CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi"

Transkript

1 CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi Gülsen Önengüt Çukurova Üniversitesi, Fizik Bölümü CERN, Compact Muon Solenoid (CMS) Deneyi 2. Ulusal Grid Çalıştayı, 1 Mart 2007, TÜBİTAK

2 PROGRAM Parçacık Fiziği CERN (European Organization for Nuclear Research) LHC (Large Hadron Collider) CMS (Compact Muon Solenoid) ATLAS (A Toroidal LHC ApparatuS) LCG (LHC Computing GRID)

3 PARÇACIK FİZİĞİ Maddenin temel yapıtaşları nelerdir? Bu yapıtaşlarının davranışlarını en temel düzeyde kontrol eden kuvvetler nelerdir?

4 STANDART ` MODEL Yapıtaşları: Kuarklar ve leptonlar ( üç aile) Temel Etkileşmeler: Kuvvetli etkileşme Elektromanyetik etkileşme Zayıf etkileşme Kütleçekimi (SM dışında)

5 NASIL GÖZLEYECEĞİZ? Bir cismi incelemek için gönderilecek ısığın dalgaboyu cismin boyutlarından küçük olmalı Nesne Boyut Işınım Enerjisi Atom GeV(elektronlar) Çekirdek GeV (alfa par.) Nükleon GeV (elektronlar) Kuarklar? > 1 GeV (elektronlar) Yüksek enerjilere ulaşmak için hızlandırıcılara ihtiyaç vardır elektronik gözler

6 TEMEL YAPITASLARI

7 PARÇACIK FİZİĞİNDE AÇIK SORULAR -Parçacık kütleleri nereden geliyor? Higgs bozonu var mı? -Süpersimetri var mı? Evrendeki karanlık maddeden nötralino mu sorumlu? -Parçacık-Antiparçacık simetrisi nasıl kırılıyor? -Maddenin yeni bir şekli (kuark-gluon plazması) var mı? -Temel yapıtaşlarının da bir altyapısı var mı? -Sadece 3 kuark-lepton ailesi mi var?

8 CERN NEDİR? Dünyanın en büyük Parçacık Fiziği ve Hızlandırıcı Laborauvarı

9 CERN NEREDE? Mt.Blanc, 4810 m Leman Gölü Cenevre LHC Halkası

10 CERN NEREDE? CERN LHC SPS İsviçre Cenevre Havaalanı Cenevre Fransa

11 CERN ÜYELERİ

12 CERN DE NELER VAR? Parçacık fiziğinin özel aygıtları: HIZLANDIRICILAR, parçacıkları çok yüksek enerjilere hızlandırıp birbirleriyle çarpıştıran çok büyük makineler DETEKTÖRLER, Hızlı parçacıklar çarpıştığında oluşan parçacıkları kaydeden çok büyük aygıtlar

13 CERN den çıkan bir yan ürün: WWW? World Wide Web, dünyanın her tarafına dağılmış olarak çalışan parcaçık fizikçilerinin bilgi iletişimini kolaylaştırıp hızlandırmak amacıyla burada keşfedildi! Tim Berners-Lee

14 LHC NEDİR? LHC 7 şer TeV lik enerjiye sahip iki proton demetini çarpıştıracak. En yeni süperiletken teknolojisini kullanarak mutlak sıfırın hemen üstünde 2710C de çalışacak., 27 km lik çevresiyle dünyadaki en büyük süperiletken uygulaması olacak. LHC 2007 de çalışmaya başlayacak Dedektörleri birer saray büyüklüğünde olan dört deney: ALICE ATLAS CMS LHCb

15 LARGE HADRON COLLIDER LHC NEDİR?

16 LHC DE ÇARPIŞMALAR

17

18 LHC 2007 YE HAZIRLANIYOR

19 CMS NEDİR?

20 CMS İN ENİNE GÖRÜNÜMÜ Enine Görünüm

21 CMS İNŞAAT ALANI

22 CMS İN MONTAJI

23 CMS KOLLABORASYONU 2000 Fizikçi ve Mühendis 37 Ülke 155 Enstitü(Türkiye den BÜ,ÇÜ,ODTÜ)

24 ATLAS NEDİR?

25 ATLAS Deney Bölgesi

26 ATLAS Dedektörü (24 Şubat 2007)

27 ATLAS Tarafından Algılanan İlk Kozmik Olaylar

28 ATLAS KOLLABORASYONU ATLAS kollaborasyonunda, 35 ülkeden 150 üniversite ve laboratuvardan katılan toplam 1800 fizikçi (bunların 400 ü öğrenci) bulunmaktadır. Türkiye den Ankara

29 LHC DE VERİ ANALİZİ Parçacık çarpışması = Olay Fizikçinin amacı oluşan bütün parçacıkları algılayıp, ölçerek olayın tam bir rekostrüksiyonunu sağlamaktır. Tüm izler arasındaki özel desenler in varlığı ilginç etkileşmelerin işaretidir. Higgs bozonunu keşfetmenin bir yolu 4 müonun çıktığı özel bir bozunum desenidir.

30 LHC DE VERİ ANALİZİ Bu olaylar kümesinden başlayarak Seçicilik: 1013 te 1 Bin dünya nüfusunda 1 kişiyi veya 20 milyon saman yığınında 1 iğneyi aramak gibi Bu imza yı arıyoruz:

31 LHC VERİLERİ 1 Gigabit (1GB) = 1000MB A DVD filmi Saniyede 40 milyon olay Filtrelemeden sonra saniyede 100 ilginç olay 1 Terabit (1TB) = 1000GB Dünyanın yıllık kitap üretimi Her olayda bir megabitlik dijital veri = 0.1 Gigabit/s lik veri kayıt hızı 1 Petabit (1PB) = 1000TB Bir LHC deneyinin yıllık veri üretimi Yılda 1010 olay kaydı = 10 Petabit/yıllık veri üretimi 1 Exabit (1EB) = 1000 PB Dünyanın yıllık bilgi üretimi ALICE CMS LHCb ATLAS

32 LHC VERİLERİNİN SAKLANMASI LHC verileri yılda yaklaşık 20 milyon CDyi dolduracak! Deneyler bu verileri nerede saklayacak? Balon (30 Km) 1 yıllık LHC verisini içeren CD sütunu! (~ 20 Km) Concorde (15 Km) Mt. Blanc (4.8 Km)

33 LHC VERİLERİNİN ÇÖZÜMLENMESİ LHC verilerinin çözümlenmesi için günümüzün en hızlı PC işlemcilerinden ~ 100,000 tanesine ihtiyaç vardır! Deneyler bu bilgiişleme kapasitesini nereden bulacak?

34 CERN Bilgiişlem Merkezi ~2,000 mikroişlemci ~100 TBitlik disk alanı ~1 PB of manyetik teyp Performans ve maliyette ilerleyen teknolojinin getirceği gelişmelerle bile CERNin LHCnin ihtiyacı olan kapasiteyi sağlaması mümkün değil!

35 LHC İÇİN BİLGİİŞLEME Problem: CERN kendibaşına gerekli kaynakların ancak bir kesrini sağlayabilir Çözüm: Bilgiişlem merkezleri birbirine bağlanarak tüm dünyadaki parçacık fizikçilerinin bilgiişlem kaynaklarını birleştirmeli! Avrupa: 267 enstitü 4603 kullanıcı Diğer yerlerde: 208 enstitü 1632 kullanıcı

36 LCG LHC Computing Grid Proje si nedir Kollaborasyon LHC Deneyleri ~200 bilgiislem merkezi 12 buyuk merkez (Tier 0, Tier 1) 38 Tier 2 merkezi ~40 ulke EGEE, OSG, Nordugrid Gridleri Seçimler Grid teknolojisi kullan. Tier hiyerarşisi kullan. PClerde Intel işlemciler LINUX işletim systemi. Hedef Deneylerin LHC detektörlerinden gelen verileri çözümlemesine yardımcı olacak bilgiişleme ortamını hazırlamak. Lab m Uni x Bölgesel bir grup için grid CERN Tier 1 Lab a İngiltere ABD Tier3 fizik Bölümü γ İtalya α CERN Tier0 Uni y Desktop Uni n Japonya Taipei? Almanya Lab b β Fransa Tier 1 Tier2 Uni a Uni b Lab c Bir fizik çalışma grubu için grid

37

38

ATLAS Dünyası. Standart Model. ATLAS ağ sayfası Karşımadde

ATLAS Dünyası. Standart Model. ATLAS ağ sayfası  Karşımadde Fizikçiler dünyanın ne olduğunu ve onu neyin bir arada tuttuğunu açıklayan isimli bir kuram geliştirmişlerdir. yüzlerce parçacığı ve karmaşık etkileşmeleri yalnızca aşağıdakilerle açıklayabilen bir kuramdır:

Detaylı

PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER

PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER Dr. İlkay TÜRK ÇAKIR TAEK Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi Ar-Ge Bölümü Füzyon Birimi - Hızlandırıcı Fiziği Birimi 24/09/07 III. UPHDYO 1 İÇERİK

Detaylı

HİGGS HAKKINDA NAZLI FANUS FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ ULUPAMİR ORTAOKULU (CERN TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-7)

HİGGS HAKKINDA NAZLI FANUS FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ ULUPAMİR ORTAOKULU (CERN TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-7) HİGGS HAKKINDA NAZLI FANUS FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ ULUPAMİR ORTAOKULU (CERN TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-7) HİGGS HAKKINDA KONU BAŞLIKLARI STANDART MODEL-TEMEL PARÇACIKLAR HİGGS BOZONU HİGGS ALANI HIZLANDIRICILAR(HİGGS

Detaylı

CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU?

CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU? CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU? CERN, 2014 te 60. kuruluş yılını kutlayacak. CERN, II. Dünya Savaşı sonunda Avrupa da ortak nükleer araştırmalar yapmak için kuruldu. CERN 58 Yıllık, Ama Adını Dünyaya

Detaylı

CERN Evren & Büyük Patlama

CERN Evren & Büyük Patlama CERN Evren & Büyük Patlama Doç. Dr. Ayben Karasu Uysal KTO Karatay Üniversitesi l CERN l Hızlandırıcılar l ALICE Deneyi l Grid Page 1 CERN Dünyanın en büyük parçacık fiziği araştırma merkezidir. İsviçre

Detaylı

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar Resim 1: ATLAS ın 2012 de kaydettiği, Higgs in dört elektrona bozunma adayı. 4 Temmuz 2012 de, ATLAS deneyi, Higgs Bozonu araştırmalarındaki güncellenmiş sonuçlarının

Detaylı

İçindekiler: CERN Globe Binası ve Micro Cosmos Müzesi

İçindekiler: CERN Globe Binası ve Micro Cosmos Müzesi Sayı 5 / Ağutos 2017 İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ İleri Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi İçindekiler: CERN / CMS Deneyi Ziyareti...2 CMS Veri Alımı ve Analiz Çalışmaları... 3 LHCb Yeni Baryon

Detaylı

Bugün Evreni oluşturan tüm enerji toplu iğne ucu büyüklüğünden LHC. Zaman, uzay ve madde Büyük Patlama sırasında ortaya çıktı.

Bugün Evreni oluşturan tüm enerji toplu iğne ucu büyüklüğünden LHC. Zaman, uzay ve madde Büyük Patlama sırasında ortaya çıktı. 2 NEDEN?? : Yüksek enerjilerde parçacıkları çarpıştırıyoruz. Parçacıkları kırıp içlerine bakmak istiyoruz. DENEY Hızlandırıcılar Bugün Evreni oluşturan tüm enerji toplu iğne ucu büyüklüğünden küçük bir

Detaylı

Hazırlayan: Ayten İLHAN Branşı: Bilişim Teknolojileri Görev Yaptığı Okul: EMİNE ÖZCAN ANADOLU LİSESİ

Hazırlayan: Ayten İLHAN Branşı: Bilişim Teknolojileri Görev Yaptığı Okul: EMİNE ÖZCAN ANADOLU LİSESİ Hazırlayan: Ayten İLHAN Branşı: Bilişim Teknolojileri Görev Yaptığı Okul: EMİNE ÖZCAN ANADOLU LİSESİ 1 LEPTONLAR AYAR BOZONLARI (KUVVET TAŞIYICI BOZONLAR) KUARKLAR STANDART MODELİ ANLAMAK MADDE PARÇACIKLARI

Detaylı

HİGGS??? STANDART MODEL HIGGS BOZONU ve ALANI HIGGS İ BULMAK İÇİN: HIZLANDIRICILAR PEKİ YA SONRA?

HİGGS??? STANDART MODEL HIGGS BOZONU ve ALANI HIGGS İ BULMAK İÇİN: HIZLANDIRICILAR PEKİ YA SONRA? Higgsli Günler HİGGS??? STANDART MODEL HIGGS BOZONU ve ALANI HIGGS İ BULMAK İÇİN: HIZLANDIRICILAR PEKİ YA SONRA? 1. STANDART MODEL En basit haliyle, temel parçacıklar ve etkileşimleri hakkında bütün bilgimizi

Detaylı

CERN VE HİGGS HİGGS PARÇACIĞI NEDİR? Tuba KÖYLÜ Bilişim Teknolojileri Öğretmeni Şanlıurfa İl Milli Eğitim Müdürlüğü 27 Haziran 2017

CERN VE HİGGS HİGGS PARÇACIĞI NEDİR? Tuba KÖYLÜ Bilişim Teknolojileri Öğretmeni Şanlıurfa İl Milli Eğitim Müdürlüğü 27 Haziran 2017 CERN VE HİGGS HİGGS PARÇACIĞI NEDİR? Tuba KÖYLÜ Bilişim Teknolojileri Öğretmeni Şanlıurfa İl Milli Eğitim Müdürlüğü 27 Haziran 2017 2 CERN CERN; Fransızca Avrupa Nükleer Araştırma Konseyi kelimelerinin

Detaylı

HIGGS HAKKINDA. STANDART MODEL HIGGS BOZONU ve ALANI HIGGS İ BULMAK İÇİN: HIZLANDIRICILAR PEKİ YA SONRA?

HIGGS HAKKINDA. STANDART MODEL HIGGS BOZONU ve ALANI HIGGS İ BULMAK İÇİN: HIZLANDIRICILAR PEKİ YA SONRA? HIGGS HAKKINDA Seher DAMLI (TTP- 5 katılımcısı) seher.damli@eba.gov.tr Eğitmen: Sezen SEKMEN (Kore Kyungpook Ulusal Üniversitesi adına araştırmacı olarak CERN de CMS deneyinde görevli) sezen.sekmen@cern.ch

Detaylı

Türkiye nin CERN ile Bilimsel İşbirliği Turkey s Scientific Collaboration. Prof. Dr. Serkant Ali Çetin Director, High Energy Physics Research Center

Türkiye nin CERN ile Bilimsel İşbirliği Turkey s Scientific Collaboration. Prof. Dr. Serkant Ali Çetin Director, High Energy Physics Research Center Türkiye nin CERN ile Bilimsel İşbirliği Turkey s Scientific Collaboration with CERN Prof. Dr. Serkant Ali Çetin Director, High Energy Physics Research Center CERN: Misyon Araştırma / Evren hakkındaki sorulara

Detaylı

CERN Bağlamında İleri Fizik Uygulamaları

CERN Bağlamında İleri Fizik Uygulamaları Kaynaklar CERN website (http://kt.cern/medical-applications ve http://kt.cern/aerospace) Harran Üniversitesi (Türkiye) 3 Mayıs, 2017 CERN neredesin? CERN deki ana yapılar: ATLAS (A Toroidal LHC ApparatuS),

Detaylı

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei YEN FZE DORU Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei Ör.Gör.Dr. Ahmet BNGÜL Gaziantep Üniversitesi Fizik Mühendislii Bölümü 02 Ocak 2008 16/11/2007 YFD Sayfa 1 çerik Parçacık Fizii

Detaylı

Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar

Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar 1 Hızlandırıcı nedir? Çarpıştırıcı nedir? Parçacık hızlandırıcıları, elektrik yükü olan atomik veya atom-altı parçacıkları oldukça yüksek hızlara (ışık hızına bile oldukça

Detaylı

Parçacık Fiziği Söyleşisi

Parçacık Fiziği Söyleşisi Parçacık Fiziği Söyleşisi Saleh Sultansoy - TOBB ETÜ Gökhan Ünel - UC Irvine HPFBU2012 12-19 Şubat, Kars, Kafkas Üniversitesi 1 Parçacık fiziği Maddenin ve etkileşimlerin alt yapısını anlamak 2 Büyük Patlama

Detaylı

İAUYGAR. İAUYGAR 1 Yaşında. Sayı 1, Kasım 2015. Üyeler. İçindekiler. http://iauygar.aydin.edu.tr

İAUYGAR. İAUYGAR 1 Yaşında. Sayı 1, Kasım 2015. Üyeler. İçindekiler. http://iauygar.aydin.edu.tr İAUYGAR İAUYGAR Yaşında Sayı, Kasım 05 Üyeler Prof. Dr. Hasan Saygın (Müdür - Araştırmacı) Prof. Dr. Orhan Çakır (Araştırmacı) Doç. Dr. İlkay Türk Çakır (Müdür Yard. - Araştırmacı) Yrd. Doç. Dr. Sinan

Detaylı

Madde Dünya. Molekül Atom. Atomlar Elektron. Kuark

Madde Dünya. Molekül Atom. Atomlar Elektron. Kuark PARÇACIK FĠZĠĞĠ ve CERN Aytül ADIGÜZEL (Çukurova Üniversitesi) Tayfun ĠNCE (University of Bonn) 1 PARÇACIK FĠZĠĞĠ Maddenin temel yapıtaģları nelerdir? Bu yapıtaģlarının davranıģlarını en temel düzeyde

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı Şubat 2014

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı Şubat 2014 Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı 23-27 Şubat 2014 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan sonra evrenimiz

Detaylı

Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ

Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ Prof. Dr. Altuğ Özpineci ODTÜ Fizik Bölümü Parçacık Fiziği Maddeyi oluşturan temel yapı taşlarını ve onların temel etkileşimlerini arar Democritus (460 MÖ - 370 MÖ)

Detaylı

Maddenin Yapısı ve Higgs Bozonu

Maddenin Yapısı ve Higgs Bozonu Maddenin Yapısı ve Higgs Bozonu M. Zeyrek, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fizik Bölümü LHC deki ATLAS ve CMS deneylerinin 2012 de açıkladıkları sonuçlar Higgs bozonunun varlığını kanıtlamış, beraberinde

Detaylı

En Küçüklerin Fiziği, CERN ve BHÇ 22 Mayıs 2009. Doç. Dr. Altuğ Özpineci ODTÜ Fizik Bölümü

En Küçüklerin Fiziği, CERN ve BHÇ 22 Mayıs 2009. Doç. Dr. Altuğ Özpineci ODTÜ Fizik Bölümü En Küçüklerin Fiziği, CERN ve BHÇ 22 Mayıs 2009 Doç. Dr. Altuğ Özpineci ODTÜ Fizik Bölümü ozpineci@metu.edu.tr Medyatik Yansımalar Teen commits suicide after 'end of world' reports, http://www.news.com.au

Detaylı

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei YEN FZE DORU Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei Ör.Gör.Dr. Ahmet BNGÜL Gaziantep Üniversitesi Fizik Mühendislii Bölümü 21 Kasım 2007 16/11/2007 YFD Sayfa 1 çerik Parçacık

Detaylı

Theory Tajik (Tajikistan)

Theory Tajik (Tajikistan) Q3-1 Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Bu probleme başlamadan önce ayrı bir zarfta verilen genel talimatları lütfen okuyunuz. Bu görevde, CERN de bulunan parçacık hızlandırıcısının LHC ( Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)

Detaylı

TR-GRID ULUSAL GRID OLUŞUMU GRID PROJELERİ TÜBİTAK ULAKBİM

TR-GRID ULUSAL GRID OLUŞUMU GRID PROJELERİ TÜBİTAK ULAKBİM TR-GRID ULUSAL GRID OLUŞUMU GRID PROJELERİ TÜBİTAK ULAKBİM Ankara, Şubat 2007 ULUSAL GRID OLUŞUMU TR-GRID Ulusal Grid Oluşumu: Grid çalışmaları ULAKBİM koordinasyonunda hesaplama kaynaklarının grid altyapısı

Detaylı

CMS'DEKİ ZDC DEDEKTÖRÜ İCİN AKIM AYIRICI DEVRE. Current Splitter for ZDC Dedector in the Cms

CMS'DEKİ ZDC DEDEKTÖRÜ İCİN AKIM AYIRICI DEVRE. Current Splitter for ZDC Dedector in the Cms CMS'DEKİ ZDC DEDEKTÖRÜ İCİN AKIM AYIRICI DEVRE Current Splitter for ZDC Dedector in the Cms Çağlar ZORBILMEZ Fizik Bölümü Anabilim Dalı Eda EŞKUT FizikBölümü Anabilim Dalı ÖZET Sıfır Derece Kalorimetre

Detaylı

ALGIÇ FİZİĞİ. Ali TEMİZ TTP-6 SAMSUN

ALGIÇ FİZİĞİ. Ali TEMİZ TTP-6 SAMSUN ALGIÇ FİZİĞİ Ali TEMİZ TTP-6 SAMSUN ALGI NEDİR? Algı; bilginin alınması, yorumlanması, seçilmesi ve düzenlenmesi anlamına gelir. Algı, duyu organlarının fiziksel uyarılması ile oluşan sinir sistemindeki

Detaylı

Boğaziçi Üniversitesi. 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4

Boğaziçi Üniversitesi. 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4 - Algıç Fiziği --Saime Gürbüz Boğaziçi Üniversitesi 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4 2 3 4 Algıç Nedir? Algılamak görmek midir? Görmek gerekli ve yeterli midir? Doğa(fizik) olaylarını algılamamızı

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015 Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan sonra evrenimiz

Detaylı

125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi

125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi 125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi CMS Deneyi, CERN 4 Temmuz 2012 Özet Bugün, CERN deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndaki (BHÇ) CMS deneyi araştırmacıları, CERN de ve Melbourne daki ICHEP 2012

Detaylı

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 Haziran 1 Temmuz 2016

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 Haziran 1 Temmuz 2016 Higgs ve Higgs Buluşu Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 Haziran 1 Temmuz 2016 1 Standart Model de kütle sorunu Madde parçacıkları Etkileşim aracıları Parçacıklara kütlesini veren nedir? Neden

Detaylı

Yapıtaşları: Kuarklar ve Leptonlar örn: u,d,.. Elektron(e)..

Yapıtaşları: Kuarklar ve Leptonlar örn: u,d,.. Elektron(e).. PARÇACIK FĠZĠĞĠ ve CERN Aytül ADIGÜZEL (Çukurova Üniversitesi) Tayfun ĠNCE (University of Bonn) 1 PARÇACIK FĠZĠĞĠ Evren nasıl bugünkü halini aldı? Maddenin temel yapıtaģları nelerdir? Bu yapıtaģlarının

Detaylı

Yeni fizik için düğmeye basıldı

Yeni fizik için düğmeye basıldı Yeni fizik için düğmeye basıldı Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) 10 Eylül 2008 de, tarihi günlerinden birini yaşadı. Yapımı yaklaşık 15 yıldır süren Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (Large Hadron Collider

Detaylı

Fizikçi gözüyle Türkiye nin CERN üyeliği

Fizikçi gözüyle Türkiye nin CERN üyeliği Fizikçi gözüyle Türkiye nin CERN üyeliği Mucize beklenmemeli... Sonunda beklenen haber geldi, Türkiye CERN ile ortak üyelik anlaşmasını imzaladı. 6 Mayıs 2015 tarihinde imzalanan anlaşma şüphesiz sevindirici

Detaylı

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015 Higgs ve Higgs Buluşu Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015 1 STANDART MODEL temel parçacıklar ve etkileşimler hakkındaki bütün bilgimizi içeren bir kuramlar bütünüdür. Force carriers

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 4 Temmuz 2015

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 4 Temmuz 2015 ? Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 4 Temmuz 215 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan hemen sonra evrenimiz

Detaylı

CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve

CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve CERN de ne bulundu, bulunan şey ne işe yarar? Son ayların bilim dünyasında güncel soruları bunlar. Bunu izleyen başka bir soru da

Detaylı

LHC Yeni Fiziğe Kucak Açıyor

LHC Yeni Fiziğe Kucak Açıyor LHC Yeni Fiziğe Kucak Açıyor Hedefte süpersimetri parçacıkları, karanlık madde... Üç yıl önce parçacıklara kütlelerini kazandıran Higgs bozonunu bularak tarih yazan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), iki

Detaylı

TR-GRID ULUSAL GRID OLUŞUMU GRID PROJELERİ ve GRID UYGULAMALARI

TR-GRID ULUSAL GRID OLUŞUMU GRID PROJELERİ ve GRID UYGULAMALARI TR-GRID ULUSAL GRID OLUŞUMU GRID PROJELERİ ve GRID UYGULAMALARI Dr. Burcu Ortakaya Ankara, Ekim 2007 TR-GRID Hedefleri ULUSAL GRID OLUŞUMU Grid çalışmaları ULAKBİM koordinasyonunda hesaplama kaynaklarının

Detaylı

CMS DEKİ CASTOR KALORİMETRESİNDE KULLANILAN FOTO-ÇOĞALTICI TÜPLERİN ZAMAN YANITLAMA PARAMETRELERİ VE SONUÇLARI* 1

CMS DEKİ CASTOR KALORİMETRESİNDE KULLANILAN FOTO-ÇOĞALTICI TÜPLERİN ZAMAN YANITLAMA PARAMETRELERİ VE SONUÇLARI* 1 CMS DEKİ CASTOR KALORİMETRESİNDE KULLANILAN FOTO-ÇOĞALTICI TÜPLERİN ZAMAN YANITLAMA PARAMETRELERİ VE SONUÇLARI* 1 The Timing Parameters and Results of the CMS-CASTOR Calorimeter s Phototubes Zahide DEMİR

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016 ? Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan hemen sonra evrenimiz

Detaylı

STANDART MODEL in SON PARÇASI: Higgs Parçacığı Ege Üniversitesi Fizik Bölümü Nasuf Sönmez

STANDART MODEL in SON PARÇASI: Higgs Parçacığı Ege Üniversitesi Fizik Bölümü Nasuf Sönmez STANDART MODEL in SON PARÇASI: Higgs Parçacığı Ege Üniversitesi Fizik Bölümü Nasuf Sönmez 12 STANDART MODEL in SON PARÇASI: Higgs Parçacığı Ege Üniversitesi Fizik Bölümü Nasuf Sönmez 2 İÇİNDEKİLER Fizik

Detaylı

FİZ314 Fizikte Güncel Konular

FİZ314 Fizikte Güncel Konular FİZ314 Fizikte Güncel Konular 2015-2016 Bahar Yarıyılı Bölüm-8 23.05.2016 Ankara A. OZANSOY 23.05.2016 A.Ozansoy, 2016 1 Bölüm 8: Parçacık Fiziği 1. Temel Olmayan Parçacıklardan Temel Parçacıklara 2. 4

Detaylı

Şekil: LHC hızlandırıcısında hızlandırılan protonların CMS deneyinde çarpışması sonucu gözlemlenen olaylar

Şekil: LHC hızlandırıcısında hızlandırılan protonların CMS deneyinde çarpışması sonucu gözlemlenen olaylar Parçacık Fiziği ve Kozmoloji problemlerınde Simetri üzerine CERN' de 19 Mart 2010 tarihinde yeni bir dünya rekoru kırıldı: Büyük Hadron hızlandırıcısında (LHC) protonlar 3.5 TeV (*) enerjiye kadar hızlandırıldı.

Detaylı

Evrim ve CERN (Kerem Cankoçak)

Evrim ve CERN (Kerem Cankoçak) Evrim ve CERN (Kerem Cankoçak) CERN'nin tanıtımı ve CERN'deki deneyler Madde ve Görmek Büyük Patlama ve Evrenin Evrimi (CERN'deki deneylerin Evrenle ilgili sorulara cevap arayıģı) Maddenin evrimi -> biyolojik

Detaylı

Uluslararası Lineer Çarpıştırıcı'da (ILC) Ayar Aracı Bozonları ile Süpersimetri Kırılması

Uluslararası Lineer Çarpıştırıcı'da (ILC) Ayar Aracı Bozonları ile Süpersimetri Kırılması Uluslararası Lineer Çarpıştırıcı'da (ILC) Ayar Aracı Bozonları ile Süpersimetri Kırılması Hale Sert 04 Eylül 2012 İÇERİK Giriş Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC) ve Uluslararası Lineer Çarpıştırıcı (ILC)

Detaylı

Çağının ötesinde işleri yapma gücünü ve kararlılığını kendinde bulan insanları, belki şu an aramızda olmasalar da, herzaman hatırlayalım.

Çağının ötesinde işleri yapma gücünü ve kararlılığını kendinde bulan insanları, belki şu an aramızda olmasalar da, herzaman hatırlayalım. Çağının ötesinde işleri yapma gücünü ve kararlılığını kendinde bulan insanları, belki şu an aramızda olmasalar da, herzaman hatırlayalım. SPS CERN in Fransız bölgesine doğru ilerlemesi kararının imzaları

Detaylı

Temel Sabitler ve Birimler

Temel Sabitler ve Birimler Temel Sabitler ve Birimler Işığın boşluktaki hızı: c=299792458 m/s ~3x10 8 m/s Planck sabiti: h= 6.62606957(29)x10-34 Js İndirgenmiş Planck sabiti ħ = h/2π Elektron yükü : e=1.602176565(35)x10-19 C İnce

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Ümit KAYA BHÇ DE 7 TEV LİK PROTON-PROTON ÇARPIŞMALARINDAKİ TEK JET OLAYLARINDA BOZUNUMUNDAN KAYNAKLI SM KATKILARININ ELENMESİ FİZİK ANABİLİM

Detaylı

6,5 pseudorapidity range in forward region of CMS experiment. This

6,5 pseudorapidity range in forward region of CMS experiment. This CMS CASTOR DETEKTÖRÜNDE KULLANILAN KUVARTZ PLAKALARIN ÜRETİLMESİ VE DETEKTÖRE MONTAJI * Production of Quartz Plates Used in the CMS CASTOR Detector and Their Installation to Detector Aydın AYHAN Fizik

Detaylı

LHC. Gökhan Ünel - Univ. CaIifornia at Irvine. 04 Nisan 2010

LHC. Gökhan Ünel - Univ. CaIifornia at Irvine. 04 Nisan 2010 LHC Gökhan Ünel - Univ. CaIifornia at Irvine 04 Nisan 2010 1 LHC makinası Large Hadron Collider 2 Lake of Geneva CMS LHC tünelinde daha önce LEP e + e - çarpıştırıcısı vardı. LHC de proton ve ağır iyon

Detaylı

YÜKSEK ENERJI FİZİĞİ VE GRID

YÜKSEK ENERJI FİZİĞİ VE GRID YÜKSEK ENERJI FİZİĞİ VE GRID Ramazan Sever ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ULUSAL GRID ÇALIŞTAYI 2005 21-22 Eylül 2005, Ankara KONULAR LHC Çarpıştırıcısı Grid ve Yüksek Enerji Fizği Grid Yapılanması Geleckteki

Detaylı

TURKFAB Tesisinin Araş0rma Potansiyeli, Kullanıcı Profili ve Üreteceği Katma Değer

TURKFAB Tesisinin Araş0rma Potansiyeli, Kullanıcı Profili ve Üreteceği Katma Değer THM- YUUP Projesi Genel Değerlendirme Çalıştayı 19-20 MART 2015 HTE, ANKARA ÜNİVERSİTESİ TURKFAB Tesisinin Araş0rma Potansiyeli, Kullanıcı Profili ve Üreteceği Katma Değer Orhan Çakır Ankara Univ. & I

Detaylı

HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI

HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI Dr. Bora KETENOĞLU Ankara Üniversitesi Fizik Mühendisliği Bölümü & European XFEL GmbH, Hamburg İçerik Bilim, sanayi ve teknolojide parçacık hızlandırıcıları ve

Detaylı

Temel Sabitler ve Birimler

Temel Sabitler ve Birimler Temel Sabitler ve Birimler Işığın boşluktaki hızı: c=299792458 m/s ~3x10 8 m/s Planck sabiti: h= 6.62606957(29)x10-34 Js İndirgenmiş Planck sabiti ħ = h/2π Temel elektrik yükü : e=1.60218x10-19 C İnce

Detaylı

Parçacık Fiziği. Dr. Bora Akgu n / Rice Üniversitesi CERN Tu rkiye Öğretmenleri Programi Şubat 2014

Parçacık Fiziği. Dr. Bora Akgu n / Rice Üniversitesi CERN Tu rkiye Öğretmenleri Programi Şubat 2014 Parçacık Fiziği Dr. Bora Akgu n / Rice Üniversitesi CERN Tu rkiye Öğretmenleri Programi Şubat 2014 CERN (Conseil) Organisation Européenne pour la Recherche Nucléaire Fransa-İsviçre sınırında 10 000 nüfuslu

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Sedat YILMAZ CMS DENEYİ HADRONİK KALORİMETRESİNDEKİ HPD LERİN GÜRÜLTÜ ANALİZLERİ FİZİK ANABİLİM DALI ADANA, 2012 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN

Detaylı

1. ÜNİTE FİZİĞİN DOĞASI

1. ÜNİTE FİZİĞİN DOĞASI 1. ÜNİTE FİZİĞİN DOĞASI ÜNİTE ALT BAŞLIKLARI A. Fiziğin Uğraş Alanı B. Fiziğin Doğası C. Fizikte Modelleme, Günlük Yaşam ve Teknoloji ÜNİTE KAPSAMI Bu ünitede; Fiziğin alt dallarını, Fiziğin ne ile uğraştığını,

Detaylı

İĞİ VE GRID. Ramazan Sever ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ. ULUSAL GRID ÇALIŞTAYI 2005 21-22 Eylül 2005, Ankara

İĞİ VE GRID. Ramazan Sever ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ. ULUSAL GRID ÇALIŞTAYI 2005 21-22 Eylül 2005, Ankara YÜKSEK ENERJI FİZİĞİF İĞİ VE GRID Ramazan Sever ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ULUSAL GRID ÇALIŞTAYI 2005 21-22 Eylül 2005, Ankara KONULAR LHC Çarpıştırıcısı Grid ve Yüksek Enerji Fizği Grid Yapılanması

Detaylı

RADYASYON FİZİĞİ 1. Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu

RADYASYON FİZİĞİ 1. Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu RADYASYON FİZİĞİ 1 Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu Herbirimiz kısa bir süre yaşarız ve bu kısa süre içerisinde tüm evrenin ancak çok küçük bir bölümünü keşfedebiliriz Evrenle ilgili olarak en anlaşılamayan

Detaylı

SU Lise Yaz Okulu. Evrenin Başlangıcı ve Enflasyon Teorisi

SU Lise Yaz Okulu. Evrenin Başlangıcı ve Enflasyon Teorisi SU Lise Yaz Okulu Evrenin Başlangıcı ve Enflasyon Teorisi Evrenin ilk zamanları Büyük patlamadan önce: Bilimsel olarak tar.şılamaz. Büyük patlama uzay ve zamanda bir tekilliğe karşılık gelir ve o noktada

Detaylı

Ülkemizin CERN yedek üyeliğinden etkin yararlanabilmesi için ne yapmalıyız

Ülkemizin CERN yedek üyeliğinden etkin yararlanabilmesi için ne yapmalıyız CERN-TR 30 Haziran 2015 Ülkemizin CERN yedek üyeliğinden etkin yararlanabilmesi için ne yapmalıyız (beyin fırtınasına giriş slaytları) Prof. Dr. Saleh Sultansoy TOBB ETÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Fizik Birimi

Detaylı

STANDART MODEL VE ÖTESİ. : Özge Biltekin

STANDART MODEL VE ÖTESİ. : Özge Biltekin STANDART MODEL VE ÖTESİ : Özge Biltekin Standart model, bilim tarihi boyunca keşfedilmiş parçacıkların birleşimidir. Uzay zamanda bir nokta en, boy, yükseklik ve zaman ile tanımlanır. Alanlar da uzay zamanda

Detaylı

Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinin Diğer Uygulamaları

Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinin Diğer Uygulamaları Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinin Diğer Uygulamaları Gökhan Ünel / UCI TÖP -2 / Temmuz 2014 2 TÖP-1 Nereden Nereye Ernest Lawrence ın çalışan ilk döndürgeci, (1930). 11.4cm çapında olup, protonları 80

Detaylı

Simetri ve Süpersimetri. Spot: Kerem Cankoçak. Simetri nedir?

Simetri ve Süpersimetri. Spot: Kerem Cankoçak. Simetri nedir? Simetri ve Süpersimetri Spot: Kerem Cankoçak Simetri nedir? Aşağıdaki şekilde bir örneğini gördüğümüz simetrik şekillere doğada her zaman rastlarız. Doğa simetriktir. Ama daha yakından baktığımızda bu

Detaylı

, (Compton Saçılması) e e, (Çift Yokoluşu) OMÜ_FEN

, (Compton Saçılması) e e, (Çift Yokoluşu) OMÜ_FEN Göreli olmayan kuantum mekaniği 1923-1926 yıllarında tamamlandı. Göreli kuantum mekaniğinin ilk başarılı uygulaması 1927 de Dirac tarafından gerçekleştirildi. Dirac denklemi serbest elektronlar için uygulandığında

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Çağlar ZORBİLMEZ CMS'DEKI ZDC DEDEKTÖRÜ İÇİN AKIM AYIRICI DEVRE FİZİK ANABİLİM DALI ADANA, 2012 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Detaylı

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ ATOMLARDAN KUARKLARA ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ 1. Parçac klar spinlerine göre Fermiyonlar ve Bozonlar olmak üzere iki gruba ayr l r. a) Fermiyonlar: Spin kuantum say lar 1/2, 3/2, 5/2... gibi olan parçac

Detaylı

Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara

Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara PARÇACIK FİZİĞİNDE SİMULASYONLARA GENEL BAKIŞ SİMULASYON YÖNTEMLERİ ve ÇARPIŞMA KİNEMATİĞİ SİMULASYON PROGRAMLARI (CompHEP, PYTHIA) 2 3 1. PARÇACIK FİZİĞİNDE

Detaylı

Engin Arık. Parçacık Fiziğine Adanmış Bir Ömür

Engin Arık. Parçacık Fiziğine Adanmış Bir Ömür Hüseyin Gazi Topdemir Parçacık Fiziğine Adanmış Bir Ömür Engin Arık En Küçüğü Keşfetmek Parçacık fiziği günümüzde en yoğun çalışılan araştırma alanlarından biridir. Bu alanı tanımlayacak en iyi ifade bütün

Detaylı

Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinin Diğer Uygulamaları

Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinin Diğer Uygulamaları Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinin Diğer Uygulamaları Gökhan Ünel / UCI! TÖP -1 / Şubat 2014 !2 TÖP-1 Nereden Nereye Ernest Lawrence ın çalışan ilk döndürgeci, (1930). 11.4cm çapında olup, protonları 80

Detaylı

BÖLÜMÜMÜZDE 2 Profesör 1 Doçent 5 Yardımcı Doçent 3 Araştırma Görevlisi bulunmaktadır.

BÖLÜMÜMÜZDE 2 Profesör 1 Doçent 5 Yardımcı Doçent 3 Araştırma Görevlisi bulunmaktadır. 1 BÖLÜMÜMÜZDE 2 Profesör 1 Doçent 5 Yardımcı Doçent 3 Araştırma Görevlisi bulunmaktadır. 43+20(İ.Ö) lisans, 69 yüksek lisans ve 17 doktora olmak üzere toplam 149 öğrenci fizik bölümünde öğrenim görmektedir.

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Türker KARAMAN CMS HCAL DETEKTÖRÜNDE KULLANILAN HPD LERİN KALİBRASYON ÇALIŞMASI FİZİK ANABİLİM DALI ADANA, 2010 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN

Detaylı

TURKISH TEACHERS PROGRAM-5 TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-5 İSVİÇRE-CENEVRE 01-05/02/2016

TURKISH TEACHERS PROGRAM-5 TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-5 İSVİÇRE-CENEVRE 01-05/02/2016 TURKISH TEACHERS PROGRAM-5 TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-5 İSVİÇRE-CENEVRE 01-05/02/2016 NURCAN AKŞİT SELÇUK MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ İSTANBUL-FATİH CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı'nın beşincisi 1 Şubat

Detaylı

Herbir kuarkın ters işaretli yük ve acayipliğe sahip bir anti kuarkı vardır: TİP (ÇEŞNİ,flavor) YÜK ACAYİPLİK. u (up, yukarı) 2/3 0

Herbir kuarkın ters işaretli yük ve acayipliğe sahip bir anti kuarkı vardır: TİP (ÇEŞNİ,flavor) YÜK ACAYİPLİK. u (up, yukarı) 2/3 0 Hardronlar neden böyle ilginç şekillere uyarlar? Cevap Gell-Mann ve Zweig tarafından (birbirinden bağımsız olarak) Verildi: Tüm hardronlar KUARK denilen daha temel bileşenlerden oluşmuştur! Kuarklar bir

Detaylı

Milli Eğitim Bakanlığı nın ve CERN de çalışan Türk akademik personelin işbirliğiyle yapılan çalışma oldukça başarılı bir şekilde geçmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı nın ve CERN de çalışan Türk akademik personelin işbirliğiyle yapılan çalışma oldukça başarılı bir şekilde geçmiştir. Türk Öğretmen Çalıştayı nın 5. si İsviçre/ Fransa sınırında bulunan ve Cenevre şehrine yakın olan CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi) de 31 Ocak 2016-6 Şubat 2016 tarihleri arasında gerçekleştirildi.

Detaylı

CERN ARAŞTIRMA MERKEZİ*

CERN ARAŞTIRMA MERKEZİ* CERN ARAŞTIRMA MERKEZİ* Engin ARIK Boğaziçi Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Fizik Bölümü, İstanbul, Türkiye ÖZET CERN, ikinci dünya savaşından sonra Avrupa nın fizik alanında ABD ye yetişebilmesi

Detaylı

Higgs keşfedildi, şimdi ne olacak? Evren hakkında bütün gizemler

Higgs keşfedildi, şimdi ne olacak? Evren hakkında bütün gizemler Higgs keşfedildi, şimdi ne olacak? Evren hakkında bütün gizemler Kerem Cankoçak (Bilim ve Gelecek Ağustos 2012) Giriş: 21. yüzyıl fiziği, antik çağdaki doğa felsefecilerinin sorduğu sorulara yanıt vermeye

Detaylı

Hızlandırıcı Fiziği. İleri Hızlandırma Yöntemleri. Plazma Dalgası ile Hızlandırma

Hızlandırıcı Fiziği. İleri Hızlandırma Yöntemleri. Plazma Dalgası ile Hızlandırma Hızlandırıcı Fiziği İleri Hızlandırma Yöntemleri Plazma Dalgası ile Hızlandırma Dr. Öznur METE University of Manchester The Cockcroft Institute of Accelerator Science and Technology İletişim Bilgileri

Detaylı

LHC VE VLHC BAZINDA LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARI: E-LİNAK İLE E-HALKA KARŞILAŞTIRILMASI. Hande KARADENİZ DOKTORA TEZİ

LHC VE VLHC BAZINDA LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARI: E-LİNAK İLE E-HALKA KARŞILAŞTIRILMASI. Hande KARADENİZ DOKTORA TEZİ LHC VE VLHC BAZINDA LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARI: E-LİNAK İLE E-HALKA KARŞILAŞTIRILMASI Hande KARADENİZ DOKTORA TEZİ FİZİK GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MART 2007 ANKARA Hande KARADENİZ tarafından

Detaylı

Çekirdek Modelleri. Alfa Bozunumu. Nükleer Fizikte Kullanışlı Birimler Çekirdeğin Yapısı ve Etkileşmeler. Çekirdeğin Sıvı Damlası Modeli

Çekirdek Modelleri. Alfa Bozunumu. Nükleer Fizikte Kullanışlı Birimler Çekirdeğin Yapısı ve Etkileşmeler. Çekirdeğin Sıvı Damlası Modeli NÜKLEER FİZİK Bu sunumun büyük bir bölümünü aşağıdaki siteden indirebilir veya fotokopiciden fotokopisini alabilirsiniz. http://s3.dosya.tc/server11/efgmzh/fotokopi.pdf.html Nükleer Fizikte Kullanışlı

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDEKİ HADRONİK KALORİMETREDE KAYIP DİK ENERJİNİN ÖLÇÜMÜ FİZİK ANABİLİM DALI

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDEKİ HADRONİK KALORİMETREDE KAYIP DİK ENERJİNİN ÖLÇÜMÜ FİZİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Ali EKENEL CMS DENEYİNDEKİ HADRONİK KALORİMETREDE KAYIP DİK ENERJİNİN ÖLÇÜMÜ FİZİK ANABİLİM DALI ADANA, 2012 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ

Detaylı

TR-Grid OLUŞUMU, ALTYAPISI VE ÇALIŞAN UYGULAMALAR

TR-Grid OLUŞUMU, ALTYAPISI VE ÇALIŞAN UYGULAMALAR TR-Grid OLUŞUMU, ALTYAPISI VE ÇALIŞAN UYGULAMALAR YEF @ TR-Grid Okulu 30 Nisan 2008, TAEK, Ankara www.grid.org.tr İÇERİK Neden Grid? Türkiye'de Grid Çalışmaları Ulusal Grid Oluşumu (UGO) ve Hedefleri UGO

Detaylı

Temel Parçacık Dinamikleri. Sunum İçeriği

Temel Parçacık Dinamikleri. Sunum İçeriği 1 Sunum İçeriği 2 Genel Tekrar Leptonlar Örnek: elektron Fermionlar Kuarklar Örnek: u kuark Bozonlar Örnek: foton Kuarklar serbest halde görülmezler. Kuarklardan oluşan yapılar ise genel olarak şu şekilde

Detaylı

ATLAS MDT LERİ İÇİN HODOSKOP SİSTEMİ * Hodoscope System For Atlas Mdts

ATLAS MDT LERİ İÇİN HODOSKOP SİSTEMİ * Hodoscope System For Atlas Mdts ATLAS MDT LERİ İÇİN HODOSKOP SİSTEMİ * Hodoscope System For Atlas Mdts Hüseyin ŞAHİNER Fizik Anabilim Dalı Eda EŞKUT Fizik Anabilim Dalı ÖZET Sürüklenme Odacıkları (MDT) Hodoskop Sisteminde kozmik müyonlar

Detaylı

TÜBİTAK ULAKBİM Yüksek Başarımlı Bilgi İşlem Merkezi ve TR-Grid Altyapısı

TÜBİTAK ULAKBİM Yüksek Başarımlı Bilgi İşlem Merkezi ve TR-Grid Altyapısı TÜBİTAK ULAKBİM Yüksek Başarımlı Bilgi İşlem Merkezi ve TR-Grid Altyapısı www.grid.org.tr Onur Temizsoylu TÜBİTAK ULAKBİM onurt@ulakbim.gov.tr TÜBİTAK ULAKBİM YÜKSEK BAŞARIMLI BİLGİ İŞLEM MERKEZİ İÇERİK

Detaylı

Higgs bozonu nedir? Hasan AVCU

Higgs bozonu nedir? Hasan AVCU Higgs bozonu nedir? Hasan AVCU Evrenin başlangıcı kabul edilen Büyük Patlama'nın hemen saniyenin milyonda biri kadar ertesinde ilk parçacıklar da etrafa saçıldı. Bu parçacıklar saf enerjiydi, bir kütleleri

Detaylı

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri 7 Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu 225 Test 1 in Çözümleri 1. Elektrikçe yüksüz parçacıklar olan fotonların kütleleri yoktur. Işık hızıyla hareket ettikleri için atom içerisinde bulunamazlar. Fotonlar

Detaylı

İZMİR 60. YIL ANADOLU LİSESİ CERN GEZİSİ

İZMİR 60. YIL ANADOLU LİSESİ CERN GEZİSİ İZMİR 60. YIL ANADOLU LİSESİ CERN GEZİSİ İZMİR 60.YIL ANADOLU LİSESİ olarak 20-26 Kasım 2016 tarihleri arasında Fizik öğretmenlerimiz Ümit OFLAZ, Nihal ŞENYÜZ, Md. Yardımcımız Muzaffer TAYLAN ve Okul

Detaylı

TC. GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ ORTA ÖĞRETİM FEN VE MATEMEATİK ALANLARI EĞİTİMİ BÖLÜMÜ FİZİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI HIGGS PARÇACIĞI (TANRI PARÇACIĞI)

TC. GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ ORTA ÖĞRETİM FEN VE MATEMEATİK ALANLARI EĞİTİMİ BÖLÜMÜ FİZİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI HIGGS PARÇACIĞI (TANRI PARÇACIĞI) TC. GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ ORTA ÖĞRETİM FEN VE MATEMEATİK ALANLARI EĞİTİMİ BÖLÜMÜ FİZİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI HIGGS PARÇACIĞI (TANRI PARÇACIĞI) HAZIRLAYAN Cansu Başak ÖZDEMİR TEZ DANIŞMANI DOÇ.DR. Mustafa

Detaylı

Parçacık Fiziğine Giriş ve Simulasyonlar

Parçacık Fiziğine Giriş ve Simulasyonlar Parçacık Fiziğine Giriş ve Simulasyonlar Orhan Çakır Ankara Üniversitesi 5. Uluslararası Katılımlı Parçacık Hızlandırıcı ve Dedektörleri Yaz Okulu, 9/08-03/09/009, Bodrum Özet 1 Madde nedir? Temel Parçacık

Detaylı

CERN: Bilim ve Teknolojinin Hızlandırıcısı. Türkiye ve CERN / Aralık 2009 1

CERN: Bilim ve Teknolojinin Hızlandırıcısı. Türkiye ve CERN / Aralık 2009 1 CERN: Bilim ve Teknolojinin Hızlandırıcısı Türkiye ve CERN / Aralık 2009 1 CERNʼün Amaçları Türkiye ve CERN / Aralık 2009 2 CERNʼün Amaçları Bilginin sınırlarını zorlamak " Evrenin başlangıcı Madde ve

Detaylı

ULUSAL PROTON HIZLANDIRICILARI ÇALIŞTAYI

ULUSAL PROTON HIZLANDIRICILARI ÇALIŞTAYI ULUSAL PROTON HIZLANDIRICILARI ÇALIŞTAYI Dr. Ali Tanrıkut SANAEM Müdürü 18-19 Nisan 2013 TAEK-SANAEM Ankara Düzenleyenler: UPHÇ-2013 Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Ankara Üniversitesi, Hızlandırıcı Teknolojileri

Detaylı

Yüksek Başarımlı Bilgi İşlem Merkezi ve TR-Grid Altyapısı

Yüksek Başarımlı Bilgi İşlem Merkezi ve TR-Grid Altyapısı TÜBİTAK ULAKBİM Yüksek Başarımlı Bilgi İşlem Merkezi ve TR-Grid Altyapısı www.grid.org.tr Onur Temizsoylu TÜBİTAK ULAKBİM onurt@ulakbim.gov.tr TÜBİTAK ULAKBİM YÜKSEK BAŞARIMLI BİLGİ İŞLEM MERKEZİ İÇERİK

Detaylı

Bilim ve Yeniliği Hızlandıran CERN

Bilim ve Yeniliği Hızlandıran CERN Bilim ve Yeniliği Hızlandıran CERN Samim Erhan UCLA Turkish Teachers Program CERN 1954 de 12 Avrupa Ülkesi tarafından kuruldu Barış için Bilim Bugün: 21 Üye Ülke ~ 2300 kadrolu personel ~ 1600 diğer personnel

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Aydın AYHAN CMS CASTOR DETEKTÖRÜNDE KULLANILAN KUVARTZ PLAKALARIN ÜRETİLMESİ VE DETEKTÖRE MONTAJI FİZİK ANABİLİM DALI ADANA, 2009 ÇUKUROVA

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CMS-CASTOR ALT DETEKTÖRÜNÜN FOTOTÜPLERİNİN KALİTE KONTROL TESTLERİ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CMS-CASTOR ALT DETEKTÖRÜNÜN FOTOTÜPLERİNİN KALİTE KONTROL TESTLERİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Sertaç ÖZTÜRK CMS-CASTOR ALT DETEKTÖRÜNÜN FOTOTÜPLERİNİN KALİTE KONTROL TESTLERİ FİZİK ANABİLİM DALI ADANA, 2007 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN

Detaylı

CMS HCAL HADRONİK KAPAK KALORİMETRESİNDEKİ HİBRİD FOTO-DİYOTLARIN ENERJİ KAZANÇ KARARLILIĞI ÇALIŞMALARI

CMS HCAL HADRONİK KAPAK KALORİMETRESİNDEKİ HİBRİD FOTO-DİYOTLARIN ENERJİ KAZANÇ KARARLILIĞI ÇALIŞMALARI CMS HCAL HADRONİK KAPAK KALORİMETRESİNDEKİ HİBRİD FOTO-DİYOTLARIN ENERJİ KAZANÇ KARARLILIĞI ÇALIŞMALARI The Test Results On Gain Stability Of Hybrid Photo-Diodes Of The CMS Hadronic Endcap Calorimeter

Detaylı

TÖÇ-5. Parçacık Fiziğine giriş. Gökhan ÜNEL / UCI - Şubat 2016

TÖÇ-5. Parçacık Fiziğine giriş. Gökhan ÜNEL / UCI - Şubat 2016 TÖÇ-5 Parçacık Fiziğine giriş Gökhan ÜNEL / UCI - Şubat 2016 1 Çıkış noktası Yaşadığım bu yerde bir sebep-sonuç ilişkisi var. Bilinçliyken deneyimlediklerime gerçek diyorum. Yaşadığım bu yeri anlayabilirim.

Detaylı