Paralel Hesaplama. Enabling Grids for E-sciencE. Onur Temizsoylu. Grid ve Küme Bilgisayarlarda Uygulama Geliştirme Eğitimi ODTÜ, Ankara

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Paralel Hesaplama. Enabling Grids for E-sciencE. Onur Temizsoylu. Grid ve Küme Bilgisayarlarda Uygulama Geliştirme Eğitimi ODTÜ, Ankara"

Transkript

1 Paralel Hesaplama Onur Temizsoylu ODTÜ, Ankara EGEE and glite are registered trademarks

2 İçerik Neden paralel hesaplama? Terminoloji Paralel hesaplamanın tarihi Teori: Hızlanma, Amdahl Yasası Sınıflandırma Yönetim Modelleri Programlama Modelleri Paralel Donanım Mimarileri Paralel Uygulamalar Örnek Problemler 2

3 Neden Paralel Hesaplama Hesaplama ihtiyaçları, gün geçtikçe artmaktadır. Daha yüksek frekanslı sensörler, görselleştirme kalitesinin artması, dağıtık veri tabanları buna birer örnektir. Diğer taraftan işlemci teknolojisi fiziksel limitlerine (termodinamik, ışık hızı, CMOS transistörler) yaklaşmaktadır. Paralel hesaplama, daha hızlı sonuç almak için bir uygulamaya ait program parçalarının birden fazla işlemcide aynı anda çalıştırılmasıdır. Ağ teknolojilerindeki hızlı gelişmeler paralel hesaplama için kolay edinilebilir ve ulaşılabilir donanımlara izin vermektedir. 3

4 Moore Yasası (?) Intel in kurucularından Gordon E. Moore tarafından ortaya atılmıştır. Mikroişlemciler içindeki transistör sayısı her iki yılda bir iki katına çıkacaktır. Buna bağlı olarak işlemci hızlarının da iki katına çıkması beklenmektedir. Ucuz CMOS transistörlerle üretim, 2008 yılı içinde 45nm üretim teknolojisi bile kullanılsa da hız artışının sonu gelmektedir. Intel, çok çekirdekli işlemciler ile Moore yasasını geçerli kılmaya çalışmaktadır. 4

5 Butters Yasası Ağ dünyasında ise Gerald Butters her dokuz ayda tek bir fiber kablodan geçebilecek veri miktarının iki katına çıktığını öne sürmüştür. Özellikle WDM teknolojisi ile optik kablolar üzerinden transfer edilebilecek veri miktarı artmaktadır. İşlemcilerden farklı olarak farklı dalga boylarında çalışan lazer ışığı kullanıcı farkında olmadan birleştirilmektedir. Lokal ve geniş ağlardaki hızlı teknoloji değişimi ile paralel hesaplama için küme bilgisayarlar, grid hesaplama gibi yöntem ve mimariler ortaya çıkmıştır. 5

6 Terminoloji Süreç ( Process ) İş Parçacığı ( Thread ) Görev ( Task ) Hızlanma ( Speedup ) Ölçeklenebilirlik ( Scalability ) Verimlilik Senkronizasyon ( Synchronization ) Paralel Ek Yükü ( Parallel Overhead ) Süperbilgisayar 6

7 Paralel Hesaplamanın Tarihi İlk paralel hesaplamanın varsayılmaktadır M.Ö. tabletlerde yapıldığı Donanım İşletim Sistemi / Derleyici Uygulamalar Seri Çağı Donanım İşletim Sistemi / Derleyici Uygulamalar Paralel Çağı Ticarileştirme Araştırma Son Ürün 7

8 Paralel Hesaplamanın Tarihi Atanasoff Berry Computer (ABC) 30 OPS UPenn ENIAC 100 kops UNIVAC LARC 150 kflops CRAY MFLOPS CRAY T3E > 1 TFLOPS Intel ASCI Red 1.3 TFLOPS IBM Blue Gene/L 280 TFLOPS 8

9 Paralel Hesaplamanın Tarihi TOP500 Listesine göre son 15 sene içinde süperbilgisayar sistemlerinde mimari değişimi 9

10 Paralelleştirme Bir işin paralelleştirilmesinde programın çalışma zamanını azaltmak amaçlanır. toplam 10

11 Paralelleştirme Ek Yükü İşlemcilerde fazladan geçen süre İletişim ek yükü Senkronizasyon ek yükü Programın paralel olmayan/ olamayan parçaları Paralel programlamada ek yük ve çalışma zamanı hızlanma ve verimlilik ile ifade edilir. İşlemci Zamanı Haberleşme Ek Yükü 8 işle 4 i mci şle mci 2 iş le mc i Ek yük: 1 ci m le ş i Çalışma Zamanında Azalma Çalışma Zamanı 11

12 Hızlanma ve Verimlilik İ sayıda işlemcide programın toplam işlemci zamanını Z(i) olarak ifade edelim. Hızlanma (i) = Z(1) / Z(i) Verimlilik (i) = Hızlanma (i) / i Hızlanma ideal Süper-lineer Saturasyon Felaket İdeal durumda: Z (i) = Z (1) / i Hızlanma (i) = i Verimlilik (i) = 1 Verimlilik İşlemci Sayısı 1 Ölçeklenebilir programlar büyük işlemci sayılarında bile verimli kalırlar. İşlemci Sayısı 12

13 Amdahl Yasası Amdahl yasası: Kodun paralel olmayan kısmı (ek yük), kodun ölçeklenebilirliği konusunda üst limiti oluşturur. Kodun seri kısmını s, paralel kısmını p olarak ifade edersek: 1 =s+p Z (1) = Z (s) + Z (p) = Z (1) * (s + p) = Z (1) * (p + (1-p)) Z (i) = Z (1) * (p/i + (1-p)) Hızlanma (i) = Z (1) / Z (i) = 1 / (p/i + 1 p) Hızlanma (i) < 1 / (1 - p) 13

14 Pratikte Pratikte programları paralelleştirmek Amdahl yasasında görüldüğü kadar zor değildir. Ancak programın çok büyük bir kısmını paralel işlem için harcaması gereklidir. Hızlanma 8.0 P= P= P= % David J. Kuck, Hugh Performance Computing, Oxford Univ.. Press % 40% 60% 80% 100% Kodda Paralel Kısım 1970s 1980s 1990s En iyi paralel kodlar ~99% diliminde 14

15 Coarse/Fine Grained Paralel Fine-Grained: Genelde her döngüde paralelleştirme vardır. Çok sayıda döngü paralleleştirilir. Kodun çok iyi bilinmesine gerek yoktur. Çok fazla senkronizasyon noktası vardır. Coarse-Grained: Geniş döngülerle paralleştirme yapılır. Daha az senkronizasyon noktası vardır. Kodun iyi anlaşılması gerekir. Ana Program Coarse-grained A E B F C G K H L p I J N M O q r s t D Fine-grained 15

16 Ölçeklenebilirlik Ölçeklenebilirliği etkileyen diğer faktörler: İş parçacıkları arası yük dengesizliği : Bir kodun i0 herhangi bir paralel kısmının i1 çalışma zamanı en uzun süren iş i2 parçacığının çalışma zamanıdır. i3 Coarse-Grained programlamada başlangıç ortaya çıkması daha olasıdır. Çok fazla senkronizasyon: Kodda küçük döngüler sırasında her seferinde senkronizasyon yapılırsa bu ek yük getirir. FineGrained programlamada ortaya çıkması daha olasıdır. Çalışma Zamanı bitiş 16

17 Flynn Sınıflandırması Michael J. Flynn paralel bilgisayar mimarilerini komut ve veri akışlarına göre sınıflandırmıştır: SISD (Single Instruction, Single Data) PCler, iş istasyonları SIMD (Single Instruction, Multiple Data) Vektör makineler, Intel SSE MISD (Multiple Instruction, Single Data) Çok fazla örneği yok MIMD (Multiple Instruction, Multiple Data) SGI sunucular, küme bilgisayarlar 17

18 SISD Komutlar Veri Girişi İşlemci Veri Çıkışı 18

19 MISD Komut Akışı A Komut Akışı B Komut Akışı C İşlemci A Girdi Verisi Çıktı Verisi İşlemci B İşlemci C 19

20 SIMD Komut Akışı Girdi Akışı A Girdi Akışı B Girdi Akışı C Çıktı Akışı A İşlemci A Çıktı Akışı B İşlemci B İşlemci C Çıktı Akışı C 20

21 MIMD Komut Akışı A Girdi Akışı A Girdi Akışı B Girdi Akışı C Komut Akışı B Komut Akışı C Çıktı Akışı A İşlemci A Çıktı Akışı B İşlemci B İşlemci C Çıktı Akışı C 21

22 Ortak Bellek MIMD İşlemci A B E L L E K Y O L U İşlemci B B E L L E K Y O L U İşlemci C B E L L E K Y O L U Bellek 22

23 Dağıtık Bellek MIMD IPC IPC Kanalı Kanalı İşlemci A B E L L E K Y O L U BELLEK A İşlemci B B E L L E K Y O L U BELLEK B İşlemci C B E L L E K Y O L U BELLEK C 23

24 Terminoloji - II Son senelerde ağ hızındaki önemli artış ve çoklu çekirdekli işlemcilerin kullanılmaya başlaması ile paralel hesaplama konusunda birçok terminoloji karışıklığı olmaya başlamıştır. MPP, küme bilgisayarlarla hesaplama, dağıtık hesaplama, grid hesaplama... Paralel hesaplamada yaygın kullanılan terimlerden bazıları şunlardır: Multiprocessing: İki veya daha fazla işlemcinin aynı bilgisayar sistemi içinde kullanılmasıdır. Dağıtık hesaplama: Ağ üzerinden iki veya daha fazla bilgisayar üzerinde aynı anda belli bir programa ait parçaların çalıştırıldığı hesaplama. 24

25 Paralel Programlama Modelleri Ortak Hafıza Modelleri Dağıtık Ortak Bellek Posix Threads OpenMP Java Threads (HKU JESSICA, IBM cjvm) Mesaj Tabanlı Modeller PVM MPI Hibrid Modeller Ortak ve dağıtık hafızayı birlikte kullananlar OpenMP ve MPI birlikte kullananlar Nesne ve Servis Tabanlı Modeller Geniş alanda dağıtık hesaplama teknolojileri Nesne: CORBA, DCOM Servis: Web servisleri tabanlı Bilimsel araştırma projelerinde sıklıkla Derleyici tarafından paralelleştirilen ortak bellek tabanlı programlar MPI gibi mesaj paylaşımı tabanlı programlar kullanılmaktadır. Belirli bir programlama modelinin seçimi, genellikle uygulama gereksinimi, kişisel tercih veya donanımla ilgilidir. Ortak hafızaya sahip makineler, hem OpenMP gibi SMP hem de MPI gibi mesaj paylaşımı tabanlı modelleri çalıştırabilirler. 25

26 π sayısını OpenMP ile hesaplamak π= 1 4 dx (1+x2) 0 =0<i<N Σ 4 N(1+((i+0.5)/N)2) #define n main() { double pi, l, ls = 0.0, w = 1.0/n; int i; #pragma omp parallel private(i,l) reduction(+:ls) { #pragma omp for for(i=0; i<n; i++) { l = (i+0.5)*w; ls += 4.0/(1.0+l*l); } #pragma omp master printf( pi is %f\n,ls*w); #pragma omp end master } } Seri programlama şeklinde yazılıyor Otomatik yük dağılımı yapılıyor. Bütün değişkenler paylaşılıyor. 26

27 π sayısını MPI ile hesaplamak π= 1 4 dx (1+x2) 0 =0<i<N Σ 4 N(1+((i+0.5)/N)2) #include <mpi.h> #define N main() { double pi, l, ls = 0.0, w = 1.0/N; int i, mid, nth; MPI_init(&argc, &argv); MPI_comm_rank(MPI_COMM_WORLD,&mid); MPI_comm_size(MPI_COMM_WORLD,&nth); } for(i=mid; i<n; i += nth) { l = (i+0.5)*w; ls += 4.0/(1.0+l*l); } MPI_reduce(&ls,&pi,1,MPI_DOUBLE,MPI_SUM,0,MPI_COMM_WORLD); if(mid == 0) printf( pi is %f\n,pi*w); MPI_finalize(); Önce iş parçacıkları belirleniyor Bütün değişkenler sürece özel kalıyor. Uygulama dışında yük dağılımı ve veri paylaşımı yapılıyor. 27

28 Paralel Uygulamalarda Bağlantı Sıkı bağlı sistemler: Süreçler arasında yoğun haberleşme Gecikme süresine hassas Ortak Bellek Paralel Dağıtık Bellek Paralel 28

29 Paralel Uygulamalarda Bağlantı Gevşek bağlı sistemler: Süreçler arasında haberleşme azdır veya hiç yoktur. Gecikme süresine hassas değillerdir. Ancak bant genişliği veri transferi için etkili olabilir. Parametrik çalışan uygulamalar Süreçler arasında haberleşme yoktur. Kümelerde, grid altyapılarında çalışan uygulamaların çoğunluğunu oluştururlar. 29

30 Paralel Donanım Mimarileri SMP makineler MPP makineler NUMA makineler Superscalar işlemciler Vektör makineler Küme bilgisayarlar 30

31 SMP SMP, birden fazla eş işlemcinin ortak bir belleğe bağlandığı çok işlemcili bir bilgisayar mimarisidir. SMP sistemler, görevleri işlemciler arasında paylaşabilirler. SMP sistemler, paralel hesaplama için kullanılan en eski sistemlerdir ve hesaplamalı bilimlerde yoğun bir şekilde kullanılırlar. 31

32 MPP MPP, binlerce işlemci kullanılabilen çok işlemcili bir mimaridir. Bir MPP sisteminde her işlemci kendi belleğine ve işletim sistemi kopyasına sahiptir. MPP sistemler üzerinde çalışacak uygulamalar eş zamanda çalışacak eş parçalara bölünebilmelidirler. MPP sistemlere yeni işlemci ekledikten sonra uygulamalar yeni paralel kısımlara bölünmelidirler. SMP sistemler ise bundan çok iş parçacığı çalıştırabilir yapıları sayesinde hemen faydalanırlar. 32

33 NUMA NUMA, çok işlemcili makinelerde bellek erişim zamanının bellek yerine göre değiştiği bir bellek tasarımıdır. İlk defa 1990 larda ortaya çıkmıştır. Modern işlemciler, belleklere hızlı bir şekilde erişmeye ihtiyaç duyarlar. NUMA, istenen verinin cache bellekte bulunamaması, belleğin başka işlemci tarafından kullanılması gibi performans sorunlarını her işlemciye bellek vererek aşar. Intel Itanium ve AMD Opteron işlemciler ccnuma tabanlıdır. 33

34 Superscalar İşlemciler 1998 senesinden beri üretilen bütün genel amaçlı işlemciler superscalar işlemcilerdir. Superscalar işlemci mimarisi, tek bir işlemcide makine kodu seviyesinde paralellik sağlar. Superscalar bir işlemci tek bir basamakta birden fazla işlem yapar. 34

35 Vektör Makineler Vektör işlemciler, aynı anda birden fazla veri üstünde matematik işlem yapabilen işlemcilerdir. Şu anda süperbilgisayar dünyasında vektör işlemciler çok az kullanılmaktadırlar. Ancak bugün çoğu işlemci vektör işleme komutları içermektedirler (Intel SSE). Vektör işlemciler, aynı matematiksel komutu farklı veriler üzerinde defalarca çalıştırmak yerine bütün veri yığınını alıp aynı işlemi yapabilirler. 35

36 Küme Bilgisayarlar Hesaplamada küme bilgisayar kullanımı 1994 senesinde NASA da Beowulf projesi ile başlamıştır. 16 Intel 486 DX4 işlemci ethernet ile bağlanmıştır. Yüksek performanslı hesaplama, artık küme bilgisayarlarla hesaplama halini almıştır. Küme bilgisayar, birlikte çalışmak üzere bağlanmış birden fazla sunucudan oluşur. En önemli dezavantajı kullanıcıya tek sistem arayüzü sunamamasıdır. 36

37 Paralel Uygulamalar 37

38 Dünya Simülasyonu Gelişmiş nümerik simülasyon yöntemleri ile sanal bir dünya yaratarak gelecekte dünyanın nasıl görüneceğini hesaplayan bir Japonya da bir projedir. 40 TFLOPS işlem kapasitesine sahiptir. Toplam 10 TByte belleğe sahiptir. Her birinde 8 vektör işlemci bulunan 640 işlemci ucundan oluşur. 38

39 Tera Caltech: Data collection analysis 0.4 TF IA-64 IA32 Datawulf 80 TB Storage Sun IA64 ANL: Visualization LEGEND Cluster Visualization Cluster Storage Server Shared Memory IA32 IA64 IA32 Disk Storage Backplane Router 1.25 TF IA Viz nodes 20 TB Storage IA32 Extensible Backplane Network LA Hub 30 Gb/s 40 Gb/s 30 Gb/s 30 Gb/s 30 Gb/s 30 Gb/s 4 TF IA-64 DB2, Oracle Servers 500 TB Disk Storage 6 PB Tape Storage 1.1 TF Power4 IA64 Chicago Hub Sun IA64 10 TF IA large memory nodes 230 TB Disk Storage 3 PB Tape Storage GPFS and data mining Pwr4 SDSC: Data Intensive NCSA: Compute Intensive EV7 EV68 6 TF EV68 71 TB Storage 0.3 TF EV7 shared-memory 150 TB Storage Server Sun PSC: Compute Intensive PSC integrated Q

40 EGEE Altyapısı Scale > 49 ülkede 224 site ~ işlemci > 15 PB veri alanı > Günde onbinlerce çalışan iş > Yüzden fazla kayıtlı sanal organizasyon 40

41 LHC LHC 7 şer TeV lik enerjiye sahip iki proton demetini çarpıştıracak. LHC 2007 de çalışmaya En yeni süperiletken teknolojisini kullanarak mutlak sıfırın hemen üstünde 2710C de çalışacak., Dedektörleri birer saray büyüklüğünde olan dört deney: 27 km lik çevresiyle dünyadaki en büyük süperiletken uygulaması olacak. ALICE ATLAS CMS LHCb başlayacak 41

42 LHC Verileri 1 Gigabyte (1GB) = 1000MB A DVD filmi Saniyede 40 milyon olay 1 Terabyte (1TB) = 1000GB Dünyanın yıllık kitap üretimi Filtrelemeden sonra saniyede 100 ilginç olay 1 Petabyte (1PB) = 1000TB Bir LHC deneyinin yıllık veri üretimi Her olayda bir megabitlik dijital veri = 0.1 Gigabit/s lik veri kayıt hızı Yılda 1010 olay kaydı = 10 Petabyte/yıllık veri üretimi CMS LHCb ATLAS 1 Exabyte (1EB) = 1000 PB Dünyanın yıllık bilgi üretimi ALICE 42

43 43

Giriş ve Motivasyon. Enabling Grids for E-sciencE. Onur Temizsoylu. BAŞARIM09 ODTÜ, Ankara. www.eu-egee.org

Giriş ve Motivasyon. Enabling Grids for E-sciencE. Onur Temizsoylu. BAŞARIM09 ODTÜ, Ankara. www.eu-egee.org Giriş ve Motivasyon Onur Temizsoylu BAŞARIM09 ODTÜ, Ankara www.eu-egee.org EGEE and glite are registered trademarks İçerik Neden paralel hesaplama? Terminoloji Paralel hesaplamanın tarihi Teori: Hızlanma,

Detaylı

Uygulamaların Grid e Aktarılması

Uygulamaların Grid e Aktarılması Uygulamaların Grid e Aktarılması www.grid.org.tr Bu sunum, Peter Kacsuk ve Gergely Sipos Introduction to Grids and Grid applications ve C. Loomis Characteristic of Grid Applications sunumlarından alıntılar

Detaylı

Grid Uygulamaları. www.grid.org.tr

Grid Uygulamaları. www.grid.org.tr Grid Uygulamaları www.grid.org.tr Bu sunum, Peter Kacsuk ve Gergely Sipos Introduction to Grids and Grid applications ve C. Loomis Characteristic of Grid Applications sunumlarından alıntılar ile oluşturulmuştur.

Detaylı

Küme Bilgisayarlar. Enabling Grids for E-sciencE. Onur Temizsoylu. Grid ve Küme Bilgisayarlarda Uygulama Geliştirme Eğitimi ODTÜ, Ankara

Küme Bilgisayarlar. Enabling Grids for E-sciencE. Onur Temizsoylu. Grid ve Küme Bilgisayarlarda Uygulama Geliştirme Eğitimi ODTÜ, Ankara Küme Bilgisayarlar Onur Temizsoylu ODTÜ, Ankara www.eu-egee.org EGEE and glite are registered trademarks İçerik Neden hesaplamada kümeleme? Kümeleme nedir? Yüksek kullanılabilirlik kümeleri Yük dengeleme

Detaylı

Bilgisayar Ağları ve Dağıtık Programlama

Bilgisayar Ağları ve Dağıtık Programlama KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUARI Bilgisayar Ağları ve Dağıtık Programlama 1. Giriş Bu deneyde paralel programlama standartlarından olan MPI (Message

Detaylı

Eray Özkural. TÜBİTAK UEKAE eray@pardus.org.tr. Bilkent Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Paralel Hesaplama Grubu erayo@cs.bilkent.edu.

Eray Özkural. TÜBİTAK UEKAE eray@pardus.org.tr. Bilkent Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Paralel Hesaplama Grubu erayo@cs.bilkent.edu. Beowulf ve Paralel Programlamaya Giriş Eray Özkural TÜBİTAK UEKAE eray@pardus.org.tr Bilkent Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Paralel Hesaplama Grubu erayo@cs.bilkent.edu.tr Sunum Çerçevesi Beowulf nedir,

Detaylı

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru 1 Konular 1. Bilgisayar Nedir? 2. Bilgisayarın Tarihçesi 3. Günümüz Bilgi Teknolojisi 4. Bilgisayarların Sınıflandırılması

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Giriş Donanım performans kriterleri Eş zamanlı çalışma Güç tüketimi Yazılım performans kriterleri

Detaylı

Ders - 1. BİL 221 Bilgisayar Yapısı GİRİŞ. Ders Hakkında. Ders İzlencesi

Ders - 1. BİL 221 Bilgisayar Yapısı GİRİŞ. Ders Hakkında. Ders İzlencesi Ders - 1 BİL 221 Bilgisayar Yapısı GİRİŞ Ders Hakkında Ders İzlencesi Bilgisayar Sınıfları Kişisel Bilgisayarlar$ Genel amaçlı, çok çeşitli yazılımlar$ Performans - maliyet ödünleşmesi hedeflenir$ Sunucular$

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ KULLANIMI. Bilgisayar I ve Bilgi İletişim Teknolojileri Dersi Öğr.Gör. Günay TEMUR

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ KULLANIMI. Bilgisayar I ve Bilgi İletişim Teknolojileri Dersi Öğr.Gör. Günay TEMUR TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ KULLANIMI Bilgisayar I ve Bilgi İletişim Teknolojileri Dersi Öğr.Gör. Günay TEMUR BİLGİSAYARIN TANIMI VE TARİHÇESİ Bilgisayar, kullanıcıdan aldığı verilerle mantıksal ve aritmetiksel

Detaylı

Büyük Ölçekli Paralel Nükleer Kabuk Modeli Hesaplamaları

Büyük Ölçekli Paralel Nükleer Kabuk Modeli Hesaplamaları Büyük Ölçekli Paralel Nükleer Kabuk Modeli Hesaplamaları Yrd. Doç. Dr. Erdal DİKMEN Süleyman Demirel Üniversitesi Fizik Bölümü Araştırma Grubu: Sündüz Korkmaz (Doktora) Oğuz Öztürk (Yüksek Lisans) Hilal

Detaylı

Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi

Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi İpek ABASIKELEŞ, M.Fatih AKAY Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Çukurova Üniversitesi

Detaylı

Bilgisayar Ağları ve Türleri

Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar ağı, birbirlerine bağlı ve birbirleri arasında metin, ses, sabit ve hareketli görüntü aktarımı yapabilen bilgisayarların oluşturduğu yapıdır. Ağlar sadece bilgisayarlardan

Detaylı

Büyük, Dağıtık, Veri Yoğunluklu Uygulamalarda Programlama Paradigmaları

Büyük, Dağıtık, Veri Yoğunluklu Uygulamalarda Programlama Paradigmaları Büyük, Dağıtık, Veri Yoğunluklu Uygulamalarda Programlama Paradigmaları Güven Fidan AGMLAB Bilişim Teknolojileri 18/10/11 GRID ÇALIŞTAYI 2007 1 MapReduce Nedir? Büyük data kümelerini işlemek ve oluşturmak

Detaylı

DONANIM. 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri

DONANIM. 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri DONANIM 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri DONANIM SİSTEM BİRİMİ ÇEVREBİRİMLERİ Ana Kart (Mainboard) Monitör İşlemci

Detaylı

Cluster i Linux'ta Kümeleme Özgür Yazılım ve Açık Kaynak G 2006 Ali Erdinç Köroğlu

Cluster i Linux'ta Kümeleme Özgür Yazılım ve Açık Kaynak G 2006 Ali Erdinç Köroğlu Cluster i Linux'ta Kümeleme Özgür Yazılım ve Açık Kaynak G 2006 Ali Erdinç Köroğlu Kümelere giriş giriş :) :) Kümeleme nedir? Kümeleme çeşitleri ve ve amaçları RedHat Cluster'a giriş giriş RedHat Cluster

Detaylı

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ Mikroişlemcilerin yapısı tipik olarak 2 alt sınıfta incelenebilir: Mikroişlemci mimarisi (Komut seti mimarisi), Mikroişlemci organizasyonu (İşlemci mikromimarisi). CISC 1980 lerden

Detaylı

Paralel Programlama Ortamları

Paralel Programlama Ortamları Paralel Programlama Ortamları Elis Soylu ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ esoylu@ogu.edu.tr Paralel Programlama Ortamları Paralel Programlama Tanımı İş Parçacığı Tabanlı Yöntemler Java Thread ile Paralel

Detaylı

BİL 542 Paralel Hesaplama. Dersi Projesi. MPJ Express Java Paralel Programlama

BİL 542 Paralel Hesaplama. Dersi Projesi. MPJ Express Java Paralel Programlama BİL 542 Paralel Hesaplama Dersi Projesi MPJ Express Java Paralel Programlama Recep Ali YILMAZ 131419106 Fen Bilimleri Enstitüsü Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Mühendisliği Yüksek Lisans Programı

Detaylı

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir?

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Başlangıç Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Bilgisayar Bilgisayar, kendisine verilen bilgiler

Detaylı

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma Çiğdem İNAN, M. Fatih AKAY Çukurova Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Balcalı-ADANA İçerik Çalışmanın

Detaylı

EMC Forum 2014. Yazılım Temelli Veri Depolama Moro Hekim Sistem Mühendisi moro.hekim@emc.com

EMC Forum 2014. Yazılım Temelli Veri Depolama Moro Hekim Sistem Mühendisi moro.hekim@emc.com EMC Forum 2014 Yazılım Temelli Veri Depolama Moro Hekim Sistem Mühendisi moro.hekim@emc.com 1 ipad KAZANMAK için 1 - @EMCTurkey hesabını takip etmelisiniz. 2 - Tweetinizde 4 noktayı belirtmeyi unutmayın!

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Ders izlencesi Bilgisayara giriş Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarların sınıflandırılması Bilgisayar nasıl çalışır?

Detaylı

Demodülasyon Algoritmaları İçin En İyilenmiş Windows İşletim Sistemi Uygulamaları

Demodülasyon Algoritmaları İçin En İyilenmiş Windows İşletim Sistemi Uygulamaları Demodülasyon Algoritmaları İçin En İyilenmiş Windows İşletim Sistemi Uygulamaları Alparslan Fişne afisne@aselsan.com.tr 1/46 1 İçerik Giriş Demodülasyon Algoritmaları Optimizasyon JNI Kullanımı Sonuçlar

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemleri ve Donanım İşletim Sistemlerine Giriş/ Ders01 1 İşletim Sistemi? Yazılım olmadan bir bilgisayar METAL yığınıdır. Yazılım bilgiyi saklayabilir, işleyebilir

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 İşletim Sistemlerine Giriş Bilgisayar Sistemi uygulama programları derleyici editör komut yorumlayıcı işletim sistemi makina dilinde programlar mikroprogram (ROM da)

Detaylı

Bilişim Teknolojileri Temelleri 2011. Dijital Dünyada Yaşamak

Bilişim Teknolojileri Temelleri 2011. Dijital Dünyada Yaşamak Bilişim Teknolojileri Temelleri 2011 Dijital Dünyada Yaşamak Bilgisayar nedir? Bilgisayar, kullanıcı tarafından girilen bilgileri(veri) işleyen, depolayan istendiğinde girilen bilgileri ve sonuçlarını

Detaylı

Multicore/Multithread Programlama

Multicore/Multithread Programlama Multicore/Multithread Programlama Onur Tolga Şehitoğlu Bilgisayar Mühendisliği 7 Şubat 2008 Başlıklar 1 Gereksinimi Dal ile Süreç Çok İşlemci ve Dal Modelleri Neden Çoklu Dal Programlama? 2 Çok İşlemci/Çok

Detaylı

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi Matematik- Bilgisayar Bölümü, Eskişehir 2

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi Matematik- Bilgisayar Bölümü, Eskişehir 2 Paralel Programlama Ortamları Elis Soylu 1, M. Akçay 2 1 Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi Matematik- Bilgisayar Bölümü, Eskişehir 2 Dumlupınar Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları 1. Günlük yaşantıda bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? 2. Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Donanım Yazılım Bilişim

Detaylı

Solving Solutions. IP-Video ve Ses video kayıt sistemleri

Solving Solutions. IP-Video ve Ses video kayıt sistemleri saynvr NSV1 Serisi IP-Video ve Ses video kayıt sistemleri Analog kameraların dezavantajları: Düşük çözünürlüklü, Kablo maliyeti, Kayıt imkanı kısıtlılığı Uzun mesafelerde tek bir kablo kullanımında sinyal

Detaylı

TR-Grid Oluşumu (TR-Grid Altyapısı ve AB Projeleri)

TR-Grid Oluşumu (TR-Grid Altyapısı ve AB Projeleri) TR-Grid Oluşumu (TR-Grid Altyapısı ve AB Projeleri) www.grid.org.tr Grid nedir? Günümüzde TR-Grid altyapısı için Grid = Kümelerin kümesi Dev sanal süperbilgisayar + Paylaşım kültürü Coğrafi olarak dağıtık

Detaylı

WINDOWS 7. Tekno-K@mp Eğitim ID 98 2/4 (Normal Seviye Kullanıcı) Tekno-K@mp Konu ID 34223. Windows 7 Hakkında Genel Bilgi Ek Bilgi -

WINDOWS 7. Tekno-K@mp Eğitim ID 98 2/4 (Normal Seviye Kullanıcı) Tekno-K@mp Konu ID 34223. Windows 7 Hakkında Genel Bilgi Ek Bilgi - WINDOWS 7 Tekno-K@mp Eğitim ID 98 Seviye 2/4 (Normal Seviye Kullanıcı) Tekno-K@mp Konu ID 34223 Ana Kategori İşletim Sistemleri Alt Kategori Giriş Konu Windows 7 Hakkında Genel Bilgi Ek Bilgi - GENEL BİLGİSAYAR

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Komut Seti Mimarisi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Komut Seti Mimarisi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ Komut Seti Mimarisi Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Komut Seti Mimarisi Bilgisayarın hesaplama karakteristiklerini belirler. Donanım sistemi mimarisi ise, MİB(Merkezi İşlem Birimi),

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri

Bilgi ve iletişim teknolojileri Bilgi ve iletişim teknolojileri 1 Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim ihtiyacı 30\2 Bilişim

Detaylı

III. ULAKNET Eğitim Çalıştayı. Üniversiteler Arası Yüksek Erişilebilirlik. Ali Erdinç Köroğlu Necdet Yücel 02.06.2009

III. ULAKNET Eğitim Çalıştayı. Üniversiteler Arası Yüksek Erişilebilirlik. Ali Erdinç Köroğlu Necdet Yücel 02.06.2009 III. ULAKNET Eğitim Çalıştayı Üniversiteler Arası Yüksek Erişilebilirlik Ali Erdinç Köroğlu Necdet Yücel 02.06.2009 Küme nedir? Kümeleme çeşitleri ve amaçları Kümelemeye giriş Ethernet channel bonding

Detaylı

TR-Grid Oluşumu (TR-Grid Altyapısı ve AB Projeleri)

TR-Grid Oluşumu (TR-Grid Altyapısı ve AB Projeleri) TR-Grid Oluşumu (TR-Grid Altyapısı ve AB Projeleri) www.grid.org.tr Grid nedir? Günümüzde TR-Grid altyapısı için Grid = Kümelerin kümesi Dev sanal süperbilgisayar + Paylaşım kültürü Coğrafi olarak dağıtık

Detaylı

Ham Veri. İşlenmiş Veri Kullanıcı. Kullanıcı. Giriş İşleme Çıkış. Yazılı Çizili Saklama. Doç.Dr. Yaşar SARI-ESOGÜ-Turizm Fakültesi

Ham Veri. İşlenmiş Veri Kullanıcı. Kullanıcı. Giriş İşleme Çıkış. Yazılı Çizili Saklama. Doç.Dr. Yaşar SARI-ESOGÜ-Turizm Fakültesi Kullanıcı Ham Veri İşlenmiş Veri Kullanıcı Giriş İşleme Çıkış Yazılı Çizili Saklama Server PC Laptop PDA (Personal Digital Assitance) Netbook Tablet PC BİLGİSAYAR DONANIM YAZILIM Scanner (Tarayıcı)

Detaylı

Donanımlar Hafta 1 Donanım

Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanım Birimleri Ana Donanım Birimleri (Anakart, CPU, RAM, Ekran Kartı, Sabit Disk gibi aygıtlar, ) Ek Donanım Birimleri (Yazıcı, Tarayıcı, CD-ROM, Ses Kartı, vb ) Anakart (motherboard,

Detaylı

DONANIM 07-08 Bahar Dönemi TEMEL BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

DONANIM 07-08 Bahar Dönemi TEMEL BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ DONANIM 07-08 Bahar Dönemi TEMEL BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ Donanım nedir? Donanım bilgisayarı oluşturan her türlü fiziksel parçaya verilen verilen addır. Donanım bir merkezi işlem biriminden (Central Processing

Detaylı

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU 1 2 KURS MODÜLLERİ 1. BİLGİSAYAR KULLANIMI 3 1. Bilişim (Bilgi ve İletişim) Kavramı Bilişim, bilgi ve iletişim kelimelerinin bir arada kullanılmasıyla meydana gelmiştir. Bilişim, bilginin teknolojik araçlar

Detaylı

İşletme Bilgi Yönetimi. Doç. Dr. Serkan ADA

İşletme Bilgi Yönetimi. Doç. Dr. Serkan ADA İşletme Bilgi Yönetimi Doç. Dr. Serkan ADA Bilgi Toplanmış, organize edilmiş, yorumlanmış ve belli bir yöntemle etkin karar vermeyi gerçekleştirmek amacıyla ilgili birime sevkedilmiş, belirli bir amaç

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

Küme Bilgisayarlarda PBS Kuyruk Sistemi

Küme Bilgisayarlarda PBS Kuyruk Sistemi Küme Bilgisayarlarda PBS Kuyruk Sistemi Aslı Zengin asli@ulakbim.gov.tr Ankara, Ekim 2007 www.grid.org.tr İÇERİK Küme Bilgisayar Bileşenleri Küme Bilgisayar Kuyruk Sistemi PBS Kuyruk Sistemi Özellikleri

Detaylı

Veri Yönetiminde Son Nokta. Sedat Zencirci, Teknoloji Satış Danışmanlığı Direktörü, Orta Asya ve Türkiye

Veri Yönetiminde Son Nokta. Sedat Zencirci, Teknoloji Satış Danışmanlığı Direktörü, Orta Asya ve Türkiye Veri Yönetiminde Son Nokta Sedat Zencirci, Teknoloji Satış Danışmanlığı Direktörü, Orta Asya ve Türkiye Oracle Veri Tabanı 11g & Oracle Exadata Geçen seneden bu yana neler değiģti? Aralık 2010 Oracle Exadata

Detaylı

Kullanıcılar için EGEE ve TR-Grid araçları

Kullanıcılar için EGEE ve TR-Grid araçları Kullanıcılar için EGEE ve TR-Grid araçları ULAKBIM Kullanıcı Eğitimi 2007, Ankara Emrah AKKOYUN Konu Başlığı Denetim ve Yönetim araçları GOCDB SAM GStat RTM TR-Grid PAKITI TR-Grid Ganglia TR-Grid MRTG

Detaylı

Bilgisayar (Computer) Bilgisayarın fiziksel ve elektronik yapısını oluşturan ana birimlerin ve çevre birimlerin tümüne "donanım" denir.

Bilgisayar (Computer) Bilgisayarın fiziksel ve elektronik yapısını oluşturan ana birimlerin ve çevre birimlerin tümüne donanım denir. Bilgisayar (Computer) Bilgisayarın fiziksel ve elektronik yapısını oluşturan ana birimlerin ve çevre birimlerin tümüne "donanım" denir. Bilgisayar ve Donanım Ana Donanım Birimleri Anakart (Motherboard,

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

EYLÜL 2012 ENFORMATİK. Enformatik Bölümü

EYLÜL 2012 ENFORMATİK. Enformatik Bölümü EYLÜL 2012 ENFORMATİK İÇERİK Ders izlencesi Muafiyet sınavı hakkında bilgi Bilgisayara giriş 2 Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarların sınıflandırılması Bilgisayar nasıl çalışır? Bit-Byte

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

BİT in Temel Kavramları

BİT in Temel Kavramları 2 ANKARA MAMAK MEHMET ÇEKİÇ ORTAOKULU 1.3. BİT İN TEMEL KAVRAMLARI 1.3. BİT İN TEMEL KAVRAMLARI Ankara, 2014 Hazırlayan: Mustafa KATLANÇ BİT in Temel Kavramları BİT in Temel Kavramları 3 4 Bilgisayar,

Detaylı

Bilgi İşlemde Yeni Bir Çağ. 2012 IBM Corporation

Bilgi İşlemde Yeni Bir Çağ. 2012 IBM Corporation Bilgi İşlemde Yeni Bir Çağ BT İşletim Maliyetleri Dünya Genelinde Sunucu, Güç, Soğutma ve Yönetim İçin Yapılan Harcamalar 100 %8 %29 %63 130 %11 %46 %43 175 %16 %51 %33 217 %12 %66 %22 tahmini 247 %11

Detaylı

1. Hafıza Depolama Araçları. 2. Hafıza Çeşitleri. 3. Hafıza Ölçümü. 4. Bilgisayar Performansı

1. Hafıza Depolama Araçları. 2. Hafıza Çeşitleri. 3. Hafıza Ölçümü. 4. Bilgisayar Performansı DEPOLAMA 1. Hafıza Depolama Araçları 2. Hafıza Çeşitleri 3. Hafıza Ölçümü 4. Bilgisayar Performansı HAFIZA DEPOLAMA ARAÇLARI HARDDİSK ZİPDİSK SSD BELLEK KARTLARI(SD,CF,MMC,MS) FLASH DİSK CD DVD ROM DİSKET

Detaylı

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI. Bilgi Teknolojisi Temel Kavramları

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI. Bilgi Teknolojisi Temel Kavramları TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI Bilgi Teknolojisi Temel Kavramları Bilgisayar Nedir? Bilgisayar, aritmetiksel işlemler yapabilen, mantıksal kıyaslamalardan sonuçlar çıkarabilen, yüksek kapasitede veri

Detaylı

Çalışma Grupları Eğitimleri. TÜBİTAK ULAKBİM / ANKARA 5-9 Nisan 2010

Çalışma Grupları Eğitimleri. TÜBİTAK ULAKBİM / ANKARA 5-9 Nisan 2010 ULAKBİM - TR-Grid TR-Grid Çalışma Grupları Eğitimleri TÜBİTAK ULAKBİM / ANKARA 5-9 Nisan 2010 İçerik TR-Grid altyapısı Kullanıcı başvuruları, üyelik ve sertifikalar Hesap kümelerine erişim Kullanıcı kaynakları

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır?

Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır? Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır? Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim

Detaylı

ÇORUH ELEKTRİK DAĞITIM A. Ş. BİLGİ İŞLEM ALTYAPI ŞARTNAMESİ 2012

ÇORUH ELEKTRİK DAĞITIM A. Ş. BİLGİ İŞLEM ALTYAPI ŞARTNAMESİ 2012 ÇORUH ELEKTRİK DAĞITIM A. Ş. BİLGİ İŞLEM ALTYAPI ŞARTNAMESİ 2012 TARAFLAR : YÜKLENİCİ Bu şartnameye konu olan iş için sözleşme imzalayan gerçek veya tüzel kişiyi ifade eder. ÇORUH EDAŞ Bu şartnameye konu

Detaylı

ODTÜ Kampüs Izgara Hesaplama Uygulaması

ODTÜ Kampüs Izgara Hesaplama Uygulaması ODTÜ Kampüs Izgara Hesaplama Uygulaması Mete Özay, Tuğba Taşkaya Temizel Enformatik Enstitüsü ODTÜ Taslak Kampüs Izgara Hesaplama Mevcut Uygulamalar ODTÜ Kampüs Izgara Hesaplama Sistem Testleri ODTÜ Kampüs

Detaylı

Küme Bilgisayarlar ve GRID Servisleri www.grid.org.tr

Küme Bilgisayarlar ve GRID Servisleri www.grid.org.tr Küme Bilgisayarlar ve GRID Servisleri www.grid.org.tr Onur Temizsoylu TÜBİTAK ULAKBİM onurt@ulakbim.gov.tr TÜBİTAK ULAKBİM YÜKSEK BAŞARIMLI BİLGİ İŞLEM MERKEZİ LCG - LHC Grid LHC CERN de üretimi süren

Detaylı

İşletim Sistemlerine Genel Bakış

İşletim Sistemlerine Genel Bakış İşletim Sistemlerine Genel Bakış 1.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009 İşletim Sistemi Nedir? Bilgisayar donanımı ile bilgisayar kullanıcısı arasında bir ara katman olarak aracılık etmek İşletim sisteminin

Detaylı

Sistem Yapılanması ve Tanıtım

Sistem Yapılanması ve Tanıtım Sistem Yapılanması ve Tanıtım İstanbul Teknik Üniversitesi Bilişim Enstitüsü Yüksek Başarımlı Hesaplama Laboratuvarı yayınıdır. Laboratuvar kullanıcılarının eğitimleri için düzenlenmiştir. İzin alınmaksızın

Detaylı

SİGORTACILIKTA PERFORMANS: WEBLOGIC COHERENCE, EXADATA

SİGORTACILIKTA PERFORMANS: WEBLOGIC COHERENCE, EXADATA 1 Kasım 2011 Swissotel İstanbul SİGORTACILIKTA PERFORMANS: WEBLOGIC COHERENCE, EXADATA Ali Serdar Yakut Güneş Sigorta Bilgi İşlem Grup Müdürü Presenting with LOGO PUSULA İLE YÖNÜMÜZ

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Mikroişlemci Nedir? Bir bilgisayarın en önemli parçası Mikroişlemcisidir. Hiçbir bilgisayar mikroişlemci olmadan çalışamaz. Bu nedenle Mikroişlemci

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İŞLETİM SİSTEMLERİ Bilinen İşletim Sistemleri İşletim Sistemlerinin Görevleri İşletim Sistemlerinin Gelişim Evresi İşletim Sistemi Türleri İşletim

Detaylı

ENFORMATİK. Enformatik Bölümü

ENFORMATİK. Enformatik Bölümü 2015 ENFORMATİK İÇERİK Ders izlencesi Bilgisayara giriş 2 Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarların sınıflandırılması Bilgisayar nasıl çalışır? Bit-Byte kavramı Ders İzlencesi 3 Dersin amacı

Detaylı

Deprem Merkezi Bulma Uygulamasının JDL İş Akışları ile Paralelleştirilmesi

Deprem Merkezi Bulma Uygulamasının JDL İş Akışları ile Paralelleştirilmesi Deprem Merkezi Bulma Uygulamasının JDL İş Akışları ile Paralelleştirilmesi M.Yilmazer, R. Arikan, M. S. Geden, C. Ozturan, B. Bektas Bogazici University İÇERİK Giriş Deprem Merkezi Bulma Yöntemi Paralelleştirme

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar Yılmaz DEMİR BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ÖĞRETMENİ Ünitelerimiz

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Dersin amacı *Bilgisayarlara giriş, algoritma geliştirme, akış diyagramları *Programlamaya giriş, Java diliyle

Detaylı

Sanal Makineler ve Linux Konteynerlerin Performans Karşılaştırması

Sanal Makineler ve Linux Konteynerlerin Performans Karşılaştırması Sanal Makineler ve Linux Konteynerlerin Performans Karşılaştırması Emre Can YILMAZ 1, Recai OKTAŞ 2 1 Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı, Samsun

Detaylı

PureSystem DeepDive Kaan R. SOYGÜR PROSİSTEM

PureSystem DeepDive Kaan R. SOYGÜR PROSİSTEM PureSystem DeepDive Kaan R. SOYGÜR PROSİSTEM BT ANALİZ Durum Tesbiti 2 Bilişim Teknolojileri Analizi Dünya Genelinde Sunucu, Güç, Soğutma ve Yönetim İçin Harcamalar 2013 1996 2001 %8 %11 %43 %29 %63 %46

Detaylı

2. hafta Bulut Bilişime Giriş

2. hafta Bulut Bilişime Giriş 1 2. hafta Bulut Bilişime Giriş 3. Bulut Bilişime Duyulan İhtiyaç Son yıllarda veri kullanımında görülen artışlar sayesinde verinin elde edilmesi ve üzerinde analizler yapılarak genel değerlendirmelerde

Detaylı

Yaşar Tonta 2005.03.01 - SLAYT 1

Yaşar Tonta 2005.03.01 - SLAYT 1 Bilgi Ağlarına Giriş Yaşar Tonta 2005.03.01 - SLAYT 1 Plan Bilgisayar ağının tanımı Bilgisayar ağlarının sınıflandırılması / Örnekler 2005.03.01 - SLAYT 2 Ağ tanımı (bilgisayar) ağ iki ya da daha fazla

Detaylı

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş 5. PROGRAMLA DİLLERİ 8.1 Giriş 8.2 Yazılım Geliştirme Süreci 8.3 Yazılım Geliştirme Sürecinde Programlama Dilinin Önemi 8.4 Programlama Dillerinin Tarihçesi 8.5 Programlama Dillerinin Sınıflandırılması

Detaylı

MİKROİŞLEMCİLER. Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi

MİKROİŞLEMCİLER. Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi MİKROİŞLEMCİLER Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi Mikroişlemcilerin Tarihi Gelişimi Mikroişlemcilerin tarihi gelişimlerini bir kerede işleyebildikleri bit sayısı referans alınarak dört grupta incelemek

Detaylı

P-GRADE Portalı. Cevat Şener Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Ankara, Türkiye. Peter Kacsuk un sunumundan alıntılarla

P-GRADE Portalı. Cevat Şener Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Ankara, Türkiye. Peter Kacsuk un sunumundan alıntılarla P-GRADE Portalı Cevat Şener Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Ankara, Türkiye Peter Kacsuk un sunumundan alıntılarla 2. ULUSAL GRİD ÇALIŞTAYI, 1-2 Mart 2007, TÜBİTAK, ANKARA

Detaylı

EM205 26/9/2014. Programlamaya giriş Algoritmalar. Amaçlar

EM205 26/9/2014. Programlamaya giriş Algoritmalar. Amaçlar EM205 26/9/2014 Programlamaya giriş Algoritmalar Temel kavramlar Algoritmalar Amaçlar Algoritma kavramını öğrenmek, Algoritmaları ifade edebilmek, Temel matematiksel algoritmaları yazabilmek C programlama

Detaylı

Sunucu Bilgisayarlarda Kullanılan CISC ve RISC İşlemcilerin Performans Karşılaştırımı

Sunucu Bilgisayarlarda Kullanılan CISC ve RISC İşlemcilerin Performans Karşılaştırımı Sunucu Bilgisayarlarda Kullanılan CISC ve RISC İşlemcilerin Performans Karşılaştırımı Aylin Kantarcı Ege Üniversitesi Akademik Bilişim 2015 Eskişehir, 2015 GİRİŞ CISC işlemciler Geriye uyumluluk Karmaşık

Detaylı

uresystem DeepDive aan R. SOYGÜR ROSĐSTEM

uresystem DeepDive aan R. SOYGÜR ROSĐSTEM uresystem DeepDive aan R. SOYGÜR ROSĐSTEM ANALĐZ Durum Tesbiti 201 nolojileri Analizi de Sunucu, Güç, Soğutma ve Yönetim Đçin Harcamalar 2011 2001 %11 46 %43 2006 %12 %22 %16 %33 %51 %66 %11 %6 si ri nolojileri

Detaylı

Bilgisayara Giriş. Bilgisayarlar ilk geliştirilmeye başlandıklarından bugüne kadar geçen süre içerisinde oldukça değişmişlerdir.

Bilgisayara Giriş. Bilgisayarlar ilk geliştirilmeye başlandıklarından bugüne kadar geçen süre içerisinde oldukça değişmişlerdir. Bilgisayara Giriş Bilgisayarlar ilk geliştirilmeye başlandıklarından bugüne kadar geçen süre içerisinde oldukça değişmişlerdir. Bilgisayarın Gelişimi Bilgisayarlar daha hızlı hesap yapmak için geliştirilen

Detaylı

Çok İşlemcili Yapılarda Sinyal İşleme Yazılımlarının Geliştirilmesi Uygulaması. Sinan Doğan, Esra Beyoğlu

Çok İşlemcili Yapılarda Sinyal İşleme Yazılımlarının Geliştirilmesi Uygulaması. Sinan Doğan, Esra Beyoğlu Çok İşlemcili Yapılarda Sinyal İşleme Yazılımlarının Geliştirilmesi Uygulaması Sinan Doğan, Esra Beyoğlu ASELSAN A.Ş., REHİS Grubu, Ankara 16 Nisan 2009 1 1 İçerik Sinyal İşleme Yazılımları Çok İşlemci

Detaylı

BİLGİSAYAR NEDİR? mantıksal ve aritmetiksel işlemler. işlemlerin sonucunu saklama. saklanan bilgilere ulaşılma

BİLGİSAYAR NEDİR? mantıksal ve aritmetiksel işlemler. işlemlerin sonucunu saklama. saklanan bilgilere ulaşılma BİLGİSAYAR NEDİR? BİLGİSAYAR NEDİR? mantıksal ve aritmetiksel işlemler işlemlerin sonucunu saklama saklanan bilgilere ulaşılma Bilgisayarın Genel Yapısı Bellek Giriş Birimleri M.İ.B. Çıkış Birimleri Bilgisayarın

Detaylı

WD NAS ve Güvenlik Kamerası Sistemleri Sabit Disk Ürün Aileleri

WD NAS ve Güvenlik Kamerası Sistemleri Sabit Disk Ürün Aileleri WD NAS ve Güvenlik Kamerası Sistemleri Sabit Disk Ürün Aileleri Arkın Balıkçıoğlu WD Türkiye Ülke Müdürü Nisan, 2014 GİRİŞ Western Digital DEPOLAMA ÇÖZÜMLERİNDE LİDER Pazar lideri ve trend belirleyicisi,

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

WD NAS Sabit Disk Ürün Ailesi

WD NAS Sabit Disk Ürün Ailesi WD NAS Sabit Disk Ürün Ailesi Arkın Balıkçıoğlu WD Türkiye Ülke Müdürü Nisan, 2014 GİRİŞ Western Digital DEPOLAMA ÇÖZÜMLERİNDE LİDER Global olarak Pazar lideri ve trend belirleyicisi $40 milyar değerinde

Detaylı

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince

Detaylı

OTOMATİK KONTROL 18.10.2015

OTOMATİK KONTROL 18.10.2015 18.10.2015 OTOMATİK KONTROL Giriş, Motivasyon, Tarihi gelişim - Tanım ve kavramlar, Lineer Sistemler, Geri Besleme Kavramı, Sistem Modellenmesi, Transfer Fonksiyonları - Durum Değişkenleri Modelleri Elektriksel

Detaylı

Zeyilname. Zeyilname No:1

Zeyilname. Zeyilname No:1 Zeyilname Zeyilname No:1 Zeyilname No:1 1 YEREL AĞ OMURGA SİSTEMİNİN OLUŞTURULMASI VE FELAKET KURTARMA SİSTEMİNİN KURULMASINA YÖNELİK DONANIM ALIMI İHALESİ GC2.3-Pendik ZEYİLNAME NO: 1 GİRİŞ Orijinal ihale

Detaylı

Bilişim Teknolojilerine Giriş

Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilginin toplanması, işlenmesi, saklanması ve iletilmesini sağlayan teknolojilerin bütününe bilişim teknolojileri denir. Bilişim Teknolojisi Girilen verileri saklayan, işleyen,

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

Solving Solutions. Esnek Disk Depolama Sistemleri

Solving Solutions. Esnek Disk Depolama Sistemleri saynas NSV1 Serisi Esnek Disk Depolama Sistemleri Esnek Disk Depolama Sistemi Network Attached Storage (NAS) Esnek Disk Depolama Sistemleri şirketlerin ağ yapılandırmasında hızla yaygınlaşmakta, bunun

Detaylı

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay.

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Öğr. Gör. Ayhan KOÇ Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay., 2007 Algoritma ve Programlamaya Giriş, Ebubekir YAŞAR, Murathan Yay., 2011

Detaylı

CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ DERSİ DERS NOTLARI BELLEKLER

CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ DERSİ DERS NOTLARI BELLEKLER BELLEKLER Genel olarak bellekler, elektronik bilgi depolama üniteleridir. Bilgisayarlarda kullanılan bellekler, işlemcinin istediği bilgi ve komutları maksimum hızda işlemciye ulaştıran ve üzerindeki bilgileri

Detaylı

2.1.2.Aynı Sunucu Şasesi üzerine İNTEL ve AMD tabanlı sunucular takılabilmelidir.

2.1.2.Aynı Sunucu Şasesi üzerine İNTEL ve AMD tabanlı sunucular takılabilmelidir. ŞASE TİPİ SUNUCULAR ve SANALLAŞTIRMA YAZILIMI ALIMI İŞİ TEKNİK ŞARTNAME 1.GENEL KOŞULLAR İstekliler, teknik şartnamenin tüm maddelerine açık, anlaşılır ve yeterli teknik düzeyde sırasıyla cevap vereceklerdir

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu bulunmaktadır; 1. Performans: İşletim sistemi, makine

Detaylı

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO, görüntü tabanlı analiz sayesinde, ortalama araç hızı bilgisi üretmekte ve araç yoğunluğunu da ölçmektedir. Viero Araç Sayım Sistemi Viero Araç Sayım Sistemi, görüntü tabanlı

Detaylı

Tekir (Ön Muhasebe Yazılımı)

Tekir (Ön Muhasebe Yazılımı) Tekir (Ön Muhasebe Yazılımı) Tekir Nedir? Kullanılan Teknolojiler Nelerdir? Sistem Gereksinimleri Nelerdir? Merve Yalçın Ahmet Deniz Korkmaz Tekir nedir? Tekir, açık kaynak kodlu özgür bir muhasebe yazılımıdır.

Detaylı

C) 19 inçlik CRT ile LCD monitörün görünebilir alanı farklıdır. D) Dijital sinyali, analog sinyale çevirmek için DAC kullanılır.

C) 19 inçlik CRT ile LCD monitörün görünebilir alanı farklıdır. D) Dijital sinyali, analog sinyale çevirmek için DAC kullanılır. 1(13) - Aşağıdaki yazıcı türlerinden hangisinde fotoğrafik resim kalitesinde çıktı elde edilebilinir? A) İğne Uçlu C) Lazer B) Nokta Vuruşlu D) Mürekkep Püskürtmeli 2(11) - Monitörlerle ilgili olarak verilen

Detaylı

Akıllı telefonlar, avuçiçi bilgisayarlar ile taşınabilir (cep) telefonların özelliklerini birleştiren cihazlardır. Akıllı telefonlar kullanıcıların

Akıllı telefonlar, avuçiçi bilgisayarlar ile taşınabilir (cep) telefonların özelliklerini birleştiren cihazlardır. Akıllı telefonlar kullanıcıların Akıllı telefonlar, avuçiçi bilgisayarlar ile taşınabilir (cep) telefonların özelliklerini birleştiren cihazlardır. Akıllı telefonlar kullanıcıların bilgilerini saklamalarına, program yüklemelerine izin

Detaylı