ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ"

Transkript

1 1 ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ

2 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar DC Güç DC Güç Birim zamanda yapılan işe güç adı verilir. Doğru akımda çekilen gücün tamamı Aktif Güçtür ve devreye uygulanan gerilim ve akım ile doğru orantılıdır. DC devrelerde güç P = U. I(Watt) Ohm kanunu kullanılarak P = I 2. R = U2 R (Watt) Doğru akım devrelerinde elektrik gücü iki şekilde ölçülür. Ampermetre Voltmetre metodu ile güç ölçme Wattmetre ile güç ölçme 2

3 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar DC Güç Ölçme Ampermetre Voltmetre Metodu İle Güç Ölçme Doğru akım devrelerinde güç; P = U. I formülü ile hesaplanır. Devreye uygun şekilde bağlanan voltmetre ve ampermetrenin gösterdikleri değerlerin çarpımları o devrenin gücünü verir. Ampermetre ve voltmetre ile güç ölçümü yapabilmek için aletler devreye iki şekilde bağlanır. Yüksek akımlı alıcıların güçlerinin (büyük güç) ölçülmesinde ampermetre önce bağlama; Küçük akımlı alıcıların güçlerinin (küçük güç) ölçümünde ampermetre sonra bağlama kullanılması uygun olur. S2 E I A IV V IR Yük E U V I A UA UR Yük RX E S1 IR A R Yük S3 V UR P R = U. I R = U. I U. I V (W) P R = U R. I = U. I U A. I (W) P = P R = I R. U R a. Ampermetre önce bağlı b. Ampermetre sonra bağlı c. Daha iyi bir ölçü için kullanılması gereken devre Ampermetre Voltmetre Metodu İle Güç Ölçme 3

4 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar AC Güç Ölçme DC devrelerde güç P = U. I formülü ile elde edilirken AC devrelerde devreye bağlı elemanların omik (direnç), endüktif (bobin) ve kapasitif (kondansatör) etkisinden dolayı aktif güçten başka güçler de mevcuttur. Direnç elemanı gücü Aktif olarak harcayan elemanlarken, Kondansatörler elektrik enerjisini elektrik yükü olarak, Bobinler manyetik alan olarak depolayan elemanlardır. Bu nedenle bobin ve kondansatörde güç kaybı meydana gelmez. Endüktif Elemanlar akımın gerilimden geri kalmasına sebep olurken Kapasitif Elemanlar akımın gerilimden önde olmasına sebep olurlar. AC devrelerde bir güç katsayısından söz edilir. Güç katsayısı, aktif güç ile görünür gücün oranından elde edilir ve cosφ ile gösterilir. Güç katsayısı direnç bulunduran omik devrelerde cosφ = 1 iken bobin ve kondansatörlü devrelerde 0 < cosφ < 1 arasındadır. Aktif Güç, Omik devrelerde, Reaktif Güç, bobin ve kondansatörlü devrelerde çekilir. 4

5 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar AC Güç Ölçümü P, aktif güç olup devrede iş yapan güçtür ve birimi Watt tır. Q reaktif güçtür ve işe yaramayan kör güçtür. Birimi VAR(volt amper reaktif) dır. S devreye verilen toplam güç olup birimi VA(volt amper) dir ve aktif ve reaktif güçlerin vektöriyel toplamına eşittir. Aşağıdaki bağlantıda motorun şebekeden çektiği aktif, reaktif ve görünür gücü ölçü aletlerinin değerlerine göre, Aktif güç P = U. I. cosφ Reaktif Güç Görünür güç Q = U. I. sinφ S = U. I A cos U V M Bir Fazlı Devrede Aktif Güç Ölçümü 5

6 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar AC Güç Aktif Güç Elektrik ocağı, elektrikli şofben, fırın, elektrikli ısıtıcı gibi rezistans(direnç) bulunduran Omik Alıcılar tarafından çekilen güçtür. Devre gerilimi, akımı ve güç katsayısından P = U. I. cosφ(watt) ile bulunur. 6

7 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar AC Güç Reaktif Güç Endüktif (Bobinli devre) ve Kapasitif (kondansatörlü devre) yük bulunduran devreler tarafından çekilen, işe dönüşmeyen güçtür. Q = U. I. sinφ (Volt Amper Reaktif VAR) Endüktif ve kapasitif reaktif olarak iki şekildedir Endüktif Reaktif: Elektrik motoru, transformatör gibi bobin bulunduran alıcılar ile gaz deşarjlı ampuller tarafından çekilen güçtür. 7

8 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar AC Güç Reaktif Güç Kapasitif Reaktif: Kondansatörler tarafından çekilen yada kapasitif etkiden dolayı çekilen güçtür. Endüktif reaktif gücün azaltılması için (kompanzasyon) kullanılırlar. Görünür Güç Sistemlerin tasarımında göz önünde bulundurulan güçtür. Trafo gücü, santral gücü, güç kaynağı güçleri görünür güç olarak da verilir. S = U. I(VA) 8

9 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Ölçümü - Wattmetreler Wattmetreler Doğru ve alternatif akım elektrik devrelerinde doğrudan doğruya güç ölçümünde kullanılan ölçü aletleridir. Wattmetrelerin üzerinde güç ölçtüğünü belirtmek amacıyla W veya kw işaretleri konulur. Analog wattmetrelerde Ölçü aletinin yapısında devreye seri olarak bağlanan akım bobini ve paralel olarak bağlanan gerilim bobini mevcuttur. Akım bobini az sipir kalın kesitli, gerilim bobini çok sipirli ince kesitli olarak yapılmıştır. Gerilim bobini bir eksen etrafında dönecek şekildedir ve ibre de gerilim bobinine bağlanmıştır. 9 Dijital ve Elektrodinamik analog wattmetre

10 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Ölçümü - Wattmetreler Wattmetrelerde akım ve gerilim bobinleri iki şekilde bağlanabilir. Akım bobinin önce bağlandığı durumda ölçülen değer gerçek değerden voltmetrenin harcadığı güç kadar fazladır. Akım bobini sonra bağlı devrede ise ampermetrenin harcadığı güç kadar fazla olur. Buna göre hassas ölçüm gerektiren yerlerde bobinlerin bağlantı şekline göre fazla güçler hesap edilip wattmetrenin gösterdiği değerden çıkarılmalıdır. Kaba ölçmelerde buna gerek yoktur. Wattmetrelerde küçük güç ölçülecekse akım bobini sonra, büyük güç ölçülecekse akım bobini önce bağlanır. R N U I Rv Iv W Akım Bobini Sonra Bağlanmış I1 U Ry Yük R N U W Ra Akım Bobini Önce Bağlamış I U1 Ry Yük 10

11 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Ölçümü Üç Fazlı Devreler Yıldız Bağlantı Yıldız Bağlantı Yıldız bağlantı, yüklerin giriş uçlarına üç fazlı gerilim uygulanırken çıkış uçlarının kısa devre edildiği bağlantı şeklidir. Yıldız bağlı sistemde, faz akımı ile hat akımı birbirine eşittir. R I=Ih Uf If Hat gerilimi U H = 3. U f Hat akımı I H = I f Uh S N I H = I R = I S = I T U f = U R0 = U S0 = U TO = 220V U H = U RS = U ST = U TR = 380V T 11

12 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Ölçümü Üç Fazlı Devreler Üçgen Bağlantı Üçgen Bağlantı Üçgen bağlantıda giriş uçları diğer yükün çıkış ucuna bağlanmıştır. Üçgen bağlı sitemde nötr noktası olmaz. Hat ve faz gerilimleri üçgen bağlı sistemde birbirine eşittir. Fakat hat akımı faz akımından 3 kat büyüktür. R Uh I=Ih Uf If If Hat gerilimi U H = U f Hat akımı I H = 3. I f S T Üç fazlı sistemde yükün üçgen bağlanması U H = U RS = U ST = U TR = 380V U f = U R0 = U S0 = U TO = 380V I H = I RS = I ST = I TR = 380V 12

13 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Ölçümü Üç Fazlı Devreler Hangi bağlantı şekli olursa olsun aktif ve reaktif güçler şu şekilde bulunur. P = 3. U f. I f. cosφ = Q = 3. U f. I f. sinφ = 3. U H. I H. cosφ 3. U H. I H. sinφ φ açısı akım ile gerilim arasındaki açı, Cosφ ise güç katsayısıdır. Üç fazlı sistemlerde güç ölçümü değişik metotlarla yapılır. Fakat bunlardan iki tanesi en çok kullanılan yöntemdir. Üç wattmetre metodu İki wattmetre metodu 13

14 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Ölçümü Üç Fazlı Devreler Üç Wattmetre Metodu Üç wattmetre metodu dengeli ve dengesiz yüklerin güçlerinin ölçümünde kullanılabilecek bir metottur. Wattmetrelerin gerilim bobinine faz gerilimi uygulanmaktadır. Yıldız veya üçgen bağlı yüklerin çektikleri toplam güç bu üç wattmetrenin gösterdiği değerin toplamıdır. Ölçülen değer aktif güçtür. P = P R + P S + P T R W R I=Ih Z1 W Z1 S W Z2 Z3 Z2 W T W S W Z3 N T 14 Yıldız ve üçgen bağlı üç fazlı sistemde üç wattmetre ile güç ölçümü

15 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Ölçümü Üç Fazlı Devreler İki Wattmetre Metodu (Aron Bağlantı) İki wattmetre metodu, dengeli olan üç fazlı yıldız veya üçgen bağlı yüklerde kullanılan metottur. Sistemde toplam güç iki Wattmetrenin ölçtüğü değerlerin toplamıdır. P = P 1 + P 2 P = 3. U H. I H. cosφ Sistemde akım ile gerilim arasındaki faz açısı şu formül ile bulunabilir. R W tanφ = 3. P 2 P 1 P 2 +P 1 Z1 S T W Z2 Z3 İki Wattmetre ile (Aron bağlantı) üç fazlı bir sistemde yıldız bağlı yükün çektiği gücün ölçülmesi 15

16 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Ölçümü Üç Fazlı Devreler Üç Fazlı Wattmetre Üç fazlı ve dengeli yüklü sistemlerde ölçme bir wattmetre ile yapılıyorsa ölçülen değer üç ile çarpılıp bulunur. Üç fazlı ve dengeli yüklü sistemde ölçme iki wattmetre ile yapılacaksa aron bağlantı yapılıp iki wattmetrenin ölçtüğü değer toplanarak toplam çekilen güç bulunur. İşte bu karmaşıklığı ortadan kaldırmak amacıyla üç fazlı wattmetreler imal edilmektedir. Üç fazlı wattmetrelerde iki elektrodinamik ölçü aletinin hareketli bobini aynı mil üzerine monte edilir. Bağlantı şekli aron bağlantıda olduğu gibidir. Hareketli bobinde oluşan döndürme kuvveti toplam döndürme kuvveti kadardır. Böylece ibre toplam gücü ölçmüş ve tek okumada işlem bitmiş olmaktadır. 16

17 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Ölçümü Reaktif Güç Ölçümü VARmetreler Reaktif Güç Ölçümü ve VARmetre Alternatif akımda, bobinli (endüktif yükler) ve kondansatör (kapasitif yük) bulunduran devrelerde Kör güç denilen Reaktif güç (iş yapmayan güç) vardır. Bu güç VARmetrelerle ölçülür. Endüktif bir yüke ait akım ve gerilim eğrileri Akımın aktif Ia ve reaktif Ir bileşenleri cosφ = I a I a = I. cosφ (Akımın aktif bileşeni) sinφ = I r I r = I. sinφ (Akımın reaktif bileşeni Bir fazlı devrede; Aktif güç P = U. I. cosφ(w) Reaktif güç Q = U. I. sinφ(var) Üç fazlı üç iletkenli dengeli devrede; Aktif güç P = 3. U. I. cosφ(w) Reaktif güç Q = 3. U. I. cosφ(var) 17

18 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Ölçümü Reaktif Güç Ölçümü VARmetreler R W L M N Wattmetreye L bobini ilave edilerek VARmetre yapılması Ry Yük R N Var M Ry Yük R S T Bir ve üç fazlı devrelerde reaktif güç ölçümü 1 ve 3 fazlı devrelerde reaktif güç ölçmek amacı ile VARmetreler aynen wattmetrelerde olduğu gibi devreye bağlanır. 3 fazlı dengeli sistemde; 1 hattın reaktif gücü ölçülüp üç ile çarpımından toplam güç bulunabilir. Var Var Z2 Z1 Z3 18

19 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Katsayısı (Güç Faktörü) Ölçümü Güç Faktörü (Güç katsayısı - cosφ) Alternatif akım devrelerinde güç ölçmelerinde, devre endüktif veya kapasitif ise böyle devrelerde akım ile gerilim arasında faz farkı vardır. Bu fark açı ile gösterilip bu açının cosinüsüne güç katsayısı veya güç faktörü denir. İşletmelerde aktif enerji haricinde harcanan reaktif enerji de ilgili sayaçlar aracılığı ile ölçülüp ücreti TEDAŞ tarafından alınmaktadır. Güç katsayısı direkt veya endirekt metotlarla ölçülebilir. Direkt ölçen aletlere Cosφmetre veya güç faktörü metre adı verilir. Güç faktörü iki yöntem ile ölçülür. Ampermetre, voltmetre ve wattmetre yardımıyla güç katsayısı ölçmek (Endirek metod) Cosφmetre ile güç katsayısı ölçmek (Direk ölçüm) 19

20 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Katsayısı (Güç Faktörü) Ölçümü Ampermetre, Voltmetre ve Wattmetre Metodu İle Cosφ Ölçmek Bir fazlı devrede aktif güç; P = U. I. cosφ cosφ = P U.I 3 fazlı dengeli devrelerde ölçü aletlerinde okunan değerler formüllerde yerine konularak cosφ bulunur. P T = 3. P ölçülen ile toplam çekilen güç bulunur. P = 3. U. I. cosφ cosφ = P 3.U.I den bulunur. Ölçülen bir faz gücü P = U. I. cosφ 1 ve dengeli 3 fazlı devrelerde ampermetre, voltmetre ve wattmetre metodu ile cosφ ölçmek 20

21 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Katsayısı (Güç Faktörü) Ölçümü Cosinüsfimetre (Güç Faktörümetre) Cosφ değerinin dolaylı ölçülmesi işletmelerde tercih edilen bir yöntem değildir. Cosφ değerinin doğrudan ölçülmesi gerekir. Bu amaçla yapılan cihazlara fazmetre veya cosφmetre adı verilir. Gerilim bobini paralel olarak bağlanır. Kullanıldıkları devreye göre bir ve üç fazlı olarak imal edilirler. Devrenin güç katsayısına göre devrenin nasıl çalıştığı söylenebilir. Cosφ=1 Cosφ 1 den farklı pozitif sayı ise Cosφ 1 den farklı negatif sayı ise Omik yük Endüktif yük Kapasitif yük 21

22 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Güç Katsayısı (Güç Faktörü) Ölçümü Cosφmetreler Analog Cosφmetrenin prensip şeması 22 Analog Cosφmetreler Dijital Cosφmetre

23 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Elektrik Enerjisi Ölçümü Elektrik Sayacı Elektrik Sayacı Elektrik enerjisini kilowatt-saat (kwh) cinsinden ölçen aletlere elektrik sayacı denir. Bir ve üç fazlı olmak üzere iki şekilde imal edilirler. Çalışma prensibine göre analog yada dijital olabilirler. 1 Faz İki Telli Analog Aktif Sayaç 3 Faz Dört Telli Analog Aktif Sayaç 1 Faz İki Telli Dijital Aktif Sayaç 3 Faz Dört Telli Dijital Aktif Sayaç 23

24 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Elektrik Enerjisi Ölçümü Analog Elektrik Sayacı Analog elektrik sayaçlarında, dönme hareketi bir dişli aracılığı ile numaratöre iletilip numaratörde harcanan enerji toplanarak ölçülmektedir. Burada aletin dönme hızı, devrenin çektiği güç ile orantılıdır. Bu aletlerde karşı koyma momenti yerine, hareketli sistemin hızıyla orantılı olan frenleyici moment kullanılır. Frenleyici moment, hareketli sistemle aynı mil üzerine tespit edilen alüminyum diskin daimi mıknatıs kutupları arasında dönmesiyle sağlanır. 24 Bir fazlı indüksiyon sayacının iç yapısı

25 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Elektrik Enerjisi Ölçümü Dijital Elektrik Sayacı Dijital elektrik sayaçları, tüketilen elektriğin hangi saatler boyunca ne kadar tüketildiğini ölçebilen sayaç türüdür. Bu sayaçlar, klasik ölçümün yanında zaman hesabı da verebilirler. Hangi saat dilimlerinde, ne kadar kwh elektrik tükettiğinizi gösterir. T1: (06:00-17:00) arası gündüz, normal tarife; analog sayaçların aynı fiyatta elektrik T2: (17:00-22:00) arası puant, pahalı tarife (analog sayaçların 1.5 katı); T3: (22:00-06:00) arası gece, ucuz tarife; analog sayaçların yarısı fiyatında enerji. T: Toplam kullanılan elektrik gücüdür. 25

26 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar Elektrik Enerjisi Ölçümü Örnekler Örnek: 600devir/kWh lik bir elektrik sayacının 12s de bir tur dönmesi durumunda şebekeden çekilen gücü bulunuz. (1dk=60s 1sa=3600s) 12sn de bir tur dönen sayaç diski 1sa=3600sn de 300tur atar. Sayaç diskinin 600 tur atması 1kWh lık enerji tüketimine denk olduğuna göre şebekeden çekilen güç 500W tır. Örnek: 1600Imp/kWh lik bir dijital elektrik sayacının 1dk da 20Imp sinyal verdiğine göre şebekeden çekilen gücü bulunuz. (1dk=60s 1sa=3600s) 1dk da 20Imp 1sa=60dk da 1200Imp sinyal verir. Sayacın 1600Imp sinyal vermesi 1kWh lık enerji tüketimine denk olduğuna göre şebekeden çekilen güç 750W tır. 26

27 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Üç Fazlı Elektrik Sayacı Üç Fazlı Alternatif Akım Sayaçları Üç fazlı üç telli, üç fazlı dört telli olarak iki çeşit yapılırlar. Üç fazlı sayaçlar iki veya üç adet bir fazlı indüksiyon sayaçlarının bir araya getirilmesinden meydana gelir. Üç fazlı dört telli dağıtım sistemlerinde ise, aynı mil üzerine tespit edilmiş iki diskli veya üç diskli olan tipleri kullanılır. Bu sayaçlar dört telli olduğundan dengeli veya dengesiz bütün alıcılara bağlanarak üç fazın toplam enerjisini kwh cinsinden kaydederler. Üç fazlı üç hatlı devrelerde kullanılan indüksiyon sayacı (aron bağlı) Üç fazlı dört telli sayacın prensip şeması 27

28 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Elektrik Sayaç Bağlantıları Sayaçların Devreye Bağlanması Sayaçlar devreye wattmetrelerde olduğu gibi; akım bobini devreye seri, gerilim bobini devreye paralel olarak bağlanırlar. Her sayacın bağlantı şeması kendi kapağının içerisinde verilmiştir. Sayaçların bağlanması üç şekilde incelenir Direkt bağlama Akım ölçü transformatörü ile bağlama, Akım ve gerilim ölçü transformatörü ile bağlama 28

29 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Elektrik Sayaç Bağlantıları Direkt Bağlama Alçak gerilim şebekelerinde, alıcıların gücünün yüksek olmadığı ev gibi yerlerde sayaçlar devreye doğrudan doğruya bağlanırlar. Direkt olarak bağlanan sayaçlar 1 fazlı devrelerde 220 volt, üç fazlı devrelerde 380 voltta çalışacak şekilde yapılırlar. 29 Bir fazlı sayaçların devreye direkt bağlanmaları

30 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Elektrik Sayaç Bağlantıları 30

31 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Elektrik Sayaç Bağlantıları Üç fazlı üç telli sayaçların (aron) devreye direkt bağlanmaları Üç fazlı dört telli sayaçların devreye direkt bağlanmaları 31

32 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Elektrik Sayaç Bağlantıları Akım Ölçü Transformatörü İle Bağlama Bazı fabrika ve atelyelerde olduğu gibi, alçak gerilim şebekelerinde, alıcıların çektikleri akımın büyük olduğu yerlerde akım bobinine, bir ölçü transformatörünün sekonder uçları bağlanır. Gerilim bobini devreye direkt olarak bağlanır. Akım trafosunun sekonder kısmı 5A'lik yapılır. Bir fazlı sayaçların akım transformatörlü olarak devreye bağlanması Üç fazlı sayaçların akım transformatörlü olarak devreye bağlanması 32

33 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Elektrik Sayaç Bağlantıları 33

34 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Elektrik Sayaç Bağlantıları 34

35 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Elektrik Sayaç Bağlantıları 35

36 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Elektrik Sayaç Bağlantıları Akım ve Gerilim Ölçü Transformatörü İle Bağlama Yüksek gerilimli tesislerde sayaçlar, ölçü transformatörleri ile birlikte bağlanırlar. Ölçü transformatörleri gerilimi sayacın ölçebileceği gerilim (380V) değerine düşürür. Ayrıca bir önceki konuda anlatıldığı gibi akım transformatörü de devreye bağlanarak sayaca giren akım belirli oranda küçültülmüş olur. Böylece sayaç yüksek gerilim devresinden de yalıtılmış olur. 3 fazlı 3 telli akım ve gerilim trafolu sayaç bağlantısı Akım ve gerilim ölçü transformatörlü sayaçların gösterdiği değer ölçtüğü değer değildir. Ölçtüğü değer akım trafosunun dönüştürme oranı ni gerilim trafosunun dönüştürme oranı nu ve sayaçta okunan değerin (K) çarpımı ile bulunur. A = K. ni. nu 36

37 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Elektrik Sayaç Bağlantıları 1 fazlı sayaçlar 220 V ve 3 fazlı sayaçlar 380V'ta çalışacak şekilde imal edilip akımına göre anılırlar. Monofaze sayaç amperaj değerleri: 10(40) - 20(60) - 20(80)A dir. Trifaze üç fazlı dört telli sayaç amperaj değerleri: 10(30) - 20(60) - 30(75) - kullanılmaktadır. Ancak bundan daha büyük akım ve gerilim değerleri için ise 3x../5A dediğimiz redüktörlü (akım transformatörlü veya hem akım, hem de gerilim transformatörlü) sayaçlar kullanılır. Sayaçlar wattmetre gibi gücü ölçerken diğer taraftan zamana göre toplamını alıp bu değeri kaydederler. İndüksiyon sayaçları, elektrodinamik sayaçlara nazaran daha doğru ve emniyetli ölçme yapmaktadır. Sayaçların hatalı ölçmesi nedeni ile bunu düzeltme çareleri var olup bu sadece ilgili dağıtıcılar tarafından (TEDAŞ) yapılabilir. Sayaçlar en az 10 senede bir kontrol edilmelidir. 1 fazlı analog sayaçlarda fazın yeri değiştirilirse (Yani giriş yeri çıkış, çıkış yeri giriş olursa) diskin dönüş yönü değişir. Üç fazlı analog sayaçlarda fazlardan ikisinin yönü değişirse diskin dönüş yönü değişir. 37

38 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Reaktif Elektrik Sayaç Bağlantıları Reaktif Sayaçlar Alternatif akımda çalışan endüktif yükler (motor, trafo v.b) aktif gücün yanında bir de reaktif güç harcarlar. Büyük işletmelerde çok sayıda motor ve trafo kullanıldığından çekilen reaktif güç de büyük olur. Ayrıca trafoyu ekstradan yüklemiş olduğumuzdan enerji dağıtım şirketine olan yükümüz artar. Enerji dağıtım şirketi (TEDAŞ) Türkiye'de kompanzasyon panosu yapma ve işletme zorunluluğundaki bu işletmeler proje gücü 9KVA ve üzeri olan işletmeler olarak belirlemiştir. Bu işletmeler cosφ değerini 1'e yaklaştırarak, reaktif enerjilerini azaltmaları gereklidir. Bunları sağlamadığı takdirde işletmeden ayrıca reaktif enerji bedelini ödemekle karşılaşılabilir. İşletmelerde çekilen reaktif gücü ölçen cihazlara Reaktif Sayaç denir. Yapıları aktif sayaçlara çok benzer. Aralarındaki fark aktif sayacın gerilim bobinine uygulan gerilimin akıma göre 90 kaydırılması gerekir. 38

39 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Reaktif Elektrik Sayaç Bağlantıları Reaktif Güç Çeken Alıcılar Düşük ikazlı senkron makineler Asenkron motorlar Senkron motorlar Bobinler Transformatörler Redresörler Endüksiyon fırınları, ark fırınları Kaynak makineleri Hava hatları Floresan lamba balastları Sodyum ve cıva buharlı lamba balastları Neon lamba balastlar 39

40 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Reaktif Elektrik Sayaç Bağlantıları İşletmelerde çekilen reaktif gücü ölçen cihazlara Reaktif Sayaç denir. Yapıları aktif sayaçlara çok benzer. Aralarındaki fark aktif sayacın gerilim bobinine uygulan gerilimin akıma göre 90 kaydırılması gerekir Üç fazlı üç telli reaktif sayacın iç bağlantısı Üç fazlı dört telli reaktif sayacın iç bağlantısı 40

41 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Reaktif Elektrik Sayaç Bağlantıları Türkiye de şebeke taşıma kapasitesini arttırmasından ve enerjinin israfını önlemesinden dolayı ülke ekonomisi için vazgeçilmezdir ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan kurul kararı olarak en son alınan karar, Karar No:284/2 Karar Tarihi: 8/1/2004 olarak zorunlu tutulmuştur. Bu karara göre Türkiye'de kompanzasyon panosu yapma ve işletme zorunluluğundaki bu işletmeler proje gücü 9KVA ve üzeri olan işletmelerdir. İşletmenin proje gücü 50KVA ve üzeri ise harcadıkları endüktif enerji, aktif enerjinin en fazla %20'ü; kapasitif enerji de aktif enerjinin en fazla %15'i, işletmenin proje gücü 9KVA-50KVA arasında ise harcadıkları endüktif enerji, aktif enerjinin en fazla %33'ü; kapasitif enerji de aktif enerjinin en fazla %20'si kadar olabilir. Aksi halde işletme ceza faturası ödemek ile yükümlüdür. 41

42 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Reaktif Elektrik Sayaç Bağlantıları Kompanzasyon Panosu Uygulamaları Alternatif akımda devrenin endüktif (motor-bobin) veya kapasitif (kondasatör) olması dolayısıyla Faz farkının oluşması, reaktif güç oluşması demektir. Bir sistemin görünür gücü değişmez, ancak faz farkına bağlı olarak görünür gücün bileşenleri olan aktif ve reaktif güç değişir. Aktif güç görünür güce eşit olup bu güçle ve cihaz,motor vs maksimum iş verimi alınır. Devrede işi aktif bileşen yapar, reaktif bileşen her döngüde şebekeden çekilir ve döngü bitmeden geri şebekeye verilir. Verimin artması ve şebekenin reaktif güçten kötü etkilenmemesi için endüktif sistemin girişine bir kompanzasyon kondansatörü bağlanır ve devrede üretilen rekatif güç şebekeye verilmeden kondansatörlerde depolanır. Motor devreye girerken de bu kondansatörler depoladıkları reaktif gücü motorlara geri verirler. Dolayısıyla şebeke sistemi saf resistif bir sisteme yakın olarak görür ve şebekeyle sistem arasında reaktif güç alışverişi olmaz. Alternatif akımın iki bileşeni vardır. Bunlar Aktif bileşen ve reaktif bileşen. Bu iki bileşen vektörel olarak toplanması alternatif akımı oluşturur. Aktif bileşen direkt akımdan enerjiye dönüşürken, reaktif bileşen bobin vs de harcanır. Eğer reaktif bileşen kompanzasyon panosu ile sıfıra yakın olarak azaltılabilirse, kompanzasyon panosu öncesi olan 0.85 olan aktif güç çarpanıfaktörü panonun kurulması ile 0.99 a çıkar ve saatten geçen reaktif bileşen için para harcamamış oluruz. Kısaca kompanzasyon panosu kurulumu ile elektriğe % 30 daha az para öderiz 42

43 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Reaktif Elektrik Sayaç Bağlantıları Bağlantı gücü 9kW a kadar olan imalata dayalı İşyerlerinde reaktif enerji tarifesiindiriminden-elektrik indiriminden yararlanmak için kompanzasyon panosu kurmak kesinlikle uygun olacaktır. 9kW ın üstünde kanunen kurmak zorunludur. Panonun kurulumu ile elektrik ücret ödemelerinde % 30 daha az ödeme imkanı sağlanmakta ve pano 6-12 ay içerisinde kendini amorti edebilmektedir. Kompanzasyon panosu kurmak, özellikle motor kullanan işyerleri, teknik okullar, atölyeler vs için kesinlikle gereklidir. Kompanzasyon panosunun dışarıda bir firmaya yaklaşık Kurulum maliyeti kwh başına 35TL ( ) alınabilir. Panonun kurulması sonrası Firmanın ne kadar elektrik tükettiği elektrik faturasından belli olacaktır. Panonun kurulum sonrası işlevine yerine getirip getirmediği elektrik tüketiminden çek edilmelidir. Elektrik kesilmelerine karşı iş akışının iş makinalarında-motorlarda devam etmesi için kullanılan işyeri jeneratörü dışında,firma tarafından güç ünitesi de kullanılıyorsa, bu güç ünitesini kullanımına bağlı şebekede alternatif akım harmonikleri ortaya çıkar. Bu harmonikler de sistemle rezonanasa girerek kompanzasyon panosunun verimini düşürür hemde kompanzasyon panosunu bozabilir. 43

44 Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Elektrik Enerjisi Ölçümü Reaktif Elektrik Sayaç Bağlantıları Bu nedenle kompanzasyon panosu kurulumunda sistemde güç ünitesi de varsa kompanzasyon panosuna, panoyu korumak için harmonikleri de süzen aktif harmonik filtresi grubu da panoda mutlaka kurulmalıdır. Konutlarda floresan lambalara bağlı reaktif güç harcaması için oldukça fazla floresan lambanın oldukça uzunca bir süre yanması gerekmektedir, bu durum da konutlarda gerçekleşen reaktif gücün miktarı, sanayiye göre az olduğu için, konutlarda reaktif güç harcaması için bir önlem alınmasına gerek duyulmamaktadır. Ancak yine de ev tipi prize takılabilen kompanzasyon cihazları kullanılabilir. Mesken abonelerinde, yani tek fazla beslenen abonelerde yada bağlantı gücü 9kW a kadar olan abonelerin reaktif enerji tarifesinden yararlanabilmeleri imkanı olmadığı için kompanzasyon panosu kurmalarına gerek yoktur. 44

45 KAYNAKLAR 1. NACAR, A. Mahmut; Elektrik-Elektronik Ölçmeleri ve İş Güvenliği 2. ANASIZ, Kadir; Elektrik Ölçü Aletleri ve Elektriksel Ölçmeler; MEB Yayınları 3. MEGEP; Fiziksel Büyüklüklerin Ölçülmesi; Ankara MEGEP; Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülmesi; Ankara New International Safety Standards for Digital Multimeters

46 I. Elektrikli su ısıtıcısı Endüktif Yük II. Elektrik motoru Endüktif yük III. Akkor flamanlı ampul Omik Yük IV. Kondansatör Kapasitif yük Yukarıda verilen Elektrik yükleri ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur? a) I-II-IV b) II-III-IV c) I ve III d) Yalnız I I. Elektrikli su ısıtıcısı Omik Yük II. Elektrik motoru Endüktif yük III. Akkor flamanlı ampul Endüktif Yük IV. Kondansatör Kapasitif yük Yukarıda verilen Elektrik yükleri ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur? a) Yalnız I b) I-II-IV c) I ve III d) II-III-IV 46

47 Hat gerilimlerinin faz gerilimlerine eşit olduğu üç faz bağlantı şekli aşağıdakilerden hangisidir? a) Aron bağlantı b) Yıldız Bağlantı c) Zigzag bağlantı d) Üçgen bağlantı Hat akımlarının faz akımlarına eşit olduğu üç faz bağlantı şekli aşağıdakilerden hangisidir? a) Üçgen bağlantı b) Aron bağlantı c) Zigzag bağlantı d) Yıldız Bağlantı Alternatif akım devrelerinde, devreye uygulanan gerilim ile çekilen akım arasında kalan açının kosinüsüne (cosφ) güç katsayısı adı verilir. Devrenin güç katsayısına bakılarak devrenin nasıl çalıştığı hakkında elde edilebilir. I. cosφ=1 Devre saf omik çalışmaktadır. II. cosφ=1 Devreden sadece aktif güç çekiliyor. III. cosφ=1 den farklı pozitif değer Devre endüktif çalışyor. IV. cosφ=1 den farklı negatif değer Devreden sadece kapasitif reaktif güç çekiliyor. Yukarıdaki verilen ifadelerden hangileri doğrudur? a) I ve II b) I ve IV c) I II - III d) I II IV 47

48 Türkiye de kullanılan elektrik tüketim tarife sistemi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? a) 06 17Puant tarife 17 22Normal tarife 22 06İndirimli tarife b) 06 17İndirimli tarife Puant tarife 22 06Normal tarife c) 06 17Normal tarife 17 22İndirimli tarife 22 06Puant tarife d) 06 17Normal tarife 17 22Puant tarife İndirimli tarife Günümüz makinelerinde gücü belirtmede kullanılan Beygir gücü nün (BG-HP-PS) KW olarak karşılığı aşağıdakilerden hangisidir? a) 1kW b) 0,736W c) 0,736kW d) 736W Aşağıda verilen alternatif akım güç ve birimlerine ilişkin ifadelerden hangisi doğrudur? a) Reaktif güç: Volt Amper Reaktif (VAr) b) Aktif güç: Watt-Saniye(W.s) c) Beygir gücü: Volt Amper (VA) d) Görünür güç: Volt-Reaktif (VR) 600devir/kWh lik bir elektrik sayacının 6s de bir tur dönmesi durumunda şebekeden çekilen güç aşağıdakilerden hangisidir? (1dk=60s 1sa=3600s) a) 0,5kWh b) 1kWh c) 1W d) 1W 1600Imp/kWh lik bir fazlı dijital elektrik sayacı 1dk da 40Imp sinyal verdiğine göre şebekeden çekilen gücü bulunuz. 1dk=60s 1sa=60dk a) 1kWh b) 1500W c) 1,5kWh d) 1kW 48

49 Bir fazlı iki telli çok tarifeli elektronik elektrik sayacı 220V 10(60)A 50Hz TS EN SINIF 1 IP 51 BİNA İÇİ Yukarıda özellikleri verilmiş elektrik sayacı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? a) Bir fazlı sistemlerde bina içi kullanıma uygundur. b) Normal çalışma akımı 10A dir. c) 50Hz lik frekansta doğru akımda kullanılabilir. d) Aktif Elektrik enerjisi ölçümü yapılır. 1600Imp/kWh lik bir fazlı dijital elektrik sayacı 1dk da 20Imp sinyal verdiğine göre şebekeden çekilen gücü bulunuz. 1dk=60s 1sa=60dk a) 1kWh b) 750W c) 0,75kWh d) 1kW 49

50 Yurt çapında elektrik dağıtımından sorumlu şirketler tarafından görevlendirilen personel, tüketiciler tarafından tüketilen elektrik enerjisinin değerini aylık dönemler halinde belirlemektedirler. Buna göre elektrik panosunda 200/5A lik akım trafolu bağlantı bulunan ve ilk endeksi 11589, son indeksi olan abonenin elektrik tüketim miktarı aşağıdakilerden hangisidir? a) 3640W b) 91kW c) 3640kW d) 3640kWh Yurt çapında elektrik dağıtımından sorumlu şirketler tarafından görevlendirilen personel, tüketiciler tarafından tüketilen elektrik enerjisinin değerini aylık dönemler halinde belirlemektedirler. Buna göre elektrik panosunda 200/5A lik akım trafolu bağlantı bulunan ve ilk endeksi 15889, son indeksi olan abonenin elektrik tüketim miktarı aşağıdakilerden hangisidir? a) 9920W b) 248kW c) 9920kW d) 9920kWh 50

ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ

ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ 1 ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ DC Güç Birim zamanda yapılan işe güç adı verilir. Doğru akımda çekilen gücün tamamı aktif güçtür ve devreye uygulanan gerilim ve akım ile doğru orantılıdır. DC devrelerde

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ

ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ 1 ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ DC Güç DC Güç Birim zamanda yapılan işe güç adı verilir. Doğru akımda çekilen gücün tamamı Aktif Güçtür ve devreye uygulanan gerilim ve akım ile doğru orantılıdır. DC

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

SERİ PARALEL DEVRELER

SERİ PARALEL DEVRELER 1 SERİ PARALEL DEVRELER ALTERNATİF AKIMDA EMPEDANS Seri Paralel Devreler Çözüm Yöntemi: Seri ve paralel devrelerin bir arada bulunduğu devrelerdir. Devrelerin çözümünde Her kolun empedansı bulunur. Her

Detaylı

9. Güç ve Enerji Ölçümü

9. Güç ve Enerji Ölçümü 9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde

Detaylı

5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI

5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI 5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI KONULAR 1. Güç Üçgeni 2. Güç Katsayısı 3. Güç Katsayısının Düzeltilmesi 5.1 Güç Üçgeni Alternatif akım devrelerinde, devreye uygulanan şebeke gerilimi ile devre akımı arasındaki

Detaylı

ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 1 ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ Joule Kanunu Elektrik gücü, bir elektrik devresi ile transfer edilen yada dönüştürülen elektrik enerjisinin oranıdır. Gücün SI birimi Watt (W) tır. Doğru akım

Detaylı

ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 1 ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ Elektrik gücü bir elektrik devresi ile transfer edilen yada dönüştürülen elektrik enerjisinin oranıdır. Gücün SI birimi Watt (W) tır. Doğru akım devrelerinde elektrik gücü Joule

Detaylı

6. ÜNİTE ÇOK FAZLI SİSTEMLER

6. ÜNİTE ÇOK FAZLI SİSTEMLER 6. ÜNİTE ÇOK FAZLI SİSTEMLER KONULAR 1. Üç Fazlı EMK in Elde Edilmesi 2. Faz Sırası 3. Üç Fazlı Bağlantılar 4. Üç Fazlı Dengeli Sistemler 5. Üç Fazlı Dengesiz Sistemler 6. Üç Fazlı Sistemlerde Güç 7. Üç

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI KOMPANZASYON DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK222 TEMEL ELEKTRİK LABORATUARI-II

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK222 TEMEL ELEKTRİK LABORATUARI-II TEK FAZLI SİSTEMDE GÜÇ VE ENERJİ ÖLÇÜLMESİ Hazırlık Soruları 1. Tek fazlı alternatif akım sayacının çalışmasını gerekli şekil ve bağıntılarla açıklayınız. 2. Analog Wattmetrenin çalışmasını anlatınız ve

Detaylı

Uçlarındaki gerilim U volt ve içinden t saniye süresince Q coulomb luk elektrik yükü geçen bir alıcıda görülen iş:

Uçlarındaki gerilim U volt ve içinden t saniye süresince Q coulomb luk elektrik yükü geçen bir alıcıda görülen iş: Etrafımızda oluşan değişmeleri iş, bu işi oluşturan yetenekleri de enerji olarak tanımlarız. Örneğin bir elektrik motorunun dönmesi ile bir iş yapılır ve bu işi yaparken de motor bir enerji kullanır. Mekanikte

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AC AKIM, GERİLİM VE GÜÇ DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ : TESLİM

Detaylı

Doç. Dr. Ersan KABALCI

Doç. Dr. Ersan KABALCI 7. Bölüm Sayaçlar Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 Giriş Bir cismin iş yapabilme yeteneğine enerji denir. Birim zamanda harcanan enerjiye veya üretilen enerjiye güç denir. Yani iş yapabilme hızının bir ölçüsüdür.

Detaylı

ELEKTRİKSEL ÖLÇÜ ALETLERİ

ELEKTRİKSEL ÖLÇÜ ALETLERİ 1 ELEKTRİKSEL ÖLÇÜ ALETLERİ Elektriksel Ölçmeler Durum ne olursa olsun, elektrik tesisatlarının düzgün bir biçimde çalışmalarını kontrol için elektrikte kullanılan büyüklüklerin (akım, gerilim, direnç,

Detaylı

REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ. Aktif güç sabit. Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç. Q 1 = P 1 * tan ø 1 ( a )

REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ. Aktif güç sabit. Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç. Q 1 = P 1 * tan ø 1 ( a ) REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ Aktif güç sabit Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç Q 1 = P 1 * tan ø 1 ( a ) kompanzasyondan sonra ise Q = P 1 * tan ø ( b ) dir. Buna göre kondansatör

Detaylı

KAYNAK DÖNÜŞÜMÜ NORTON-THEVENIN ve SÜPERPOZİSYON TEOREMLERİ & İŞ-GÜÇ-ENERJİ

KAYNAK DÖNÜŞÜMÜ NORTON-THEVENIN ve SÜPERPOZİSYON TEOREMLERİ & İŞ-GÜÇ-ENERJİ KAYNAK DÖNÜŞÜMÜ NORTON-THEVENIN ve SÜPERPOZİSYON TEOREMLERİ & İŞ-GÜÇ-ENERJİ GERİLİM KAYNAĞINDAN AKIM KAYNAĞINA DÖNÜŞÜM Gerilim kaynağını akım kaynağına dönüşüm yapılabilir. Bu dönüşüm esnasında kaynağın

Detaylı

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ 14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ KONULAR 1. GERİLİM DÜŞÜMÜNÜN ANLAMI VE ÖNEMİ 2. ÇEŞİTLİ TESİSLERDE KABUL EDİLEBİLEN GERİLİM DÜŞÜMÜ SINIRLARI 3. TEK FAZLI ALTERNATİF AKIM (OMİK) DEVRELERİNDE YÜZDE (%) GERİLİM

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 3. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 3. OHM KANUNU, ENEJİ VE GÜÇ 3.1. OHM KANUNU 3.2. ENEJİ VE GÜÇ 3.3.

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ENDÜSTRİYEL SAYAÇLAR ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

Resmi Gazete; 01 Aralık 1988; sayı 20006

Resmi Gazete; 01 Aralık 1988; sayı 20006 Resmi Gazete; 01 Aralık 1988; sayı 20006 TEBLİĞLER Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ndan: 16/2/1983 tarihli ve 17961 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmış olan Bakanlığı mız tebliği aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Detaylı

9. Ölçme (Ölçü) Transformatörleri. Bir magnetik devre üzerinde sarılı 2 sargıdan oluşan düzene transformatör denir.

9. Ölçme (Ölçü) Transformatörleri. Bir magnetik devre üzerinde sarılı 2 sargıdan oluşan düzene transformatör denir. 9. Ölçme (Ölçü) Transformatörleri Bir magnetik devre üzerinde sarılı 2 sargıdan oluşan düzene transformatör denir. Transformatörler, akım ve gerilim değerlerini frekansta değişiklik yapmadan ihtiyaca göre

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU

TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU A. ELEKTRONĠKDE BĠLĠNMESĠ GEREKEN TEMEL KONULAR a. AKIM i. Akımın birimi amperdir. ii. Akım I harfiyle sembolize edilir. iii. Akımı ölçen ölçü aleti ampermetredir. iv. Ampermetre

Detaylı

Elektrikte Güç Faktörünün Düzeltilmesi Esasları. Önerge No: 2227/2010

Elektrikte Güç Faktörünün Düzeltilmesi Esasları. Önerge No: 2227/2010 Bireysel (teke tek) Kompanzasyon: Elektrikte Güç Faktörünün Düzeltilmesi Esasları Önerge No: 2227/2010 Devamlı olarak işletmede bulunan büyük güçlü tüketicilerin reaktif güç ihtiyacını temin etmek için

Detaylı

YAPISINA GÖRE ÖLÇÜ ALETLERİ - ANALOG VE DİJİTAL ÖLÇÜ ALETLERİ

YAPISINA GÖRE ÖLÇÜ ALETLERİ - ANALOG VE DİJİTAL ÖLÇÜ ALETLERİ YAPISINA GÖRE ÖLÇÜ ALETLERİ 1 - ANALOG VE DİJİTAL ÖLÇÜ ALETLERİ Analog Ölçü Aletleri Analog ölçü aletlerinin çok çeşitli yapı ve çalışma prensibine sahip olanları bulunmakla birlikte bunların hepsinde

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU No Soru Cevap 1-.. kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. 2-, alternatif ve doğru akım devrelerinde kullanılan

Detaylı

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: OHM KANUNU, İŞ, ENERJİ VE GÜÇ

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: OHM KANUNU, İŞ, ENERJİ VE GÜÇ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: OHM KANUNU, İŞ, ENERJİ VE GÜÇ Anahtar Kelimeler Enerji, ohm kanunu, kutuplandırma, güç,güç dağılımı, watt (W), wattsaat (Wh), iş. Teknik elemanların kariyerleri için ohm kanunu esas teşkil

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI AMAÇ: Elektriksel ölçme ve test cihazlarını tanıyabilme; kesik devre, kısa devre ve topraklanmış devre gibi arıza durumlarında bu cihazları kullanabilme. Elektrik Test Cihazları

Detaylı

Bölüm 4 Doğru Akım Devreleri. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU

Bölüm 4 Doğru Akım Devreleri. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU Bölüm 4 Doğru Akım Devreleri Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU Doğru Akım Devreleri Elektrik Akımı Direnç ve Ohm Yasası Elektromotor Kuvvet (EMK) Kirchoff un Akım Kuralı Kirchoff un İlmek Kuralı Seri ve Paralel

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ENDÜSTRİYEL SAYAÇLAR 523EO0078 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer

Detaylı

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ 13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Akım Ölçülmesi-Ampermetreler 2. Gerilim Ölçülmesi-Voltmetreler Ölçü Aleti Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar: Ölçü aletlerinin seçiminde yapılacak ölçmeye

Detaylı

18. ÜNİTE ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ VE İŞ ÖLÇMEK

18. ÜNİTE ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ VE İŞ ÖLÇMEK 18. ÜNİTE ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ VE İŞ ÖLÇMEK KONULAR 1. Doğru Akım Devrelerinde Güç Ölçmek 2. Bir Fazlı Alternatif Akım Devrelerinde Güç Ölçmek 3. Elektrik İşinin Ölçülmesi 18.1.Doğru Akım Devrelerinde

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

AG DAĞITIM PANO VE MALZEMELERİ

AG DAĞITIM PANO VE MALZEMELERİ AG DAĞITIM PANO VE MALZEMELERİ Ana dağıtım panosu ile tesisin enerjisi tek bir panodan kontrol edilebilir. Fabrika, atölye ve iş yerlerinde elektrik enerjisinin ana dağıtımının yapıldığı panolardır. Trafosuz

Detaylı

7. Hareketli (Analog) Ölçü Aletleri

7. Hareketli (Analog) Ölçü Aletleri 7. Hareketli (Analog) Ölçü Aletleri Hareketli ölçü aletleri genellikle; 1. Sabit bir bobin 2. Dönebilen çok küçük bir parçadan oluşur. Dönebilen parçanın etkisi statik sürtünme (M ss ) şeklindedir. Bunun

Detaylı

BÖLÜM 3 ALTERNATİF AKIMDA SERİ DEVRELER

BÖLÜM 3 ALTERNATİF AKIMDA SERİ DEVRELER BÖÜM 3 ATENATİF AKMDA SEİ DEVEE 3.1 - (DİENÇ - BOBİN SEİ BAĞANMAS 3. - (DİENÇ - KONDANSATÖÜN SEİ BAĞANMAS 3.3 -- (DİENÇ-BOBİN - KONDANSATÖ SEİ BAĞANMAS 3.4 -- SEİ DEVESİNDE GÜÇ 77 ATENATİF AKM DEVE ANAİİ

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

Deney 4: Güç Ölçümü. Şekil 4.1 : Alternatif akımda alıcıların akım ve gerilim vektörleri ile faz farkı

Deney 4: Güç Ölçümü. Şekil 4.1 : Alternatif akımda alıcıların akım ve gerilim vektörleri ile faz farkı Deneyin Amacı: Deney 4: Güç Ölçümü Elektrik devrelerinde gücün tanımının yapılması ve güç bileşenlerinin öğrenilmesi. Elektrik panolarının kullanımının uygulamalı olarak öğrenilmesi. A.ÖNBİLGİ Güç, iş

Detaylı

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU DENEY NO : DENEYĠN ADI : DENEY TARĠHĠ : DENEYĠ YAPANLAR : RAPORU HAZIRLAYANIN

Detaylı

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Büyük Akım ve Gerilimlerin Ölçümü Ölçü Transformatörleri Ölçü Transformatörleri Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde;

Detaylı

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar Üniversal motorlar 1.1. Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar 1.1.3. Yardımcı Sargıyı Devreden Ayırma Nedenleri Motorun ilk kalkınması anında

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

AKIM VE GERİLİM ÖLÇME (DOĞRU AKIM)

AKIM VE GERİLİM ÖLÇME (DOĞRU AKIM) 1 AKIM VE GERİLİM ÖLÇME (DOĞRU AKIM) AKIM VE GERİLİM ÖLÇMELERİ Dolap: Suya yükseklik kazandırmak amacıyla yapılmış çarktır. Ayaklı su deposu Dolap beygiri Su Dolabı (Çarkı) 2 AKIM VE GERİLİM ÖLÇMELERİ

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Şaban ULUS Şubat 2014 KAYSERİ

Detaylı

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri 2. Alternatif Akım =AC (Alternating Current) Değeri ve yönü zamana göre belirli bir düzen içerisinde değişen akıma AC denir. En çok bilinen AC dalga biçimi Sinüs dalgasıdır. Bununla birlikte farklı uygulamalarda

Detaylı

ELEKTRİK. 2. Evsel aboneler için kullanılan kaçak akım rölesinin çalışma akım eşiği kaç ma dır? ( A Sınıfı 02.07.2011)

ELEKTRİK. 2. Evsel aboneler için kullanılan kaçak akım rölesinin çalışma akım eşiği kaç ma dır? ( A Sınıfı 02.07.2011) ELEKTRİK 1. Bir orta gerilim (OG) dağıtım sisteminin trafodan itibaren yüke doğru olan kısmının (sekonder tarafının) yapısı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? ( A Sınıfı 02.07.2011) A)

Detaylı

TEMEL DC ÖLÇÜMLERİ: AKIM ÖLÇMEK: Ampermetre ile ölçülür. Ampermetre devreye seri bağlanır.

TEMEL DC ÖLÇÜMLERİ: AKIM ÖLÇMEK: Ampermetre ile ölçülür. Ampermetre devreye seri bağlanır. TEMEL DC ÖLÇÜMLERİ: AKIM ÖLÇMEK: Ampermetre ile ölçülür. Ampermetre devreye seri bağlanır. AMPERMETRENİN ÖLÇME ALANININ GENİŞLETİLMESİ: Bir ampermetre ile ölçebileceği değerden daha yüksek bir akım ölçmek

Detaylı

19. ÜNİTE KUVVET DAĞITIM TABLOLARI

19. ÜNİTE KUVVET DAĞITIM TABLOLARI 19. ÜNİTE KUVVET DAĞITIM TABLOLARI KONULAR 1. KUVVET DAĞITIM TABLOSUNDAKİ MALZEMELER VE ÖZELLİKLERİ 2. KUVVET DAĞITIM TABLOSUNDAKİ BAĞLANTILAR 19.1 KUVVET DAĞITIM TABLOSUNDAKİ MALZEMELER VE ÖZELLİKLERİ

Detaylı

11. ÜNİTE İŞ VE GÜÇ KONULAR

11. ÜNİTE İŞ VE GÜÇ KONULAR 11. ÜNİTE İŞ VE GÜÇ KONULAR 1. ELEKTRİKTE İŞ VE GÜÇ BİRİMLERİ 2. DOĞRU AKIM VE ALTERNATİF AKIM OMİK DEVRELERİNDE GÜÇ HESABI 3. PROBLEM ÇÖZÜMLERİ 4. ALTERNATİF AKIM OMİK DEVRELERİNDEİŞİN (ENERJİ) KWH (KİLOVAT

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

ÜNİTE 5 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONİK)

ÜNİTE 5 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONİK) ÜNİTE 5 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONİK) TRAFO SORULARI Transformatörün üç ana fonksiyonundan aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a) Gerilimi veya akımı düşürmek ya da yükseltmek b) Empedans uygulaştırmak

Detaylı

REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ. Aktif güç sabit. Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç. Q 1 = P 1 * tan ø 1 ( a )

REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ. Aktif güç sabit. Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç. Q 1 = P 1 * tan ø 1 ( a ) REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ Aktif güç sabit Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç Q = P * tan ø ( a ) kompanzasyondan sonra ise Q 2 = P * tan ø 2 ( b ) dir. Buna göre kondansatör gücü

Detaylı

DENEY 2: ALTERNATİF AKIM DEVRELERİNDE GÜÇ VE GÜÇ KATSAYISI

DENEY 2: ALTERNATİF AKIM DEVRELERİNDE GÜÇ VE GÜÇ KATSAYISI DENEY 2: ALTERNATİF AKIM DEVRELERİNDE GÜÇ VE GÜÇ KATSAYISI Deneyin Amacı *Alternatif Akım Devrelerinde Aktif Güç (P), Reaktif Güç (Q) ve Görünür Güç (S), Güç faktörü (cosφ) gibi güç büyüklüklerinin öğrenilmesi

Detaylı

7.2. Isıl Ölçü Aletleri. Isıl ölçü aletlerinde;

7.2. Isıl Ölçü Aletleri. Isıl ölçü aletlerinde; 7.2. Isıl Ölçü Aletleri Isıl ölçü aletlerinde; Göstergenin sapma açısı ölçü aletinin belirli bir parçasının eriştiği sıcaklığa bağlı olarak değişir. Bu sıcaklık; Ölçü aletinin belirli bir devresindeki

Detaylı

15. ÜNİTE ÖLÇME ALETLERİ VE ÖLÇME

15. ÜNİTE ÖLÇME ALETLERİ VE ÖLÇME 15. ÜNİTE ÖLÇME ALETLERİ VE ÖLÇME KONULAR 1. AKIM ÖLÇEN ALETLER VE DEVREYE BAĞLAMA 2. GERİLİM ÖLÇEN ALETLER VE DEVREYE BAĞLAMA 3. AMPERMETRE-VOLTMETRE METODLARIYLA DİRENÇ ÖLÇÜLMESİ 4. AMPERMETRE ÇEŞİTLERİ

Detaylı

Reaktif güç kompanzasyonu, bazı uygulama ve ülkeler de şebekenin orta gerilim kısmında yapılırken, çoğunlukla alçak gerilim kısmında yapılır.

Reaktif güç kompanzasyonu, bazı uygulama ve ülkeler de şebekenin orta gerilim kısmında yapılırken, çoğunlukla alçak gerilim kısmında yapılır. Kompanzasyon Nedir? Günümüzde yeni enerji kaynakları araştırılmakta ve var olan enerjinin de kalitesini artırarak en ekonomik şekilde kullanıcıya ulaştırılması yönünde çalışmalar yapılmaktadır. Elektrik

Detaylı

Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı

Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı DERSİMİZ BİNALARDAKİ GÜCÜN HESAPLANMASI Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı BİR ÖRNEK VERMEDEN ÖNCE IEE REGULATION 14. EDITION a GÖRE YAPILAN GÜÇ YÜKLEME FAKTÖRÜNÜ İNCELEYELİM.BU TABLO AŞAĞIDA VERİLECEKTİR.

Detaylı

TEMEL ELEKTRİK BİLGİLERİ

TEMEL ELEKTRİK BİLGİLERİ TEMEL ELEKTRİK BİLGİLERİ (KISIM-2) 1.1 Temel Elektrik Devreleri: A-) Lamba-Anahtar Bağlantı Şekilleri; Tek faz sistemlerde; N= Nötr hattı L= Canlı/Enerjilenmiş hat ECC=Toprak Devamlılık İletkeni (Earth

Detaylı

Güç, enerji ve kuvvet kavramları, birimler, akım, gerilim, direnç, lineerlik nonlineerlik kavramları. Arş.Gör. Arda Güney

Güç, enerji ve kuvvet kavramları, birimler, akım, gerilim, direnç, lineerlik nonlineerlik kavramları. Arş.Gör. Arda Güney Güç, enerji ve kuvvet kavramları, birimler, akım, gerilim, direnç, lineerlik nonlineerlik kavramları Arş.Gör. Arda Güney İçerik Uluslararası Birim Sistemi Fiziksel Anlamda Bazı Tanımlamalar Elektriksel

Detaylı

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Elektrik devrelerinde ölçülebilen büyüklükler olan; 5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Akım Gerilim Devrede bulunan kaynakların tiplerine göre değişik şekillerde olabilir. Zamana bağlı

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

13. ÜNİTE ÖLÇÜ ALETLERİNİN DEVREYE BAĞLANMASI

13. ÜNİTE ÖLÇÜ ALETLERİNİN DEVREYE BAĞLANMASI 13. ÜNİTE ÖLÇÜ ALETLERİNİN DEVREYE BAĞLANMASI 1. Ampermetre 2. Voltmetre 3. Watmetre 4. Sayaç KONULAR BU ÜNİTEYE NEDEN ÇALIŞMALIYIZ? Ölçü aletlerinin devreye bağlanması hakkında bilgi sahibi olacak, Ampermetrenin

Detaylı

ALTERNATİF AKIMDA ÜÇ FAZLI DEVRELER

ALTERNATİF AKIMDA ÜÇ FAZLI DEVRELER 1 ÜÇ FAZLI DEVRELER ALTERNATİF AKIMDA ÜÇ FAZLI DEVRELER Alternatif Akımda Üç Fazlı Devreler Büyük değerlerdeki gücün üretimi, iletim ve dağıtımı üç fazlı sistemlerle gerçekleştirilir. Üç fazlı sistemin

Detaylı

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ 7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ KONULAR 1. AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ 2. AKIM BİRİMİ, ASKATLARI VE KATLARI 3. GERİLİM BİRİMİ ASKATLARI VE KATLARI 4. DİRENÇ BİRİMİ VE KATLARI 7.1. AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

Detaylı

DENEY 8- GÜÇ KATSAYISI KAVRAMI VE GÜÇ KATSAYISININ DÜZELTİLMESİ

DENEY 8- GÜÇ KATSAYISI KAVRAMI VE GÜÇ KATSAYISININ DÜZELTİLMESİ Devre nalizi DENEY 8 GÜÇ KTSYS KM E GÜÇ KTSYSNN DÜZELTİLMESİ 1.1. DENEYİN MÇL Güç katsayısı kavramını öğrenmek ve güç katsayısının düzeltilmesinin deneysel olarak inelenmesi Deneyde kullanılaak malzemeler:

Detaylı

TEK FAZLI DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI DOĞRULTUCULAR ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK ÜHENDĠSLĠĞĠ GÜÇ ELEKTRONĠĞĠ LABORATUAR TEK FAZL DOĞRULTUCULAR Teorik Bilgi Pek çok güç elektroniği uygulamasında, giriş gücü şebekeden alınan 50-60 Hz lik AC güç şeklindedir ve uygulamada

Detaylı

Elektrik Motorları ve Sürücüleri - 4

Elektrik Motorları ve Sürücüleri - 4 Elektrik Motorları ve Sürücüleri - 4 BİR FAZLI TRANSFORMATÖRLER 2 Bir fazlı trafoların önemi ve tanıtılması AC nin gerilimve akımdeğerinin istenilen seviyeye alçaltılıp yükseltilmesinde kullanılan makinelere

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Ohm-Kirchoff Kanunları ve AC Bobin-Direnç-Kondansatör

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Ohm-Kirchoff Kanunları ve AC Bobin-Direnç-Kondansatör YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK-ELEKTRONİK LABORATUARI (LAB I) DENEY 2 Deney Adı: Ohm-Kirchoff Kanunları ve Bobin-Direnç-Kondansatör Malzeme Listesi:

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK İÇ TESİSAT KAPALI VE AÇIK DEVRE ŞEMALARI

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK İÇ TESİSAT KAPALI VE AÇIK DEVRE ŞEMALARI BÖLÜM ELEKTRİK İÇ TESİSAT KAPALI VE AÇIK DEVRE ŞEMALARI AMAÇ: İç tesisata ait lamba, priz, sigorta v.b devrelerini çizebilme. Elektrik İç Tesisat Kapalı Ve Açık Devre Şemaları 145 BÖLÜM-10 ELEKTRİK DEVRE

Detaylı

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol

Detaylı

21. ÜNİTE FREKANS-GÜÇ KATSAYISI VE DEVİR SAYISININ ÖLÇÜLMESİ

21. ÜNİTE FREKANS-GÜÇ KATSAYISI VE DEVİR SAYISININ ÖLÇÜLMESİ 21. ÜNİTE FREKANS-GÜÇ KATSAYISI VE DEVİR SAYISININ ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Frekansın Ölçülmesi 2. Güç Katsayısının Ölçülmesi 3. Devir Sayının Ölçülmesi 21.1.Frekansın Ölçülmesi 21.1.1. Frekansın Tanımı Frekans,

Detaylı

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR?

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? Elektrodinamik sisteme göre çalışan transformatör, elektrik motorları gibi cihazlar şebekeden mıknatıslanma akımı çekerler. Mıknatıslanma akımı manyetik alan varken şebekeden

Detaylı

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04 İNÖNÜ ÜNİERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖL. 26 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 26-04. AMAÇ: Üç-faz sincap kafesli asenkron

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

KOMPANZASYON www.kompanze.com

KOMPANZASYON www.kompanze.com KOMPANZASYON Hazırlayan: Mehmet Halil DURCEYLAN Teknik Öğretmen & M.B.A. halil@kompanze.com Dünyada enerji üretim maliyetlerinin ve elektrik enerjisine olan ihtiyacın sürekli olarak artması, enerjinin

Detaylı

Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 30.09.2011 Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton sayısından

Detaylı

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER. Dr. Bora ALBOYACI alboyaci@kocaeli.edu.tr

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER. Dr. Bora ALBOYACI alboyaci@kocaeli.edu.tr REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER Dr. Bora ALBOYACI alboyaci@kocaeli.edu.tr REAKTİF GÜÇ NEDİR? Elektrodinamik prensibine göre çalışan generatör, trafo, bobin, motor gibi tüketicilerin çalışmaları

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Seri ve Paralel RLC Devreleri

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Seri ve Paralel RLC Devreleri YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK-ELEKTRONİK LABORATUARI (LAB I) DENEY 3 Deney Adı: Seri ve Paralel RLC Devreleri Öğretim Üyesi: Yard. Doç. Dr. Erhan AKDOĞAN

Detaylı

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır.

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır. ELEKTRİK AKIMI ve LAMBALAR ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda potansiyelleri eşit oluncaya kadar birinden diğerine elektrik yükü akışı olur. Potansiyeller

Detaylı

18. ÜNİTE ÜÇ FAZLI SAYAÇ BAĞLANTILARI

18. ÜNİTE ÜÇ FAZLI SAYAÇ BAĞLANTILARI 18. ÜNİTE ÜÇ FAZLI SAYAÇ BAĞLANTILARI KONULAR 1. ÜÇ FAZLI SAYAÇLARIN YAPILARI VE ÇALIŞMASI 2. ÜÇ FAZLI DÖRT TELLİ SAYAÇ BAĞLANTISI 3. ÜÇ FAZLI ÜÇ TELLİ (ARON) SAYAÇ BAĞLANTISI 18.1 ÜÇ FAZLI SAYAÇLARIN

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ?

ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ? Elektrik faturalarındaki cezalı ödemelerin genellikle farkına varılmaz. Aktif harcama

Detaylı

REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ

REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ Aktif güç sabit Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç Q = P * tan ø ( a ) kompanzasyondan sonra ise Q = P * tan ø ( b ) dir. Buna göre kondansatör gücü için

Detaylı

4. TAM KALIP SARGILAR

4. TAM KALIP SARGILAR 4. TAM KALIP SARGILAR Tam kalıp sargılarına Tam Amerikan veya Tam gabare sarım da denir. Genellikle 3 KW ve daha büyük motor statorlarına uygulanır. Tam kalıp sarımda bobin sayısı oluk sayısına eşit olup

Detaylı

Alternatif Akım Devreleri

Alternatif Akım Devreleri Alternatif akım sürekli yönü ve şiddeti değişen bir akımdır. Alternatif akımda bazı devre elemanları (bobin, kapasitör, yarı iletken devre elemanları) doğruakım devrelerinde olduğundan farklı davranırlar.

Detaylı

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI GÜÇ SİSTEMLERİNDE HARMONİKLER VE FİLTRELEMELERİN İNCELENMESİ

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI GÜÇ SİSTEMLERİNDE HARMONİKLER VE FİLTRELEMELERİN İNCELENMESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI EMO ANKARA ŞUBESİ İÇ ANADOLU ENERJİ FORUMU GÜÇ SİSTEMLERİNDE HARMONİKLER VE FİLTRELEMELERİN İNCELENMESİ EMO ŞUBE : KIRIKKALE ÜYE : Caner FİLİZ HARMONİK NEDİR? Sinüs formundaki

Detaylı

ASENKRON MOTOR ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR. Genel

ASENKRON MOTOR ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR. Genel Genel ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR Asenkron makinalar motor ve jeneratör olarak kullanılabilmekle birlikte, jeneratör olarak kullanım rüzgar santralleri haricinde yaygın değildir. Genellikle sanayide kullanılan

Detaylı

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON Dünyamızın son yıllarda karşı karşıya kaldığı enerji krizi, araştırmacıları bir yandan yeni enerji kaynaklarına yöneltirken diğer yandan daha verimli sistemlerin tasarlanması

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ Üç Fazlı Asenkron Motorlarda Döner Manyetik Alanın Meydana Gelişi Stator sargılarına üç fazlı alternatif gerilim uygulandığında uygulanan gerilimin frekansı ile

Detaylı

IR=2A, UR=E=100 V, PR=? PR=UR. IR=100.2=200W

IR=2A, UR=E=100 V, PR=? PR=UR. IR=100.2=200W İŞ VE GÜÇ ÖLÇÜMÜ: GÜÇ ÖLÇME: Birim zamanda yapılan işe güç denir ve P harfiyle gösterilir. Birimi Watt (W) tır. DC elektrik devresinde güç kaynak gerilimi ve devre akımının çarpılmasıyla bulunur. P=E.I

Detaylı

(3-fazlı Senkron Generatörün Boşta, Kısadevre Deneyleri ile Eşdeğer Devre Parametrelerinin Bulunması ve Yükte Çalıştırılması)

(3-fazlı Senkron Generatörün Boşta, Kısadevre Deneyleri ile Eşdeğer Devre Parametrelerinin Bulunması ve Yükte Çalıştırılması) 1 DENEY-5 (3-fazlı Senkron Generatörün Boşta, Kısadevre Deneyleri ile Eşdeğer Devre Parametrelerinin Bulunması ve Yükte Çalıştırılması) Deney Esnasında Kullanılacak Cihaz Ve Ekipmanlar Deneyin tüm adımları

Detaylı

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır.

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır. ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda potansiyelleri eşit oluncaya kadar birinden diğerine elektrik yükü akışı olur. Potansiyeller eşitlendiğinde yani

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı