KOSOVA TÜRK ÖĞRETMENLER DERNEĞİ
|
|
- Emin Gürsel
- 8 yıl önce
- İzleme sayısı:
Transkript
1
2 KOSOVA TÜRK ÖĞRETMENLER DERNEĞİ KOSOVA'DA TÜRKÇE EĞİTİM ( ) MONOGRAFİ Bu monografi Kosova da Türkçe Eğitimin yeniden başlandığı 65. yıldönümü dolayısıyla hazırlanmıştır. Kapak Tasarım: Cengiz KOVAÇ 1
3 2 SUNUŞ Bütün öğretmenlerimizi saygı, minnet ve şükranla anıyoruz... Eğitim, güçlü bir toplum oluşturmanın, çağdaşlaşmanın, kalkınmanın, hür ve demokratik olabilmenin en etkili aracıdır. Küçük toplumlarda, Kosova Türk Toplumu örneğinde olduğu gibi eğitim o toplumun var olabilmesi ve gelişimi için vazgeçilmez olduğu aşikârdır. Tarihsel süreç içerisinde dede ve babalarımız bu hassasiyeti taşıyarak; eğitimimize önem vermiş ve bugünlere taşımışlardır. Bizler de büyüklerimizden emanet aldığımız bu ulvi görevi bugüne kadar özveriyle üstlendiğimiz gibi budan sonra da gelecek nesillere teslim edecek olmanın gururunu yaşadığımızı ifade etmek istiyorum. Dün ve bugün olduğu gibi yarınlarda toplum olarak hedefimiz güçlü eğitim - güçlü toplum algısı olacaktır. 23 Nisan Tertipleme Kurulu olarak, bugüne kadar hem yazılı hem de görsel anlamda çok sayıda eserin gün yüzüne çıkarılması konusunda öncü olmanın gururunu yaşadığımızı ifade ederek sözlerime başlamak istiyorum. Toplumumuzun tarihi geçmişi, kültürel mirası, siyasi temsiliyeti, tiyatro geleneği, şiiri, adet ve gelenekleri başta olmak üzere çok sayıda yazılı eseri literatüre kazandırmış olan bizler, bugün de eğitim tarihimize ışık tutan eğitimcilerimize vefamız olarak da kabul edebileceğimiz bu değerli tarihsel belgeyi yayınlamanın mutluluğunu paylaştığımızı ifade etmek istiyorum. Bu çalışmada temel amacımız; Kosova da Türkçe eğitimin tarihsel sürecini, bugüne kadar verilen mücadeleleri ve
4 eğitimimizin gizli kahramanlarını gün yüzüne çıkararak tarihe not düşmektir. Bu bir not bir tutanak, bir tarihten çok; gelecek nesillere bırakacağımız önemli bir miras olarak görüyoruz. Bu mirasla, bundan sonraki nesiller bura topraklarda Türkçe eğitimin neferlerini tanıma ve onlarla gurur duyma fırsatını kazanmış olacaklardır. Bu anlamda Türkçe eğitim, varlığımızın ve geleceğimizin temel taşı olmaya devam edeceği gibi, öğretmenlerimiz de toplumumuzun ana direği hüviyetini sürdürüleceklerdir. Bu uğurda eğitimde sunulan hizmet, Kosova Türk Eğitimine ve genelde Türk varlığına açık bir katkı niteliğini taşımaktadır. Toplum ve toplumun yöneticisi olarak bizler bu konuda bundan sonra da eğitimde kalitenin artırılması yanı sıra toplumsal konularda gerekli mücadeleyi vereceğimizi bir daha tekrarlamak istiyorum. Sonuç olarak, bu güzel monografinin Kosova Türk Eğitiminin 65. yılı anısına yayınlanması da her şeyi daha anlamlı kılmaktadır. Bu güzel eserin yayınlanmasında emeği geçen başta Öğretmenler Derneği Başkanı ve yönetim kurulu üyelerini kutlar, aramızdan ayrılan öğretmenleri saygı ve minnetle anar, öğretmenlerimize çalışmalarında nice başarılar dilerim. Mahir YAĞCILAR 23 Nisan Kosova Türkleri Milli Bayramı Tertipleme Kurulu Başkanı Kosova Kamu Yönetimi Bakanı Kosova Demokratik Türk Partisi Genel Başkanı 3
5 4 ÖNSÖZ Eğitim bir toplumun temel taşlarından biri olmak üzere KOSOVA da yaşayan Türk toplumu için Türkçe eğitimi hem kendileri, hem de diğer Türk dünyası için önem arz etmektedir. Türk dili ve Türkçe eğitim, KOSOVA da Türk Toplumu nun günümüze kadar varlığını devam etmesinde ve kimliğini, kültürünü, örf ve adetlerini koruyup gelişmesinde en önemli rol oynayan etmenlerden biri olmuştur. KOSOVA da Türkçe eğitim ne durumda bulunduğunu, sorunlar nelerdir ve ne yapılması gereken hususlar doğrultusunda 1994 yılında Prizren öğretmenleri bir araya gelip Türkçe eğitimine sahip çıkmak, öğretmenleri bir araya getirmek, öğretmenlerin uzmanlaşmasında katkıda bulunmak, (hizmetiçi seminerler, konferanslar, gibi toplantılar düzenlemek) amacıyla Öğretmenler Derneğini kurma kararı aldı. KOSOVA Türk Öğretmenler Derneği yılında Prizren Evi Kültür salonunda Türk Öğretmenler Derneği nin kuruluş toplantısında kuruldu. Toplantıya çok sayıda öğretmen, siyasetçi, emekli öğretmen katıldı yılında yönetim kurulun toplantısında, yıllarında Prizren ve
6 Mamuşa da Türkçe eğitime katkısı geçen öğretmenlerin monografi hazırlanmasına karar alındı. Monografi KOSOVA da Türkçe eğitimin yeniden başlamasının 45. yıldönümü dolayısıyla Monografi ( ), Özgeçmişler, Belgeler, Fotograflar, Türk Öğretmenler Derneği Yayınları tarafından, 1996 da Prizren de yayınlanmıştır. Monografide belirtilen dönemde birinci bölümde çalışan öğretmenlerin, emekliye ayrılan ve vefat eden öğretmenlerin özgeçmişlerine, ikinci bölümde belgelere ve üçüncü bölümde XX. yüzyılın 50 li yıllarında Üsküp Nikola Karev öğretmen okulunda yetişen ilk öğretmenlerin fotografları ve yılları döneminde çeşitli fotograflara yer verilmiştir. KOSOVA da Türkçe eğitimin 50. yıldönümü münasebetiyle Mr. Nevzat Hüdaverdi Priştine de Türkçe Eğitim kitabı yayınlamıştır. Bu kitapta KOSOVA nın başkenti olan Priştine kentinde 50 yıl süresinde KOSOVA Türk eğitiminin gelişiminin çeşitli yönlerine açıklık getirilmiştir yılında Bedrettin Koro ve Nazan Safçı KOSOVA da Türkçe Öğretimde Öğretmen Kadrosu Türk Öğretmenler Derneği Yayınları, Prizren, 2008 de yayınlanmıştır. Bu kitap KOSOVA da Türkçe eğitimde çalışan 5
7 öğretmenlerin mezuniyet, kalifiye, yaş ve hizmetiçi eğitim durumlarını irdeleyen kitap boyutunda bir ilk çalışmadır. Kitap üç bölümden: KOSOVA da Türkçe Eğitim ve Öğretim (birinci bölüm); KOSOVA İlköğretim Okullarında Türkçe Öğretmen Kadrosu (ikinci bölüm) ve KOSOVA Ortaöğretim Okullarında (Lise ve Meslek Liseler) Türkçe Öğretmen Kadrosu dan (üçüncü bülüm) teşkil olmaktadır. Bu üç kitaptan başka KOSOVA Türkçe eğitimin jubileler dönemlerinde gazete ve dergilerinde birkaç makale de yayınlanmıştır. Ancak 2008 den bu yana KOSOVA Türkçe eğitimde öğretmen kadrosunda çok sayıda öğretmenlerimiz emekliye ayrıldıklarından, vefat ettiklerinden ve vasıfsız öğretmenler yerine üniversitelerin çeşitli bölümlerinden mezun olan genç kadrolar yerlerini almakla, Türkçe eğitimde büyük değişiklikler meydana geldi. KOSOVA Türkçe eğitim kadrosunu, eğitime gereken öğretmen kadrosunu tespit etmek amacıyla, 23 Nisan 2016 da kutlanacak olan KOSOVA Türklerin Milli Bayramı dolayısıyla KOSOVA Türkçe eğtimin yeniden başlamasının 65. yıldönümünde, yeni bir Monografi hazırlanmasını uygun görülmüştür. 6
8 KOSOVA Türkçe eğitiminde bu değişme ve gelişmeleri günyüzüne çıkarmak için yeni bir monografinin hazırlanmasına fikir onaylandıktan sonra KOSOVA Türk Öğretmenler Derneği yönetim kurulu, KOSOVA daki tüm öğretmenelere form dağıtarak, öğretmenler hakkında bilgi topladı. Monografinin hazırlanmasında emeği geçen, dernek sekreteri Akif Gaş a, Mati Logoreci ilköğretim okulu müdür yardımcısı sn.ferhat Aşıkferki ye, Eğitim Bakanlığı emekli müfettişi Bedrettin Koro ya, Cengiz Kovaç a ve kitabın yayınlanmasında katkılarından dolayı 23 Nisan KOSOVA Türklerin Milli Bayramı tertipleme başkanı ve Kamu Yönetim Bakanı sn.mahir Yağcılar a şukranlarımızı sunarız. Yazımı Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk ün öğretmenlere ait sözüyle son vermek istiyorum: Öğretmenler! Yeni nesil sizin eseriniz olacaktır ve Ulusları kurtaracak olan yalnız ve ancak öğretmenlerdir. Mart 2016 KOSOVA Türk Öğretmenler Derneği Başkan Orhan VOLKAN 7
9 KOSOVA DA TÜRKÇE EĞİTİM Bedrettin KORO Giriş Kosova, Güneydoğu Avrupa nın merkezi konumunda ve Balkan Yarımadası nın ortasında yer alan bir ülkedir. Önemli bir konuma sahip olan Kosova, Orta ve Güney Avrupa, Adriyatik ve Karadeniz arasında ya da Batı Avrupa ile Asya ülkeleri arasında bir köprü görevini görür. Kosova Balkan Yarımadası nda merkez bir vaziyette bulunması, orta çağda ve yeni zamanlarda ve şimdi de ticaret yollarının birleştiği mühim bir nokta haline gelmesine sebep olmuştur. Osmanlı Devleti 15 Haziran 1389 tarihinde Kosova Ovası nda Sırp hükümdari prens Lazar ın askeri kuvvetlerine büyük yenilgi uğratmasıyla, tahta geçen Stefan Lazareviç, Osmanlı Sultanı I. Bayeziti in egemenliğini kabul eder. I. Kosova Savaşı nda Sırplar Osmanlı hakimiyetini kabul etmelerine rağmen Kosova, Fatih Sultan II. Mehmet ( ) zamanında, 1455 yılında kesin olarak fethedilip, Türkler idari sistemini kurmuşlardır. Osmanlı Devleti ne dâhil oluşundan bugüne kadar Kosova da Türkçe eğitim tarihini gelişim özelliklerine göre beş döneme ayırmak mümkündür: 1- Osmanlı Dönemi: Bu dönem 1455 yılında Osmanlı Devleti nin Kosova yı fethetmesiyle başlar ve 1912 yılında, Osmanlı 8
10 Devleti nin bu topraklardan geri çekilmesine kadar sürer. Bu dönemin en belirgin özelliği Osmanlı Devleti nin diğer topraklarında/ bölgelerinde olduğu gibi, Kosova topraklarında/ bölgesinde de eğitimin aynı şekilde yapılması ve geliştirilmesidir. 2- Yugoslavya Krallığı Dönemi: Bu dönem 1912 yılında Sırbistan ın Kosova yı işgal etmesiyle başlar ve yılları arasında, yani yeni Sosyalist Yugoslavya nın kuruluşuna kadar, daha doğrusu Türkçe eğitimin yeniden başladığı 1951 yılına kadar sürer. Bu dönemin en belirgin özelliği, Türkçe eğitimin resmi yapılmamasıdır. 3- Sosyalist Yugoslavya Dönemi: Bu dönem 1951 de Sosyalist Yugoslavya da Türkçe eğitimin yeniden başlamasıyla başlar ve 1999 yılında NATO nun Kosova ya müdahalesine ve BM Geçici Yönetim organlarının kuruluşuna kadar sürer. Bu dönemin en belirgin özelliği, anadilde yani Türkçe eğitime yeniden başlanılması, Türkçe nin Kosova da resmi dil olarak kabul edilmesi ve Türkçe eğitimde birçok sorunun çözülememesidir. 4- BM Geçici ve Yerel Yönetim Organlarının Yönetimi (UNMİK) Dönemi: Bu dönem 1999 yılında başlar ve 2008 yılına, Kosova bağımsızlığını ilan edinceye kadar devam eder. Bu dönemim en belirgin özelliği, Kosova da çok uluslu 9
11 toplumun ve demokrasinin oluşturulması için sivil toplum örgütlerinin eğitim sorunları çözümünde daha etkin rol almasıdır. 5- Kosova Cumhuriyeti Dönemi : Bu dönem 17 Şubat 2008 de Kosova Cumhuriyeti nin bağımsızlığını ilan edilişinden başlar ve günümüze dek devam etmektedir. Bu dönemde, bir önceki dönemde eğitimde başlanılan reformlar güçlenmesi için eğitimde kaliteye ve sorunlar için çözüm arayışlarına önem verilmektedir ( Koro, 2011:123: Çelebi-Koro, 2012:139 ). Daha doğrusu bu dönemde eğitimin daha çok gelişmesi için Kosova Eğitim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı 2011 yılında Kosova Cumhuriyeti Üniversite Öncesi Müfredat Çerçevesi ( Eğitim programı) ve Kosova Cumhuriyeti Üniversite Öncesi Eğitim Yasası nı çıkarmıştır. Bu eğitim belgeleriyle üniversite öncesi eğitim sisteminde küçük değişmelerden başka yeni eğitim programıyla öğretim program içerikleri ve amaçları geliştirilmek yerine yeterlilik ve öğrenme sonuçlarına yönetilmiştir. Bu, Kosova eğitimi için bir meydan okumayı teşkil eder. Bu dönemde, önceki döneme kıyasen Kosova da Türkçe eğitimine daha az önem verildikten başka, Türk eğitimin sorunların çözümü için yetkili organ, örgüt ve kişilerin daha az angaje olmalarıdır. 10
12 1. Osmanlı Dönemi Kosova Osmanlı Devleti tarafından fehtedildikten sonra XV. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak birçok şehirlerde, çoğunlukla camilerin bitişiğinde sıbyan mektepleri ve medreseler inşa edilmeye başlanmıştır. Osmanlı Devleti nde camiler bir ibadet yerinden mada birer eğitim merkezi idi. Kosova da camilerin inşasıyla bu ülkede Türkçe eğitim de başladığı kabul edilmektedir. Ancak, Kosova da Türkçe eğitim kurumu hakkında ilk yazılı belge 1513 yılında yazılan Suzi Çelebi Vakıfnamesi dir. Ünlü Türk şairi olan Suzi Çelebi, Vakıfnamesi nde Prizren de bir cami, caminin bitişiğinde bir mektep yaptığını ve mektebe kitaplar vakfettiğini belirtmektedir (Kaleşi, 1962:92). Osmanlı İmparatorluğu nda dolayısıyla Kosova da da, Tanzimat dönemine kadar ( ) Türkçe eğitim ve öğretim sıbyan mekteplerinde (dört yıllık ilköğretim) ve medreselerde gerçekleşiyordu. Medreseler ve sıbyan mektepleri devletin kontrolünden ve sorumluluğundan uzak özerk eğitim kurumları idiler. Bunların hemen hepsi vakıflara bağlıydılar, dolayısıyla dini ve sosyal yönleri ağır basan kuruluşlardı. 11
13 Belirttiğimiz gibi Osmanlı İmparatorluğu nda dolayısıyla Kosova da da Tanzimat dönemine kadar eğitim ve öğretim sıbyan mekteplerinde ve medreselerde gerçekleşiyordu yılında Osmanlı İmparatorluğu nda Tanzimat ilan edilmesiyle sıbyan mektepleri ve medreselerin yanı sıra, devlet yöneticileri ve aydınları laik eğitim ve öğretim kurumlarını kurmaya giriştiler. Tanzimatçılar, Osmanlı Devleti nde Avrupa nın laik ve liberal fikirlerinden etkilenen devletin denetimi ve gözetimi altında toplumu birleştirici, kaynaştırıcı ve batılılaşmış bir eğitim sistemini öngürüyorlardı. Eğitimdeki bu gelişmeler II. Abdülhamit döneminde de sürdü. Osmanlı Devleti yeniden yapılanma dönemine girdiği dönemde, 1864 yılında Vilayet Nizamnamesi getirildi. Bu idari düzenlemeye göre Osmanlı Devleti nin idari yönetimi vilayetlere, vilayetler sancaklara, sancaklar kazalara, kazalar köylere bölünmekteydi. 30 Ocak 1877 tarihinde merkezi Priştine olan Kosova adında ilk defa Vilayet kuruldu. Kosova Vilayeti: Prizren, Üsküp, Priştine Yenipazar, İpek ve Taşlıca sancaklarından oluşmaktaydı. Vilayet merkezi ilk önce Priştine ise de daha sonra Kosova Vilayeti nde meydana gelen çeşitli ayaklanmalardan dolayı merkez 1888 yılında Üsküp e taşınmıştır ( Karal, 1977:139). Vilayet 12
14 Salnamesi nde mealen yazılı olan Kosova namı Osmanlı tarihi nazarında önemlidir. Bunu hatırlamak tarihi yad etmek olur ifadesinden de anlaşılacağı üzere belki de yeni idari yapılanmada kamuoyunun maddi ve manevi açıdan desteğini almak adına vilayete Kosova adı verilmiştir ( İpek, 2010:66). Kosova da devlet eliyle modern ilkokul ve ortaokullar 1857 yılında Maarif-i Umumiye Nezareti ve 1869 yılından yani Maarif-i Umumiye Nizamnamesi çıkarıldıktan sonra, bilhasa vilayet teşkil olunduktan sonra daha çok inşa edilmeye başlar. Bu okullarda öğretim yöntemeleri bakımından da ayrım vardı. Öğretim yöntemlerinde, öğretim araç-gereçlerinde yenileşmelere gidilmiştir. Okuma öğretiminde heceleme bırakılıp ses yöntemi benimsenmiş ve kara tahta, öğrenci sırası, harita gibi araç-gereçler kullanılmıştır. Bu gelişmelere usul-i cedit hareketi denir. Bu gelişmelerden uzak olan geleneksel yöntemlerle eğitim-öğretimi uygulayan mekteplere sıbyan ya da usul-i atika mektepleri adıyla anılmaktadır. Osmanlı Devleti nde ilk iptidai okulu İstanbul da Nuruosmaniye Camii içinde 1872 yılında iptidai numune mektebi olarak çalışmaya başlamıştır ( Kodoman, 1980:112; Ünlü, 2002:124; Özkan, 2011:7). Kosova Vilayetinde ise ilk iptidai 13
15 okulu 1880 yılında Priştine de açılmıştır tarihli bu vesikada mevcut mektepler muallimlerine yeni tedris usulü talim yaptırmak ve bir yandan da muallim yetiştirmek üzere numune olarak bir iptidai mektebi açılmıştır ( Ünlü, 2014:166). H.1311 tarihli Kosova Vilayeti Salnamesi ne göre yıllarında Kosova Vilayetinde 388 iptidai mektebi mevcuttur. Bu mekteplerde 316 mualim görev yapmakta, talebe öğrenim görmektedir (Ünlü, 2014:169). Kosova Vilayetinde 1880 yılından itibaren iptidai okullarına ağırlık verilmiş ve sıbyan okulları usul-i cedideye dönüştürülmüştür yıllarında vilayette bulunan 176 sıbyan mektebine öğrenci devam etmektedir ( Asim, 1983: 56) yıllarında ise 118 sıbyan mektebinin olduğu görülmektedir. Bu mekteplerin 42 tanesi Prizren, 30 tanesi Taşlıca, 24 tanesi Üsküp ve 22 tanesi Yeni Pazar Sancağında bulunmaktadır. 1 tanesi inas sıbyan mektebi, 35 tanesi zükur sıbyan mektebi olup kalan 42 tanesi karmadır (Ünlü, 2014: 191). Kosova da ilk iptidai 1880 de açılmış ve yıllarında bu okulların sayısı 198 e yükselmiştir (Ünlü, 2014: 171). 24 Ağustos 1903 te Umumi Maarif-i Nezareti padişahın tahta çıkış yıldönümü dolayısıyla ülkede resmi açılışı 14
16 yapılacak 511 adet okuldan 162 tanesi Kosova Vilayetinde olduğunu dolayısıyla açılacağı kararını almıştır (Ünlü, 2014: 171). 1905/06 öğretim yılında Kosova da usul-i cedide üzere öğretim yapan 351 erkek, 20 kız ve 129 karışık resmi iptidai, 24 erkek ve 31 karışık hususi iptidai okulu sayısına çıkmıştır (Kodoman,1980: 146; Topsakal-Koro, 2007: 25). Rüştiye okulları II. Mahmut ( ) zamanında, orta öğretim kurumları olarak kurulmuştur. İlk rüştiye olarak 1838 yılında Mekteb-i Maarif-i Adli ile 1839 da Ulum-u Edebiye adlı okullar açılmıştır. Bayram Kodoman meslek okulu niteliğindeki bu iki kurum arasında, memur yetiştirmeye yönelik ilk mülki okullar demek daha doğru olduğu kanatindedir ( Kodoman, 1980: 140) yılında Priştine de rüştiye mektebi açılmıştır. Priştine de bu ilk laik okul binasını 1869 yılında Abdürahman Paşa yaptırmıştır (Çanoviç, 1967: 61; Asim, 1983: 42). Bu okulda 1882/83 öğretim yılında dört öğretmen ve bir hademe çalışıyordu. Belirttiğimiz öğretim yılında Priştine Rüştiyesi nde 105 öğrenci öğrenim görmüştür ( Asim, 1983: 42). Osmanlı İmparatorluğu nun genelinde olduğu gibi Kosova Vilayetinde de rüştiyelerdeki gelişmeleri görebiliriz yılında Kosova 15
17 Vilayetinde 14 rüştiye mektebi bulunmaktadır. Bunların birer tanesi Priştine ve Yenipazar, 3 tanesi Prizren, 4 tanesi Debre ve 5 tanesi Üsküp sancağı dahilindedir ( Ünlü, 2014: 173). Sultan II. Abdülhamid Osmanlı Devleti nde rüştiyelerin inşa edilmesine önem verilmiştir yıllarında vilayette rüştiye sayısı 23, öğretmen sayısı 60 ve talebe ise olmuştur yıllarında Kosova Vilayetinde 24 ü erkek, 11 i kız olmak üzere toplam 35 rüştiye mevcuttur ( Kodoman,1980: 166; Topsakal- Koro,2007:26; Çeleb-Koro, 3012: ) yılı Maarif Salnamesi nde Priştine de (5 öğretmen, 196 öğrenci), Vıçitırn da (3 öğretmen, 55 öğrenci), Mitroviça da (2 öğretmen, 43 öğrenci), Gilan da (4 öğretmen, 55 öğrenci), İpek te (3 öğretmen, 61 öğrenci), Prizren de (4 öğretmen, 69 öğrenci) ve Yakova da (6 öğretmen, 137 öğrenci) teşkil olunan Rüştiye Okulları çalışıyordu (Kodomasn, 1980:146). Sultan II. Abdülhamit döneminde çağın ve Osmanlı toplumunun ihtiyaçlarına uygun meslek okullarının da açılmasına önem verilmiştir. Kosova Vilayetinde 1895 yılında Üsküp te Hamidiye Sanayi Mekteb-i Alisi ve Mekteb- Edep de açılmıştır. 16
18 Verilen rakamlardan anlaşılacağı üzere XIX. yüzyılın sonunda ve XX. yüzyılın başlangıcında Kosova Vilayetinde rüştiye sayısında düzenli bir artış olmuştur. Buna bağlı, belirttiğimiz dönemde rüştiyelerde öğretmen ve öğrenci sayısında da bir artış görülmektedir Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile rüştiyelerin üstünde olmak idadi denilen lise okulların gelişmesine önem verilmiştir. Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile Müslim ve Gayrimüslim Osmanlı tebaasını birbirine kaynaştırmak ve müşterek bir kültürle yetiştirmek düşüncesi ile açılmışlardır yılında devletin birçok şehirlerinden başka Kosova Vilayetinde Üsküp ve Priştine de idadi okulu açılmasına karar verilmiş ve yapımlarına başlanmıştır. Ayrıca, diğerlerinden başka Yenipazar ve Taşlıca kazalarında yapılması için mahalli makamlarla temasa geçilmiştir (Kodoman, 1980:189). Başbakanlık Osmanlı Arşivi ndeki belgelere göre Üsküp te en önemli okullardan birisi Mekatib-i İdadi-i Mülki 1306 (1888) da II. Abdülhamid Han ın direktifleri ile açılmıştır (Demir, 2010:10; 1896 Kosova Vilayeti Salnamesi: 98). 1905/06 öğretim yılında Kosova da 4 idadi okulu çalışmaktaydı (Kodoman, 1980:202). Kosova 17
19 Vilayetinde Üsküp, Prizren, Priştine ve İpek te çalışıyordu ( Recepagiç, 1972: 2003). XX. yüzyılın başlangıcında, Balkan Savaşlarından önce Kosova Vilayetinde 6 idadi okulu çalıştığı görülmektedir. Osmanlı Devleti nde ilk öğretmen okulu Darülmuallim Rüjdi adıyla, rüştiye okullarına öğretmen yetiştirmek için 1848 de İstanbul da açılmıştır. Okullara gereken öğretmen kadrosu yetiştirmek ve Kosova da eğitimde yeni metodların uygulanarak eğitimin modernize ettirilmesi için, Osmanlı Hükümeti 1879 yılında bir Öğretmen Okulu (Eğitim Fakültesi) açılmasına karar almıştır ( Sofuoğlu, 2008:18). Bu karara dayanarak Kosova Vilayeti nin Priştine kentinde daha 1880 yılında Darülmuallimin-i Sıbyan açılmıştır.bu hususa ilgili bir irade-i saniyyede, okulun gayesi Kosova Vilayetindeki hocalara yeni usulün öğretilmesi ve yeni hocalar yetiştirilmesi şeklinde ifade edilmiştir. Buna göre, Priştine Darulmuallimin-i Sıbyan ına hem yeni öğretmen yetiştirmek, hem de mevcut öğretmenlere kurs vermek gibi iki görev verilmiştir ( Kodoman, 1980: 233; Topsakal-Koro, 2007:26; Çelebi-Koro, 2912:141) tarihli Maarif Salnamede iki öğretmen ve bir hizmetlinin görev yaptığı okulda 39 öğrenci, 18
20 1903 tarihli salnamede ise bir müdür, iki öğretmen ve bir hizmetlinin görev yaptığı okulda 42 öğrenci bulunmaktadır (Özkan, 2011:8). Üsküp te Darülmaullim 1882 de açılmış olduğuna ve iptidailere öğretmen yetiştirmeye başladığını görmekteyiz yılında Kosova Vilayeti nde 39 öğrencili 2 Darülmuallim Okulu çalışmakta idi (Akyüz, 2004:228) yılında Sadaretten Prizren e giden bir yazı ile Darülmuallim açılması emredilmiştir yılında Darülmuallimden mezun olanların atamaları yapılmaya başlanmıştır. (Demir, 2013:23). Balkan savaşı öncesinde Kosova Vilayetinin eğitim ihtiyaçları için öğretmen yetiştirmek amacıyla 4 Darülmuallim okulu çalışmakta idi yılında Tanzimat fermanı ilanından sonra sıbyan mektepleri ve medreseler yanısıra Kosova da da, bunlara dokunmadan, çağa uygun daha modern ilk ve orta öğretim okulları kurulup çalışmasına önem verilmiştir. Böylelikle Osmanlı Devleti nin diğer bölgelerinde gibi Kosova Vilayetinde de 1912 ve bu yıldan sonra çağa uyamayan bu okullar çalışmalarına devam etmişlerdir. 19
21 yıllarında Kosova Vilayeti genelinde 32 medrese, yıllarında ise medrese sayısı 2 artmış ve 34 e yükselmiştir; yıllarında ise vilayetteki medrese sayısı 9 artarak 43 e yükselmiştir yıllarında vilayetteki 34 medresede talebe öğrenim görürken, yıllarında 43 medresede öğrenci öğrenim görmüştür (Ünlü, 2014: ). Yukarıda belirttiğimiz bu veriler Osmanlı Devleti nin diğer bölgelerinde gibi Kosova Vilayetinde de sıbyan mektepleri ve medreselerin çalışmalarına devam etmesine rağmen, çağa uymayan bu okullara daha az önem verildiğini göstergelerinden biridir. Bu verdiğimiz veriler Osmanlı İmparatorluğu nun diğer yerlerindeki gibi Kosova da da 1869 yılında Maarif Nizamnamesi nin uygulanmasından sonra, özellikle XX. yüzyılın başlangıcında eğitim ve öğretimin nicelik ve Avrupa daki seviyeye ulaşamamasına rağmen, nitelik bakımında geliştiğinin açık bir göstergesidir. Çünkü XX. yüzyılın başlangıcında ilk ve ortaokullarda okuma yazma ve hesap öğretmekten başka fen, sosyal ve kültür bilgileri öğrencilere öğretiliyordu. Ancak, XX. yüzyılın başlangıcında Kosova da gelişen modern Türkçe eğitim 1912 yılında I. Balkan Savaşı ile sona erdirildi yılında I. Balkan Savaşı nda Balkan Devletlerinin ittifakı karşısında yenilgiye uğrayan 20
22 Osmanlı Devleti, Kosova Sancak ve Makedonya yı Sırbistan Krallığı na bırakmak zorunda kaldı. Bu yenilgi ile Kosova da yaşamaya devam eden Türkler egemen durumdan milli azınlık durumuna düştüler ve kendi dilinde, Türkçe eğitim görme hakkını kaybettiler ( Topsakal-Koro, 2007:27; Çelebi-Koro, 2013:142). Belirtmek gerekir ki Osmanlı İmparatorluğu nda dolayısıyla Osmanlı döneminde Kosova da da eğitim ve öğretim kurumlarını açma ve yönetme konusunda Türk ve Müslümanları serbest bıraktığı gibi azınlıkları da (gayrimüslimleri) serbest bırakmıştır. İmparatorluğun yönetiminde bulunan gayrimüslimlere de Müslümanlar gibi eğitim ve kültür kurumları açma ve yönetme hakkı verilmiştir. Bu okullar ve kurumlar aynı Türk-İslam okulları gibi devlet tarafından değil, zenginler, hayırseverler ve cemaatler tarafından kuruluyor ve destekleniyordu.yine nasıl ki her caminin yanında bir mektep ve medrese bulunuyorsa, her kilisenin yanında da öyle azınlık okulları vardı. Hatta mektep ve medreselerde öğretim nasıl hocalar tarafından yapılıyorduysa, azınlık okullarındaki öğretim de papazların elindeydi (Taşdemirci, 2001:13). Osmanlı Devleti nde Tanizamat Fermanı ve özellikle 1856 Islahat Fermanı ile azınlıklara cemat 21
23 olarak okullar açma ve geliştirmeye izinli sayıldılar.1869 Marif-I Umumiye Nizamnamesi azınlıklara özel okullar açabilecekleri veya bu okullarda Müslüman çocukları ile birlikte öğrenim görebilecekleri ifade dilmektedir Kanun-i Esası ise gayrimüslimlere devlet kontrolu altında özel eğitim imkanı tanımıştır (Ünlü, 2014:202). XIX. yüzyılın sonunda ve XX. yüzyılın başlangıcında Osmanlı Devleti nde azınlıklar (gayrimüslimler), devletin yürütmüş olduğu eğitim yoluyla Osmanlılık politikasına ilgi göstermeyip, kendi okullarını çoğaltıp geliştirerek, ayrılıkçı emellerini güçlendirme politikalarını sürdürmüşlerdir. Böyle ayrılıkçı bir politikayı Balkan Yarımadasındaki Osmanlı topraklarına göz diken Sırbistan, Bulgaristan ve Yunanistan Osmanlı uyruklusu olan Sırp, Bulgar ve Yunan azınlığı aracılığıyla yürütmüştür. 2. Yugoslavya Krallığı Dönemi Birinci Balkan Savaşı nda (1912) Balkan İttifakı karşısında Osmanlı Devleti nin yenigiye uğraması sonucu Kosova, yılları döneminden sonra, Sırbistan Krallığı idaresine geçmiştir. Osmanlı Devleti nin yüzyıllardır hakim olduğu Kosova dan Balkan Savaşlarıyla el çekmesi ardından ulusal kimliklerinin yadsınmasıyla birlikte 22
24 çok sayıda eğitim kurumlarından yararlanabilme imkanlarından da yoksun kalmışlardır. Osmanlı Devleti Sırbistan ile barışı 13 mart 1914 yılında İstanbul da imzalamıştır. İstanbul barışıyla diğerlerinden başka Sırbistan da kalan Türklerin statüsü tespit edilmiştir. Bu barışla Sırbistan, Türkler için ilk ve ortaokullar ve bu okullarda eğitim ve öğretim Türkçe olacaktı. Ancak bu barış koşullarına Sırbistan göz yumarak Türkçe eğitimi yasakladı ve her türlü baskılar yapıp, Kosova dan Türk ve Müslümanları Anadolu ya göçe zorladılar. Öyleki, Osmanlı Devleti nin Balkan dan 1912 yılından sonra çekilmesiyle, Türkler anadili olan Türkçe nin yerine Sırpça, yılları döneminde de Arnavutça eğitim görmek zorunda kaldılar. Eski Yugoslavya döneminde dört yıllık ilköğretim okunmasına rağmen, Sırp idaresi Arnavut ve Türk çocukları bu zorunlu ilkokulu bitirmesine ilgi göstermiyordu. Bundan dolayı Kosova da liseye devam eden Arnavut ve Türk çocuklarının sayısı çok azdı. İki dünya savaşı arasında Kosova da anadilinde resmi okulların çalışmamasıyla, Arnavut ve Türk çocukları özel sıbyan mektepleri ve medreselerinde öğrenim görmek zorunda kalmışlardır. Bu mektep ve medreselerde öğretim, zamanın eğitim-öğretim istemlerini memnun 23
25 edemiyordu. Bu eğitim evlerde ve cami yakınlarındaki binalarda yapılıyordu. Mekteplerde dersler kitapsız ve müfredatsız gerçekleşiyordu. Bu okullarda Arap alfabesi ile İslam kültürünün temel öğeleri hakkında bilgi ediniliyordu. Sıbyan mektebini bitiren öğrenciler öğrenimlerine Osmanlı döneminden kalma ve Kosova nın hemen her büyük şehrinde bulunan medreselerde devam ediyordu. Medreselerde derslere göre öğretim yapılıyordu. Medreseyi bitiren öğrenciler imam ünvanına sahip oluyorlardı (Çelebi-Koro, 2013: ; Topsakal- Koro, 2007:28). Bu dönemde Kosova ahalisinin % 84 ü okuma-yazma bilmiyordu (Ukaj, 1983:219). 1939/ 40 istatistik verilerine göre İpek, Prizren ve Priştine liselerinde öğrenci, çoğunluk Sırp ve Karadağlı öğrenciler öğrenim görüyordu. Bu sayıdan yalnız % 2 si Sırp ve Karadağlı değildi (Ukaj, 1983:223) yılları arası dönemde Kosova da yaşayan Türklerin anadilinde eğitim görmemesi, iki savaş arasında Türkiye ye yapılan Türk göçleri, Türk halkının eğitim seviyesi çok düşük olmasını etkilemiştir. İkinci Dünya Savaşı ndan sonra belirtilen gelişmeler yüzünden, Kosova Türk halkının eğitim seviyesi düşük olması, XX. yüzyılın 24
26 ikinci yarısında Kosova Türk eğitiminin normal gelişmesini engellemiştir. 3. Sosyalist Yugoslavya Dönemi dört yıllık Kurtuluş Savaşı ndan sonra, faşist işgalcilerinden kurtulan Yugoslavya' da yeni Federatif Yugoslavya Halk Cumhuriyeti kurulmuştur. Bu sosyalist devlette yılına dek Kosova ve Batı Makedonya da yaşayan Türklerin milli hakları tanınmadı. Türklerin milli hakları tanınmamasını Soğuk Savaş döneminde Yugoslavya nın içteki ve uluslarası ilişkilerdeki durumunda aramak gerekir. İkinci Dünya Savaşı ndan sonra Yugoslavya da sosyalizm düzeni kurulduğu için hükümet S.S.C.B., doğu blok ülkeleri ve bilhassa komşu olan Arnavutluk ve Bulgaristan la sıkı iktisadi ve siyasi ilişkilerini süratle geliştirdi. Savaştan sonra Yugoslavya, Arnavutluk ve Bulgaristan devlet yöneticileri yapmış oldukları sıkça görüşmelerde bir Balkan Federasyonu kurmak fikrinde durmuşlardır. Tito, Arnavut sorununu esasen Arnavutluk la birleşme yoluyla, bir federal birlik oluşturmakla çözmeye çalışmıştır (Baklacıoğlu, 2010:202). Yugoslavya nın bu hesapları etkisinden dolayı da Kosova ve Batı Makedonya daki Türklerin milli hakları tanılmamıştır. Öyleki, 1948 yılında Yeni Yugoslavya da yapılan ilk sayımlarda, 25
27 Kosova da Türk olarak milli mensubiyetini göstermiştir. Ancak, 1948 yılında patlak veren İnformbiro (Tito-Stalin) çatışması ardından, Doğu Bloku na dâhil olan bütün diğer ülkeler gibi Arnavutluk da her alanda Yugoslavya ile ilişkilerini dondurmuştur. Bu gelişmeler sırasında Yugoslavya parti ve devleti Türklerle ilgili politikasını değiştirmiştir. Bu değişme ile 1951 yılından başlıyarak Kosova ve Batı Makedonya da Türklerin varlığı tanınmıştır. Kosova da Türk kimliğini tanıma konusunda ilk adım eğitim alanında olmuştur. Ders yılının bitimine üç ay kala, 20 Mart 1951 tarihinde düzenlenen Üçüncü Dönem Bölge Halk Kurulu nun ikinci sıralı oturumunda Kosova ve Metohiya Bölgesi teritorisinde Türk azınlığı için gerektiği tüm yerlerde Türk dilinde derslerin görüleceği okullar açılması kararı alınmıştır (Recepoğlu,1996:7). 1951/52 öğretim yılında Türkçe öğrenim görmek için ilköğretim ve lise okullarına kayıtlar yapılmıştır. 1951/52 öğretim yılında Kosova nın Prizren, Priştine, Gilan, Mitroviça, İpek şehirlerinde ve Mamuşa, Dobırçan (Kosova) ve Bilaç (Sırbistan) köylerinde Türk ilkokulları açıldı. Sosyalist Yugoslavya döneminde ( ) Kosova da sekizyıllık ilköğretim okulunda 1955/56 öğretim yılında 12 ilköğretim okulunda 26
28 ayrılan 109 sınıfta 134 öğretmen çalıştığı öğrenci Türkçe öğrenim görürken, 1998/99 öğretim yılında 11 ilköğretimde ayrılan 104 sınıfta 124 öğretmenle öğrenci öğrenim görmüştür (Topsakal-Koro, 2007:32) yılları döneminde Kosova da Türkçe eğitim tüm güçlüklere karşın, bugüne kadar ayakta durmuş ve başarılar kaydetmiştir. XX. yüzyılın ikinci yarısında Türkiye ye göç, Kosova da Türk varlığının bir kısım muhafazakâr güçler tarafından tanınmaması, asimilasyon süreci, Türk nüfusunun ve bununla birlikte Türkçe eğitim gören öğrenci sayısının azalmasına neden olmuştur. Bu olumsuz nedenlerden dolayı 1966 yılında İpek te, 1970 li yıllarda Gilan, Mitroviça ve Vıçitırn da Türk ilkokul ve liselerde öğrenci yetersizliğinden dolayı çalışmaya son verilmiştir li yıllarda yine İpek hariç, Mitroviça, Vıçitırn da ilkokul, Gilan da ise Türkçe ilkokul ve lise yeniden çalışmaya başladı. Belirttiğimiz nedenlerden dolayı Türklerin Kosova da nüfus sayısı sürekli değişip azalmıştır. Belirttiğimiz gibi 1948 sayımlarında Kosova da Türklerin nüfusu 1.320, 1953 te , 1961 de 25,764, 1971 de , 1981 de , 1991 de ve 2011 de ise i vardı (Koro, 2011:16). Balkanlar bölgesinde belirli siyasi 27
29 amaçlar uğruna nüfus kompozisyonu kontrol altına tutma çabaları yeni bir olgu değildir. Buna göre Kosova nın nüfusu ve bu nüfusun etnik kökene göre (2011 sayım hariç,b.k.) dağılımı dolayısıyla Türk nüfusu hakkında bilgiler güvenilir ve kesin değildir (Poyraz, 2007:99). XX. yüzyılın ikinci yarısında belirttiğimiz siyasi koşullardan başka Kosova da Türkçe eğitiminin gelişmesini kadro, ders kitapları ve öğretim araç ve gereçlerindeki beliren sorunlardan dolayı da engellemiştir yılından 1951 yılına kadar Kosova da Türkçe eğitim yapılmaması, Türklerin, aralarında bulunan Türk öğretmenlerin de Anadolu ya göç etmeleri, 1951 yılında yeniden Türkçe eğitime başlandığı sırada Türkçe kadro temin etme sorunu meydana geldi. Türkçe eğitime öğretrmen kadrosu temin etmek için ilk önce Üsküp, sonra da Prizren de yaz aylarında kurslar vasıtasıyla öğretmen yetiştirilmeye başlandı. Salih Lika ya göre 1952/53 öğretim yılında Kosova dan 5 öğrenci Üsküp teki Öğretmen okuluna kaydını yaptırmıştır. Bu okulu ancak 1955/56 öğretim yılında 2 öğrenci bitirmiştir (Lika,1999:235). Kosova da Türkçe eğitim ve öğretim ihtiyaçlarını karşılamak için 1962/63 öğretim yılında Yüksek Pedagoji Okulu nda Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Prizren Öğretmen Okulunda Türkçe sınıfı, 1973 te Priştine de Şarkiyat, 1988/89 öğretim yılında 28
30 Priştine de Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, aynı yılda Prizren Yüksek Pedagoji Okulunda Türkçe Sınıf Öğretmenliği Bölümü ve bazı Türk gençleri bu dönemde Üniversite ve Yüksek Pedagoji okullarında mezun olmakla Türkçe eğitimi için bir nebze kadro temin edildi. Kosova da siyasi ve eğitim sistemindeki değişmeler eğitim ve öğretim programındaki ve dolayısıyla ders kitaplarındaki sık sık değişmeler yapılmasına neden olmuştur. Bu durum, öğrencilere ihtiyacı olan ders kitapların hiç ya da geç basılmasını etkilemiştir. Kosova da Türkçe eğitimin diğer önemli sorunlarından biri ders araç ve gereçlerle okulların donatılmasıdır. Kosova da çok az sayıda öğrenci ile Türkçe eğitim yapıldığından dolayı bu okullar için ders araç ve gereçlerin temini çok zordur. Bu ders araçların basımı için maddi imkân ve kadro yeterli olmadığından dolayı bu sorun Türkiye Cumhuriyeti nden ders araçlarının bağışı yoluyla çözülmeye çalışılmıştır. XX.. yüzyılın ikinci yarısından itibaren (1951) Türkçe eğitim-öğretime tekrar başlanmışsa da gerek Kosova kaynaklarının gerekse Türkiye nin desteklerinin yetersiz kalması sonucunda, kadro, ders araç gereçleri, program v.b. gibi konularda sıkıntılar çekildiği görülmüştür. 29
31 4. BM Geçici ve Yerel Yönetim Organlarının Yönetimi (UNMİK) Dönemi Yugoslavya da sosyalizm rejiminin düşmesi ve federasyonun dağılması 1991 yılında başlamış ve Kosova nın dışına savaşların sıçramasını önlemek ve Sırbistan ın Kosova ahalisinin çoğunu göçe zorladığı ve katliamler düzenlediklerini sona erdirmek maksadıyla NATO Güçlerinin 24 Mart 1999 yılında Sırbistan a müdahale etmesini etkilemiştir. Sırbistan ın 9 Haziran 1999 tarihinde Kumanova Ateşkeş Antlaşmasıyla bu savaş 78 günden sonra sona ermiştir. Sırbistan ateşkes antlaşmasını imzaladıktan sonra BMÖ GK nin 1244 kararı ile BMÖ GK Kosova da Geçici İdari Misyonu (UNMİK) yönetimi ( ) kurulmuş oldu. XIX. yüzyılın 80 li yıllarında Yugoslavya Federasyonu nda ekonomi, siyasi ve toplumsal kriz belirmesi ve 90 lı yıllarda federasyonun dağılma sürecinde savaşlar yürütülmesi, eski devletin çeşitli uluslararası örgütlerden çıkarılıp izole edilmesine neden olmuştur. Bu durumu Yugoslavya Federasyonu nun XIX. sonunda her alanda olduğu gibi eğitim alanında da gerilemesine etkilemiştir. XIX. yüzyılın sonunda ve XXI. yüzyılın başlangıç yıllarında bilim, teknoloji, ulaşım, iletişim vb. öyle hızlı gelişti ki beraberinde büyük fırsatlar 30
32 da getiren dünyamızda büyük değişmeler ve yeni meydan okumalar belirmiştir yılında NATO güçlerinin müdahalesinden sonra, yeni nesillerin bu yeni meydan okumalarla başa çıkması için Kosova da kurulan BMÖ nün Geçici İdari Misyonu (ÜNMİK) üstlenip, eğitimde yapmış olduğu reformlarla Kosova da yeni eğitim sistemi ve yönetimi geliştirilmiştir. UNMİK yönetimi daha 2001 yılında Yeni Kosova Müfredat Çerçevesi ni (EBTB,2001:113) ve 6 yaşını doldurmuş olan çocukların ilköğretim okulunun birinci sınıfına kaydını yaptırma yönetmeliğini ve 2002 yılında Kosova İlk ve Orta Eğitim Yasası (2002/2 Sayılı Yasa) getirdikten sonra, Kosova da 2002/03 öğretim yılında yeni eğitim sistemine geçilmiş oldu. Yeni eğitim sistemine göre öğrenciler ilköğretim okulunun birinci sınıfına yedi yaş yerine altı yaşında kaydını yaptırma, üniversite öncesi eğitim yerine ve yüksek eğitimde ise Bologna eğitim sistemi uygulandı. Kosova da 2002/03 eğitim ve öğretim yılında uygulanmaya başlanılan yeni eğitim reformuyla, zorunlu ilköğretim, sekiz yıldan dokuz yıla çıkarıldıktan başka, Kosova Eğitim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı hazırlamış olduğu yeni öğretim müfredatları uygulanmaya başladı. 31
33 Kosova Türkleri özellikle Yugoslavya Federatif Halk Cumhuriyeti yönetiminde iken 1951 yılında kazandıkları ve 27 Şubat 1974 te Kosova- Metohiya Sosyalist Özerk Bölge Meclisi nin çıkardığı Anayasa nın 1. maddesi ile de Kosova da yaşayan Türkler, Arnavut ve Sırplarla birlikte kurucu unsur olarak tanımlanmıştır. Aynı Anayasa nın 5. maddesine göre Türk dili ve yazısının Kosova da diğer dillerle eşitliği kabul eilmiştir (Akgün,2012:19). Ancak, NATO güçlerinin müdahalesinden ve UNMİK yönetimi Kosova da kurulduktan hemen sonra, BMÖ Genel Sekreterin özel temsilcisi olan Bernard Kuschner çıkarmış olduğu UNMİK/Reg/1999/1 ve UNMİK7REG/1999/24 sayılı yasal düzenlemelerle Kosova Türklerinin hukuki durumu, hele hele Türk dilinin resmi dil (olarak alınması) açısıdan ileriye değil, geriye atılmış adımlardır (Muzbeg, 2003:118). Bu durum Kosova Türklerinin özellikle dik ve eğitim alanında hakların korunması için resmi tepkiler yaptıktan başka, 2000 yılındaki seçimleri de boykot etmişlerdir. Kosova Türklerinin UNMİK yönetimine örgütlü KDTP, sivil toplum kuruluşları, özellikle eğitim alanında Kosova Türk Öğretmenler Derneği, aydınlar mücadele etmekle Dillerin Kullanım Yasasıyla (02/L-37 Sayılı Yasa) Prizren Belediyesinde Türkçe resmi dil ve Türk ve diğer 32
34 toplulukların yaşadığı yerlerde kendi dillerini kullanma hakkı olarak garanti edilikten başka, eğitim alanında birçok başarılar kaydetmişlerdir UNMİK döneminde Kosova da Türk topluluğu Türkçe eğitimine devam etmekten başka, 2001 yılınmda Kosova Müfredat Çerçevesi Türkçe yayınlanması, okul öncesi, ilk ve ortaöğretim plan ve programların Türkçe yayınlanması ve bu öğretim programlarında Türk dili, tarihi ve kültürü kapsanması, Türkçe, tarih, müzik ve resim derslerinin öğretim plan ve programlarını Kosova ve Türkiye uzmanları hazırlaması, ana okul, ilk ve ortaöğretim için tüm pedagojik belgelerin Türkçe yayınlanması, İlköğretim okulları için ders kitapların (Türkçe 8. ve 9. Sınıflar ve Arnavutça 4-9 sınıflar hariç) Türkçe yayınlanması, T.C. ve TİKA yardımıyla beş yıl süreyle Priştine Üniversitesi ne (Türk Dili ve Edebiyatı ve Sınıf Öğretmenliği Bölümü) konuk öğretim görevlilerin getirilmesi, Belediye Eğitim Müdürlüklerinde ve Eğitim Bakanlığı nda Türk uzmanların da çalışması, Prizren ilk ve ortaokullarında müdür ve müdür yardımcıların atanması, Kosova ve Türkiye eğitim uzmanları tarafından Kosova ve Türkiye de hizmetiçi eğitim düzenlemesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü nün devam etmesi, 2002/03 te Mamuşa lisesinin açılması, 2003/04 yılında Prizren Eğitim 33
35 Fakültesinde Türkçe Sınıf Öğretmenliği, 2009/10 öğretim yılında Matematik-Enformatik, 2010/11 Anaokul Öğretmenliği ve 2012/13 öğretim yılında Fizik-Kimya Öğretmenliği Bölümü açılmasını başarmışlardır. Bu dönemde Türkiye Cumhuriyeti nde 1992 yılında uygulanmaya başlayan Büyük Öğrenci Projesi çerçevesinde Kosova liselerinde Türkçe eğitimde mezun olan öğrencileri bir kısmı yüksek eğitimini Türkiye Ünivrsitelerinde irdeledikten başka, bu üniversitelerde daha önceden kayıt olan gençler lisans ve yüksek lisan öğretimlerini başarıyla bitirdikten sonra Kosova ya dönmeye ve bir kısmı ilk ve orta okullarda çalışmaya başlamakla, eğitimimizde kalite artmaya başlamıştır. Türkiye Cumhuriyeti desteğiyle Kosova Türkçe eğitiminde elde edilen bu olumlu gelişmeler sayesinde Türkçe eğitim ve öğretiminde kalite daha yüksek seviyeye çıkarılmıştır. UNMİK yönetimin ilk yılında, yani 1999/2000 öğretim yılında Kosova da 6 yerleşim yerinde (Prizren, Mamuşa, Priştine, Mitroviça, Gilan v e Dobırçan), 10 ilköğretim okulunda (sekizyıllık) ayrılan 104 sınıfta, 2029 öğrenci, 6 orta öğretim okulunda ayrılan 21 sınıfta, 527 öğrenci (Prizren Pedagoji Kurumunun yayımlanmayan öğrenci verileri) öğrenim görerken, bu dönemin son yılında, yani 2007/08 öğretim yılında ise aynı 6 yerleşim yerinde 11 ilköğretim 34
36 okulunda (Dokuz yıllık) 109 sınıfa ayrılan 2251 öğrenci öğrenim görmüştür, orta öğretimde ise 17 sınıfa ayrılan 8 lise ve mesleki lisede (ortaöğretim okulunda) 8 lise ve mesleki lisede (ortaöğretim okulunda) 656 öğrenci öğrenim görmüştür (Safçı - Koro, 2008:34-35) savaşından sonra Kosova da ilköğretim okulları çerçevesinde ana sınıflar teşkil olunmaya başladı. Öyleki bahsettiğimiz öğretim yılında Prizren Motra Çiriyazi ve Priştine Elena Cila ilköğretim okulunda 1, toplam 4 sınıfta 87 (Safçı-Koro, 2008:34) öğrenci ana sınıf eğitimini görmüştür. Bu dönemin ilk öğretim yılında, velilerin çocuklarını kayıt yaptırmadıklarından dolayı, Vuçitırn da Türkçe eğitime son verilmiştir. Kosova da UNMİK yönetimi döneminin önemli özelliklerinden biri Kosova Türklerin yasal koşullarda dil, eğitim ve Türk kültürünü korunması ve devam etmesi için koordineli ve birlikte mücadele vermesi ve bu mücadeleye Türkiye Cumhuriyeti ve onun Kosova daki kurum ve kuruluşları destek vermesidir. Bu mücadeleye Kosova yönetim organlarının çoğunlukla anlayış göstermesiyle büyük bir bölüm istemlere ulaşılmıştır. 35
37 36 5. Kosova Cumhuriyeti Dönemi Bu dönem 17 Şubat 2008 de Kosova Cumhuriyeti nin bağımsızlığını ilan edilimesiyle başlar ve günümüze dek devam eder. Bu dönemde, önceki dönemden eğitimde başlanılan reformlar güçlenmesi için eğitimde kaliteye ve sorunlar için çözüm arayışlarına önem verilmektedir. Çağdaş toplum o kadar hızlı değişiyor ki bu gelişmeye uyum sağlamada ve geleceğe hazırlanmakta güçlükler çekilmektedir. Toplumsal değişimle yaşamaya ve bu değişmeleri anlamaya yardımcı olmak için on yıl içerisinde yeni bir eğitim programı geliştirmek için gereksinim duyulmuştur. Kosova 17 Şubat 2008 yılında bağımsızlığını ilan ettikten sonra, Kosova Cumhuriyeti hükümeti çağdaş koşullara uygun yeni bir eğitim programı getirilmesi için çalışmalar başlatılması kararı almıştı. Bu alanda yapılan çalışmalardan sonra Kosova Meclisi 2011 de Yeni Kosova Eğitim Programı ( Kosova Cumhuriyeti Üniversite Öncesi Müfredat Çerçevesi) ve Kosova Cumhuriyeti Üniversite Öncesi Eğitim Yasası nı (04/L-032 Sayılı Yasa) kabul etti. Kosova Cumhuriyeti Eğitim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı kabul etmiş olduğu Üniversite Öncesi Yeni Eğitim programıyla (Müffredat Çerçevesi) program içeriklerin daha doğrusu
38 öğretim plan ve programlarının gelişimi öğretim amaçları yerine yeterlik ve öğrenme sonuçları gelişimine yönelmektedir. Kosova Eğitim, Bilim ve Teknoloji Bakanı Sayın Ramë Buja nın ifadesine göre Yeni eğitim programıyla öğretim program içerikleri ve amaçları geliştirilmek yerine yeterlilik ve öğrenme sonuçlarını yönelmektedir. Bu Kosova eğitimi için bir meydan okumayı teşkil etmektedir. Yeni Kosova eğitim programı (Müfredat Çerçevesi) Kosova yurttaşlarının XXI. yüzyılın sorunlarına meydan okumaları ve elde ettiği yeni bilgilerle küresel iş pazarında aktif bir biçimde rekabetçi olmasını hedeflemektedir. Üniversite Öncesi eğitimin, Kosova eğitimi demokratik toplum için gereken bilgi, beceri, tutum ve değerleri (yeterlikleri) geliştirme amacı vardır eğitim programıyla orta üst öğretimde değişmeler yapıldı. Bu eğitim programıyla üst orta öğretimde 13. son sınıf kaldırıldı. Öyleki bu değişmeyle üniversite öncesi eğitim sistemi oldu. Bundan başka mesleki üst ortaokul mezunları mesleğinde uzmanlaşmaları için 4. kademede üniversite dışı 6 aydan 2 yıla kadar tersiyer yüksek mesleki öğretim geliştirilmesini öngürmektedir. Belirttiğimiz gibi yeni eğitim programı bilgi kazanımlerı yerine yeterlilikleri kazanmalarına önem vermektedir, o da: 37
39 İletişim ve ifade, düşünme, öğrenme, yaşam, iş ve çevreyi koruma, kişisel ve yurttşalık yeterlilikleri öğrencilerde geliştirmelerine önem verilmesini istemektedir. Eğitim programı, özellikle ilköğretimde öğretim alanları: dil ve iletişim, sanat, matematik, fen bilimleri, toplum ve çevre, sağlık ve refah, yaşam ve iş ve seçmeli alan içinde öğretim alanlarına ayırmıştır. Eğitim programı öğrencileri değerlendirme bölümünden başka yeni eğitim programının uygulanması gereken hangi politika, doküman, ders kitapları, okul araç, gereçleri yeni eğitim belgeleri hazırlanması lazım olduğunu belirtmektedir. Eğitim programının sonunda bu yeni müfredat 2013/14 öğretim yılında pilot okullarda, 2014/ /19 öğretim yıllarında tüm Kosova Cumhuriyeti okullarında uygulanacağı ve bu program uygulanması için hizmetiçi eğitim yapılması gerekliliğini vurgulamaktadır. Eğitim Bakanı Rame Buja ya göre 2013/14 öğretim yılında yeni öğretim programı pilot olarak Kosova nın 10 okulunda uygulanmıştır, 2014/15 öğretim yılında ise 114 okulda uygulanacaktır. XXI. yüzyılın başlangıcında Kosova da Türkçe eğitimin, diğer eğitim dillerinde yapılan eğitimde gibi öğrenci sayılarında bir azalma gözlenmektedir. On yıl içerisinde Kosova 38
40 Türkçe eğitiminde (ilk ve orta eğitimde) öğrenci sayılarında durumu tespit etmek için 2003/04 ve 2013/14 yılındaki eğitim istatiklerine göz atalım. 2003/04 öğretim yılında Kosova da Türkçe ilköğretimde 102 sınıfta 2108, orta öğretimde ise 26 sınıfta 714 öğrenci öğrenim görürken, on yıl sonra ilköğretimde 2013/14 öğretim yılında 113 sınıfta 1894, orta öğretimde ise 30 sınıfta 730 öğrenci öğrenim görmüştür ( EBTB Prizren Denetim Dairesinde yayınlanmamış öğrenci verileri). Buna göre on sene zarfında ilköğretimde 214 öğrenci daha az, orta öğretimde ise 16 öğrenci daha çok olduğuna çıkmaktadır. Orta okullarda öğrencinin azalmamasına ve daha çok büyümesine Mamuşa da lisenin açılması etki ettikten başka, Mamuşa da lisenin olması Mamuşa kız öğrencilerinm emansipasyonu için önemli olduğunu da vurgulamak gerekir. Belirtmek gerekir ki 2013/14 öğretim yılında Kosova da Türkçe eğitimde ana sınıfta ayrılan 8 sınıfta 155 öğrenci, Prizren Eğitim Fakültesi nin dört bölümünde (Matematik-Enformatik, Sınıf Öğretmenliği, Okul Öncesi Öğretmenliği ve Fizik-Kimya) 187 ve Filoloji Fakültesi nin Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde 60 kadar öğrenci öğrenim görmektedir. Son 3-4 yılda çeşitli nedenler yüzünden Türk eğitim sorunların çözümü için KDTP ve Türk Türk Öğretmenler Derneği gereken dikkat ve önem 39
41 vermediklerinden dolayı varılan sorunlardan başka yeni sorunlar da meydana gelmiştir. Son yıllarda koordineli çalışma yerine yetkili kişiler bireysel çıkışlarla sorunlar çözülmeye çalışıldığından dolayı daha büyük sorunlar meydana çıktı. Eğitimde sorunların belirginleşmesine eğitim stratejimiz olmayışından dolayı da ileri gelmektedir. Son dönemde, 2011 yılında çıkarılan Kosova Cumhuriyeti Üniversite Öncesi Müfredat Çerçevesine uygun Türkçe eğitimi için gereken tüm dokümanlarıun yayımlanmaması, Türk öğretmenlerine Türkçe tüm müfredat malzemeler olmadan hizmet içi eğitim yapılması, Türkçe eğitimi göreve mezun olan lise öğrencilerin çok az sayıda T.C. üniversitelerinde eğitimlerini görmeleri için kabul edilmemeleri, Priştine, Mitroviça, Gilan ve Dobırçan gibi birer okullu yerleşim yerlerinde kadro sorunu belirmesi, lise öğrenciler için ders kitapları yayınlanmamış olması, ilköğretim için öğrenci çalışma kitapları ve öğretmenler için kılavuz kitapları, ders araç-gereçlerin olmaması, Kosova Türkçe eğitiminin yeni belirgin sorunlarındandır. Bu gibi eğitim sorunları KDTP, Kosova Türk Öğretmenler Derneği ve diğer sivil toplum örgütleri yetkili merkezi ve belediye eğitim organlarıyla çözmek için çalışmalar yapması, 2010 yılında Kosova ve Türkiye Eğitim Bakanları eğitim 40
42 alanında ilişkileri geliştirme protokolü uygulanması için çalışmamız zaruridir. Kosova Türkçe eğitiminde belirttiğimiz sorunlar çözülmüş olursa Türkçe eğitim daha da gelişmiş ve Türkçe eğitimiyle birlikte Kosova da Türk varlığı devam etmiş olacaktır. Kaynakça Akgün Sibel, Sibel, Kosova Türkerinin Tarihten Bugüne Kadar Kimlik Mücadelesi,Karadeniz Araştırmaları Yaz 2012, Sayı 34. Akyüz Yahya, Türk Eğitim Tarihi M.Ö , Pegem Yayınları, Ankara Asim Mücahit, Kosova Vilayetinde İptidailer, Çevren, Yıl X, No 37, Priştine, Mart 1983 Asim Mücahit, Kosova Vilayetinde Rüşdiyeler, Çevren, Sayı 22, Eylül 1983 Baklacıoğlu Özgür Nurcan, Dış Politika ve Göç Yugoslavya dan Türkiye ye Göçlerde Arnavutlar ( ), Derin yayınları, İstanbul, Kosova Vilayeti Salnamesi (Yaına Hazırlayan :Yıldırım Ağanoğlu),İstanbul. Çanoviç Svetozar, Speçifiçni Problemi Nastave U Şkolama Kosova I Metohiye, Priştine, Çelebi Durmuş Mustafa, Koro Bedrettin, XX. Yüzyılda Kosova da Türkçe Öğretim Programlarının Uygulanması, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayı: 32 Yıl: 2012/1. 41
43 Demir Necati, Başbakanlık Osmanlı Arşivlerine Göre Yılları Arasında Kosova da Eğitim Ve Öğretim ZFWT, Zeitschrift für die Welt der Türken, Journal of World of Turks, Vol. 2. No. 3 (2010). EBTB Prizren Denetiim Dairesi, Türk öğrenci sayıları verileri EBTB, Yeni Kosova Müfredat Çerçevesi, Priştine 2001 İpek Nedim, Kosova Vilayeti Dahilinde Gerçekleşen Göçler, History Studies, Volume 2/1, 2010 Kaleşi Hasan, Prizren kao kulturni centar za vrene Turskoga perıoda, Djufrmime Albanologjile 1, Priştine, Karal Ziya Enver, OsmanlıTarihi, Cılt VII, 2. Baskı, Ankara Kodoman Bayram, Abdülhamid Devri Eğitim Sistemi, Ötüken Yayınevi, İstanbul, Koro Bedrettin, Kosova Türkçe Eğitimde Gelişmeler, Prizren, Kosova İlk ve Orta Eğitim Yasası, (No. 2002/2 Yasasi). Lika Salih, Yugoslavya da Türkçe Eğitim Hayatı Balkan Ülkelerinde Türkçe Eğitim ve Yayın Bilgi Şöleni, TDK Yayınları, Ankara Müzbeg İskender, Hukuki Belgeler Çerçevesinde Kosova Türkleri, Balkan Türkleri (Derleyen: Erhan Türbedar), Asam Yayınları, Ankara, Özkan Salih, Arşiv Belgelerine ve Maarif Salnamelerine Göre XX.. Yüzyıla Girerken Kosova da Eğitim ve Eğitim Kurumları,(Yayınlanmayan Bildiri), VII.Uluslararası Atatürk Kongresi,, Üsküp-Manstır, Poyraz Tuğçe, Etnik Sosoıyoloji Açısından Kosova Türkleri: Prizren ve Mamuşa Örneği, (Yayınlanmıyan Doktora tezi), Hacetetepe Ün iversştesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
44 Prizren Pedagoji Kurumunun yayınlanmayan Türk öğrenci verileri. Recepagiç Yaşar, Bugünkü Yugoslavya Topraklarında 1912 yılına değin Türk Okulların gelişimi ve Niteliği, Çevren Sayı 62, Priştine Recepagiç Yaşar, Shkollat dhe aresimit ne Kosove nga fundi ı Shekullıt XVIII gjer ne 1918, Kosova, 1, Priştine,1972. Reçepagiç Yaşar, Zhvillimet I arsimit dhe I sistemit shkollor se Kombesise Shqıptafre ne teritorin e Jugoslave se sotme deri ne vitin 1918, Priştine, 1970 Recepoğlu Altay Suroy, 45 Yıl Önce Kosova da Türk Eğitimi Görme Hakkını Tanıyan Karar. Bay Kültür-Sanat Dergisi, Yıl 3, sayı 19, Prizren, Safçı Nazan, Bedrettin Koro, Kosova da Türkçe Eğitimde Öğretmen Kadrosu, Türk Öğretmenler Derneği Yayınları, Prizren, Sofuoğlu Ebubekir Belgelerle Kosova da Osmanlı Asırları, TİKA, Kültür Yayınları,, 2006 Taşdemirci Ersoy, Türş Eğitim tarihinde Azınlık Okulları ve yabancı Okullal, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü dergisi, Sayı:10, Yıl:2001. Topsakal Cem, Koro Bedrettin, Kosova da Yaşayan Türkçe Eğitim, Bay Yayınları, Prizren, Ukaj Sakibe, Arsimi dhe Shkollat ne Kosove Ndermjet dhy Lufterave Boterore, Kosova 12, Priştine,1983. Ünlü Mücize, Kosova Vilayeti nin İdari ve Sosyal Yapısı ( ), Gece Kitaplığı, Ankara,
OSMANLI EĞİTİM SİSTEMİ İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ / FIRAT ÜNİVERSİTESİ / ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ SEFA SEZER / İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ
OSMANLI EĞİTİM SİSTEMİ İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ / FIRAT ÜNİVERSİTESİ / ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ SEFA SEZER / İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ Medreseler çok güçlü yaygın eğitimi kurumu haline gelmiş ve toplumu derinden etkilemiştir.
İÇİNDEKİLER: Taner Güçlütürk. Bedrettİn Koro. Kosova da Türkçe Eğitim. Röportaj
İÇİNDEKİLER: 01 02 Bedrettİn Koro Kosova Türkçe Eğitimin Kısa Tarihi Ve Bugünkü Durumu Taner Güçlütürk Kosova da Türkçe Eğitimdeki Son Gelişmeler Ve Türkçe Ders Kitaplarının Yayımı Kosova da Türkçe Eğitim
Haftalık ders sayısı 2, yıllık toplam 74 ders saati Kategoriler Alt kategoriler Ders içerikleri Kazanımlar Dersler arası ilişki IV.
339 GENEL LİSE Haftalık ders sayısı 2, yıllık toplam 74 ders saati Kategoriler Alt kategoriler Ders içerikleri Kazanımlar Dersler arası ilişki IV. Yeniçağ 3. Yeniçağda Avrupa 6. Eğitim, kültür, bilim ve
XX. YÜZYILDA KOSOVA DA TÜRKÇE ÖĞRETİM PROGRAMLARININ UYGULANMASI
XX. YÜZYILDA KOSOVA DA TÜRKÇE ÖĞRETİM PROGRAMLARININ UYGULANMASI Yrd. Doç. Dr. Mustafa DURMUŞÇELEBİ * Bedrettin KORO ** Öz Kosova, Güneydoğu Avrupa nın merkezi konumunda ve Balkan yarımadasının ortasında
Fevzi Karamw;o TARIH 10 SHTEPIA BOTUESE
Fevzi Karamw;o TARIH 10 FEN LisESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 i
BĠR MESLEK OLARAK ÖĞRETMENLĠK
BĠR MESLEK OLARAK ÖĞRETMENLĠK Meslekleşme ölçütleri Öğretmenlik Mesleğinin Yasal Dayanakları Öğretmenlik Mesleğinin Temel Özellikleri Türkiye de Öğretmenliğin Meslekleşmesi Öğretmenlerin hizmet öncesinde
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ. Doç.Dr. Yunus KOÇ
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ Doç.Dr. Yunus KOÇ TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI ÖĞRETİM ÜYESİ SAYILARI/İSTATİSTİKLER Görevlendirme: 1 profesör (yabancı
31/2000 TALİM VE TERBİYE DAİRESİ (KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI) YASASI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 24 Mayıs, 2000 tarihli birleşiminde kabul olunan Talim ve Terbiye Dairesi (Kuruluş Görev ve Çalışma Esasları) Yasası Anayasa nın 94(1) maddesi gereğince,
II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ
II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ 1908 II. Meşrutiyete Ortam Hazırlayan Gelişmeler İç Etken Dış Etken İttihat ve Terakki Cemiyetinin faaliyetleri 1908 Reval Görüşmesi İTTİHAT ve TERAKKÎ CEMİYETİ 1908 İhtilâli ni düzenleyen
Elveda Rumeli Merhaba Rumeli. İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa.
Elveda Rumeli Merhaba Rumeli İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa. Hamdi Fırat BÜYÜK* Balkan Savaşları nın 100. yılı anısına Kitap Yayınevi tarafından yayınlanan Elveda Rumeli Merhaba
SIRBİSTAN VE KOSOVA'DA DÜNYA DİLİ OLARAK TÜRKÇE
SIRBİSTAN VE KOSOVA'DA DÜNYA DİLİ OLARAK TÜRKÇE TURKISH ASA GLOBAL LANGUAGE INSERRIA AND KOSOVA ТУРЕЦКИЙ КАК ЯЗЫК ОБЩЕНИЯ В СЕРБИИ И КОСОВЕ Prof. Dr. Nimetullah HAFIZ * - Prof. Dr. Tacida Zubçeviç HAFIZ
UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders
UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders XIX. YÜZYIL ISLAHATLARI VE SEBEPLERİ 1-İmparatorluğu çöküntüden kurtarmak 2-Avrupa Devletlerinin, Osmanlı nın içişlerine karışmalarını
Hüseyin Fazlı ERGÜL 2
Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 13 (2009), 39-51 39 KOSOVA DA TÜRKÇE EĞİTİM ve SINIF ÖĞRETMENİ YETİŞTİRME İHTİYACI 1 The Need of Educating the Primary School Teacher and Education
YERELYÖNETİM TARKANOKTAY
YERELYÖNETİM REFORMUSONRASINDA İLÖZELİDARELERİ Dünyadayaşananküreseleşme,sanayitoplumundanbilgitoplumuna geçiş,şehirleşmeninartışı,ekonomikvesosyaldeğişimleryönetim paradigmalarınıveyapılarınıdaetkilemektedir.çevrefaktörlerinde
BİRİNCİ MEŞRUTİYET'İN İLANI (1876)
BİRİNCİ MEŞRUTİYET'İN İLANI (1876) I. Meşrutiyete Ortam Hazırlayan Gelişmeler İç Etken Dış Etken Genç Osmanlıların faaliyetleri İstanbul (Tersane) Konferansı BİRİNCİ MEŞRUTİYET'İN İLANI (1876) Osmanlı
Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR
Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SOSYAL BiLiMLER LiSESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 ic;indekiler I ÜNiTE: BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 1. BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 A. COGRAFYA KESiFLERi
MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI
MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI Sayın Katılımcılar, değerli basın mensupları Avrupa Konseyi
ÖRNEK SORU: 1. Buna göre Millî Mücadele nin başlamasında hangi durumlar etkili olmuştur? Yazınız. ...
ÖRNEK SORU: 1 1914 yılında başlayan Birinci Dünya Savaşı, Osmanlı Devleti açısından, 30 Ekim 1918 de, yenilgiyi kabul ettiğinin tescili niteliğinde olan Mondros Ateşkes Anlaşması yla sona erdi. Ancak anlaşmanın,
TBD Antalya Şube Başkanı Akyelli: Özellikle yazılımcıların yatırımlarını Antalya da yapmamaları için hiçbir neden yok
TBD Antalya Şube Başkanı Akyelli: Özellikle yazılımcıların yatırımlarını Antalya da yapmamaları için hiçbir neden yok Antalya daki 4 üniversitenin sektör için gerekli eğitimleri verdiği, Akdeniz Üniversitesi
Sayı : 01-02-44 26.02.2015 Konu : Tavsiye Kararı Talebi KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMUNA
Sayı : 01-02-44 26.02.2015 Konu : Tavsiye Kararı Talebi KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMUNA Türk kamu yönetiminde son dönemde yaygınlaşarak artan uzmanlaşmaya dayalı personel yaklaşımının, Bakanlık düzeyindeki ilk
12. HAFTA PFS105 TÜRK EĞİTİM TARİHİ. Prof. Dr. Zeki TEKİN. ztekin@karabuk.edu.tr
12. HAFTA PFS105 Prof. Dr. Zeki TEKİN ztekin@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler CUMHURİYET DÖNEMİNDE ORTA ÖĞRETİMDE YENİLİK VE GELİŞMELER...
AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ
AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ 1. Osmanlı İmparatorluğu nun Gerileme Devrindeki olaylar ve bu olayların sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ilişkilerden hangisi bu devir için geçerli
: 50/ 1989 GENEL ORTAÖĞRETİM DAİRESİ (KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI) YASASI
R-G : 74 6 Temmuz, 1989 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisinin 26 Haziran, 1989 tarihli birleşiminde kabul olunan Genel Ortaöğretim Dairesi (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları) Yasası, Anayasanın
FAHRİ TÜRK İLE KOSOVA TÜRKLÜĞÜ VE TÜRKÇE ÜZERİNE MÜLAKAT
FAHRİ TÜRK İLE KOSOVA TÜRKLÜĞÜ VE TÜRKÇE ÜZERİNE MÜLAKAT Fahri TÜRK Soru:1 Sayın Hocam Balkan Türklüğü üzerine çalışmalarınızın olduğunu biliyoruz. Tarihsel süreçte Kosova Türkleri ve Türkçe hakkında okuyucularımızı
2000 li Yıllar / 8 Türkiye de Eğitim Bekir S. GÜR Arter Reklam 978-605-5952-25-9 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011
Seri/Sıra No 2000 li Yıllar / 8 Kitabın Adı Türkiye de Eğitim Editör Bekir S. GÜR Yayın Hazırlık Arter Reklam ISBN 978-605-5952-25-9 Baskı Tarihi Ağustos-2011 Ofset Baskı ve Mücellit Ömür Matbaacılık Ömür
OSMANLILAR. 23.03.2015 Yrd. Doç. Dr. Ali Gurbetoğlu. İstanbul Ticaret Üniversitesi
OSMANLILAR 1 2 3 Osmanlılarda Eğitimin Genel Özellikleri Medreseler çok yaygın ve güçlü örgün eğitim kurumları haline gelmiş, toplumun derinden etkilemişlerdir. Azınlıkların çocuklarını üst düzey yönetici
EĞİTİM ÖĞRETİM YILI NARLIDERE YATILI BÖLGE ORTAOKULU TC İNKILAP TARİHİ DERSİ AÇIK UÇLU DENEME SINAVI 1
2017-2018 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI NARLIDERE YATILI BÖLGE ORTAOKULU TC İNKILAP TARİHİ DERSİ AÇIK UÇLU DENEME SINAVI 1 1) Ali Rıza Efendi nin 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşı nda Asakir-i Milliye Taburu ndaki geçici
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan
CHP CUMHURİYET HALK PARTİSİ PARTİ İÇİ EĞİTİM YÖNETMELİĞİ
CHP CUMHURİYET HALK PARTİSİ PARTİ İÇİ EĞİTİM YÖNETMELİĞİ 2012 1 PARTİ İÇİ EĞİTİM YÖNETMELİĞİ KAPSAM MADDE 1- Parti içi eğitim çalışmaları, Parti Tüzük ve Programında belirtilen amaç ve hedeflerini, partinin
MADDELER T.C. İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ GENÇLİK MECLİSİ YÖNETMELİĞİ
MADDELER T.C. İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ GENÇLİK MECLİSİ YÖNETMELİĞİ AMAÇ Madde 1 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Gençlik Meclisi Yönetmeliği nin amacı; gençlerimizin demokratik katılımını sağlayarak
Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir.
İçişleri Bakanı Sayın İdris Naim ŞAHİN nin Entegre Sınır Yönetimi Eylem Planı Aşama 1 Eşleştirme projesi kapanış konuşması: Değerli Meslektaşım Sayın Macaristan İçişleri Bakanı, Sayın Büyükelçiler, Macaristan
OSMANLI DEVLETİ NİN YILINA AİT EĞİTİM İSTATİSTİĞİ
Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları Yıl: 2012/2, Cilt:11, Sayı: 22 Sf. 125-167 OSMANLI DEVLETİ NİN 1907-1908 YILINA AİT EĞİTİM İSTATİSTİĞİ Nuri GÜÇTEKİN* Bu çalışmada, Maarif-i Umumiye İstatistik Dairesince
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan
2005, yıl:1, sayı:4, ss.62-64 de yayımlanmıştır.
AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE DİN ÖĞRETİMİ VE TÜRKİYE İLE KARŞILAŞTIRILMASI 1 Prof. Dr. Mehmet Zeki Aydın 2 Bu yazıda, önce Avrupa Birliği ülkelerindeki din öğretimi uygulamaları hakkında bilgi verilecek
Lozan Barış Antlaşması
Lozan Barış Antlaşması Anlaşmanın Nedenleri Anlaşmanın Nedenleri Görüşme için İzmir de yapılmak istenmiş fakat uluslararası antlaşmalar gereğince tarafsız bir ülkede yapılma kararı alınmıştır. Lozan görüşme
ÖSYM SINAV GÖREVLİLERİNİ BELİRLEME, ATAMA VE ÜCRET ÖDEME İLKELERİ
ÖSYM SINAV GÖREVLİLERİNİ BELİRLEME, ATAMA VE ÜCRET ÖDEME İLKELERİ I. SINAV GÖREVLİLERİNİN BELİRLENMESİ ÖSYM, sınav görevlileri atama işlemlerini merkezi olarak Görevli İşlemleri Sistemi (GİS) üzerinden
MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI
MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI II. Mahmut ve Tanzimat dönemlerinde devlet yöneticileri, parçalanmayı önlemek için ortak haklara sahip Osmanlı toplumu oluşturmak için Osmanlıcılık fikrini
EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 10. SINIF TARİH DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ
KASIM EKİM 017-018 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 10. SINIF TARİH DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ Ay Hafta Ders Saati Konu Adı Kazanımlar Test No Test Adı 1. 1. XIV. yüzyıl başlarında
Balkanlarda Arnavutlar ve Arnavut Milliyetçiliği
Balkanlarda Arnavutlar ve Arnavut Milliyetçiliği Balkanlarda Arnavutlar ve Arnavut Milliyetçiliği Balkan Yarımadasın da en eski halklarından olan İllirya kökenli bir halk olarak kabul edilen Arnavutlar,
Devleti yönetme hakkı Tanrı(gök tanrı) tarafından kağana verildiğine inanılırdı. Bu hak, kan yolu ile hükümdarların erkek çocuklarına geçerdi.
Orta Asya Türk tarihinde devlet, kağan adı verilen hükümdar tarafından yönetiliyordu. Hükümdarlar kağan unvanının yanı sıra han, hakan, şanyü, idikut gibi unvanları da kullanmışlardır. Kağan kut a göre
MĐLLÎ EĞĐTĐM BAKANLIĞI ÖZEL HĐZMET ĐÇĐ EĞĐTĐM MERKEZLERĐ YÖNETMELĐĞĐ
MĐLLÎ EĞĐTĐM BAKANLIĞI ÖZEL HĐZMET ĐÇĐ EĞĐTĐM MERKEZLERĐ YÖNETMELĐĞĐ Resmî Gazete de yayım tarih ve sayısı: 23 Ekim 2009-27385 BĐRĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin
İmparatorluk Döneminde: Okul öncesi eğitimi üstlenen bazı kurumlar vardı. Bunlar sıbyan okulları, ıslahhaneler, darüleytamlar.
TÜRKİYE DE OKUL ÖNCESİ EĞİTİM Türkiye de ki okul öncesi eğitimin gelişmesini imparatorluk dönemindeki okul öncesi eğitim ve Cumhuriyet ten günümüze kadar olan okul öncesi eğitimi diye adlandırabilir. İmparatorluk
SAYI 159-160 MART-NİSAN 2005 NATO Zirvesi nde İki ODTÜ Araştırmacısı Özel Bilim Ödülü Kazandı
SAYI 159-160 MART-NİSAN 2005 NATO Zirvesi nde İki ODTÜ Araştırmacısı Özel Bilim Ödülü Kazandı 28-29 Haziran 2004 tarihinde İstanbul da yapılan NATO Ülkeleri Devlet ve Hükümet Başkanları Toplantısında,
Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları
Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin
MANİSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM YÖNETMELİĞİ
MANİSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, Hedef ve Esaslar Amaç Madde 1- Manisa Su ve Kanalizasyon
1. BÖLÜM KAVRAM, TARİHÇE VE KAVRAMLAR ARASI İLİŞKİLER BAĞLAMINDA KENDİ KADERİNİ TAYİN
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...V İÇİNDEKİLER...IX KISALTMALAR...XV GİRİŞ...1 1. BÖLÜM KAVRAM, TARİHÇE VE KAVRAMLAR ARASI İLİŞKİLER BAĞLAMINDA KENDİ KADERİNİ TAYİN I. KENDİ KADERİNİ TAYİNİN ANLAMI...5 A. Terim Sorunu...8
DANIŞTAY BAŞKANLIĞI NA
DANIŞTAY BAŞKANLIĞI NA - YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR- DAVACI VEKİLİ DAVALI : Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği : Av Ayşegül Banker Etker Necatibey Cad. No: 19/20 Kızılay/ANKARA : Milli
YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI, MEDİKO-SOSYAL SAĞLIK, KÜLTÜR VE SPOR İŞLERİ DAİRESİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİ
YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI, MEDİKO-SOSYAL SAĞLIK, KÜLTÜR VE SPOR İŞLERİ DAİRESİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİ (Resmi Gazete Tarihi: 03.02.1984 Resmi Gazete Sayısı: 18301) BÖLÜM 1 Kuruluş, Kapsam ve Tanımlar Kuruluş
EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 11. SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ PLANI
EKİM 2017-2018 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 11. SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ PLANI Ay Hafta Ders Saati Konu Adı YENİLEŞME DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI Kazanımlar Osmanlı
KİTAP OKUYORUM OKUTTURUYORUM PROJESİ
KİTAP OKUYORUM OKUTTURUYORUM PROJESİ PROJENİN ADI: KİTAP OKUYORUM OKUTTURUYORUM PROJENİN AMAÇLARI: Genel Amaç(lar): Projenin temel amacı, Gaziosmanpaşa ilçesindeki dört lise ve altı imam hatip ortaokuldaki
Kalem İşleri 60. Ağaç İşleri 61. Hünkar Kasrı 65. Medrese (Darülhadis Medresesi) 66. Sıbyan Mektebi 67. Sultan I. Ahmet Türbesi 69.
İÇİNDEKİLER TARİHÇE 5 SULTANAHMET CAMİ YAPI TOPLULUĞU 8 SULTAN I. AHMET 12 SULTAN I. AHMET İN CAMİYİ YAPTIRMAYA KARAR VERMESİ 15 SEDEFKAR MEHMET AĞA 20 SULTANAHMET CAMİİ NİN YAPILMAYA BAŞLANMASI 24 SULTANAHMET
Şafak EVRAN TOPUZKANAMIŞ. Türk Hukukunda Anayasal Gelişmeler Işığında Vatandaşlık
Şafak EVRAN TOPUZKANAMIŞ Türk Hukukunda Anayasal Gelişmeler Işığında Vatandaşlık İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...XV KISALTMALAR...XXIII TABLOLAR LİSTESİ... XXV GİRİŞ...1 Birinci Bölüm Vatandaşlığın
Ş U B A T 2 0 0 7 MALİ YÖNETİM MERKEZİ UYUMLAŞTIRMA DAİRESİ 2006 YILI FAALİYET RAPORU BÜTÇE VE MALİ KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Ş U B A T 2 0 0 7 MALİ YÖNETİM MERKEZİ UYUMLAŞTIRMA DAİRESİ 2006 YILI FAALİYET RAPORU BÜTÇE VE MALİ KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇİNDEKİLER I. GENEL BİLGİ... 3 A Yetki, Görev ve Sorumluluklar... 3 B Fiziksel
TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 8.SINIF KAVRAM HARİTASI. Mevlüt Çelik. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük
T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük YURDUMUZUN İŞGALİNE TEPKİLER YA İSTİKLÂL YA ÖLÜM TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 19.yy.sonlarına doğru Osmanlı parçalanma sürecine girmişti. Bu dönemde
Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir?
DÜNYA GÜCÜ OSMANLI 1. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu nun Yükselme döneminde Anadolu daki zanaatkarlar lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir.
İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...
İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız
YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER 9. ASOSAI ARAŞTIRMA PROJESİ IŞIĞINDA İÇ DENETİM VE İÇ DENETİM BİRİMLERİ İLE SAYIŞTAYLAR ARASINDAKİ İLİŞKİLER
YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER 9. ASOSAI ARAŞTIRMA PROJESİ IŞIĞINDA İÇ DENETİM VE İÇ DENETİM BİRİMLERİ İLE SAYIŞTAYLAR ARASINDAKİ İLİŞKİLER 9. ASOSAI ARAŞTIRMA PROJESİ IŞIĞINDA İÇ DENETİM VE İÇ DENETİM
Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders)
Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Dersin Kodu Dersin Adı T U/L Kredi ECTS EYD-504 Eğitim
T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ DERS NOTU I. DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ OSMANLI DEVLETİ NİN GENEL DURUMU. Ekonomik Durum:
T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ DERS NOTU I. DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ OSMANLI DEVLETİ NİN GENEL DURUMU Ekonomik Durum: 1. Avrupa daki gelişmelerin hiçbiri yaşanmamıştır. Avrupa da Rönesans ve Reform
T.C. CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ İDARİ VE MALİ İŞLER DAİRE BAŞKANLIĞI
Hazırlayan: Binali KOÇ, C.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü 58140 SİVAS. Adı Soyadı : Ünitesi : İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı Görevi : Üst Yönetici/Yöneticileri : Rektör Astları : Şube Müdürü, Ayniyat
YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI
YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4
TÜRK İŞARET DİLİ SİSTEMİNİN OLUŞTURULMASI VE UYGULANMASINA YÖNELİK USUL VE ESASLARIN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK
TÜRK İŞARET DİLİ SİSTEMİNİN OLUŞTURULMASI VE UYGULANMASINA YÖNELİK USUL VE ESASLARIN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK Resmî Gazete : 14.4.2006/26139 Ek ve Değişiklikler: 1) 18.01.2011/27819 RG BİRİNCİ
KOSOVA DAKİ TÜRK SINIF ÖĞRETMENLERİNİN MESLEKİ SORUNLARI
i T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İLKÖĞRETİM ANABİLİM DALI SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ KOSOVA DAKİ TÜRK SINIF ÖĞRETMENLERİNİN MESLEKİ SORUNLARI NURİ BRİNA TEZ DANIŞMANI
AKIM MEDYA KAMU DİPLOMASİSİ YAPIYOR!...
AKP idaresi Askeri Liseleri kapattı. Tayyip Erdoğan, Binali Yıldırım ve İsmet Yılmaz ın himayelerinde inşa edilen Yunan liselerinden birisi bu yıl Aydın Hurşit Adası nda açıldı. ANA AKIM MEDYA KAMU DİPLOMASİSİ
MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com
MİLLİ MÜCADELE TRENİ TRABLUSGARP SAVAŞI Tarih: 1911 Savaşan Devletler: Osmanlı Devleti İtalya Mustafa Kemal in katıldığı ilk savaş Trablusgarp Savaşı dır. Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal in ilk askeri
İHL'yi Ne Kadar Tanıyoruz?
On5yirmi5.com İHL'yi Ne Kadar Tanıyoruz? İmam Hatip Liseleri Son günlerin en gözde hedefi Katsayı, Danıştay, ÖSS ve başörtüsüyle oluşan okun saplandığı tam 12 noktası. Kimilerinin ötekileri Yayın Tarihi
Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir.
Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir. Kuzeyde Sırbistan ve Kosova batıda Arnavutluk, güneyde Yunanistan,
C D E C B A C B B D C A A E B D D B E B A A C B E E B A D B
1- XIX. ve XX. yüzyılın başlarında. Osmanlı. Devleti her alanda çöküntü içinde olmasına karşılık, varlığını ve bağımsızlığını uzun süre korumuştur. Bu durumun en önemli nedeni, aşağıdakilerden hangisidir?
ZAMBAK 7.Sınıf Din Kültürü Konu Başlıkları
ZAMBAK 7.Sınıf Din Kültürü Varlıklar Âlemi Meleklere İman Kur an a Göre Cin ve Şeytan ÜNİTE 1 Şeytanın Kötülüğünden Korunma Konusunda Kur an ın Öğütleri Toplumda Yaygın Olan Bazı Batıl İnançlar Ahirete
TÜRK TURİSTİN İLGİSİNİ ÇEKEN OSMANLI MİRASINA SAHİBİZ
İ Bu yılki fuarda iyi bir tanıtım gerçekleştiren Kosovalılar, ülkelerine daha fazla turist gelmesiyle ekonomilerinin daha da gelişeceğine vurgu yaptılar. Sona eren Travel Turkey İzmir fuarının bu yılki
ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
AY EKİM KASIM HAFTA DERS SAATİ 06-07 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI 8. SINIF T.C. İNKILAP TARİHİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI Milli Uyanış İşgaline Milli Uyanış İşgaline Milli Uyanış İşgaline Milli Uyanış
1915 OLAYLARINI ANLAMAK: TÜRKLER VE ERMENİLER. Mustafa Serdar PALABIYIK
1915 OLAYLARINI ANLAMAK: TÜRKLER VE ERMENİLER Mustafa Serdar PALABIYIK Yayın No : 3179 Araştırma Dizisi : 12 1. Baskı - Şubat 2015 ISBN: 978-605 - 333-207 - 7 Mustafa Serdar Palabıyık 1915 Olaylarını Anlamak:
ILKADIM'DA BÜYÜK BALKAN KONGRESI
ILKADIM'DA BÜYÜK BALKAN KONGRESI Portal : http://kalemmedyahaber.com İçeriği : Haber Tarih : 21.12.2015 Adres : http://kalemmedyahaber.com/kultur-sanat/ilkadimda-buyuk-balkan-kongresi-p-1311.html?oscsid=e6530b313259
Sosyal bilgiler öğretmeninin verdiği bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
S-1 Sosyal bilgiler öğretmeni: (ikinci Meşrutiyet in ilanının ardından (Meşrutiyet karşıtı gruplar tarafından çıkarılan 31 Mart Ayaklanması, kurmay başkanlığını Mustafa Kemal in yaptığı Hareket Ordusu
Türk Eğitim Tarihi. Program İçeriği Dr. Ali Gurbetoğlu İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Eğitim Fakültesi
Türk Eğitim Tarihi Program İçeriği Dr. Ali Gurbetoğlu İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sunu İçeriği: A. Program Akışı B. Derslerin İşlenişi C. Başlıca Kaynaklar D. Değerlendirme Esasları
SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ 2012 YILI FALİYET RAPORU
SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ 2012 YILI FALİYET RAPORU İÇİNDEKİLER ; 1- Üst Yönetici Sunuşu 2- Genel Bilgiler 3- Misyon 4- Vizyon 5- Fiziki Yapı; 5-a ) Örgüt Yapısı 5-b ) Enstitü Yönetim Kurulu 5-c ) Enstitü
İşyeri Temsilcileri Rehberi
İşyeri Temsilcileri Rehberi Bir sendika için en önemli kadrolardan birisi işyeri temsilcisidir. İşyeri düzeyinde ise işyeri temsilcisi sendika örgütlenmenin olmazsa olmazıdır. Bir işyerinde işyeri temsilcisinin
rilerde bulunabilen, günceli çağdaş yaklaşımlarla değerlendiren,yenilikçi, bilimi ve teknolojiyi yararlı bir şekilde
- Okuyan, anlayan, araştıran, düşünen, soran, sorgulayan, çözümcül eleşti rilerde bulunabilen, günceli çağdaş yaklaşımlarla değerlendiren,yenilikçi, İSTANBUL / KARTAL bilimi ve teknolojiyi yararlı bir
DAYTON BARIŞ ANTLAŞMASINA GÖRE BOSNA-HERSEK DEVLETİ
DAYTON BARIŞ ANTLAŞMASINA GÖRE BOSNA-HERSEK DEVLETİ Bosna Hersek in anayasası niteliğindeki Dayton Antlaşmasının Ek 4 ün 1. fırkasının 3. maddesinde Bosna Hersek, Federasyon ve Sırp Cumhuriyeti nden oluşan
1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ
1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ BAKİ SARISAKAL 1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ BİNALAR VE ARAZİ LİSTESİ Manastır Vilayetinde Nüfus Cemaati İslam Ulah ve Rum Ermeni Bulgar Yahudi
VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL
VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar
Değerli Çekmeköy Anadolu İmam Hatip Lisesi Öğrencileri
Tarihi boyunca bağımsızlığını koruyabilmiş ve Afrika Kıtası'nın Avrupa devletlerince sömürge yapılamamış tek ülkesi olan Etiyopya (Habeşistan) dünya tarihinin en eski medeniyetlerinden biri olarak biliniyor.
ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI
ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI Hanife TİRYAKİ ŞEN İstanbul Sağlık Müdürlüğü İnsan Kaynakları Şube Müdürlüğü Personel Eğitim Birimi 19/11/2012 Aday Memur Eğitimleri-2012 1 ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI
TED AİLESİ, ÖĞRETMENLER GÜNÜ KUTLAMASI VE PLAKET TÖRENİ İÇİN DÜZENLENEN YEMEKTE BİR ARAYA GELDİ
TED AİLESİ, ÖĞRETMENLER GÜNÜ KUTLAMASI VE PLAKET TÖRENİ İÇİN DÜZENLENEN YEMEKTE BİR ARAYA GELDİ Geleceğe ışık tutan, Başöğretmen Atatürk ün emanetine sahip çıkıp, eserinin üzerine imza atan, bilgiyi öğretmekten
GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Sürdürülebilir kalkınma ve toplumsal refahı arttırmak için, mali disiplin içerisinde, kaynakların
KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ RESMİ GAZETE Sayı: 96 EK I 24 Eylül, 1993
KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ RESMİ GAZETE Sayı: 96 EK I 24 Eylül, 1993 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisinin 16 Eylül, 1993 tarihli birleşiminde kabul olunan "Eğitim Ortak Hizmetler Dairesi
Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS
DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Türk İdare Tarihi TİT323 5 3+0 3 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin
KIRKLARELİ İLİNDEKİ ORTA VE YÜKSEK ÖĞRETİMİN YAPISI
KIRKLARELİ İLİNDEKİ ORTA VE YÜKSEK ÖĞRETİMİN YAPISI Kırklareli İl Milli Eğitim Müdürlüğü 1/1/2014 İÇİNDEKİLER 1. SUNUŞ 2. KIRKLARELİ İLİNDE ORTAÖĞRETİM VE YÜKSEKÖĞRETİM 2.1 Kırklareli İlindeki Okullar
YETERLİĞE TABİ GELİR UZMANLARI DERNEĞİ 2016 FAALİYET RAPORU
2016 2016 YILI FAALİYET RAPORU Derneğimizin Tarihçesi Gelir Uzmanlığı 1993 yılında kariyer bir meslek olarak ihdas edilmiştir. Ancak derneğimizin kuruluş yılı olan 2013 yılına kadar geçen 20 yıllık sürede
TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ
TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ 12 Eylül Darbesi 1973 seçimlerinden 1980 yılına kadar gerçekleşen seçimlerde tek başına bir iktidar çıkmadığından bu dönem hükümet istikrarsızlığı ile geçen bir dönem olmuştur.
T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI
T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI ORTAÖĞRETĠM DĠN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BĠLGĠSĠ ÖĞRETĠM PROGRAMLARINDA ÖĞRENCĠ KAZANIMLARININ GERÇEKLEġME DÜZEYLERĠ
MİLLİ ARŞİV VE ARAŞTIRMA DAİRESİ (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları) YASASI Sayı: 15/1990
(Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları) YASASI Sayı: 15/1990 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki yasayı yapar. Kısa İsim 22/1994 1. Bu Yasa, Milli Arşiv ve Araştırma Dairesi (Kuruluş,
T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı
T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı Türkiye nin Bilim ve Araştırma Alanında Atmış Olduğu Önemli Adımlar -4 Ağustos 2010- Günümüzün hızla
Ders birimi % Ders birimi % Balkan yarımadası 2+1 4, , , , ,55
306 Kategori Alt kategori Ders birimleri Arnavutlar Sırplar ve Karadağlılar Boşnaklar Türkler Hırvatlar Ders birimi % Ders birimi % Ders birimi % Ders birimi % Ders birimi % Balkan yarımadası 2+1 4,55
ESKİ YUGOSLAVYA BÖLGELERİNDE TÜRKÇENİN ÖĞRETİMİ
ESKİ YUGOSLAVYA BÖLGELERİNDE TÜRKÇENİN ÖĞRETİMİ TURKISH INSTRUCTION IF THE OLD YUGOSLAVIAN REGIONS ОБУЧЕНИЕ ТУРЕЦКОМУ ЯЗЫКУ НА ТЕРРИТОРИИ СТАРОЙ ЮГОСЛАВИИ Prof. Dr. Nimetullah HAFIZ * Özet Eski Yugoslavya'nın
ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ
1 ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ EĞİTİM VE YETERLİK KURULU (EMEK)YÖNERGESİ İçindekiler A. GİRİŞ... 2 B. GENEL KONULAR... 2 1. TANIM... 2 2. Amaçlar... 2 3. Çalışma ilkeleri... 2 4. Komisyon
Atatürk ün Dış Politika Stratejisi: Hedefler ve Prensipler
Doç Dr. Atilla SANDIKLI Atatürk ün Dış Politika Stratejisi: Hedefler ve Prensipler YAYINLARI İSTANBUL 2014 Kütüphane Katolog Bilgileri: Yayın Adı: Atatürk ün Dış Politika Stratejisi: Hedefler ve Prensipler
KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2.
KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 15.02.2016 Türk Hukukunun Bilgi Kaynakları - Mevzuat, Yargı
OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK
T.C. BAŞBAKANLIK DEVLET ARŞİVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 88 OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK A N K A R A 2 0 0 7 1 P r o j e Y ö n e t i c
ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ
SOSYAL BÝLGÝLER - DÝN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ 1 [ 9 ] A kitapçýðý soru numarasý B kitapçýðý soru numarasý 1[9] Anadolu uygarlýklarýndan Ýyonyalýlar denizcilik ve deniz ticaretiyle uðraþmýþlardýr.