pi-shi), Çev: Ahmet Temir, Ankara, 1995, s ; W. Barthold-M.Fuad Köprülü, Cengiz Han, İA, C. III, s Alaaddin Melik Ata Cüveynî, Tarih-î Cihangüşa, Çev: Mürsel Öztürk, Ankara, 1999, s. 96; Paul Ratchnevsky, Genghıs Khan His Life and Legacy, Translated and Edited by Thomas Nivison Haining, USA, 2003, s. 207; Jean Paul Roux, Moğol İmparatorluğu Tarihi, Çev: Aykut Kazancıgil-Ayşe Bereket, İstanbul, 2001, s. 252; M. E. Yapp, The Golden Horde and Its Successors, The Cambridge History of Islam, Volume I, Cambridge, 1970, s. 495; Mustafa Kafalı, Altın Orda Hanlığının Kuruluş ve Yükseliş Devirleri, İstanbul, 1976, s Sayın kelimesi Cengizlilere nispetle öldüklerinden sonra Aziz karşılığı olarak kullanılmış bir Türkçe kelimedir. Dolayısıyla bu bir isim değildir. Bkz. Zeki Velidî Togan, Kazan Hanlığında İslam Türk Kültürü, İTED, C. III, S. 3-4, , İstanbul, 1966, s Nadir Devlet, Altın Ordu, Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi, IX, İstanbul, 1992, s

11 batıya sürüldükten sonra, 1240 yılının sonlarına doğru Ukrayna bozkırlarına inilerek Kiev şehri ele geçirdi 5. Bu olaydan kısa bir süre sonra Kiev i ziyaret eden ünlü gezgin Plano Carpini, şehirdeki Moğol tahribatını şu sözlerle ifade etmiştir: Şehirleri ve kaleleri yıkıp yağmaladıktan sonra insanları öldürüp Kiev şehrini kuşatmışlardı. Rusya nın en büyük şehri olan Kiev kısa sürede ele geçirilerek ahalisi katledilmişti. Öyle ki, şehre geldiğimizde etrafa saçılmış sayısız kafatası ve parçalanmış cesetler gördük. Gerçekten büyük bir şehir olan Kiev oldukça kalabalık nüfusa sahipti. Fakat şimdi neredeyse hiç kimse kalmamıştı. Hemen hemen iki yüze yakın ev boşaltılarak yakılıp yıkılmış; hayatta kalan insanlar da köle edilmişti. Tatarlar Rusya nın tamamını yakıp yıkmışlardı yılında Doğu Avrupa yı istila eden Batu Han, aynı yıl geri dönerek İtil nehrinin aşağı kısmında yer alan Saray şehrini kurdu ve burasını hükümet merkezi yaptı 7. Ticaret yollarının kesiştiği bir kavşakta bulunan bu şehir kısa sürede gelişerek, Doğu Avrupa ile Batı Sibirya arasındaki en büyük merkez haline geldi 8. Ögedey Han ın 11 Aralık 1241 tarihinde Kara Korum da ölmesi üzerine Cengiz Han ın torunları arasında en üstün duruma geçen Batu Han, daha rahat hareket etme imkânına kavuştu. Bu tarihten itibaren İrtiş-Aral bölgesi ile Deşt-i Kıpçak ı içine alan geniş bozkırda, hükümet merkezi Saray şehri olmak üzere, Altın Orda Devleti kurulmuş oldu. Cengiz Han yasası ve Türk töresinin temelleri üzerine inşa edilen bu devlet, egemenliği altına aldığı bölgelerin yerel özelliklerini de göz önünde tutarak, türü kendine özgü bir yapıya büründü 9. Batu Han ın 1256 yılında ölmesiyle Altın Orda Devleti nin yönetimi, o sırada Mengü Han ın ( ) karargâhında bulunan, Batu nun oğlu Sartak a verildi. Ancak 1257 yılında hükümet merkezine gelirken yolda ölen yeni han devleti fiilen idare etmeye muvaffak olamadı. Onun yerine kardeşi Ulakçı tayin edildi ise de, o da aynı 5 Mehmet Saray, Altın Orda Hanlığı, DİA, C. II, s Friar Giovanni Di Plano Carpini, The Story of the Mongols whom We Call the Tatars, Translated with an Introduction by Erik Hildinger, Boston, 1996, s David Morgan, The Mongols, USA, 2003, s. 139; Janet Mattin, The Land of Darkness and the Golden Horde The Fur Trade Under the Mongols XIII-XIVth Centuries, Chaiers du Monde Russe et Sovietique, XIX, s W. Barthold, Saray, İA, X, s ; Mehmet Saray, a.g.m., s Mehmet Saray, a.g.m., s

12 tarihlerde öldü 10. Onların beklenmedik ölümleri üzerine Batu Han ın küçük oğlu Berke Han ( ) Altın Orda tahtına oturdu ve İslamiyeti kabul etti 11. Şimdiye kadar Şaman olan teb ası da Müslüman oldu 12. Berke Han ın en büyük başarısı, Altın Orda Devleti ne karşı girişilen isyan hareketlerini kısa sürede bastırmasıdır. Öyle ki, tahta oturur oturmaz bağımsızlığını ilan eden Galiçya Kralı nı yeniden itaat altına aldı. Ayrıca Memlûk Sultanı Baybars ( ) ile anlaşarak, Altın Orda Devleti için büyük bir tehlike unsuru olan İlhanlı hükümdarı Abaka yı ( ) yendi. Fakat dönüş yolunda hastalanarak, 1266 yılı başlarında öldü 13. Berke Han dan sonra tahta oturan Mengü Timur ( ) devletin bütünlüğünü bir süre daha korumayı başardı. Ancak yerine geçen Tuda Mengü Han döneminde ( ) iktidar zafiyetleri görülmeye başlandı. Tula Buğa zamanında ( ) devlet içerisindeki karışıklar hat safhaya çıktı. Onun kısa süren saltanatından sonra Tokta Han ( ) tahta oturdu. Ancak Tuda Mengü Han, Tula Buğa ve Tokta Han ın ilk on yılında (1299 a kadar) Altın Orda Devleti nin gerçek hâkimi, cesareti ve idarî yetenekleri ile temayüz eden Nogay idi 14. Tokta Han ın son günleri, Özbek Han döneminde ( ) devletin ulaşacağı askeri kudretin hazırlık safhasını teşkil etmişti. Tahta oturduğu zaman 30 yaşında olan Özbek Han, güler yüzlü, yakışıklı, hakiki bir Müslüman ve bahadır idi 15. O, dış siyasette, Berke Han döneminde tespit edilen esaslara bağlı kalmış ve özellikle İlhanlı Devleti ne karşı Mısır Memlûkları ile yakın ilişkiler kurmuştu 16. Bu dönemde Deşt-i Kıpçak ülkesini ziyaret eden ünlü seyyah İbn Battuta ( ), Özbek Han devrinde yapılan at ticaretinden yemek tariflerine, düzenlenen 10 A. Yu. Yakubovskiy, Altın Ordu ve Çöküşü, Çev: Hasan Eren, Ankara, 2000, s. 39; Mustafa Kafalı, a.g.e., s Jean Richard, Berke Han ın İslam a Girişi ve Altınordu Hanlığında İslamiyetin Yayılışı, Çev: Abdülkadir Yuvalı, TK, S. 306, 1988, s ; Uli Schamiloglu, Altın Ordu, Çev: Bülent Keneş, Türkler, C. VIII, Ankara, 2002, s Akdes Nimet Kurat, IV-XVIII. Yüzyıllarda Kara Denizin Kuzeyindeki Türk Kavimleri ve Devletleri, Ankara, 1992, s A. Yu. Yakubovskiy, a.g.e., s ; Mehmet Saray, a. g. m., s Kurat, a.g.e., s. 129; Mustafa Kafalı, Altın-Orda Hanlığı, Türkler, C. VIII, Ankara, 2002, s. 405; Ayrıntılı bilgi edinmek için bkz. A.Yu. Yakubovskiy, a.g.e., s W. De Tiesenhausen, Altın Ordu Devleti Tarihine Ait Metinler, Çev: İsmail Hakkı İzmirli, İstanbul, 1941, s Kurat, a.g.e., s

13 eğlencelerden toplumun inanç yapısına varıncaya kadar, Türk örf ve adetleri hakkında ayrıntılı bilgiler vermiştir 17. Özbek Han zamanında, Altın Orda Devleti gücünün zirvesine ulaşmış olmasına rağmen takip ettiği Moskova politikası ileri görüşlülükten uzaktı. Ayrıca Rus Knezliklerini iyi bir şekilde kullanmayı da başaramamışlardı 18. Onun ölümünden sonra Cuci Ulusunun durumu yavaş yavaş değişmeye başladı. Hanedan mensupları arasındaki mücadele içinden çıkılmaz bir hal alınca devletin düzeni bozulmaya yüz tuttu. Gerilemenin ilk belirtileri daha Canıbek Han zamanında ( ) ortaya çıktı. Onun ölümünden sonra Altın Orda tahtına Berdi Bek Han ın ( ) oturmasıyla iç karışıklar daha da arttı. Böylece devletin parçalanma süreci başlamış oldu yılları arasında hükümdarlık makamına on dört han geçti ise de hiçbiri bozulan düzeni yeniden ıslah etmeyi başaramadı. Devletin içine düştüğü karışık durumdan faydalanan Litvanya Dukalığı ile Podolya Prensliği bu dönemde bağımsızlıklarını kazandılar. Litvanyalıların bu hareketlerinden cesaret alan Ruslar, Moskova Knezi Dimitri Donskoy ( ) önderliğinde isyan edip, 1380 yılında ilk kez Altın Orda Devleti ne karşı başarıyla mücadele ettiler 20. A. N. Kurat ın deyimi ile: Kulikovo meydan muharebesi, Rusların 150 yıldır tahakkümleri altında bulundukları Moğolları yenebilecek kadar kuvvetlendiklerini göstermekte idi 21. Altın Orda Devleti nin batı yakasında bu gelişmeler yaşanırken doğuda Timurlu Devleti yükselmişti. Timur Beg, Toktamış Han ı ( ) destekleyerek Altın Orda Devleti ne hakim olmasını sağlamıştı 22.Ancak Azerbaycan sorunu yüzünden araları açılınca taraflar karşı karşıya gelmek zorunda kaldılar. 27 Nisan 1391 tarihinde Kunduzca da yapıla savaşı Timur Beg kazandı 23. İki hükümdar 15 Nisan 1395 tarihinde 17 Ebû Abdullah Muhammed İbn Battûta Tancî, İbn Battûta Seyahatnamesi I, Çev: A. Sait Aykut, İstanbul, 2000, s Charles J. Halperin, Russia in the Mongol Empire in Comparative Perspective, Harvard Journal of Asiatic Studies, Volume 43, No: 1, June 1983, s Kurat, a.g.e., s Nadir Devlet, Empires in Eurasia From Chingiz Khan to 20th Century, İstanbul, 2002, s. 58; Mehmet Saray, a.g.m., s Kurat, Rusya Tarihi Başlangıçtan 1917 ye Kadar, Ankara, 1999, s İsmail Aka, Timur ve Devleti, Ankara, 1991, s A.g.e., s

14 Terek ırmağı kıyısında yeniden karşılaştı. Bu savaşta da Toktamış yenilmiş; fakat savaş yalnız Toktamış ın değil Altın Orda Devleti nin de geleceğini belirlemişti 24. Toktamış Han dan sonra Altın Orda Devleti nin durumunu değerlendiren Fuad Köprülü ye göre: Timur tarafından Kefe ve Azak gibi büyük ticaret merkezleri tahrip edilen Altın Orda Devleti iktisadî ehemmiyetini kaybetmişti. Bundan sonra ne Orta Asya nın ne de Güneydoğu Avrupa nın mukadderatı üzerinde Altın Orda nın hiçbir siyasî rolü olmayacaktı 25. Timur Beg, Altın Orda Devleti ne indirdiği darbelerden sonra Timur Kutluk u ( ) han ilan etti. Bu dönemde Edige Mirza adlı bir şahıs cesaretiyle sivrilmiş ve Timur Kutluk Han ın koruyuculuğunu üstlenerek devlet işlerine müdahil olmuştu. Han ın ölümünden sonra taht için yeni bir aday arayışına giren Edige Mirza, nihayet Cengiz Han neslinden gelen Şadibek i ( ) buldu. Bütün hayatını zevk ve eğlence ile geçiren Şadibek, Timur Kutluk kadar bile bağımsız kalamadı. Edige Mirza artık Altın Orda nın mutlak hâkimi idi yılına kadar yönetime elinde bulunduran Edige döneminde sırasıyla; Pulat ( ), Timur ( ), Celaleddin (1412), Kerim Berdi ( /1417), Kibek ( ) ve Cabbar Birdi ( ) isimli hanlar tahta çıkmışlardı 26. Edige Mirza nın 1419 yılında ölmesiyle Altın Orda Devleti nin hâkimiyeti Uluğ Muhammed Han ın eline geçti. Simirnov un Leh kaynaklarından aktardığına göre; Uluğ Muhammed in yükselmesinde Lehistan-Litvanya Kralı Vitovt un büyük katkısı olmuştu. Bununla birlikte Cuci Ulusundaki iç karışıklıklar son bulmadı. Uluğ Muhammed in rakiplerinden Barak Han ( ) tahtı ele geçirmek için Maveraünnehr hâkimi Uluğ Bey e başvurdu. Uluğ Bey, Saray şehrinde güçlü bir şahsiyetin tahta oturmasını kendisi için tehlike saydığından Barak a yakınlık gösterdi. Böylece Uluğ Bey in yardımını almayı başaran Barak Han, uzun ve çetin bir savaştan sonra Uluğ Muhammed i hükümet merkezinden çıkarmaya muvaffak olmuştu A.g.e., s M. Fuad Köprülü, Altın Ordu ya Ait Yeni Araştırmalar, Belleten, C. V, S. 19, 1941, s Kurat, Kara Denizin Kuzeyindeki., s Kurat, Kazan Hanlığını Kuran Uluğ Muhammed Han ın Yarlığı, İstanbul, 1937, s ; A. Yu. Yakubovskiy, a.g.e., s

15 Uluğ Muhammed Han, 1427 yılında ikinci kez Saray şehrini ele geçirerek hükümdarlığını ilan etti yılına kadar tahtta kalarak devleti toparlamaya çalıştı. Bu dönemde Saray hükümetinin gücü artarak nüfuz sahası genişledi. Uzun zamandan beri vergi ödemeyen Moskova Knezliği itaat altına alındı. Moskova da Han ın otoritesi yeniden kurulmuştu. Öyle ki, Moskova Knezleri, kendi aralarındaki taht meselelerini halledemeyince bu husustaki son kararı Uluğ Muhammed Han a bırakmak zorunda kaldılar 28. Han, 1425 yılında ölen Rus Knezi I. Vasiliy in kardeşi Yuri ile oğlu II. Vasiliy arasındaki tercihini ikinciden yana kullandı. Böylece Uluğ Muhammed Han ın desteğini elde eden II. Vasiliy, Moskova tahtına oturdu 29. Fakat Uluğ Muhammed Han, Saray da yine tutunamadı. Edige Mirza nın oğullarından Gıyaseddin, Uluğ Muhammed e karşı mücadeleye girdi ve hanı Kırım taraflarına çekilmeye mecbur etti. Gıyaseddin in hanlığı da kısa sürdü ve yerini Küçük (Kiçi) Muhammed (1435?-1445?) aldı. Uluğ Muhammed Han ile Küçük Muhammed Han arasında çetin iktidar mücadeleleri yaşandıysa da sonunda bir uzlaşma sağlandı; Küçük Muhammed Saray da, Uluğ Muhammed ise Kırım da hanlık makamına oturdu 30. Küçük Muhammed Han ın ölümünden sonra yerine Seyyid Ahmet Han ( ) geçti. Altın Orda Devleti ni eski günlerine döndürmek amacıyla Kırım Hanlığı ile Moskova Knezliği ne karşı amansız bir mücadeleye girdi ve başarılı sonuçlar elde etti. Kırım Hanı Hacı Giray ( ) ile Moskova Knezi III. İvan ( ) aralarında anlaşarak bir ittifak kurdular. Buna karşı Seyyid Ahmed Han, Lehistan ve Litvanya ile anlaşıp karşı bir cephe oluşturdu; fakat bir sonuç elde edemedi. Seyyid Ahmed in yerine Altın Orda tahtına oturan Ahmed Han ( ) da mücadeleyi sürdürdü 31. II. Vasiliy döneminin sonlarına doğru iyice zayıflayan Tatar idaresi 1480 yılında büyük bir darbe daha yedi 32. Kırım Hanlığı na karşı Leh Kralı IV. Kazimir ile anlaşan Ahmed Han, 1480 yılı ilkbaharında III. İvan a karşı sefere çıktı. Altın Orda kuvvetleri, 28 Kurat, a.g.e., s Rızaeddin Fahreddin, Altın Ordu ve Kazan Hanları, Çev: İlyas Kamalov, İstanbul, 2003, s. 79; Nikon kroniğinde, Uluğ Muhammed Han ın Yuri, Kırım Tatarları ve Litvanya arasında yapılacak bir ittifaktan çekindiği için Vasiliy den yana çıkarak bu tasarının gerçekleşmesine engel olduğu kaydedilmiştir. Bkz. Donald Ostrowskiy, The Mongols origins of Muscovite Political Institutions, Slavic Review, Vol. 49, No: 4, Winter 1990, s Kurat, a.g.e., s Mehmet Saray, a.g.e., s Joel Carmichael, A History of Russia, New York, 1990, s

16 Moskova Knezliği ile Litvanya-Lehistan sınırını teşkil eden Ugra nehri kıyısına geldiler. Bu durumu öğrenen Ruslar, Moskova yı terk ettiler. Ancak Moskova Knezi ile ittifak kuran Kırım Hanı Mengli Giray ın ( , , ) Lehistan üzerine yürüyerek Ahmed Han a gelecek yardımı engellemesi 33 seferin seyrini değiştirdi. Öyle ki, Ahmed Han tek başına Ruslara karşı savaşmaktan çekinmiş; ayrıca ordusunun durumu da kötüleşmişti. Kış mevsiminin bastırması, Leh Kralı IV. Kazimir in gelmemesi ve Mengli Giray ın hükümet merkezini tahrip etmesi Ahmed Han ın geri çekilmesine sebep oldu 34. Tatar kuvvetlerinin çekilmeye başladıklarını gören Ruslar, bunun bir aldatmaca olduğunu düşünüp Moskova ya doğru kaçmaya başladılar. Fakat gerçeği öğrenen III. İvan Muzaffer bir kumandan edasıyla Moskova ya döndü 35. R. Grousset in deyimi ile: Muharebesiz geçen bu sefer pratikte Rusya yı boyunduruktan kurtarmış oluyordu 36. Ayrıca Ahmed Han a karşı Kırım Hanı Mengli Giray ile anlaşan Şiban Hanı İbak (İbrahim) ve Mangıt Beyi Musa Bek, 6 Ocak 1481 tarihinde, Don ırmağına ansızın yaptıkları bir saldırı ile Ahmed Han ı öldürdüler 37. Ahmed Han ın ölümünden sonra oğulları Murtaza ( ) ve Şeyh Ahmed ( ) arasında başlayan taht kavgaları ikincisinin lehine sonuçlandı. Yeni Han 1491 yılında Kırım Hanı Mengli Giray ın üzerine yürüdü. Fakat Rus Knezi III. İvan, Mengli Giray ın Kâsım Hanlığı nda hüküm süren kardeşi Nur Devlet ( ) ile onun oğlu Satılgan ı ( ) ve Kazan Hanı Muhammed Emin i ( , ) Saray şehri üzerine saldırttı. Onlar da Altın Orda nın hükümet merkezi olan 33 Robert M. Croskey, The Diplomatic Forms of Ivan III s Relationship with the Crimean Khan, Slavic Review, Vol. 43, No: 2, Summer 1984, s Ahmed Han, III. İvan a gönderdiği yarlıkta; Şimdi ırmak kıyısını terk ediyorum; çünkü askerime giyim atlarıma çul bulamadım. Kışın doksan günü geçince ben tekrar gelip senden öcümü alacağım demişti. Bkz. A. Yu. Yakubovskiy, a.g.e., s Kurat, Kara Denizin Kuzeyindeki s Rene Grousset, Bozkır İmparatorluğu Attila-Cengiz Han-Timur, Çev: M. Reşat Uzmen, İstanbul, 1999, s Z. V. Togan a göre: İktisaden yükselmekte ve bu sayede birçok Tatar Prenslerini ve Beylerini kendisine çekmekte olan Moskova ya istiklal kazandıran hadise, işte bu hadisedir. Bkz. Zeki Velidî Togan, Umumî Türk Tarihine Giriş, İstanbul, 1981, s. 361; Ahmed Han ın III. İvan a karşı izlemiş olduğu politikayı değerlendiren A. Yu. Yakubovskiy ise; Han ın bütün enerjisine rağmen, takip ettiği siyasette büyük bir görgüsüzlük göze çarpar; çünkü Rusya ile Büyük Orda arasındaki kuvvet oranı açıkça Moskova nın lehine idi diyerek onu tenkit eder. Bkz. A. Yu. Yakubovskiy, a.g.e., s

17 bu şehri yakıp yıktılar. Nihayet, Şeyh Ahmed Han ın Mengli Giray a karşı giriştiği sefer başarısızlıkla sonuçlandı. Tatarlara karşı aktif bir siyaset izleyen Moskova, Tatar siyasetinin zayıf yönlerini araştırarak bunları kendi çıkarları doğrultusunda kullanmayı ve birbirleriyle rekabet eden hanlardan istediği ile ittifak yaparak daha tehlikeli olanları saf dışı bırakmayı başarmıştı yılında Kırım Hanı Mengli Giray, Altın Orda Devleti nin bütün düşmanları ile birleşerek Saray şehrine saldırdı. Başarıya ulaşan bu sefer sonucunda, Altın Orda Devleti tamamen ortadan kaldırıldı. Parçalanan devletin harabeleri üzerine Kırım, Kazan, Sibir, Astarhan, Nogay 39 ve Kâsım Hanlıkları kuruldu. 38 A. Yu. Yakubovskiy, a.g.e., s Kurat, a.g.e., s. 146; Aynı yazar, Altın Ordu Devleti, Türk Dünyası El Kitabı, C. I, Ankara, 2001, s

18 2 KAZAN HANLIĞI NIN KURULUŞU VE ULUĞ MUHAMMED HAN Kazan 40 şehri, adını İtil ırmağına dökülen Kazanka ırmağından almıştır. Bölgede Taş devrine ait yerleşim izlerine rastlanmış; ayrıca şehir havalisinde Tunç devri eserleri ile Demir devri başlangıcına ait mezarlar bulunmuştur. Bu buluntular şehrin arkaik dönemlerden beri yerleşim yeri olarak kullanıldığına işaret etmektedir 41. Kazan şehrinin de içerisinde bulunduğu Orta İtil bölgesine, erken dönemlerden itibaren Avrupa Hunları, Sabarlar, Bulgarlar, Hazarlar, Peçenekler, Kıpçaklar vb. Türk toplulukları göç ederek, Fin-Ugor kökenli Çirmiş (Mari), Mordva (Mokşı) ve Ar (Udmurt) kavimleri ile karışıp, onları kısmen Türkleştirmişlerdir 42. Bölgenin en eski halklarından olan bu kavimler hakkında bilgi veren kaynaklar oldukça sınırlıdır. Ancak Çirmişler ile Mordvaların, Slavlara karşı mücadele ederek 1088 yılında Bulgar ve Murom şehirlerini ele geçirdiklerini biliyoruz. Yine 1183 yılında, adı geçen bu şehirler ile birlikte Ryazan 43 bölgesini yağmaladıkları ve 1283 de Ustyug şehrini zapt ettikleri de Rus kroniklerinde kayıtlıdır 44. Bu kroniklerde, Çirmişler ve Mordvaların kurmuş oldukları bazı şehirlerin adlarına rastlamak da mümkündür. Örneğin, Kama ırmağının yukarı kısımlarında kurulan ve 1220 yılından önce yıkılan Bryahimov (Бряхимовь) un 1164 yılında 40 Edward L. Keenan a göre; Kazan kelimesi; kıvrım ya da bir ırmağın başka bir ırmağa karışıp, çatallaştığı yer anlamına gelmektedir. Bkz. Edward L. Kenan, Kazan- The Bend, Harvard Ukrainian Studies, Volume III/IV, , Part 1, s. 494; Zeki Velidî Togan ise; bu şehrin daha önce Sayın Yurdu (Sayınov Yurt) adı ile anıldığını ve burada Sayın adı ile Batu Han ın kastedildiğini ileri sürmektedir. Ona göre; Batu Han devrinde Kazan henüz bir şehir değil yurt yani yaylak yeri idi. Buranın Kazan ismini alması, bölgede bir şehir kurulması ile alakalıdır. Şehrin ismi Ebulgazi Bahadır Han ın zikrettiği Çağatay Hanlarından Kazan ( ) ile ilgili olabilir. Bkz. Zeki Velidî Togan, Kazan Hanlığında İslam Türk Kültürü, İTED, C. III, S. 3-4, , İstanbul, 1966, s Bize göre; konuyu derinlemesine inceleyen Edward L. Keenan ın görüşü daha tutarlıdır. 41 İsmail Tütkoğlu, Kazan, DİA, C. XXV, s Kurat, Kara Denizin Kuzeyindeki, s ; Abdullah Battal Taymas, Kazan Türkleri Türk Tarihinin Hazin Yaprakları, Ankara, 1966, s Ryazan için bkz. M. Tikhomirov, The Towns of Ancient Rus, Moskova, 1959, s Karl Fuks, Kazanskie Tatarı Kratkaya İstoriya Goroda Kazani, Kazan, 1991, s

19 oldukça büyük bir şehir olduğu kaydedilmiştir. Nestor kroniğinde adı geçen bir diğer şehir ise; İtil ırmağının sol kıyısında bulunan Tuhçin (Тухчинь) dir. Günümüze kadar ulaşan bazı belgelerde adları anılan; Çelmata (Челмата), Sabakula (Сабакула), Aşli (Ашли), Jukotin (Жукотинь) ve Kermençuk (Керменчукь) gibi bazı küçük şehirler ise 1396 yılına gelindiğinde tamamen terkedilmiş bulunuyorlardı yılında Çirmişler ve Mordvalar, Bulgarlar ile birlikte Moğol hâkimiyeti altına girdiler. Anlaşıldığı kadarıyla, Altın Orda Devleti egemenliğinde 120 yıldan uzun bir süre, sükûnet içerisinde yaşadılar yılında Altın Orda iç karışıklıklar yüzünden zayıflayınca İtil ve Kama ırmakları üzerinde bulunan Bulgar şehirleri yağma edildi. Fakat Toktamış Han ın devleti toparlayıp otoritesini kurması bu olayları yatıştırdı yılında Vyatka ve Jukotin i ele geçiren Toktamış Han burada uzun süre kalmayarak 1391 yılında Kazan şehrini fethetti 46. Toktamış Han ın Altın Orda tahtına oturduğu tarihe kadar, Kazan şehri hakkında herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Karl Fuks un deyimi ile: Kroniklerde neden bu şehirden söz edilmediğini izah etmek güçtür 47. Ayrıca şehirde bulunan mezar taşları da geç dönemlere aittir. Kazılar sonucu ele geçirilen sikkelerin tamamı Kazan şehrinin yadigârlarıdır. Hanlığın tarihi hakkında bilgi veren Tatar el yazmalarının neredeyse tamamı Kazan ın Ruslar tarafından işgal edildiği sırada imha edilmiş; geri kalanları da, muhtemelen şehirden kaçan Tatar asilzadeleri tarafından Buhara ya götürülmüştür. Kazan şehrinin kuruluşu hakkında hem Tatarlar hem de komşuları olan kavimler arasında birçok rivayetler bulunmaktadır. Ancak Lızkov ve Rıçkov gibi araştırmacıların belirttiklerine göre; bu rivayetlere inanmak neredeyse imkânsızdır 48. Kazan Hanlığı nın kuruluşuna geçmeden önce Uluğ Muhammed Han ın soyu hakkındaki tartışmalara da temas etmek gerekir. Daha önce de ifade edildiği üzere; Altın Orda Devleti nin en karmaşık döneminde tahta oturan Uluğ Muhammed Han ın soyunu tespit etmek oldukça zordur. Kaynaklarda Han ın şeceresine dair karmaşık bilgiler verilmiş olduğundan, Han ın babasının kim 45 A.g.e., s A.g.e., s A.g.e., s. 153; Zeki Velidî Togan ın, Rus bilgini V. Semenov a dayanarak aktardığına göre; Kazan şehri Rus kroniklerinde ilk kez 1370 yılında geçmektedir. Bkz. Zeki Velidî Togan, a.g.m., s Karl Fuks, a.g.e., s

20 olduğu tarihçiler arasında tartışma konusudur. Öncelikle bu hususta kaynakların verdiği bilgileri incelemek gerekir 49. Ebulgazi Bahadır Han a göre; Uluğ Muhammed in babası İçkili Hasan dır. Kırımlı Hacı Gaffar ın Umdetü t-tevarih adlı eserinde, Han ın babası olarak Çagay adlı bir kimse kaydedilmiştir. Muhibbi nin Divanü l-inşâ sında ise: Sultan Baybars zamanında Deşt hanı Muhammed Han İbnü l Hasan bin Ahi Toktamış Han kaydı mevcuttur. Camiü d-düvel yazarı Müneccimbaşı da başka bir şecere vermektedir: Sultan Muhammed Han bin Timur Sultan bin Timur Kutluğ bin Timur Melik bin Urus Han. Ancak Uluğ Muhammed Han ile Küçük Muhammed Hanı kardeş olarak kaydeden Müneccim başının verdiği şecere hatalıdır 50. Kazan Türklerinin tanınmış tarihçilerinden Şehabeddin Mercanî ( ) de Müstefad ül Ahbar Fi Ahval-i Kazan ve Bulgar adlı eserinde Uluğ Muhammed Han ın soyunu Urus Han a dayandırmaktadır: Uluğ Muhammed bin Timur Han bin Kutluğ Timur Han bin Urus Han Kazan padişahlarının oğludur 51. İkinci kuşak Kazan tarihçilerinden Hadi Atlasî: Bu kişinin urıgını Mercanî hazretleri; Uluğ Muhammed Han bin Kutluğ Timur Han bin Urus Han deyü zapt itedir 52 diyerek onu teyit etmektedir. Zeki Velidî Togan da Müneccimbaşı nın söylediklerini aynen tekrarlamaktadır: Timur Han ın büyük oğlu ve Küçük Muhammed in ağası olan Uluğ Muhammed Han 53. Kazan ve Bakû Üniversitelerinde Türk Tarihi Profesörlüğü yapan Aziz Gubaydullin, Tatar Tarihi isimli eserinde, Uluğ Muhammed Han ın Cengiz Han neslinden olduğunu söylemekle yetinmiştir. Bu konuyu bütün ayrıntıları ile ele alan Murat Remzi ye göre; Uluğ Muhammed ile Küçük Muhammed kesinlikle kardeş değildir. V. Simirnov ise, hanın şeceresini kesin olarak belirleyememiştir Kurat, Kazan Hanlığını Kuran Uluğ Muhammed Hanın Yarlığı, İstanbul, 1937, s A.g.e., s Şehabeddin Mercanî, Müstefad ül Ahbar Fi Ahval-i Kazan ve Bulgar, Kazan, 1897 (Tıpkıbasım Ankara, 1997), s Hadi Atlasî, Kazan Hanlığı, 1914, s Zeki Velidî Togan (Ahmed Zeki Velidî), Türk ve Tatar Tarihi, Kazan, 1912, s Kurat, a.g.e., s

21 Konuya ilişkin farklı bir görüş de M. G. Hudyakov tarafından ileri sürülmüştür: Uluğ Muhammed Han, ünlü Toktamış Han ın torunu ve Saray Hanı Celaleddin in oğludur 55. Bütün bu görüşleri değerlendirip konuya açıklık getiren A. N. Kurat a göre; Uluğ Muhammed Han ın babası han değildi. Verilen soy kütükleri arasında gerçeğe en yakını Ebulgazi Bahadır Han ın naklettiğidir. Dolayısıyla Uluğ Muhammed Han ın babası İçkili Hasan dır 56. Türk-İslam coğrafyasının kuzeybatı kısmında kurulan Kazan Hanlığı, adını hükümet merkezi olan Kazan şehrinden almıştır 57. Burası Asya kıtası ile Kuzeydoğu Avrupa yı birbirine bağlayan önemli ticaret yollarının kavşak noktasında bulunmaktaydı 58. Kazan, güneyde Astarhan Hanlığı, doğu ve güneydoğuda Nogay Hanlığı, güneybatıda Kırım Hanlığı, batıda Moskova Knezliği, kuzeyde daha önce adını andığımız Fin kavimleri ile meskûn sahalar ve kuzeydoğuda Sibir Hanlığı ile çevrili idi 59. Kazan Hanlığı nın kim tarafından ne zaman kurulduğu meselesi de önemli bir tartışma konusudur. G. N. Moiseeva, M. G. Safargaliyev 60, Akdes Nimet Kurat, Zeki Velidî Togan, Ahmet Temir, M. G. Hudyakov ve Ravil Bukharaev gibi tarihçiler hanlığın 1437 yılında, Uluğ Muhammed Han tarafından kurulduğunu kabul etmektedirler. Buna karşılık başta V. V. Velyaminov-Zernov olmak üzere, N. F. Kalinin, A. Halikov, B. Nolde 61 ve N. İ. Şişkin ise, hanlığın kuruluş tarihi olarak Uluğ Muhammed Han ın oğlu Mahmutek ( in (مخموتک tahta oturduğu 1445 yılını teklif etmektedirler. Russia and Kazan Conquest and Imperial Ideology ( s) başlığını taşıyan eserinde, bu konuyu inceleyen J. Pelenski ise, daha uzlaşmacı bir tavır 55 M. G. Hudyakov, Oçerki po İstorii Kazanskago Hantsva, Moskova, 1991, s Kurat, a.g.e., s. 17; Aynı yazar, Topkapı Saray Müzesi Arşivindeki Altın Ordu, Kırım ve Türkistan Hanlarına Ait Yarlık ve Bitikler, İstanbul, 1940, s Reşit Rahmetî Arat, Kazan, İA, C. VI, s Mihail Rıbuşkin, Kratkaya İstoriya Goroda Kazani I, Kazan, 1848, s. 3; N. Prokofyev, İstoriya Kazani Pokoreniya Kazanskago Tsarstva, Kazan, 1904, s. 13; W. Barthold (Aleksander Bennigsen), Kazan, The Encyclopaedia of Islam, Volume IV, s Kurat, Kazan Hanlığı ( ), Türkler, C. VIII, Ankara, 2002, s. 441; Mehmet Saray, The Hanate of Kazan, A Short History of Turkısh-Islamic States, Edited by E. Merçil-H. Y. Nuhoğlu, Ankara, 1994, s Azade-Ayşe Rorlich, Volga Tatarları, Çev: Mehmet Süreyya Er, İstanbul, 2000, s A.g.e., s

22 sergilemektedir. Ona göre: Kazan Hanlığı nın kuruluş süreci kesin bir tarih ile izah edilemez. Bu olguyu Uluğ Muhammed in Altın Orda Hanı iken azledilmesi ile başlayıp, 1445 yılına kadar devam bir süreç olarak kabul etmek gerekir. Bununla birlikte, her iki tarih de, Moskova askerî birlikleri ile karşı karşıya gelinildiği için büyük öneme sahiptir. Dolayısıyla bu iki tarih, Moskova-Kazan ilişkilerinin başlangıcı olarak kabul edilmelidir. Uluğ Muhammed in sürüldüğü ve Moskova Knezliği ile ilk defa temasa geçtiği 1437 yılı, Kazan Tatarları ile Ruslar arasındaki ilişkilerin başlangıç tarihi olması nedeniyle önemlidir tarihini ise, Moskova Knezliği ile çoktan kurulmuş olan Kazan Hanlığı arasındaki resmi temasların başlangıç noktası olarak kabul etmek daha uygundur 62. Kazan Hanlığı nın kuruluşunu, 1437 de başlayıp 1445 yılında tamamlanan bir süreç olarak görülmesini teklif eden 63 J. Pelenskiy, bize göre de bu soruna en doğru ve tarafsız yaklaşımı sergilemiştir. Daha önce de temas edildiği gibi, Saray ve Kırım daki hâkimiyetini kaybeden Uluğ Muhammed Han, 1437 yılında Rusya sınırına doğru yöneldi. Rusya-Kırım sınırında, Moskova Knezliği nin güneybatısında bulunan Belev şehrinin kendisine yurt olarak verilmesi için II. Vasiliy e ( ) ricada bulundu. Fakat Büyük Knez onun isteğini reddetti ve Tatarların Knezlik hudutlarından uzaklaştırılması için Moskova birliklerini Han ın üzerine gönderdi 64. M. G. Hudyakov a göre; II. Vasiliy in bu tutumu o sırada Moskova Knezliği nin metbusu olan Saray Hanı nın isteği ile gerçekleşmiş olabilirdi 65. Tatarlara karşı gönderilen Moskova ordusu 40 bin asker ve 8 Generalden oluşuyordu 66. Ordunun komutası ise, Galiç Knezi Yuri Dimitriyeviç in oğulları Şemyaka ile Dimitri Krasnıy a verilmişti 67. Uluğ Muhammed Han, yine de barış yanlısı bir tutum sergileyerek II. Vasiliy e, Altın Orda içerisindeki anlaşmazlıkları körüklememesini söyleyip tarafsız kalmasını 62 Jaroslav Pelenski, Russia and Kazan Conquest and Imperial Ideology ( s), Paris, 1974, s Azade-Ayşe Rorlich, a.g.e., s M. G. Hudyakov, a.g.e., s A.g.e., s Kazanskaya İstoriya, Yayına Hazırlayan: G. N. Moiseeva, Moskova-Leningrad, 1954, s Edward L. Kenan, Muscovy and Kazan: Some Introductry Remarks on Pattern of Stepe Diplomacy,Slavic Review, Volume 26, No: 4, December 1967, s

23 önerdi. Buna karşılık Rusya dan vergi almayacağını taahhüt etti. Ancak Ruslar, Uluğ Muhammed Han ın teklifini ciddiye almayarak, sorunu askerî müdahale ile çözmekte kararlı idiler 68. Savaşın kaçınılmaz olduğuna kanaat getiren han 3 bin kişilik bir ordu ile Rusya üzerine yürüdü. Bunların bin kadarı, yeterli askerî teçhizata sahip olmamalarına rağmen korkuya kapılıp kalabalık Moskova ordusundan kaçmamışlardı. Kazanskaya İstoriya nın deyimi ile: Hayatlarından vazgeçip Allah a sığınmışlardı 69. Nihayet 5 Aralık 1437 tarihinde Belev şehri yakınlarında yapılan meydan savaşını, Rus kuvvetleri çok daha üstün olmasına rağmen, Uluğ Muhammed Han kazandı 70. Ancak Rus tarihçilerin pek çoğuna göre; Belev savaşı başıbozuk ve çapulcu Tatarlara karşı düzenlenmiş askerî bir harekât idi. S. M. Solovyev in konu ile ilgili olarak yazdıkları söylediklerimizi destekler niteliktedir: 1437 yılında Tatarların Ryazan bölgesine girmesine izin verildi. Fakat aynı yılın sonunda önemli bir olay yaşandı. Altın Orda dan kovulan Uluğ Muhammed Han, Rusya sınırındaki Belev e yerleşti. Büyük Knez, Şemyaka ile Krasnıy idaresindeki güçlü bir orduyu Tatarlara karşı gönderdi. Uluğ Muhammed, Rus halkının mallarını yağmalayıp insanlara eziyet etmişti. Ruslar, Belev mevkiine ulaştıklarında han korkuya kapılarak, Rusya nın tüm isteklerini kayıtsız şartsız yerine getireceğini taahhüt edip barış teklifinde bulundu. Ancak söyledikleri Ruslar nezdinde dikkate alınmadı. Rus ordusu şehrin üzerine yürüyerek Tatarları yenilgiye uğrattı. Daha sonra Tatar Mirzaları yeni bir öneri ile Büyük Knezliğe bağlı Voyvodaların yanına geldiler. Han, bir Mirza ile beraber kendi oğlunu da II. Vasiliy e rehin olarak göndermeyi ve Rus topraklarının koruyuculuğunu üstlenmeyi teklif etmişti. Fakat bu teklif de kabul edilmedi. Red cevabı alan Tatar Mirzaları, Voyvodalara dönerek; Sizin barış yapmaya niyetiniz yok; artık zaman bizi yargılasın! dediler. Ve Voyvodalar bütün Rus ordusunun Tatarların elinden kaçtığına şahit oldular Jaroslav Pelenski, a.g.e., s Kazanskaya İstoriya, s Bu muharebede Grigoriy Protasov isimli Voyvoda nın hazırlamış olduğu savaş stratejisinin uygulanması, Moskovalıların hezimete uğramasında önemli rol oynamıştı. Bkz. Jaroslav Pelenskiy, a.g.e., s S. M. Solovyev, İstoriya Rossii s Drevneyşih Vremen, Kniga II, Toma 3-4, Moskova, 1988, s

24 Bu devirde Rusların dini bütün ve insan sevgisine sahip kişiler olmadığını belirten N. M. Karamzin e göre ise; Moskovalıların bozguna uğraması ilahî bir cezadan başka bir şey değildi 72. Rusların Tatarlara bakış açısının karakteristik örnekleri olan bu sözler, XIX. yüzyıl koyu Rus milliyetçiliği ile Ortodoks Hıristiyan taassubunun en açık ifadeleridir. R. Bukharaev de; Rus tarihçilerinde, Rusları haklı çıkarmak için, Moskovalıların askerî girişimlerini güneyli çapulculara karşı yaptığı düşüncesi hâkimdir. Saldırganlık, dürüstlüğün ihlali, yağmacılık ve bunun gibi olumsuz kavramlar Rusları ilgilendirmeyen; fakat güneyli ve doğulu komşularını niteleyen özelliklermiş gibi telakki edilmiştir 73 diyerek bu düşüncemizi desteklemektedir. Belev zaferinden sonra, İtil boyundaki Eski Bulgar şehrine gelen Uluğ Muhammed Han, buradaki mevkiini iyice sağlamlaştırıp, Rusya üzerinde hâkimiyet kurmayı tasarlıyordu. Ayrıca Moskova Büyük Knezi nin daha önce Saray Hanı Küçük Muhammed e ödediği vergiyi bundan sonra kendisi tahsil etmeyi istiyordu. Han bu emellerine ulaşmak için Moskova üzerine bir sefer düzenlemeye karar verdi yılında Nijniy Novgorod u ele geçirerek mağrur ve muzaffer bir şekilde Moskova ya kadar ilerledi 74. Bu durumu haber alan II. Vasiliy, hükümet merkezi Moskova yı savunması için kabiliyetli bir Boyar olan amcası Yuri Patrikyeviç i görevlendirdi. Kendisi ise kuzeye yönelerek İtil nehrinin yukarı mecralarına geldi ve asker toplamaya başladı. Bu sırada şehrin surlarını dövmeye başlayan Tatarlar bir sonuç elde edemedikleri için büyük sıkıntılara maruz kaldılar Haziran tarihleri arasında devam eden kuşatmanın başarıya ulaşamayacağını anlayarak şehrin kenar semtlerine saldırıp, ele geçirdikleri ganimetler ve esirler ile birlikte geçici olarak güneye doğru çekildiler yılından sonra Ruslar ile Tatarlar arasında kısa süreli bir barış süreci yaşandı. İki hasım arasında mütecaviz hareketler de görülmedi. Moskova sarayı dikkatini dört yıl boyunca batı ve güney sınırlarına odakladı yılında Novgorod 72 Ravil Bukharaev, Islam in Russia The Four Season, Curzon, 2000, s A.g.e., s M. G. Hudyakov, a.g.e., s Gustave Alef, The Battle of Suzdal in 1445 An Episode in Muscovite War of Succession, Rulers and Nobles in Fifteehth Century Muscovy, London, 1983, s

25 Knezliği ne saldıran II. Vasiliy, sahip olduğu gücün büyük kısmını bu askerî harekâtında kullandı. Büyük Orda Tatarları, yılları arasında Moskova nın güneyinde bulunan, stratejik öneme sahip Ryazan Knezliği ni ciddi şekilde rahatsız etmeye başlayınca Büyük Knez, Ryazan Knezliği nden herhangi bir talep gelmediği halde, Tatarları defetmek için, onlara yardım etti. Bu sırada Moskova Knezliği nin doğu sınırına yakın bir şehir olan Nijniy Novgorod da bulunan Uluğ Muhammed Han ve ona bağlı Tatarlar da ise herhangi bir hareketlilik görülmedi yıllarında Litvanya nın Novgorod Knezliği üzerindeki büyük nüfuzu, II. Vasiliy hükümetinin batıdaki tehlikeyi dikkate almasını zorunlu kıldı. Moskova nın tahakkümünden rahatsızlık duyan Novgorodlu elitler, bu baskıyı kırmak için yoğun çaba sarf ediyorlardı. Yaşanan gelişmeler Moskova Knezliği için gerçekten tehlikeli olmaya başlamıştı. Kral Kazimir in tecavüzlerine karşı koymaktan başka çare olmadığını anlayan II. Vasiliy, bu tehdidi ortadan kaldırmak için hazırladığı orduyu iki Tatar Hanzadesinin emrine vererek, Moskova dan Litvanya ya gönderdi yılının son aylarında aniden saldırıya geçen Tatar idaresindeki Rus ordusu, Smolensk in 77 yanı sıra Brianks, Viazma ve birkaç küçük kasabayı da ele geçirdi 78. Batıda yaşanan bu gelişmeleri yakından takip eden Muhammed Han, Moskova nın doğusundaki yerleşim birimlerine saldırarak özellikle Murom u baskı altında tuttu. Karşı karşıya kaldığı bu yeni tehditten dolayı korkuya kapılan Büyük Knez, belki de elindeki askerî gücün tamamını harekete geçirdi. II. Vasiliy in ordusu Moskova kuvvetlerinin yanı sıra Galiç, Mozhaisk, Vereia ve Serpuhov Knezlikleri ne bağlı birliklerden oluşuyordu. Tatar kuvvetlerinin sayı bakımından az olmasına ve geniş bir arazide dağınık vaziyette bulunmasına rağmen Moskova ordusu taarruz edemedi yılının Ocak ayından Mart ayına kadar devam bu sefer sonucunda, Uluğ Muhammed Han, Nijniy Novgorod u elinde tutmayı başarmıştı 79. Kronikler bu yürüyüşte, daha kalabalık olan Moskova ordusunun neden taarruz etmediğine dair herhangi bir bilgi vermemektedirler. Bununla birlikte, Tatar tehdidi baş gösterince bu kez de Kral Kazimir in ordusu, savunma zafiyeti gösteren Moskova nın 76 A.g.m., s M. Tikhomirov, The Towns of Ancient Rus, Moskova, 1959, s Gustave Alef, a.g.m., s A.g.m., 13,

26 batı bölgelerine saldırdı. II. Vasiliy, büyük bir sorun ile karşı karşıya idi. Aralarındaki mesafe 250 kilometreden fazla olan iki sınır bölgesi, tehlikeli hasımları tarafından sürekli taciz ediliyordu. Moskova nın batısında bulunan Udel (yurtluk, Knez malikânesi) arazileri Litvanyalılar tarafından yağma edilmişti. Mahalli idarecilerin de desteğini alamayan Büyük Knez II. Vasiliy, ya Litvanya ya ya da Tatarlara karşı saldırıya geçmek zorunda idi 80. Ancak bu aşamada II. Vasiliy in sergilediği kararsızlık, Uluğ Muhammed Han tarafından ustaca kullanıldı yılının sonlarına doğru Büyük Knez in ordusu geri çekilince Moskova nın sınır bölgelerinde büyük bir idarî boşluk meydana gelmişti. İlkbahar geldiğinde, Uluğ Muhammed Han bu bölgeyi yağmalaması için oğlu Mahmutek i görevlendirdi. Askerî birlikleri sayı bakımından yetersiz olduğu için başta Çerkezler ve Kazaklar olmak üzere, sınır bölgesinde yaşayan çok sayıdaki başıbozuk kimseyi de ordusuna dâhil etmişti 81. Büyük Knez II. Vasiliy, verimli ve zengin Vladimir-Suzdal bölgesinin Tatarlar tarafından yağmalanacağını bildiği için oldukça tedirgindi. Bunu engellemek için elindeki bütün kuvvetler ile birlikte 14 Haziran 1445 de Moskova dan ayrıldı. Ortodoks mezhebinin dinî ritüelleri gereği, sefer öncesinde birtakım azizlerin mezarlarını ziyaret etti. II. Vasiliy, Udel Knezleri ne kendisine katılmaları yönünde talimat verdi. Ayrıca hizmetinde bulunan Tatar Hanzadesi Birdidad داد) a (بيردی da çağrıda bulunarak, askerleri ile birlikte Suzdal a gelmesini emretti. İki hafta sonra, 29 Haziran günü Yuryev e ulaştığında Nijnij Novgorod garnizonunun Tatar kuşatması altında olduğunu öğrendi. Kuşatma sonunda kale Uluğ Muhammed Han a teslim edilmişti. Nihayet Büyük Knez, 6 Temmuz günü Suzdal şehrinde amcası çocukları Mozhaisk Knezi İvan, Vereia Knezi Mihail ve kayınbiraderi olan Serpuhov Knezi Vasiliy Yaroslaviç ile buluştu. Ancak çağrıda bulunduğu bütün Knezliklerden asker toplamak mümkün olmamıştı. Ayrıca Yuryev e kadar gelen Tatar Hanzade Birdidad, Büyük Knez e yardım etmekten vazgeçerek geri dönmüştü 82. Düzenlenen seferin gidişatı Moskova Büyük Knezi ni sıkıntıya sokmuş; Nijniy Novgorod kalesinin kaybedilmesi ise büyük hayal kırıklığı yaratmıştı. Artık kendilerine 80 A.g.m., s A.g.m., s A.g.m., s

27 olan güvenleri artan Tatarların üstesinden gelmek daha zordu. Ayrıca Birdidad ın sefere iştirak etmemesi ve Moskova tahtında hak iddia eden Galiç Knezi Şemyaka nın tehditkâr tutumu da Moskova nın izlediği savaş stratejisinin çöktüğüne işaret ediyordu Temmuz gecesi, Suzdal yakınlarındaki Kamenka ırmağının sağ tarafında konaklayan Rus ordusunda, düzenlenen seferin sıradan bir askerî yürüyüş olduğu düşüncesi hâkimdi. Knezler ve Boyarlar geceyi yiyip içip, eğlenerek geçirdiler. Fakat ertesi sabah Tatarların yaklaştığı haberi ulaşınca ordugâhta bir hareketlilik görüldü. Moskovalılar, Tatar ordusunun 3500 kişiden daha az bir süvari birliğinden oluştuğunu haber almışlardı. Dolayısıyla savaştan vazgeçip düşman ile anlaşmayı gereksiz görmüşlerdi. Tatarlar, Rusların etrafını kuşatıp ilk şiddetli saldırıyı gerçekleştirdikten sonra uygulanan taktik gereği geri çekilmeye başladılar. Tatarların kaçtığı hissine kapılan Ruslar, coşkulu bir şekilde onları takibe koyuldular. Ancak eski bir Türk-Moğol oyununa kurban gittiklerini anladıklarında artık vakit çok geçti. Moskovalıları tuzağa düşüren Tatarlar şiddetli bir akına başladılar. Sayıca üstün; ancak teşkilattan yoksun olan Moskova ordusunda karışıklık baş gösterdi ve Rus askerleri kaçmaya başladılar 84. M. G. Hudyakov un deyimi ile: Mukadderatın tayin edildiği 7 Temmuz günü, Suzdal civarındaki Spaso-Evfimiyeva Manastırı (Спасо-Евфимиева Монастыря) yakınlarında yapılan meydan savaşında Ruslar perişan olmuştu 85. Bu savaşta II. Vasiliy in Hazinedarı Demid de ölmüştü. Onun taşıdığı, üzerinde Yunan Güneş Tanrısı Helios un sembolü bulunan, II. Vasiliy e ait mühür ise ya kaybolmuş ya da Tatarların eline geçmişti 86. Kaderin bir cilvesi olarak yorumlanan Rus hezimeti, Moskovalılar arasında büyük şaşkınlığa neden olmuş ve bu utanç verici durum daha sonra korkuya dönüşmüştü. Felaket haberi Tatarların gönderdiği bir ulak ve savaştan sağ kurtulanların Moskova ya dönmesi ile çabucak yayılmıştı. Bütün bunlar yetmezmiş gibi 14 Temmuz gecesi, Moskova şehri gizemli bir şekilde yakıldı. Bu büyük yangından sonra şehir tamamen 83 A.g.m., s A.g.m., s M. G. Hudyakov, a.g.e., s. 26, 27; İsmail Aka, Uluğ Muhammed Han, Prof. Dr. İsmail AKA Makaleler 3, Yayına Hazırlayanlar: E. Semih Yalçın-Şarika Gedikli, Ankara, 2005, s Gustave Alef, a.g.m., s

T.C. EGE ÜN VERS TES SOSYAL B L MLER ENST TÜSÜ TÜRK TAR H ANAB L M DALI KÂSIM HANLI I (1445-1681) YÜKSEK L SANS TEZ. HAZIRLAYAN Serkan ACAR

T.C. EGE ÜN VERS TES SOSYAL B L MLER ENST TÜSÜ TÜRK TAR H ANAB L M DALI KÂSIM HANLI I (1445-1681) YÜKSEK L SANS TEZ. HAZIRLAYAN Serkan ACAR T.C. EGE ÜN VERS TES SOSYAL B L MLER ENST TÜSÜ TÜRK TAR H ANAB L M DALI KÂSIM HANLI I (1445-1681) YÜKSEK L SANS TEZ HAZIRLAYAN Serkan ACAR DANI MAN Prof. Dr. smail AKA ZM R 2007 Ç NDEK LER Önsöz...4

Detaylı

TARİH BOYUNCA ANADOLU

TARİH BOYUNCA ANADOLU TARİH BOYUNCA ANADOLU Anadolu, Asya yı Avrupa ya bağlayan bir köprü konumundadır. Üç tarafı denizlerle çevrili verimli topraklara sahiptir. Dört mevsimi yaşayan iklimi, akarsuları, ormanları, madenleriyle

Detaylı

Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Hadrianopolis ten Edrine ye : Bizans Dönemi.......... 4 0.2 Hadrianopolis Önce Edrine

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

Doktora Tezi: Kırım Hanlığı nı Kuruluşu ve Osmanlı Himayesinde Yükselişi (1441-1569)

Doktora Tezi: Kırım Hanlığı nı Kuruluşu ve Osmanlı Himayesinde Yükselişi (1441-1569) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Muzaffer Ürekli 2. Doğum Tarihi: 03.05.1955 3. Ünvanı: Yrd.Doç.Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Siyasi Tarih İstanbul Üniversitesi 1977 Y. Lisans ------------

Detaylı

Edirne Camileri - Eski Cami. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Camileri - Eski Cami. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Camileri - Eski Cami Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Eski Cami (Cami-i Atik - Ulu Cami).............. 4 0.1.1 Eski Cami ve Hacı Bayram Veli Söylencesi.......

Detaylı

TAURLAR DAN OSMANLILAR A KIRIM IN SİYASİ TARİHİ POLITICAL HISTORY OF CRIMEA FROM TAURS TO OTTOMAN ÖZET ABSTRACT

TAURLAR DAN OSMANLILAR A KIRIM IN SİYASİ TARİHİ POLITICAL HISTORY OF CRIMEA FROM TAURS TO OTTOMAN ÖZET ABSTRACT Cihan YALVAR TAURLAR DAN OSMANLILAR A KIRIM IN SİYASİ TARİHİ POLITICAL HISTORY OF CRIMEA FROM TAURS TO OTTOMAN Cihan YALVAR 1 ÖZET Karadeniz coğrafyasının stratejik mevkilerinden biri olan Kırım toprakları

Detaylı

Tarihteki Türk Devlet Bayrakları Videosu. Tarihteki Türk Devlet Bayrakları Ders Notu

Tarihteki Türk Devlet Bayrakları Videosu. Tarihteki Türk Devlet Bayrakları Ders Notu Tarihteki Türk Devlet Bayrakları Videosu > Tarihteki Türk Devlet Bayrakları Ders Notu Aşağıda tarihteki 23 Türk devleti hakkında bilgiler verilmiştir. Türkler'in bugüne değin kurmuş oldukları devletlerin

Detaylı

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır.

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır. TÜRKİYE'DEKİ GÖÇLER VE GÖÇMENLER Göç güçtür.hem güç ve zor bir iştir hem de güç katan bir iştir. Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri

Detaylı

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST 1 1) Türklerin Anadolu ya gelmeden önce

Detaylı

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER SOSYAL BİLGİLER KONU:ORTA ASYA TÜRK DEVLETLERİ (Büyük)Asya Hun Devleti (Köktürk) Göktürk Devleti 2.Göktürk (Kutluk) Devleti Uygur Devleti Hunlar önceleri

Detaylı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı III. ÜNİTE TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ ( BAŞLANGIÇTAN X. YÜZYILA KADAR ) A- TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI I-Türk Adının Anlamı

Detaylı

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya ÖTÜKEN MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya Üniversitesi, Tarih Bölümü nden mezun oldu. 2008 yılında

Detaylı

BEDİR SAVAŞI. Nedenleri Savaş Sonuçları UHUD SAVAŞI. Nedenleri. Savaş Sonuçları HENDEK SAVAŞI. Nedenleri. Sonuçları. Kaynakça

BEDİR SAVAŞI. Nedenleri Savaş Sonuçları UHUD SAVAŞI. Nedenleri. Savaş Sonuçları HENDEK SAVAŞI. Nedenleri. Sonuçları. Kaynakça BEDİR SAVAŞI Nedenleri Savaş Sonuçları UHUD SAVAŞI Nedenleri Savaş Sonuçları HENDEK SAVAŞI Nedenleri Kaynakça Sonuçları Bedir savaşın en önemli nedeni Müslümanları hicrete zorlayan Kureyşlilerin, hicret

Detaylı

İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER

İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER III XI 1. Siyasi Durum... 1 a. Dış Siyasi Durum... 1 b. İç Siyasi Durum... 2 2. Coğrafi Durum... 5 a. Çanakkale

Detaylı

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com MİLLİ MÜCADELE TRENİ TRABLUSGARP SAVAŞI Tarih: 1911 Savaşan Devletler: Osmanlı Devleti İtalya Mustafa Kemal in katıldığı ilk savaş Trablusgarp Savaşı dır. Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal in ilk askeri

Detaylı

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi 2 de Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi AK Parti İstanbul İl Kadın Kolları nda AK Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadı. 8 de YIL: 2012 SAYI

Detaylı

Rusya Tarihi (IR413) Ders Detayları

Rusya Tarihi (IR413) Ders Detayları Rusya Tarihi (IR413) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Rusya Tarihi IR413 Seçmeli 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Yok Dersin Dili Dersin Türü

Detaylı

Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi / Journal of Turkish History Researches, Yıl/Vol. 1, Sayı/No. 1 Güz/Fall 2016 ISSN:

Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi / Journal of Turkish History Researches, Yıl/Vol. 1, Sayı/No. 1 Güz/Fall 2016 ISSN: Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi / Journal of Turkish History Researches, Yıl/Vol. 1, Sayı/No. 1 Güz/Fall 2016 ISSN: 2459-0185 Kitap Tanıtımı/ Book Review Heinrich Von Staden, Korkunç İvan Zamanında Rusya,

Detaylı

Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur.

Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Çekerek ırmağı üzerinde Roma dönemine ait köprüde şehrin bu adı ile ilgili kitabe bulunmaktadır. Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Antik Sebastopolis

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Muharrem KESİK İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 Mail : muharremkesik@gmail.com 2. Doğum -

Detaylı

Kültür ve medeniyet 1)DEVLET YÖNETİMİ 2)DİN VE İNANIŞ 3)SOSYAL VE İKTİSADİ HAYAT 4)DİL VE EDEBİYAT 5)BİLİM VE SANAT

Kültür ve medeniyet 1)DEVLET YÖNETİMİ 2)DİN VE İNANIŞ 3)SOSYAL VE İKTİSADİ HAYAT 4)DİL VE EDEBİYAT 5)BİLİM VE SANAT Kültür ve medeniyet 1)DEVLET YÖNETİMİ 2)DİN VE İNANIŞ 3)SOSYAL VE İKTİSADİ HAYAT 4)DİL VE EDEBİYAT 5)BİLİM VE SANAT TİMURLULAR Timur devleti 14.yüzyılın 2. yarısında Çağatay devleti topraklarında kurulmuştur.

Detaylı

Yard. Doç. Dr. Ali AHMETBEYOĞLU

Yard. Doç. Dr. Ali AHMETBEYOĞLU Yard. Doç. Dr. Ali AHMETBEYOĞLU 1964 yılında Kayseri de dünyaya gelen Ali Ahmetbeyoğlu, 1976 yılında Kayseri Namık Kemal İlkokulu ndaki, 1979 yılında Kayseri 50. Dedeman Ortaokulu ndaki, 1982 yılında ise

Detaylı

Ocak 1995: Nehri yüzerek geçen Çeçen gerillalar Rus tankını imha etti

Ocak 1995: Nehri yüzerek geçen Çeçen gerillalar Rus tankını imha etti Ocak 1995: Nehri yüzerek geçen Çeçen gerillalar Rus tankını imha etti Birinci Çeçen Savaşı'nda, Grozni kuşatması esnasında gerçekleştirilen saldırı ve başarılı askeri taktik, ABD ordusu kitaplarında okutuluyor.

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : ORTA ASYA TÜRK TARİHİ Ders No : 0020100004 : Pratik : 0 Kredi : ECTS : 5 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi

Detaylı

OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK

OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK T.C. BAŞBAKANLIK DEVLET ARŞİVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 88 OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK A N K A R A 2 0 0 7 1 P r o j e Y ö n e t i c

Detaylı

Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleri

Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleri On5yirmi5.com Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleri Anadolu da kurulan ilk Türk Beylikleri ve önemi nelerdir? Yayın Tarihi : 2 Kasım 2012 Cuma (oluşturma : 11/18/2015) Anadolu da Kurulan İlk Türk Beylikleri

Detaylı

İKİNCİ BİNYILIN MUHASEBESİ İÇİNDEKİLER

İKİNCİ BİNYILIN MUHASEBESİ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER B İ R İ N C İ C İ L T Kitap Hakkında 1 Başlarken 5 CENGİZ HAN MEDENİYETE YENİ YOLLAR AÇMIŞTIR 1. Cengiz Han ın Birlik Fikrinden Başka Sermayesi Yoktu 23 2. Birlik, Beraberlik ve Çabuk Öğrenme

Detaylı

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI 5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ Prof. Dr. Atilla SANDIKLI Karadeniz bölgesi; doğuda Kafkasya, güneyde Anadolu, batıda Balkanlar, kuzeyde Ukrayna ve Rusya bozkırları ile çevrili geniş bir havzadır.

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ ENSTİTÜSÜ TEZ YAZIM KURALLARI

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ ENSTİTÜSÜ TEZ YAZIM KURALLARI ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ ENSTİTÜSÜ TEZ YAZIM KURALLARI 1. GİRİŞ Bu kılavuzun amacı; Atatürk Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü nde hazırlanan yüksek

Detaylı

Kitap Tanıtımı/ Book Review İlyas Kemaloğlu, Rusların Gözüyle Türkler, Kaknüs Yayınları, İstanbul 2015

Kitap Tanıtımı/ Book Review İlyas Kemaloğlu, Rusların Gözüyle Türkler, Kaknüs Yayınları, İstanbul 2015 VAKANÜVİS- Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi/ International Journal of Historical Researches, Mart/March 2016, Yıl/Vol. 1, No. 1 ISSN: 2149-9535 Kitap Tanıtımı/ Book Review İlyas Kemaloğlu, Rusların

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SOSYAL BiLiMLER LiSESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 ic;indekiler I ÜNiTE: BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 1. BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 A. COGRAFYA KESiFLERi

Detaylı

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiyenin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V GİRİŞ 1 A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 BİRİNCİ BÖLÜM: AVRUPA SİYASAL TARİHİ 1 2 I.

Detaylı

Rusya Tarihi (IR413) Ders Detayları

Rusya Tarihi (IR413) Ders Detayları Rusya Tarihi (IR413) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Rusya Tarihi IR413 Seçmeli 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Yok Dersin Dili Dersin Türü

Detaylı

EĞİTİM- ÖĞRETİM YILI NUH MEHMET YAMANER ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ 10.SINIF OSMANLI TARİHİ I. DÖNEM I. YAZILI SORULARI A GURUBU

EĞİTİM- ÖĞRETİM YILI NUH MEHMET YAMANER ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ 10.SINIF OSMANLI TARİHİ I. DÖNEM I. YAZILI SORULARI A GURUBU Ertuğrul Gazi 1) * Orhan Bey tarafından fethedilmiş olup başkent buraya taşınmıştır. * İpek sanayisinin merkezi konumundaki bu bölgenin fethiyle Osmanlı gelirleri. Yukarıdaki özellikleri verilmiş bölge

Detaylı

KAYACIK KÖYÜ HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kayacık Köyü nün isminin kaynağı hakkında iki rivayet bulunmaktadır. Bunlar şöyle açıklanabilir.

KAYACIK KÖYÜ HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kayacık Köyü nün isminin kaynağı hakkında iki rivayet bulunmaktadır. Bunlar şöyle açıklanabilir. Araştırmanın Yapıldığı Kayacık Köyü Hakkında Genel Bilgiler KAYACIK KÖYÜ HAKKINDA GENEL BİLGİLER KAYACIK İSMİNİN KAYNAĞI Kayacık Köyü nün isminin kaynağı hakkında iki rivayet bulunmaktadır. Bunlar şöyle

Detaylı

Her milletin dili kimliğidir eğer dilinizi yozlaştırırsanız kimliğiniz erozyona uğrar.

Her milletin dili kimliğidir eğer dilinizi yozlaştırırsanız kimliğiniz erozyona uğrar. Her milletin dili kimliğidir eğer dilinizi yozlaştırırsanız kimliğiniz erozyona uğrar. Bu bakışla yola çıkarsak biz dilimizi ne kadar koruyoruz bir bakalım Yıl: 1965 "Karşıma âniden çıkınca ziyâdesiyle

Detaylı

SABARLAR Türk Milli Kültürü, Türk Milli Kültürü, Belleten, Belleten,

SABARLAR Türk Milli Kültürü, Türk Milli Kültürü, Belleten, Belleten, 1 SABARLAR Sabarlar, 463-558 yılları arasında Karadeniz in kuzeyinde ve Kafkaslar da mühim rol oynayan bir Türk kavmidir. Bu kavim hakkındaki bilgileri ancak değişik yabancı kaynaklarda bulabiliyoruz.

Detaylı

Program. AÇILIŞ 15 EKİM 2014 10:00-12:00 İstanbul Üniversitesi Cemil Bilsel Konferans Salonu

Program. AÇILIŞ 15 EKİM 2014 10:00-12:00 İstanbul Üniversitesi Cemil Bilsel Konferans Salonu Program AÇILIŞ 15 EKİM 2014 10:00-12:00 İstanbul Üniversitesi Cemil Bilsel Konferans Salonu TEBLİĞLER 15-17 EKİM 2014 İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Konferans Salonları KAPANIŞ OTURUMU 17 Ekim

Detaylı

Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: MUSTAFA KEMAL İN HAYATI

Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: MUSTAFA KEMAL İN HAYATI Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: MUSTAFA KEMAL İN HAYATI KONU ÖZETİ Bu başlık altında, ünitenin en can alıcı bilgileri, kazanım sırasına göre en alt başlıklara ayrılarak hap bilgi niteliğinde konu özeti olarak

Detaylı

Uluslararası Avrasya Ekonomileri Konferansı

Uluslararası Avrasya Ekonomileri Konferansı Serdivan Turizm Uluslararası Avrasya Ekonomileri Konferansı Kazan-Tataristan / Rusya Tur Programı 8 Eylül 2015 13 Eylül 2015 Gün Program 08.09.2015 Salı Istanbul-Kazan gidiş 09.09.2015 Çarşamba Sviyazhsk

Detaylı

Edirne Tarihi - Edirne nin Yaşadığı İşgaller. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Tarihi - Edirne nin Yaşadığı İşgaller. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Tarihi - Edirne nin Yaşadığı İşgaller Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Edirne nin Yaşadığı İşgaller - Dört İşgal Dönemi........ 4 0.2 İlk Rus İşgal

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. Diyalog Tamamlama...24 2. Haftanýn Testi...25

ÝÇÝNDEKÝLER. Diyalog Tamamlama...24 2. Haftanýn Testi...25 ÝÇÝNDEKÝLER A. BÝRÝNCÝ TEMA: BÝREY VE TOPLUM Küçük Cemil...11 Bilgi Hazinemiz (Hikâye Yazmaya Ýlk Adým)...14 Güzel Dilimiz (Çaðrýþtýran Kelimeler - Karþýlaþtýrma - Þekil, Sembol ve Ýþaretler - Eþ Anlamlý

Detaylı

Nihat Sami Banar!ı, Resimli Türk Edebiyatı Tarihi, s. 89-93'ten özetlenmiştir.

Nihat Sami Banar!ı, Resimli Türk Edebiyatı Tarihi, s. 89-93'ten özetlenmiştir. Uygur Devleti Ders Anlatım Videosu UYGUR DEVLETİ (744 840 ) Uygurlar, Asya Hun Devleti ne bağlı olarak Orhun ve Selenga nehirleri kıyılarında yaşamışlardır. II. Kök Türk Devleti'nin son zamanlarında Basmiller

Detaylı

DEVRİNİ AŞAN ALİM ULUĞ BEY

DEVRİNİ AŞAN ALİM ULUĞ BEY DEVRİNİ AŞAN ALİM ULUĞ BEY Hasan POLAT * Bilim dünyasında, ilk olarak aritmetikte ondalık sayı usulünü kullanma şerefini taşıyan ve Uluğ Bey Rasathanesinin ilk müdürü olan GIYASÜDDİN CEMŞİT, 1425 yılında

Detaylı

Kent Devleti nden Akdeniz İmparatorluğuna: İtalya da Fetih ve Genişleme

Kent Devleti nden Akdeniz İmparatorluğuna: İtalya da Fetih ve Genişleme Kent Devleti nden Akdeniz İmparatorluğuna: İtalya da Fetih ve Genişleme Geçmiş İ.Ö. 5. yüzyıldan 3. yüzyıla kadar Roma, bir yandan sınıf çatışmalarına sahne olurken öte yandan İtalya yarımadasındaki diğer

Detaylı

O, hiçbir sözü kendi arzularına göre söylememektedir. Aksine onun bütün dedikleri Allah ın vahyine dayanmaktadır.

O, hiçbir sözü kendi arzularına göre söylememektedir. Aksine onun bütün dedikleri Allah ın vahyine dayanmaktadır. İslam çok yüce bir dindir. Onun yüceliği ve büyüklüğü Kur an-ı Kerim in tam ve mükemmel talimatları ile Hazret-i Resûlüllah (S.A.V.) in bu talimatları kendi yaşamında bizzat uygulamasından kaynaklanmaktadır.

Detaylı

100. Yılında Çanakkale ye Develi den güzel bir ziyaret gerçekleştirildi. Fethinin 562. Yılı olması münasebetiyle gezinin ilk yarısı İstanbul a

100. Yılında Çanakkale ye Develi den güzel bir ziyaret gerçekleştirildi. Fethinin 562. Yılı olması münasebetiyle gezinin ilk yarısı İstanbul a 100. Yılında Çanakkale ye Develi den güzel bir ziyaret gerçekleştirildi. Fethinin 562. Yılı olması münasebetiyle gezinin ilk yarısı İstanbul a ayrıldı. İki önemli tarih, iki önemli şehir bu gezide buluştu.

Detaylı

SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ

SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ BAKİ SARISAKAL SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ 1880 yılının başında Samsun da açıldı. Üçüncü Ordu nun sorumluluğu altındaydı. Okulun öğretmenleri subay ve sivillerdi. Bu okula öğrenciler

Detaylı

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı.

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı. MUSUL SORUNU VE ANKARA ANTLAŞMASI Musul, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmadan önce Osmanlı Devleti'nin elinde idi. Ancak ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra Musul İngilizler tarafından işgal edildi.

Detaylı

SEL FELAKETİNE YÖNELİK ACİL YARDIM PROJESİ-AFGANİSTAN

SEL FELAKETİNE YÖNELİK ACİL YARDIM PROJESİ-AFGANİSTAN SEL FELAKETİNE YÖNELİK ACİL YARDIM PROJESİ-AFGANİSTAN İHH Projeler Birimi Nisan 2014 PROJENİN KONUSU Bu proje Afganistan ın üç şehrinde, Badğis, Serpul ve Cevizcan, büyük hasara sebep olan sel felaketinde

Detaylı

KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI

KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI Yrd. Doç. Dr. Yaşar SARI Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, Kırgızistan Giriş Kırgızistan Orta Asya bölgesindeki toprak ve

Detaylı

15 Mayıs 2009 al-dimashqiyye Salonu

15 Mayıs 2009 al-dimashqiyye Salonu Suriye Arap Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Bashar al-assad ın Türkiye Cumhurbaşkanı Sayın Abdullah Gül ve Bayan Hayrünnisa Gül onuruna verilen Akşam Yemeği nde yapacakları konuşma 15 Mayıs 2009 al-dimashqiyye

Detaylı

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ 1. Osmanlı İmparatorluğu nun Gerileme Devrindeki olaylar ve bu olayların sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ilişkilerden hangisi bu devir için geçerli

Detaylı

GÖÇ DUVARLARI. Mustafa ŞAHİN

GÖÇ DUVARLARI. Mustafa ŞAHİN Mustafa ŞAHİN 07 Eylül 2015 GÖÇ DUVARLARI Suriye de son yıllarda yaşanan dram hepimizi çok üzmekte. Savaştan ötürü evlerini, yurtlarını terk ederek yeni yaşam kurma ümidiyle muhacir olan ve çoğunluğu göç

Detaylı

T.C. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARINDA YÖNTEM VE TEKNİKLER SEMİNERİ

T.C. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARINDA YÖNTEM VE TEKNİKLER SEMİNERİ T.C. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARINDA YÖNTEM VE TEKNİKLER SEMİNERİ KONU: ESKİ TÜRKLERDE KALIN VE KALININ HUKUKİ DURUMU HAZIRLAYAN

Detaylı

16 EKİM CUMA. Salon B (Alt Salon) BİRİNCİ OTURUM(10.50-12.40) Salon A (Üst Salon) BİRİNCİ OTURUM(10.50-12.40)

16 EKİM CUMA. Salon B (Alt Salon) BİRİNCİ OTURUM(10.50-12.40) Salon A (Üst Salon) BİRİNCİ OTURUM(10.50-12.40) 16 Ekim 2015 BİRİNCİ OTURUM(10.50-12.40) Doç. Dr. Osman Karatay 10.50-11.20 Prof. Durmuş ARIK Çuvaşlarda Ata Ruhlarıyla İlgili İnanış ve Uygulamalar 11.20-11.40 Prof. Harun GÜNGÖR Erciyes Üniversitesi

Detaylı

ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ

ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ SOSYAL BÝLGÝLER - DÝN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ 1 [ 9 ] A kitapçýðý soru numarasý B kitapçýðý soru numarasý 1[9] Anadolu uygarlýklarýndan Ýyonyalýlar denizcilik ve deniz ticaretiyle uðraþmýþlardýr.

Detaylı

UZAK ELLER- KIRIM DOSYASI 1. BÖLÜM

UZAK ELLER- KIRIM DOSYASI 1. BÖLÜM UZAK ELLER- KIRIM DOSYASI 1. BÖLÜM Kırım, Karadeniz in kuzeyinde bir yarım ada, bizim yeşil adamızdır. Bereketli toprakları, yer altı ve toprak üstü zenginlikleri ile tüm dünyanın dikkatini çeken Tatarlar

Detaylı

İLİM HALKALARI PROJESİ

İLİM HALKALARI PROJESİ Takdim İşgal devleti İsrail in 2004 yılında, Gazze ve Batı Şeria sınırları ile 1948 topraklarını ayırmak için bir duvar inşa etmiştir. Bu duvarların inşa edilme sebebi İsrail in işgal topraklarında yapacak

Detaylı

FATİH SULTAN MEHMET İN Sarayları

FATİH SULTAN MEHMET İN Sarayları 54 MİMARİ I FATİH SULTAN MEHMET İN SARAYLARI FATİH SULTAN MEHMET İN Sarayları Yazı ve Fotoğraf: İsmail Büyükseçgin / seckinmimarlik@ttmail.com Eski Saray (Beyazıt Sarayı) MİMARİ I FATİH SULTAN MEHMET İN

Detaylı

Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat

Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Tarih / Terra Cotta Savaşçıları, Çin Halk Cumhuriyeti Kitap / Türkan Röportaj / Doç. Dr. Okan Gülbahar El Sanatları / Geleneksel

Detaylı

Ders Adı : YÜZYIL ASYA TÜRK TARİHİ I Ders No : Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 5. Ders Bilgileri.

Ders Adı : YÜZYIL ASYA TÜRK TARİHİ I Ders No : Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 5. Ders Bilgileri. Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : 13-20. YÜZYIL ASYA TÜRK TARİHİ I Ders No : 0020100022 : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 5 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim

Detaylı

TÜRKİYE ve IRAK. I I. TARİHSEL ARKA PLAN: ABD İŞGALİNE KADAR TÜRKİYE-IRAK İLİŞKİLERİ İngiliz Ordusu, 30 Ekim 1918'de imzaladığı Mondros Mütarekesi'ne rağmen, kuzeye doğru yaptığı son bir hamle ile Musul

Detaylı

Cezayir'den yükselen bir ses: Yalnızca İslam hükmedecek!

Cezayir'den yükselen bir ses: Yalnızca İslam hükmedecek! Cezayir'den yükselen bir ses: Yalnızca İslam hükmedecek! Cezayir'de 1990'lı yıllardaki duvar yazıları, İslamcılığın yükseldiği döneme yönelik yakın bir tanıklık niteliğinde. 10.07.2017 / 18:00 Doksanlı

Detaylı

Çanakkale Savaşı'ndaki Osmanlı Yahudileri

Çanakkale Savaşı'ndaki Osmanlı Yahudileri Çanakkale Savaşı'ndaki Osmanlı Yahudileri Çanakkale Savaşları, Birinci Dünya Savaşı ve Osmanlı Yahudileri sergisi Caddebostan Kültür Merkezi'nde (CKM) açıldı. 500. Yıl Vakfı, Kadıköy Belediyesi ve Haydarpaşa-Kadıköy

Detaylı

Abdrasul İSAKOV. Tarih Kritik - Sayı 2, Ocak Dr.,

Abdrasul İSAKOV. Tarih Kritik - Sayı 2, Ocak Dr., Kırgızlar ve Kıpçaklar, IX. Asrın Yarısından XVI. Asra Kadar Kırgızlar ve Kıpçakların Etno-siyasi İlişkileri Mehmet Kıldıroğlu Ankara, Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2013, XIX+311 sayfa, İSBN: 978-975-16-2711-7.

Detaylı

9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL

9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL 9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL 9 EYLÜL 1922 Güzel İzmir imizin kurtuluşu, bugün doksan birinci yılına basıyor. Bu mutlu günü anarken, harp tarihinde eşi görûlmiyen Başkomutanlık Meydan Muharebesindeki geniş

Detaylı

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük DİRİLİŞİN DESTANI: SAKARYA

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük DİRİLİŞİN DESTANI: SAKARYA 1 Kütahya- Eskişehir Savaşı nda ordumuz Sakarya Nehri nin doğusuna çekilmişti. 2 TEKÂLİF-İ MİLLİYE NİN SAKARYA SAVAŞI NA ETKİSİ Tekâlif-i Milliye kararları daha uygulamaya yeni başlandığı için Sakarya

Detaylı

Kırım ın İdarî (1600-1774) Dr. Ömer Bıyık

Kırım ın İdarî (1600-1774) Dr. Ömer Bıyık Kırım ın İdarî ve Sosyo-EkonomIk TarIhI (1600-1774) Dr. Ömer Bıyık Ömer Bıyık; 01.08.1974 tarihinde Niğde'de doğdu. İlk ve orta öğretimini Manisa'da tamamladı. 1995 yılında Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi

Detaylı

AKDENİZ DE COĞRAFYA, TEKNOLOJİ VE SAVAŞ:

AKDENİZ DE COĞRAFYA, TEKNOLOJİ VE SAVAŞ: sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 12 / 2005, s. 227-233 kitap tanıtımı AKDENİZ DE COĞRAFYA, TEKNOLOJİ VE SAVAŞ: Araplar, Bizanslılar, Batılılar ve Türkler John H. Pryor (trc. Füsun Tayanç

Detaylı

IV.HAFTA XX.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU

IV.HAFTA XX.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU IV.HAFTA XX.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU Osmanlı Devleti nin 19. yüzyılda uyguladığı denge siyaseti bekleneni vermemiş; üç kıtada sürekli toprak kaybetmiş ve yeni yeni önem kazanan petrol Osmanlı

Detaylı

Türkiye nin Yeni Anayasa Arayışı: 2011-2013 TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu Tecrübesi

Türkiye nin Yeni Anayasa Arayışı: 2011-2013 TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu Tecrübesi Taylan BARIN Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi Türkiye nin Yeni Anayasa Arayışı: 2011-2013 TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu Tecrübesi AK Parti, CHP, MHP ve BDP

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ ÜNİVERSİTELERDE OKUYAN TÜRK ASILLI ÖĞRENCİLERİN OKUMA ALIŞKANLIKLARINA YÖNELİK ANKET ÇALIŞMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TÜRKİYE DEKİ ÜNİVERSİTELERDE OKUYAN TÜRK ASILLI ÖĞRENCİLERİN OKUMA ALIŞKANLIKLARINA YÖNELİK ANKET ÇALIŞMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TÜRKİYE DEKİ ÜNİVERSİTELERDE OKUYAN TÜRK ASILLI ÖĞRENCİLERİN OKUMA ALIŞKANLIKLARINA YÖNELİK ANKET ÇALIŞMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Türkana HÜSEYNOVA Bu anket; Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan,

Detaylı

1- Tevrat ve İncil'e Göre Hz. Muhammed (Abdulahad Davud'dan tercüme), İzmir, 1988.

1- Tevrat ve İncil'e Göre Hz. Muhammed (Abdulahad Davud'dan tercüme), İzmir, 1988. 1) PROF. DR. NUSRET ÇAM Yayınlanmış kitaplar şunlardır: 1- Tevrat ve İncil'e Göre Hz. Muhammed (Abdulahad Davud'dan tercüme), İzmir, 1988. 2- Adana Ulu Câmii Külliyesi, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara,

Detaylı

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ DERSİ I.DÖNEM MÜFREDAT PROGRAMI

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ DERSİ I.DÖNEM MÜFREDAT PROGRAMI HAFTALAR KONULAR 1. Hafta TÜRK DEVRİMİNE KAVRAMSAL YAKLAŞIM A-) Devlet (Toprak, İnsan Egemenlik) B-) Monarşi C-) Oligarşi D-) Cumhuriyet E-) Demokrasi F-) İhtilal G-) Devrim H-) Islahat 2. Hafta DEĞİŞEN

Detaylı

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6]

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6] K U R B A N Şartlarını hâiz olub,allah a yaklaşmak amacıyla kesilen kurban;hz. Âdem in çocuklarıyla başlayıp [1],Hz. İbrahim-in oğlu İsmail-in kurban edilmesinin emredilmesi[2],daha sonra onun yerine koç

Detaylı

Orta Asya daki satranç hamleleri

Orta Asya daki satranç hamleleri Orta Asya daki satranç hamleleri Enerji ve güvenlik en büyük rekabet alanı 1 Üçüncü on yılda Hazar Bölgesi enerji kaynakları Orta Asya üzerindeki rekabetin en ön plana çıktığı alan olacak. Dünya Bankası

Detaylı

Kafkasya ve Türkiye Zor Arazide Komfluluk Siyaseti

Kafkasya ve Türkiye Zor Arazide Komfluluk Siyaseti Kafkasya ve Türkiye Zor Arazide Komfluluk Siyaseti Leyla Tavflano lu Çok sıklıkla Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan a gittiğim için olsa gerek beni bu oturuma konuşmacı koydular. Oraların koşullarını

Detaylı

Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu nun bir kuruluşudur. Mahmutbey mh. Deve Kald r mı cd. Gelincik sk. no:6 Ba c lar / stanbul, Türkiye

Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu nun bir kuruluşudur. Mahmutbey mh. Deve Kald r mı cd. Gelincik sk. no:6 Ba c lar / stanbul, Türkiye Zehra Aydüz, 1971 Balıkesir de doğdu. 1992 yılında İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü nü bitirdi. Özel kurumlarda Tarih öğretmenliği yaptı. Evli ve üç çocuk annesi olan yazarın çeşitli dergilerde yazıları

Detaylı

KAPADOKYA. Melih ÖZTEKİN. Eralp ÖZYAĞCI. Mert ÇİL. Başak DEMİRBAŞ

KAPADOKYA. Melih ÖZTEKİN. Eralp ÖZYAĞCI. Mert ÇİL. Başak DEMİRBAŞ KAPADOKYA Hazırlayanlar; Öğretmen;B. Perihan SALMAN Orçun Can CEVİZ ÖZEL EGE LİSESİ Melih ÖZTEKİN Eralp ÖZYAĞCI Mert ÇİL Başak DEMİRBAŞ 1 ÖNSÖZ Kapadokya yöresindeki eski çağlardan kalma bazı medeniyetler

Detaylı

Rahman ve Rahim Olan Allah ın Adıyla HİCRİ-2 YAHUDİLERLE İLİŞKİLER KAYNUKAOĞULLARININ MEDİNEDEN ÇIKARTILMASI

Rahman ve Rahim Olan Allah ın Adıyla HİCRİ-2 YAHUDİLERLE İLİŞKİLER KAYNUKAOĞULLARININ MEDİNEDEN ÇIKARTILMASI 15.03.2010 Rahman ve Rahim Olan Allah ın Adıyla HİCRİ-2 YAHUDİLERLE İLİŞKİLER KAYNUKAOĞULLARININ MEDİNEDEN ÇIKARTILMASI Müslümanlarla yaptıkları antlaşmaya ilk ihanet eden Yahudi kabilesi Kaynukâ'oğullarıdır.

Detaylı

Doğukan Türkekul Akgün TURK 102-1. Seda Uyanık. Tarih: 25.09.2014. Başlık: Budapeşte Gezi Notlarım. Budapeşte Gezi Notlarım

Doğukan Türkekul Akgün TURK 102-1. Seda Uyanık. Tarih: 25.09.2014. Başlık: Budapeşte Gezi Notlarım. Budapeşte Gezi Notlarım Doğukan Türkekul Akgün 21302032 TURK 102-1 Seda Uyanık Tarih: 25.09.2014 Başlık: Budapeşte Gezi Notlarım Budapeşte Gezi Notlarım Lise yıllarımdan beri arkadaşımla her yaz beraber tatile gitme planı yapar

Detaylı

Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN*

Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN* Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN* * Gnkur.ATASE D.Bşk.lığı Türk kültüründe bayrak, tarih boyunca hükümdarlığın ve hâkimiyetin sembolü olarak kabul edilmiştir. Bayrak dikmek bir yeri mülkiyet sahasına

Detaylı

21.05.2014 Çarşamba İzmir Gündemi

21.05.2014 Çarşamba İzmir Gündemi 21.05.2014 Çarşamba İzmir Gündemi Doğu Akdeniz de Son Gelişmeler ve Kıbrıs, İKÇÜ de Ele Alındı İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Çelebi Avrupa Birliği Merkezi nin

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4

Detaylı

AKÇAABAD VAKFIKEBĠR NÜFUS KÜTÜĞÜ - (1835-1845)

AKÇAABAD VAKFIKEBĠR NÜFUS KÜTÜĞÜ - (1835-1845) AKÇAABAD VAKFIKEBĠR NÜFUS KÜTÜĞÜ - (1835-1845) C. Yunus Özkurt Osmanlı döneminde ilk genel nüfus sayımı, II. Mahmud döneminde 1831 (Hicri: 1246) yılında alınan bir karar ile uygulanmaya başlamıştır (bundan

Detaylı

TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1

TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1 TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1 Çeşitli Türk topluluklarının mitolojileriyle ilgili malzemelerin bir çoğunu bilim adamları, misyonerler, seyyahlar ya da bazı yabancı araştırmacılar tarafından derlenmiştir.

Detaylı

SURUÇ İLÇEMİZ. Suruç Meydanı

SURUÇ İLÇEMİZ. Suruç Meydanı SURUÇ İLÇEMİZ Suruç Meydanı Şanlıurfa merkez ilçesine 43 km uzaklıkta olan ilçenin 2011 nüfus sayımına göre toplam nüfusu 100.912 kişidir. İlçe batısında Birecik, doğusunda Akçakale, kuzeyinde Bozova İlçesi,

Detaylı

13.İstanbul Mobilya Fuarı ve Mobilya Sektörü

13.İstanbul Mobilya Fuarı ve Mobilya Sektörü 13.İstanbul Mobilya Fuarı ve Mobilya Sektörü 13.İstanbul Mobilya Fuarı (İSMOB)ve Mobilya Sektörü yazımızda 2017 nin ilk fuarı olan Mobilya fuarı hakkında ve mobilya sektörünü ele aldık. Fuar 10 Ocak da

Detaylı

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen Muâz b. Cebel'in Hz. Peygamber in (s.a.v.) sorduğu

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

Sosyal bilgiler öğretmeninin verdiği bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sosyal bilgiler öğretmeninin verdiği bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? S-1 Sosyal bilgiler öğretmeni: (ikinci Meşrutiyet in ilanının ardından (Meşrutiyet karşıtı gruplar tarafından çıkarılan 31 Mart Ayaklanması, kurmay başkanlığını Mustafa Kemal in yaptığı Hareket Ordusu

Detaylı

1 İSMAİL GASPIRALI HER YIL BİR BÜYÜK TÜRK BİLGİ ŞÖLENLERİ. Mehmet Saray

1 İSMAİL GASPIRALI HER YIL BİR BÜYÜK TÜRK BİLGİ ŞÖLENLERİ. Mehmet Saray Mehmet Saray 1942'de Afyon'un Dinar kazasında doğdu. Orta öğrenimini Çivril ve Isparta'da yapan Saray, 1961-1966 arasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nü bitirdi. 1968-1978 yılları

Detaylı

ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME. ТУРКИЙ ТAФСИР (XII-XII acp) *

ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME. ТУРКИЙ ТAФСИР (XII-XII acp) * - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p.981-986, TURKEY ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME ТУРКИЙ ТAФСИР

Detaylı

RUSYA TARİHİ VİZE DERS NOTLARI

RUSYA TARİHİ VİZE DERS NOTLARI RUSYA TARİHİ VİZE DERS NOTLARI (NOT:Aşağıda aktarılan bilgiler Rusya Tarihi dersini alan öğrencilerin anlatılan konuları takip edebilmeleri amacıyla ve kimi zaman blok alıntılarla çeşitli kaynaklardan

Detaylı