15. ÜNİTE ÖLÇME ALETLERİ VE ÖLÇME

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "15. ÜNİTE ÖLÇME ALETLERİ VE ÖLÇME"

Transkript

1 15. ÜNİTE ÖLÇME ALETLERİ VE ÖLÇME KONULAR 1. AKIM ÖLÇEN ALETLER VE DEVREYE BAĞLAMA 2. GERİLİM ÖLÇEN ALETLER VE DEVREYE BAĞLAMA 3. AMPERMETRE-VOLTMETRE METODLARIYLA DİRENÇ ÖLÇÜLMESİ 4. AMPERMETRE ÇEŞİTLERİ VE KULLANILMALARI 5. GÜÇ ÖLÇEN ALETLER VE DEVREYE BAĞLANMASI 6. BİR FAZLI WATTMETRELER 7. ÜÇ FAZLI WATTMETRELER 8. İŞ ÖLÇEN ALETLER VE DEVREYE BAĞLANMASI 9. BİR FAZLI SAYAÇLAR 10. ÜÇ FAZLI SAYAÇLAR

2 15.1AKIM ÖLÇEN ALETLER VE DEVREYE BAĞLAMA Bir elektrik devresinden geçen akım şiddetini ölçmeye yarayan cihazlara Ampermetre adı verilir. Ampermetreler elektrik devrelerine Şekil 15.1 de görüldüğü gibi seri olarak bağlanır. Şekil 15.1 Ampermetrenin devreye bağlanması Şekil 15.2 Yumuşak demirli ölçü aletlerinin yapısı Ampermetrelerin kadranı üzerinde, akım şiddeti amperin baş harfi olan( A ) harfi yazılıdır. Ampermetreler elektrik devresinden geçecek olan akım şiddetinin değerini doğru olarak ölçmelidir. Bunun için ampermetrelerin bobini kalın kesitli ve az sarımlı olarak yapılır. Ampermetrenin iç dirençleri ise 0 ila 1 ohm arasındadır. Ölçmüş oldukları akımın değerine göre ampermetreler, miliampermetre, mikroampermetre ve kiloampermetre olarak isim alırlar. Ampermetreler, manyetik alanın demir nüveye yaptığı etkiye göre çalışırlar. 190

3 Yapı olarak yumuşak ve döner demirli olmak üzere iki ayrı tipte üretilir. Günümüzde yaygın olarak kullanılmayan yumuşak demirli ölçü aletlerinin yapısında; sabit bir mıknatıs bobini ve bu bobininin içine yerleştirilmiş olan bir demir nüve bulunur. Demir nüvenin üst kısmı Şekil 15.2 de görülen K yayı aracılığı ile ölçü aletinin gövdesine bağlanır. Ampermetrenin ölçtüğü değer, demir nüveye tutturulan gösterge ve bu göstergenin karşısında bulunan taksimatlı cetvel aracılığı ile okunur. Döner demirli ölçü aletleri ise itici ve çekici tip olmak üzere iki farklı biçimde üretilirler. Şekil 15.3 de itici ve çekici tip ölçü aletine ait resimler görülmektedir a Çekici tip yassı bobinli ölçü aleti 15.3-a İtici tip yuvarlak bobinli elktromagnetik ölçü aleti Çekici tip ölçü aletleri hem doğru hem negatif akımla kullanılır. Bu ölçü aletlerinin kadran taksimatı şekil 15.4 te görüldüğü gibi başlangıç kısmı hariç diğer kısımlarında düzgün aralıklıdır. Şekil 15.4 Ampermetre ve voltmetrenin kadran taksimatı Çekici tip ölçü aletlerinin yapısında şekil 15.3-a da görüldüğü gibi yassı şeklinde bir (a) bobini vardır. Bu bobinin boşluğunun hemen yanında merkezden kaçık olarak haraketli bir (b) levhası bulunur. (b) levhası (a) bobinine uygun olarak hazırlanmıştır.(a) bobininden bir akım geçirildiğinde, bobin mıknatıslanır ve yumuşak (b) levhasını içine doğru çeker.(b) levhası ile aynı eksene bağlı olan göstergede çekme- 191

4 nin etkisi ile devreden geçen akımın değerini gösterir. Çekici tip ölçü aletlerinde, demir levhanın çekilmesi bobinden geçen akımın yönüne bağlı değildir. Şekil 15.5 te itici tip bir ölçü aleti görülmektedir. Bu ölçü aletinde bir ucu geniş diğer ucu dar olan (a) levhası çevresine paralel bükülerek bobinin içerisine sabitlenerek tutturulur. (a) levhasına göre daha dar ve kavisli olan (b) levhası ise aletin haraketli eksenine bağlıdır. Şekil 15.5 İtici tip ölçü aleti Şekil 15.6 Voltmetrenin bağlantısı Şekil 15.7 Voltmetreler devreyedevreye seri olarak bağlanmazlar 15.2 GERİLİM ÖLÇEN ALETLER VE DEVREYE BAĞLAMA Bir elektrik devresinde iki nokta arasındaki potansiyel farkı ölçmeye yarayan cihazlara voltmetre denir. Voltmetreler gerilim kaynağının iki ucu arasına Şekil 15.6 da görüldüğü gibi paralel bağlanır. Voltmetreler devreye bağlandığında kaynak gerilimini düşürecek kadar bü- 192

5 yük bir akım çekmemelidir. Voltmetreler devreden çekeceği akımın küçük olması için, bobini ince telden çok sarımlı olarak sarılır. Bu ölçü aletinin iç direnci ampermetreye oranla oldukça büyüktür. Voltmetreler, Şekil 15.7 de görüldüğü gibi devreye seri bağlanacak olursa, devrenin toplam direnci artar. Kaynak geriliminin büyük bir kısmı ölçü aletinin bobini üzerinde düşer. Fark gerilim ise alıcılara uygulanır. Fark geriliminin değeri küçük olduğu için alıcıların üzerinden düşük bir akım geçer. Düşük olan bu akım devredeki alıcıların normal çalışmasına imkân vermez. Voltmetrelerin volt başına ohm değerine hassasiyet adı verilir. Örnek olarak 500 Voltluk bir voltmetrenin iç direnci ohm ise aletin hassasiyeti / 500 = 500 ohm / volt tur. Aletin volt başına duyarlılığı 500 ohm olarak söylenir. Ölçü aletinin hassasiyet değeri ne kadar büyük olursa aletin bobini daha küçük akımla çalışır AMPERMETRE-VOLTMETRE METODLARIYLA DİRENÇ ÖLÇÜLMESİ Ohmmetre ile direnç direkt olarak ölçülebildiği gibi ohmmetrenin bulunmaması ya da ohmmetre ile ölçme yapılabilmesi için devrenin enerjisiz olma şartının yerine getirilmemesi gibi durumlarda, devre üzerinde bulunan ampermetre voltmetreler yardımı ile direnç tespit edilir. Burada direnci direkt okuma değil, elde edilen diğer verilerle hesap yöntemi kullanıldığı için endirekt ölçme olarak isimlendirilir. Direnç konusunu incelerken elektrik devrelerinde devre geriliminin, devreden geçen akıma oranının sabit olduğunu, bu sabit sayıya direnç adı verildiğini söylemiştik. O hâlde bir elektrik devresinde ölçtüğümüz devre gerilimini, devreden geçen akıma bölersek devrenin direncini bulabiliriz R=U/I Ampermetre voltmetre yardımı ile direnç ölçme işleminde ampermetrenin önce ya da sonra bağlanma şekline göre iki yöntem vardır. Küçük değerlikli dirençlerin ölçümünde Ampermetre önce, büyük değerlikli dirençlerin ölçümünde ise ampermetre sonra (voltmetre önce) bağlantısı daha doğru sonuçlar verir. 193

6 Şekil 15.8 Ampermetre önce bağlı Şekil 15.9 Ampermetre sonra bağlı 15.4 AMPERMETRE ÇEŞİTLERİ VE KULLANILMALARI Ampermetre Elektrik akım şiddetini ölçmede kullanılan ölçü aletlerine ampermetre denir. Ampermetrelerin elektrik devrelerindeki sembolü, daire içinde A ile ifade edilir. Ampermetreler devreye seri bağlanır, çünkü alıcı veya alıcılardan geçecek akımın ölçülebilmesi için akımın tamamının ampermetreden geçmesi gerekmektedir. Ampermetreler devreye seri bağlandıklarından, ölçüm yaptıkları devrelerde bir yük gibi akımı sınırlandırıcı etki yapmamaları gerekmektedir. Bu yüzden ampermetrelerin iç dirençleri çok küçüktür (0-1Ω) ve yanlışlıkla paralel bağlanmaları durumunda üzerinden çok büyük akım geçeceğinden kısa sürede kullanılmaz hale gelebilirler. Resim 15.1 a-dijital pano tipi ampermetre b-analog ampermetre c- Pens ampermetre Akım şiddetini ölçen bu aletler dijital, analog ve pens ampermetreler olarak çeşitlere sahiptir. Ampermetreler ölçülecek değere göre ma seviyesinden ka sevi- 194

7 yesine kadar ölçme alanına sahip olarak imal edilmektedirler. Ölçülecek akımın DC veya AC olmasına göre, DC ampermetresi veya AC ampermetresi kullanılmalıdır Avometre Akım, gerilim ve direnç ölçebilen ölçü aletlerine avometre adı verilir. AVO sözcüğüne dikkat edildiğinde Amper Volt Ohm birimlerinin baş harflerinden oluştuğu görülür. Avometre çok amaçlı kullanılan bir ölçü aleti olduğu için diğer bir adı da multimetredir. Avometreler yapılarına göre analog ve dijital olmak üzere iki tipte imal edilir Analog Avometreler Gerek analog, gerekse dijital avometrelerin üretici firmaya göre birçok tip ve modeline rastlamak mümkündür. Ancak prensip olarak ölçme ve okuma işlemi aynıdır. Kullanıcı bu prensiplere ve aletlerin üzerindeki açıklayıcı notlara göre Avometrenin kullanma yöntemlerini çözebilir. Örnek olarak Resim 15.2 de verilen analog Avometrenin kısımlarını inceleyelim. Resim 15.2 Analog bir avometre (multimetre) Komütatör Anahtar Konumları Doğru Gerilim ( V - ) Doğru gerilim ölçümlerinde komütatör anahtar bu bölümdeki kademelerden uygun olanına getirilmelidir. Şekilde görülen DCV kademelerinin V olduğu görülmektedir. Ölçülecek DCV değeri tahmini olarak da bilinmiyorsa komütatör önce en yüksek kademe olan 600V kademesine getirilerek ölçmeye başlanır. Burada ölçülen değere göre daha hassas ölçme için uygun alt kademelere geçilebilir. 195

8 Alternatif Gerilim ( V ~) Alternatif gerilim ölçümlerinde komütatör anahtar bu bölümdeki kademelerden uygun olanına getirilmelidir. Şekilden ACV kademelerinin; olduğu görülmektedir. Resim 15.3 Direnç Ω Avometrenin direnç ölçme kademesidir. Alet bu kademede kullanılacaksa, kullanılacak devrede ohmmetrede olduğu gibi enerji olmamasına dikkat edilir. Direnç ölçme işlemi yapılacağı zaman komütatör anahtar bu bölümdeki kademelerden uygun olanına getirilmelidir. Şekilden Ω kademelerinin x1 x10 x100 olduğu görülmektedir. Resim 15.4 Doğru Akım ( A - ) Resim 4.1 deki analog avometre ile en fazla 15 A e kadar doğru akım ölçülebileceği görülmektedir. Bu avometrenin DCA kademelerinin 0,3 3-15A olduğu görülmektedir. Ölçülecek doğru akım değeri yaklaşık bilinmiyorsa en üst kademe olan 15 A kademesinden ölçmeye başlanır. Resim 15.5 Alternatif Akım ( A ~) Resim 15.2 deki analog avometre ile en fazla 15 A e kadar alternatif akım ölçü- 196

9 lebileceği görülmektedir. Bu avometrenin A~ kademelerinin 0,3 3-15A olduğu görülmektedir. Ölçülecek alternatif akım değeri yaklaşık bilinmiyorsa en üst kademe olan 15 A kademesinden ölçmeye başlanır. Prob Bağlantı Terminalleri Resim 15.6 Ölçü aletinin üst tarafında yer alan 4 adet prob bağlantı terminali sırası ile şöyledir: ( - ) Com Her türlü ölçümde kullanılan ortak uçtur. Ne ölçersek ölçelim problardan birinin buraya takılması gerekir. DC ölçümlerde negatif uçtur. Ölçü aletlerinin prob kabloları genellikle siyah kırmızıdır. Siyah kablo COM terminaline takılır. Ω Direnç ölçümlerinde kullanılacak ikinci terminaldir. Kırmızı kablo buraya takılır. + A Hem alternatif akım hem de doğru akım ölçümlerinde kullanılacak ikinci terminaldir. + işareti doğru akımda + terminal olduğunu ifade eder (- terminal in COM olduğunu hatırlayınız). Akım ölçerken kırmızı prob bu terminale takılır. + ~V Hem alternatif gerilim hem de doğru gerilim ölçümlerinde kullanılacak ikinci terminaldir. + işareti doğru gerilimde + terminal olduğunu ifade eder( - terminal in COM olduğunu hatırlayınız). Gerilim ölçerken kırmızı prob bu terminale takılır. Sıfır Ayar Tertibatı Direnç ölçümlerinde doğru ölçme yapmak için her ölçümde ve kademe değişikliğinde kullanılan sıfır ayar tertibatı. 197

10 Dijital Avometreler Resim 15.7 Son yıllarda teknolojinin hızlı gelişimi sonucu maliyetinin düşmesi ve okuma kolaylığı gibi nedenlerle oldukça yaygınlaşan dijital avometrelerin de birçok modeline rastlamak mümkündür. Okuma işlemi LCD ekrandan direkt sayısal olduğu için kullanımı analog avometrelere göre çok daha kolay ve pratiktir. Ölçme için kullanıcının yapacağı işlem uygun komütatör kademesi ve ölçülecek büyüklüğe uygun prob bağlantı terminallerinin seçimidir. Resim 15.8 Dijital multimetre örnekleri Resim 15.9 Dijital Multimetre Şimdi, resim15.9 da verilen örnek bir dijital multimetre kullanarak konuyu açalım. 198

11 Komütatör Anahtar Konumları Doğru Gerilim DCV Resim 15.9-a Doğru gerilim ölçmek istendiğinde komütatör anahtar DCV bölgesinde uygun kademeye getirilir. Ölçülecek doğru gerilim değeri tahmini olarak da bilinmiyorsa ölçme işlemine en yüksek kademeden başlanır. Buradaki kademelerin 200 mv, 2000 mv ( 2 V ), 20 V, 200 V, 1000 V olduğu görülmektedir. Alternatif Gerilim ~V Resim 14.9-b Alternatif gerilim ölçümlerinde komütatör ACV bölgesindeki uygun kademeye getirilir. Burada 200 ve 750 V olmak üzere iki kademe olduğu görülmektedir. Ölçme işlemine 750 V kademesinde başlanır. Ölçülen alternatif gerilim değerinin 200 V den az olması halinde kademe 200 V kademesine alınır. Doğru Akım 1 - DCA Resim 15.9-c Doğru akım ölçümlerinde komütatör anahtar DCA bölgesindeki uygun kade- 199

12 meye getirilir. Ancak buradaki kademelere baktığımızda 200µ µ - 20 ma 200 ma olduğu görülür. Bu kademeler bize bu bölgede maksimum 200 ma doğru akım ölçebileceğimizi gösterir. Doğru Akım-2 DCA Resim 15.9d Yukarıdaki DCA komütatör bölgesinde 200 ma e kadar doğru akım ölçülebildiğini gördük. Ancak ölçeceğimiz akım daha büyük değerde olabilir. Bu durumda 10A kademesi tercih edilmelidir. İki DCA ölçme bölgesi için kırmızı probun takılacağı bağlantı terminali farklıdır (Bu kademe bazı ölçü aletlerinde alternatif akım ölçümleri için yapılmıştır). Direnç Ω Resim 15.9-e Resim 15.9 da verilen avometre ile direnç ölçme işlemi yapılacağında seçici komütatör Ω bölgesine getirilir. Buradaki kademeler k 200 k 2000k dur. Dijital avometrelerde analoglarda olduğu gibi kademeye göre çarpma işlemi yoktur. Buradaki kademeler ölçme sınırını gösterir. Ölçülen direnç değerinin kω seviyesinde olması durumunda ekranda K, MΩ seviyesinde olması durumunda ekranda direnç değeri ile birlikte M yazısı çıkar Kombine Ölçü Aletlerini Kullanırken Dikkat edilecek Hususlar Durum anahtarı: ölçülecek olan akım veya gerilimin cinsine göre, (~) veya (-) pozisyonuna alınır. Kademe anahtarı aletin ölçebileceği en büyük kademeye getirilir. Ölçülecek akım veya gerilim değerine göre, ölçü aletinin bağlantısı düzgün yapılır. 200

13 Doğru akım ölçümlerinde aletin ibresi ters sapıyor ise bağlantı uçlarının yerleri değiştirilir. Kademe anahtarı en düşük değere getirildiğinde göstergede hiçbir sapma olmuyorsa, devrede kopukluk olup olmadığı, aletin sağlam olup olmadığı veya devreden geçen akımın aletin ölçemeyeceği kadar küçük bir değere sahip olup olmadığı kontrol edilir GÜÇ ÖLÇEN ALETLER VE DEVREYE BAĞLANMASI Bir elektrik devresinde gücü doğrudan ölçen aletlere wattmetre adı verilir. Wattmetreler devredeki gücü; Watt, KiloWatt ve MegaWatt cinsinden ölçerler. Wattmetreler ölçü aletinin üzerinde yazılı olan W, KW, MW harflerinden birisi sayesinde diğer ölçü aletlerinden ayırt edilir. Doğru akım devrelerinde akım ve gerilimin çarpılması ile devredeki elektrik gücü watt olarak bulunur( P=U.I). Bu bağıntıya göre ölçü aletlerinde elektrik gücünü Watt olarak okuyabilmek için akım ve gerilimin aynı zamanda ölçülmesi gereklidir. Akım ve gerilimi aynı anda ölçmek için watmetrelerde biri akım, diğeri gerilimi ölçmek için iki adet bobin bulunur. Gerilimi ölçe bobine gerilim bobini, akımı ölçen bobine ise akım bobini adı verilir. Akım bobini ampermetre gibi devreye seri, gerilim bobini ise voltmetre gibi devreye paralel bağlanır. Ölçme tekniğinde, elektrik güçlerinin ölçülmesinde îndüksiyon, elektrostatik ve elektrodinamik tipte olmak üzere 3 farklı şekilde wattmetreler imal edilir. Bu ölçü aletlerinden ilk ikisinin hatalı ölçüm yapması, güç kayıplarının fazla olması ve sadece alternatif akımda kullanılması gibi sakıncalarından dolayı günümüzde kullanım alanı azalmıştır. Uygulamada en çok, elektrodinamik Wattmetreler kullanılmaktadır BİR FAZLI WATTMETRELER Doğrudan doğruya güç ölçen aletlere wattmetre denir. Wattmetrelerin dijital ve analog tipleri bulunmakta olup seviye olarak genelde W ve KW seviyelerinde sınıflandırılırlar. Wattmetreler ile doğru ve alternatif akımda güç ölçülebilir. Ancak AC ve DC wattmetre seçimine, AC ve DC de güç ölçebilen wattmetre de ise AC-DC kademe seçimine dikkat edilmelidir. Güç akım ve gerilimin çarpımına eşit olduğundan wattmetreye alıcının akım ve gerilim değerleri aynı anda girilmelidir. Bu gereksinim wattmetrenin akım bobini güç ölçümü yapılacak devreye seri, gerilim bobini paralel olacak şekilde bağlanarak karşılanır. Wattmetrelerde küçük güç ölçülecekse akım bobininin sonra, büyük güç ölçülecek ise akım bobininin önce bağlanması ölçme hatasını azaltacaktır. 201

14 Şekil (a) Wattmetre ve devreye bağlanması Şekil (a) Üç fazlı wattmetrenin bağlantı şeması 15.7 ÜÇ FAZLI WATTMETRELER Üç fazlı wattmetrenin üç akım bobini, ayrı ayrı birer fazlara bağlanır. Gerilim bobinleri ise birer uçları kendi faz girişlerine diğer uçları da birleştirip nötr hattına bağlanır İŞ ÖLÇEN ALETLER VE DEVREYE BAĞLANMASI Elektrik devrelerinde harcanan enerjiyi (işi) doğrudan ölçen aygıtlara sayaç adı verilir. Elektrik sayaçları, harcanan enerjiyi kilowattsaat ( KWh ) cinsinden ölçerler. Alternatif akım devrelerinde, indüksiyon prensibine göre çalışan sayaçlar kullanılır. İndüksiyon sayaçları bir ve üç fazlı olmak üzere iki farklı şekilde üretilirler. Bu sayaçların dışında çifte tarifeli, fiyat, zaman, paralı ve akım sınırlayıcılı olan sayaç türleri de bulunmaktadır. 202

15 15.9 BİR FAZLI SAYAÇLAR Şekil Bir fazlı indüksiyon sayacı ve bağlantı şeması Yapısı: Bir fazlı indüksiyon sayaçları, tek fazlı alternatif akımda çalışan lamba, televizyon, fırın, motor, radyo, televizyon gibi cihazların harcadığı elektrik enerjisini KWh cinsinden ölçerler. Şekil de bir fazlı indüksiyon sayacının iç yapısı görülmektedir. İndüksiyon sayaçlarının yapısında, U ve G şeklindeki K 1 ve K 2 elektromıknatısları ile M sabit mıknatısı ve A alüminyum diski bulunur. K 2 elektromıknatısı üzerinde kalın kesitli ve az sarımlı (st) akım bobini, K 1 elektromıknatısının üzerinde ise ince telden çok sarımlı bir (sp) gerilim bobini bulunur. K 2 elektromıknatısının üzerinde akım bobininden başka R direncinin uçlarına bağlı olan ve birkaç sarımdan oluşan ( sta ) başka bir bobin vardır. Şekilde görülen A alüminyum diski ise K, ve K 2 elektromıknatıslarının kutupları arasında dönebilecek şekilde yataklandırılır. Diskin devir hızı ise sonsuz bir vida yardımı ile Z devir sayıcısına iletilir Sayacın çalışması Akım ve gerilim bobinleri, sayacın diski üzerinden geçen akım ve uygulanan gerilimle orantılı olarak bir kuvvet uyguladığı için diskin dönüş hızı devreden çekilen güçle birlikte artar. Sayaçlar devreye bağlandığında, akım ve gerilim bobinlerinden geçen akımlar, bobinlerde manyetik alan meydana getirir. Şekle göre diskin alt yüzü akım bobini, üst yüzü ise gerilim bobininin oluşturduğu alanın etkisi altındadır. Akım ve 203

16 gerilim bobinlerinin geometrik toplamından meydana gelen bu bileşke manyetik alan, hava aralığındaki diske bir noktada etki ederek diskin bir yönde sürekli olarak dönmesini sağlar. Diskin devri sonsuz bir vida ile devir sayıcıya iletilir. Devir sayıcı diskin devrini sayar. Disk belirli bir devir yaptıktan sonra da numaratör bir rakam yazar. Böylece sayaç yardımı ile harcanan elektrik enerjisi ölçülür. Alüminyum diskin devir hızı devreden geçecek olan akıma bağlıdır. Ölçmenin doğru yapılabilmesi için, indüksiyon sayaçlarında akım ve gerilim bobinlerinin manyetik akıları arasında 90 lik bir faz farkı bulunmalıdır. Bu açı farkı, gerilim bobininin saf indüktif, akım bobininin ise saf omik dirençten yapılması ile olanaklıdır. Pratikte saf omik ve saf indüktif dirençleri bulmak çok zordur. Bu yüzden gerilim bobininin oluşturacağı manyetik akının şebeke geriliminin 90 gerisinde olmasını sağlamak için N parçası Kj elektromıknatısına paralel olarak bağlanır. Şekilde görülen M sabit mıknatısı ile doğru ölçüm yapılır. Bu sayede disk devri ile yük akımının orantılı olması sağlanır. Sayaç dönerken, yük devreden çıkarılacak olursa mil üzerinde bulunan f demir çengeli ve K 1 üzerindeki b manyetik çengeli diskin aynı yerde durmasını sağlar Sayaçların Dönüş Yönü Sayaçlarda alüminyum diskin dönüş yönü soldan sağa doğrudur. Bu durum bir ok yardımı ile sayaç kapağı üzerinde belirtilir. Sayacın çalışıp çalışmadığını anlamak ve devir sayısını saymak için, diskin kenarına kırmızı renkli bir işaret konulur. Bir fazlı ( monofaze ) sayaçlarda akım bobininin klemensine bağlı olan iletkenin yeri değiştirilecek olursa sayaçtaki diskin dönüş yönü de değişir. Üç fazlı (trifaze ) sayaçlarda ise fazlardan en az ikisinin giriş ve çıkış yerleri değiştirilecek olursa alüminyum diskin dönüş yönü değişir. Tüketim yerlerine konulan sayaçlar genellikle ayda bir kez görevli personel tarafından okunur. Harcanan enerjinin bedeli, bir önceki ayda okunan en son değer ile sayaç üzerinde okunan en son değer arasındaki farka göre hesaplanır Bir kwh lik enerji için diskin kaç devir yapması gerektiği sayaçların etiketinde yazılıdır. Bir sayacın etiketinde 750 devir / kwh yazılı ise diskin her 750 devri için harcanan elektrik enerjisi 1 Kwh olur Sayaçların Kontrolü İyi bir sayaç, istenilen birim ile gerçek sarfiyatı göstermelidir. Uzun süreli kullanım ve bazı olumsuz nedenlerden dolayı sayaçlar bazen hatalı ölçüm yapmaktadır. Hatalı ölçüm yapan sayaçların ayarları sayaç ayar merkezlerinde yapılır. Bir sayacın doğru ölçüm yapıp yapmadığı pratik yöntemle saptanabilmektedir. Bu işlemin nasıl yapıldığı aşağıdaki örnekle sizlere kısaca açıklanacaktır. 204

17 Etiketinde 1200 devir / Kwh yazılı olan bir sayacın doğru yazıp yazmadığı kontrol edilmek istensin. Bu işlem için ilk önce sayacın devresine gücü bilinen bir alıcı bağlanır. Daha sonra bir saat veya kronometre yardımı ile alıcının sayaca bir dakikada yaptırdığı devir sayısı tespit edilir. Örneğin bu alıcı sayaca 2 dakikada 40 devir yaptırmış olsun. Sayacın etiketinde 1200 devir / Kwh yazılıdır wattlik bir alıcı bu sayacın devresine bağlansa idi alıcı sayaca dakikada 1200 /60 =20 devir yaptıracaktı. Sayaç devresine bağlanan alıcı sayaca 2 dakikada 40 devir yaptırdığına göre bu sayaç doğru ölçüm yapmaktadır. Saat veya kronometre ile tespit edilen diskin devir sayısı, etiket değerine göre diskin dakikada yapması gereken devir sayısından büyükse sayaç fazla yazıyor, küçükse az yazıyor demektir. Sayaçların kontrolü için uygulanacak yöntemlerden birisi de; diskin belli bir devir sayısına ulaşmak için ne kadar süre harcadığını hesaplamaktır. Örnek 1: Etiketinde 600 devir / kwh yazılı bir sayaca 200 Watt gücündeki bir lamba bağlanmış olsun. 200 wattlik bu alıcı sayaca dakikada 3 devir yaptırsın. Bu bilgilerin ışığında sayacın doğru yazıp yazmadığını kontrol edelim. Çözüm: Etiket değerine göre sayaç diskinin 1 dakikada yapması gereken devir sayısı 600 / 60 = 10 devir / dakikadır. Sayacın yapması gereken devir sayısı hesaplama yöntemi ile aşağıdaki gibi bulunur watt lik bir alıcı sayaca 1 dakikada 10 devir yaptırırsa 200 watt lık alıcı aynı sayaca 1 dakikada X devir yaptırılır. 200 wattlık alıcı bu sayaca 1 dakikada 2 devir yaptırmaktadır. Sayaç diski örneğimizde 1 dakikada 3 devir yaptığına göre bu sayaç dakikada 1 devir fazla yazmaktadır. Sayaçlarla değeri bilinmeyen bir alıcının değerini de aynı zamanda bulmak mümkündür. Bunun için değeri bilinmeyen alıcı sayaç devresine bağlanır. Belli bir zaman dilimindeki diskin devir sayısı sayılır ve aşağıdaki yöntemle alıcının gücü he- 205

18 saplanır. Örnek 2: Gücü bilinmeyen bir alıcı, etiketinde 1200 devir / kwh yazılı olan sayaca dakikada 6 devir yaptırmaktadır. Alıcının gücü kaç wattir? Çözüm: 1 kw lık alıcı bu sayaca saatte 1200 devir yaptırdığına göre, diskin dakikada yapması gereken devir sayısı 1200 / 60 = 20 dir watt lik bir alıcı sayaca 1 dakikada 20 devir yaptırırsa x watt lik alıcı aynı sayaca 1 dakikada 6 devir yaptırır. Sayaçlar 10 yıldan fazla olmamak koşulu ile yetkili personel tarafından belirli zamanlarda bakım ve kontrolden geçirilir. Günümüzde dijital teknolojinin gelişmesi ile birlikte indüksiyon sayaçlarının yanında elektronik sayaçlar da üretilmektedir. Şekil da elektronik sayaca ait bir resim görülmektedir. Şekil Üç fazlı dört telli indüksiyon sayacının iç yapısı ve devreye bağlantı şeması 206

19 Resim Üç fazlı dört telli elektronik sayaç Şekil Üç fazlı üç telli indüksiyon sayacının iç yapısı ve devreye bağlantı şeması 207

20 15.10 Üç FAZLI SAYAÇLAR Kullanılacağı devrenin özelliğine göre üç fazlı indüksiyon sayaçları; üç fazlı üç telli ve üç fazlı dört telli olmak üzere iki ayrı şekilde üretilir. Üç fazlı sayaçlar; iki veya üç adet bir fazlı indüksiyon sayacının bir araya getirilmesiyle oluşturulur. Üç fazlı sayaçların çalışma prensibi ve özellik açısından bir fazlı sayaçlardan hiçbir farkı yoktur. Üç fazlı sayaçların yapı olarak bir fazlı sayaçlardan tek farklı yanı her sayaca ait alüminyum disklerin, aynı eksen üzerindeki bir mile tespit edilmiş olmasıdır. Şekil de üç fazlı dört telli bir sayaca ait iç bağlantı şeması görülmektedir. Üç fazlı dört telli sayaçlarda bir nötr hattı olduğu için bu sayaçlar dengeli ve dengesiz alıcılara bağlanarak üç fazın toplam enerjisinin Kwh cinsinden ölçerler. Şekil te ise üç fazlı üç telli dağıtım sistemlerinde kullanılan bir sayaca ait iç bağlantı şeması görülmektedir. Bu tip sayaçlarda bir adet disk bulunmaktadır. Şekilde görülen iki adet elektromıknatıs ise bu diske etki etmektedir. Üç fazlı üç hatlı devrelerde kullanılan bir başka sayaç çeşidi ise aynı diske bağlı iki adet diski bulunan sayaçlardır. Şekil te görülen bu sayaçlar wattmetreler gibi devreye aron bağlanarak her faza ait olan hattın enerjisini Kwh olarak ölçer Sayaçların Devreye Bağlanması Harcanan elektrik enerjisinin doğru ölçülebilmesi için sayaçlar eelektrik devresine doğru olarak bağlanmalıdır. Sayaçların akım bobinleri Wattmetrelerde olduğu gibi devreye seri, gerilim bobini ise paralel olarak bağlanır. Her sayacın bağlantı kapağının içerisinde sayaç bağlantısı ile ilgili olan bağlantı şeması bulunur. Sayaçlar elektrik devrelerine üç farklı şekilde bağlanır DirektBağlama Şekil Bir fazlı sayacın devreye direkt olarak bağlanması 208

21 Alçak gerilim şebekelerinde ve düşük akım değerine sahip olan elektrik devrelerinde sayaçlar Şekil te görüldüğü gibi doğrudan bağlanır. Bir fazlı sayaçlar 5, 10, 20, 30 amperlik akım değeri ile ve 380 volt gerilim değerlerinde üretilirler. Bir fazlı sayaçlar 5-10 ve 30 amperlik akım değeri ile üç fazlı sayaçlar ise; 3x10, 3x30, 3x100 ve 3x200 amperlik sayaç olarak anılır. Elektrik işletmelerinin durumuna göre 50 amperden sonraki akım değeri için sayaçlara akım trafoları (redüktörleri), yüksek gerilim devrelerinde ise gerilim trafoları bağlanmalıdır Akım Ölçü Transformatörü ile Bağlama Alıcıların fazla akım çektiği alçak gerilim devrelerinde sayaçların akım bobinine Şekil te görüldüğü gibi bir ölçü transformatörünün sekonder uçlarına bağlanarak gerekli ölçümler yapılır. Şekil Akım trafosu ile sayaçların kullanımı Gerilim Ölçü Transformatörü ile Bağlama Yüksek gerilim devrelerinde harcanan elektrik enerjisini ölçmek için, sayaçlara Şekil da görüldüğü gibi ölçü transformatörleri bağlanarak gerekli ölçümler yapılır. Şekilde görüldüğü gibi yüksek gerilim değeri sayaçlar için voltluk gerilim değerine düşürüldüğü için aynı zamanda bu ölçü aleti yüksek gerilimden de yalıtılmış olur. 209

22 Şekil Gerilim trafosu ile sayaçların kullanımı 210

23 ÖZET Bir elektrik devresinden geçen akım şiddetini ölçmeye yarayan cihazlara Ampermetre adı verilir. Ampermetreler elektrik devrelerine seri olarak bağlanır. Ampermetrelerin kadranı üzerinde, akım şiddeti amperin baş harfi olan (A) harfi yazılıdır. Ampermetreler elektrik devresinden geçecek olan akım şiddetinin değerini doğru olarak ölçmelidir. Bunun için ampermetrelerin bobini kalın kesitli ve az sarımlı olarak yapılır. Ampermetrenin iç dirençleri ise 0 ila 1 ohm arasındadır. Ölçmüş oldukları akımın değerine göre ampermetreler, miliampermetre, mikroampermetre ve kiloampermetre olarak isim alırlar. Ampermetreler, manyetik alanın demir nüveye yaptığı etkiye göre çalışırlar. Yapı olarak yumuşak ve döner demirli olmak üzere iki ayrı tipte üretilir. Bir elektrik devresinde iki nokta arasındaki potansiyel farkı ölçmeye yarayan cihazlara voltmetre denir. Voltmetreler gerilim kaynağının iki ucu arasına paralel bağlanır. Voltmetreler devreye bağlandığında kaynak gerilimini düşürecek kadar büyük bir akım çekmemelidir. Voltmetreler devreden çekeceği akımın küçük olması için, bobini ince telden çok sarımlı olarak sarılır. Bu ölçü aletinin iç direnci ampermetreye oranla oldukça büyüktür. Voltmetrelerin volt başına ohm değerine hassasiyet adı verilir. Elektrik devrelerinde ohm kanunu yardımı ile değeri bilinmeyen dirençler ampermetre - voltmetre metodu kullanılarak hesaplanır. Bu yöntemde ölçülecek olan direncin değeri ampermetre ve voltmetrenin devreye bağlantı şekline göre iki farklı biçimde hesaplanabilir. Ampermetrenin voltmetreden önce bağlanması ile oluşturulan bağlantı türüne önce bağlama denir. Küçük dirençlerin ölçülmesinde ampermetre önce bağlanır. Ampermetrenin voltmetreden sonra bağlanması ile elde edilen bağlantı şekline sonra bağlama denir. Ampermetre Çeşitleri ve Kullanılmaları Ampermetrenin dışında akım ölçmek için Multavi ( Amper - voltmetre ) ve Avometre gibi değişik kombine ölçü aletleri kullanılır. Multavi (Amper - voltmetre ) Hem akım hem de gerilim ölçmeye yarayan döner çerçeveli kombine ölçü aletine multavi ( amper-voltmetre ) adı verilir. Multaviler hem alternatif hem de doğru akım devrelerinde kullanılır. Bu ölçü aletinin kadranı üzerinde bir veya iki kademeli taksimat bulunur. 211

24 Multavi nin dış devreye çıkarılan üç adet bağlantı ucu bulunur. Bağlantı uçlarının birinin üzerinde A, diğerinin üzerinde V, üçüncü ucun üzerinde ise ortak ucu gösteren O harfi yazılıdır. Ölçü aleti ile akım ölçülmek istendiğinde kademe anahtarı A tarafına çevrilir. Bu ölçü aleti ile değeri 0,06 amper ile 30 amper arasındaki akımlar ölçülebilir. Multavi ler yapılış şekline göre; Multavi II, Multavi 5 ve Multavi S olarak isimlendirilir. Akım, gerilim ve direnç gibi üç ayrı büyüklüğü ölçen aletlere Avometre denir. Avometrelerde ölçtükleri büyüklüklerin ( Amper, Volt, Ohm ) baş harflerinin bir araya getirilmesiyle bu adı alır. Avometrelere kombine ölçü aletlerinden farklı olarak bir Ohmmetre devresi ilave edilmiştir. Ohmmetre devresini çalıştırmak için kullanılacak olan pil bataryası aletin içerisine monte edilmiştir. Hatasız bir ölçme yapmak için ilk önce avometre ayar düğmesi ile göstergenin sıfır ayan yapılır. Bir elektrik devresinde gücü doğrudan ölçen aletlere wattmetre adı verilir. Wattmetreler devredeki gücü; Watt, KiloWatt ve MegaWatt cinsinden ölçerler. Wattmetreler ölçü aletinin üzerinde yazılı olan W, KW, MW harflerinden birisi sayesinde diğer ölçü aletlerinden ayırt edilir. Doğru akım devrelerinde akım ve gerilimin çarpılması ile devredeki elektrik gücü watt olarak bulunur( P=U.I). Bu bağıntıya göre ölçü aletlerinde elektrik gücünü Watt olarak okuyabilmek için akım ve gerilimin aynı zamanda ölçülmesi gereklidir. Akım ve gerilimi aynı anda ölçmek için Wattmetrelerde biri akım, diğeri gerilimi ölçmek için iki adet bobin bulunur. Gerilimi ölçe bobine gerilim bobini, akımı ölçen bobine ise akım bobini adı verilir. Akım bobini ampermetre gibi devreye seri, gerilim bobini ise voltmetre gibi devreye paralel bağlanır. Elektrik devrelerinde harcanan enerjiyi (işi) doğrudan ölçen aygıtlara sayaç adı verilir. Elektrik sayaçları, harcanan enerjiyi kilowattsaat ( KWh ) cinsinden ölçerler. Alternatif akım devrelerinde, indüksiyon prensibine göre çalışan sayaçlar kullanılır. İndüksiyon sayaçları bir ve üç fazlı olmak üzere iki farklı şekilde üretilirler. Bu sayaçların dışında çifte tarifeli, fiyat, zaman, paralı ve akım sınırlayıcılı olan sayaç türleri de bulunmaktadır 212

25 1)Elektrik devresinin gücünü ölçer? A. Volt metre B. Ohm metre C. Watt metre D. Tako metre 2)Kombine elektrik ölçü aletidir? A. Volt metre B. Frekans metre C. Ampermetre D. AYD metre DEĞERLENDİRME SORULARI 3)Ampermetre elektrik devresine nasıl bağlanır? A. Paralel B. Seri C. Seri-Paralel D. Karışık 4)Voltmetre elektrik devresinde neyi ölçer? A. Gelirim B. Akım C. Güç D. Direnç 5)Devrenin direnci hangi yöntem veya ölçü aletiyle ölçülmez? A. Ohm metre B. Sayaçla C. Meger ile D. Ampermetre ve Voltmetre ile 213

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ 13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Akım Ölçülmesi-Ampermetreler 2. Gerilim Ölçülmesi-Voltmetreler Ölçü Aleti Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar: Ölçü aletlerinin seçiminde yapılacak ölçmeye

Detaylı

9. Güç ve Enerji Ölçümü

9. Güç ve Enerji Ölçümü 9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

7.2. Isıl Ölçü Aletleri. Isıl ölçü aletlerinde;

7.2. Isıl Ölçü Aletleri. Isıl ölçü aletlerinde; 7.2. Isıl Ölçü Aletleri Isıl ölçü aletlerinde; Göstergenin sapma açısı ölçü aletinin belirli bir parçasının eriştiği sıcaklığa bağlı olarak değişir. Bu sıcaklık; Ölçü aletinin belirli bir devresindeki

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI AMAÇ: Elektriksel ölçme ve test cihazlarını tanıyabilme; kesik devre, kısa devre ve topraklanmış devre gibi arıza durumlarında bu cihazları kullanabilme. Elektrik Test Cihazları

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

DENEY NO: 2 KIRCHHOFF UN AKIMLAR YASASI. Malzeme ve Cihaz Listesi:

DENEY NO: 2 KIRCHHOFF UN AKIMLAR YASASI. Malzeme ve Cihaz Listesi: DENEY NO: 2 KIRCHHOFF UN AKIMLAR YASASI Malzeme ve Cihaz Listesi: 1. 12 k direnç 1 adet 2. 15 k direnç 1 adet 3. 18 k direnç 1 adet 4. 2.2 k direnç 1 adet 5. 8.2 k direnç 1 adet 6. Breadboard 7. Dijital

Detaylı

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-21001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. Devre elemanı üzerinden akım akmasını sağlayan

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız.

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. ÖLÇME VE KONTROL ALETLERİ Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. Voltmetre devrenin iki noktası arasındaki potansiyel

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ

ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ 1 ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ DC Güç Birim zamanda yapılan işe güç adı verilir. Doğru akımda çekilen gücün tamamı aktif güçtür ve devreye uygulanan gerilim ve akım ile doğru orantılıdır. DC devrelerde

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ

ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ 1 ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar DC Güç DC Güç Birim zamanda yapılan işe güç adı verilir. Doğru akımda çekilen gücün tamamı Aktif Güçtür ve devreye uygulanan

Detaylı

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ 14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ KONULAR 1. GERİLİM DÜŞÜMÜNÜN ANLAMI VE ÖNEMİ 2. ÇEŞİTLİ TESİSLERDE KABUL EDİLEBİLEN GERİLİM DÜŞÜMÜ SINIRLARI 3. TEK FAZLI ALTERNATİF AKIM (OMİK) DEVRELERİNDE YÜZDE (%) GERİLİM

Detaylı

5. AKIM VE GERĐLĐM ÖLÇÜMÜ

5. AKIM VE GERĐLĐM ÖLÇÜMÜ 5. AKIM VE GERĐLĐM ÖLÇÜMÜ AMAÇLAR 1. Döner çerçeveli ölçü aletini (d Arsonvalmetre) tanımak.. Bu ölçü aletinin akım ve gerilim ölçümlerinde nasıl kullanılacağını öğrenmek. ARAÇLAR Döner çerçeveli ölçü

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ENDÜSTRİYEL SAYAÇLAR ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1 DİRENÇ DEVRELERİNDE OHM VE KİRSHOFF KANUNLARI Arş. Gör. Sümeyye

Detaylı

Doç. Dr. Ersan KABALCI

Doç. Dr. Ersan KABALCI 7. Bölüm Sayaçlar Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 Giriş Bir cismin iş yapabilme yeteneğine enerji denir. Birim zamanda harcanan enerjiye veya üretilen enerjiye güç denir. Yani iş yapabilme hızının bir ölçüsüdür.

Detaylı

DENEY NO:6 DOĞRU AKIM ÖLÇME

DENEY NO:6 DOĞRU AKIM ÖLÇME DENEY NO:6 DOĞRU KIM ÖLÇME MÇ 1. Bir devrede akım ölçmek 2. kım kontrolünde direncin etkisini ölçmek 3. kım kontrolünde gerilimin etkisini ölçmek MLZEME LİSTESİ 1. 6 V çıkış verebilen bir 2. Sayısal ölçü

Detaylı

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DENEY 1-3 DC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-22001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını

Detaylı

AKIM VE GERİLİM ÖLÇME (DOĞRU AKIM)

AKIM VE GERİLİM ÖLÇME (DOĞRU AKIM) 1 AKIM VE GERİLİM ÖLÇME (DOĞRU AKIM) Ayaklı su deposu Dolap beygiri 2 Su Dolabı (Çarkı) Su Dolabı (Çarkı) 3 Doğru Akım Kavramları Doğru gerilim kaynağının gerilim yönü ve büyüklüğü sabit olmakta; buna

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU

TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU A. ELEKTRONĠKDE BĠLĠNMESĠ GEREKEN TEMEL KONULAR a. AKIM i. Akımın birimi amperdir. ii. Akım I harfiyle sembolize edilir. iii. Akımı ölçen ölçü aleti ampermetredir. iv. Ampermetre

Detaylı

5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI

5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI 5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI KONULAR 1. Güç Üçgeni 2. Güç Katsayısı 3. Güç Katsayısının Düzeltilmesi 5.1 Güç Üçgeni Alternatif akım devrelerinde, devreye uygulanan şebeke gerilimi ile devre akımı arasındaki

Detaylı

3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 3. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 3. OHM KANUNU, ENEJİ VE GÜÇ 3.1. OHM KANUNU 3.2. ENEJİ VE GÜÇ 3.3.

Detaylı

IR=2A, UR=E=100 V, PR=? PR=UR. IR=100.2=200W

IR=2A, UR=E=100 V, PR=? PR=UR. IR=100.2=200W İŞ VE GÜÇ ÖLÇÜMÜ: GÜÇ ÖLÇME: Birim zamanda yapılan işe güç denir ve P harfiyle gösterilir. Birimi Watt (W) tır. DC elektrik devresinde güç kaynak gerilimi ve devre akımının çarpılmasıyla bulunur. P=E.I

Detaylı

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI DENEY NO: DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI Bu deneyde direnç elamanını tanıtılması,board üzerinde devre kurmayı öğrenilmesi, avometre yardımıyla direnç, dc gerilim ve dc akım

Detaylı

Şekil 1. Döner çerçeveli ölçü aleti

Şekil 1. Döner çerçeveli ölçü aleti 1 1. DÖNER ÇERÇEVELİ ÖLÇÜ ALETİ Döner çerçeveli ölçü aletleri, ölçme işlemini, içinden ölçü akımı geçen ve kuvvetli bir daimi mıknatısın alanı içinde dönen bir bobin sayesinde yapar. Aletin en büyük parçası,

Detaylı

V R. Devre 1 i normal pozisyonuna getirin. Şalter (yukarı) N konumuna alınmış olmalıdır. Böylece devrede herhangi bir hata bulunmayacaktır.

V R. Devre 1 i normal pozisyonuna getirin. Şalter (yukarı) N konumuna alınmış olmalıdır. Böylece devrede herhangi bir hata bulunmayacaktır. Ohm Kanunu Bir devreden geçen akımın şiddeti uygulanan gerilim ile doğru orantılı, devrenin elektrik direnci ile ters orantılıdır. Bunun matematiksel olarak ifadesi şöyledir: I V R Burada V = Gerilim (Birimi

Detaylı

Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1

Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1 Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1 Gerilim, Akım ve Direnç Ölçümü 2013 Şubat I. GİRİŞ Bu deneyin amacı multimetre kullanarak gerilim, akım ve direnç ölçümü yapılmasının öğrenilmesi ve bir ölçüm aletinin

Detaylı

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 1. Toprak Kaçak Arızası KONULAR 2. İletkenler Arasındaki Kaçak Tayini 3. Kablo İletkenlerinde Kopukluğun Tayini 4. Kablo ve Havai Hatlarda Elektro Manyetik Dalgaların

Detaylı

12. ÜNİTE ELEKTRİK TESİSLERİNDE BAĞLANTI HATLARI DAĞITIM TABLOSU VE SAYAÇ

12. ÜNİTE ELEKTRİK TESİSLERİNDE BAĞLANTI HATLARI DAĞITIM TABLOSU VE SAYAÇ 12. ÜNİTE ELEKTRİK TESİSLERİNDE BAĞLANTI HATLARI DAĞITIM TABLOSU VE SAYAÇ KONULAR 1. ELEKTRİK TESİSLERİNDE BAĞLANTI HATLARI (ANA KOLON, LİNYE, SORTİ) 2. DAĞITIM TABLOSU (AYDINLATMA) VE BAĞLANTISI 3. DAĞITIM

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri

Elektrik Devre Temelleri Elektrik Devre Temelleri 3. TEMEL KANUNLAR-2 Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi ÖRNEK 2.5 v 1 ve v 2 gerilimlerini bulun. (KGK) 1 PROBLEM 2.5 v 1 ve v 2

Detaylı

18. ÜNİTE ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ VE İŞ ÖLÇMEK

18. ÜNİTE ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ VE İŞ ÖLÇMEK 18. ÜNİTE ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ VE İŞ ÖLÇMEK KONULAR 1. Doğru Akım Devrelerinde Güç Ölçmek 2. Bir Fazlı Alternatif Akım Devrelerinde Güç Ölçmek 3. Elektrik İşinin Ölçülmesi 18.1.Doğru Akım Devrelerinde

Detaylı

İletkenin boyu uzadıkça direnci de artar, boyu kısaldıkça direnci azalır. Özetle boy ile direnç doğru orantılıdır.

İletkenin boyu uzadıkça direnci de artar, boyu kısaldıkça direnci azalır. Özetle boy ile direnç doğru orantılıdır. DİRENÇ ÖLÇME Direnç ve İletken En basit ifade ile direnç elektrik akımına karşı gösterilen zorluk olarak ifade edilebilir. Direnci teknik olarak tanımlayacak olursak: 1 mm 2 kesitinde, 106,3 cm boyunda

Detaylı

6. ÜNİTE ÇOK FAZLI SİSTEMLER

6. ÜNİTE ÇOK FAZLI SİSTEMLER 6. ÜNİTE ÇOK FAZLI SİSTEMLER KONULAR 1. Üç Fazlı EMK in Elde Edilmesi 2. Faz Sırası 3. Üç Fazlı Bağlantılar 4. Üç Fazlı Dengeli Sistemler 5. Üç Fazlı Dengesiz Sistemler 6. Üç Fazlı Sistemlerde Güç 7. Üç

Detaylı

12. ÜNİTE ELEKTRİK ÖLÇÜ ALETLERİ

12. ÜNİTE ELEKTRİK ÖLÇÜ ALETLERİ 12. ÜNİTE ELEKTRİK ÖLÇÜ ALETLERİ KONULAR 1. Elektromanyetik Ölçü Aletleri 2. Döner Bobinli Ölçü Aletleri 3. Redresörlü Ölçü Aletleri 4. Döner Mıknatıslı Ölçü Aletleri 5. Elektrodinamik Ölçü Aletleri 6.

Detaylı

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ ALAPLI MESLEK YÜKSEK OKULU

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ ALAPLI MESLEK YÜKSEK OKULU BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ ALAPLI MESLEK YÜKSEK OKULU AEP 105 ÖLÇME TEKNİĞİ DERS NOTU Öğr. Gör. Figen ALTINTAŞ 1 ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ ÖLÇME VE ÖLÇMENİN ÖNEMİ Ölçme, bir büyüklüğün aynı cins başka bir

Detaylı

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: OHM KANUNU, İŞ, ENERJİ VE GÜÇ

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: OHM KANUNU, İŞ, ENERJİ VE GÜÇ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: OHM KANUNU, İŞ, ENERJİ VE GÜÇ Anahtar Kelimeler Enerji, ohm kanunu, kutuplandırma, güç,güç dağılımı, watt (W), wattsaat (Wh), iş. Teknik elemanların kariyerleri için ohm kanunu esas teşkil

Detaylı

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

YAPISINA GÖRE ÖLÇÜ ALETLERİ - ANALOG VE DİJİTAL ÖLÇÜ ALETLERİ

YAPISINA GÖRE ÖLÇÜ ALETLERİ - ANALOG VE DİJİTAL ÖLÇÜ ALETLERİ YAPISINA GÖRE ÖLÇÜ ALETLERİ 1 - ANALOG VE DİJİTAL ÖLÇÜ ALETLERİ Analog Ölçü Aletleri Analog ölçü aletlerinin çok çeşitli yapı ve çalışma prensibine sahip olanları bulunmakla birlikte bunların hepsinde

Detaylı

11. ÜNİTE İŞ VE GÜÇ KONULAR

11. ÜNİTE İŞ VE GÜÇ KONULAR 11. ÜNİTE İŞ VE GÜÇ KONULAR 1. ELEKTRİKTE İŞ VE GÜÇ BİRİMLERİ 2. DOĞRU AKIM VE ALTERNATİF AKIM OMİK DEVRELERİNDE GÜÇ HESABI 3. PROBLEM ÇÖZÜMLERİ 4. ALTERNATİF AKIM OMİK DEVRELERİNDEİŞİN (ENERJİ) KWH (KİLOVAT

Detaylı

MULTİMETRE. Şekil 1: Dijital Multimetre

MULTİMETRE. Şekil 1: Dijital Multimetre MULTİMETRE Multimetre üzerinde dc voltmetre, ac voltmetre,diyot testi,ampermetre,transistör testi, direnç ölçümü bazı modellerde bulunan sıcaklık ölçümü ve frekans ölçümü gibi bir çok ölçümü yapabilen

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz.

Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz. Kontaktörün Tanımı kısaca yazıp çalışma prensip şemasını çiziniz. Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz. Kompanzasyonun

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU No Soru Cevap 1-.. kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. 2-, alternatif ve doğru akım devrelerinde kullanılan

Detaylı

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir.

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. TEMEL BİLGİLER İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. Yalıtkan : Elektrik yüklerinin kolayca taşınamadığı ortamlardır.

Detaylı

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

Güç, enerji ve kuvvet kavramları, birimler, akım, gerilim, direnç, lineerlik nonlineerlik kavramları. Arş.Gör. Arda Güney

Güç, enerji ve kuvvet kavramları, birimler, akım, gerilim, direnç, lineerlik nonlineerlik kavramları. Arş.Gör. Arda Güney Güç, enerji ve kuvvet kavramları, birimler, akım, gerilim, direnç, lineerlik nonlineerlik kavramları Arş.Gör. Arda Güney İçerik Uluslararası Birim Sistemi Fiziksel Anlamda Bazı Tanımlamalar Elektriksel

Detaylı

TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FİZ 102 FİZİK LABORATUARI II FİZİK LABORATUARI II CİHAZLARI TANITIM DOSYASI Hazırlayan : ERDEM İNANÇ BUDAK BİYOMEDİKAL MÜHENDİSİ Mühendislik

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ENDÜSTRİYEL SAYAÇLAR 523EO0078 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer

Detaylı

6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ

6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ AMAÇLAR 6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ 1. Değeri bilinmeyen dirençleri voltmetreampermetre yöntemi ve Wheatstone Köprüsü yöntemi ile ölçmeyi öğrenmek 2. Hangi yöntemin hangi koşullar

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

ÜNİTE 5 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONİK)

ÜNİTE 5 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONİK) ÜNİTE 5 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONİK) TRAFO SORULARI Transformatörün üç ana fonksiyonundan aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a) Gerilimi veya akımı düşürmek ya da yükseltmek b) Empedans uygulaştırmak

Detaylı

9. ÜNİTE OHM KANUNU KONULAR

9. ÜNİTE OHM KANUNU KONULAR 9. ÜNİTE OHM KANUNU KONULAR 1. FORMÜLÜ 2. SABİT DİRENÇTE, AKIM VE GERİLİM ARASINDAKİ BAĞINTI 3. SABİT GERİLİMDE, AKIM VE DİRENÇ ARASINDAKİ BAĞINTI 4. OHM KANUNUYLA İLGİLİ ÖRNEK VE PROBLEMLER 9.1 FORMÜLÜ

Detaylı

11. ÜNİTE ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİNİN TANITILMASI

11. ÜNİTE ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİNİN TANITILMASI 11. ÜNİTE ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİNİN TANITILMASI KONULAR 1. Ölçmenin Önemi, Ölçü aletlerinin İsim Ve Sembolleri 2. Ölçü Aletlerinin Sınıflandırılması 3. Göstergeli Ölçü Aletlerinin Mekanik Kısımları 4.

Detaylı

Ölçüm Temelleri Deney 1

Ölçüm Temelleri Deney 1 Ölçüm Temelleri Deney 1 Deney 1-1 Direnç Ölçümü GENEL BİLGİLER Tüm malzemeler, bir devrede elektrik akımı akışına karşı koyan, elektriksel dirence sahiptir. Elektriksel direncin ölçü birimi ohmdur (Ω).

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

Akımı sınırlamaya yarayan devre elemanlarına direnç denir.

Akımı sınırlamaya yarayan devre elemanlarına direnç denir. Akımı sınırlamaya yarayan devre elemanlarına direnç denir. Gösterimi: Birimi: Ohm Birim Gösterimi: Ω (Omega) Katları: 1 Gigaohm = 1GΩ = 10 9 Ω 1 Megaohm = 1MΩ = 10 6 Ω 1 Kiloohm = 1kΩ = 10 3 Ω 1 ohm =

Detaylı

DĠJĠTAL AC KLAMPMETRE TES 3092 KULLANMA KLAVUZU TES ELECTRICAL ELECTRONIC CORP

DĠJĠTAL AC KLAMPMETRE TES 3092 KULLANMA KLAVUZU TES ELECTRICAL ELECTRONIC CORP DĠJĠTAL AC KLAMPMETRE TES 3092 KULLANMA KLAVUZU TES ELECTRICAL ELECTRONIC CORP 1.GÜVENLĠK BĠLGĠSĠ Ölçü aleti ile servis ya da çalışma yapmadan önce aşağıdaki güvenlik bilgilerini dikkatle okuyunuz. Aletin

Detaylı

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ DENEY 1 ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ 1.1. Genel Bilgi MV 1424 Hat Modeli 40 kv lık nominal bir gerilim ve 350A lik nominal bir akım için tasarlanmış 40 km uzunluğundaki

Detaylı

MANUEL - İLLER BANKASI TİPİ TRAFO/REDRESÖR ÜNİTESİ (0-60 V / 50 A)

MANUEL - İLLER BANKASI TİPİ TRAFO/REDRESÖR ÜNİTESİ (0-60 V / 50 A) MANUEL - İLLER BANKASI TİPİ TRAFO/REDRESÖR ÜNİTESİ (0-60 V / 50 A) Üniteye ait devre şaması ekte verilmiştir. Devre elemanları şöyledir: a1 Otomat, G tipi; 16 A a2 Otomat, L tipi ;2*40 A SP1/SP2 Surge

Detaylı

REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ. Aktif güç sabit. Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç. Q 1 = P 1 * tan ø 1 ( a )

REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ. Aktif güç sabit. Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç. Q 1 = P 1 * tan ø 1 ( a ) REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ Aktif güç sabit Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç Q = P * tan ø ( a ) kompanzasyondan sonra ise Q 2 = P * tan ø 2 ( b ) dir. Buna göre kondansatör gücü

Detaylı

1. ÖLÇÜ ALETLERİ. Resim 1.2: Tipik elektrik ölçü aleti

1. ÖLÇÜ ALETLERİ. Resim 1.2: Tipik elektrik ölçü aleti 1.1. Ölçmenin Önemi 1. ÖLÇÜ ALETLERİ Ölçme, bugün gündelik hayatımızda çokça kullandığımız bir işlem olup uzunluğu metre, ağırlığı kilogram, sıcaklığı santigrat ve sıvı hacimlerini litre ile ölçmekteyiz.

Detaylı

Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3

Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3 Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3 DENEY 1-6 AC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. AC gerilimlerin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. AC voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. GENEL BİLGİLER AC

Detaylı

Bir bobinin omik direnci ile endüktif reaktansının birlikte gösterdikleri ortak etkiye empedans denir,

Bir bobinin omik direnci ile endüktif reaktansının birlikte gösterdikleri ortak etkiye empedans denir, 9.KISIM BOBİNLER Dış ısıya dayanıklı yalıtkan malzeme ile izole edilmiş Cu veya Al dan oluşan ve halkalar halinde sarılan elemana bobin denir. Bir bobinin alternatif akımdaki direnci ile doğru akımdaki

Detaylı

DC Motor ve Parçaları

DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer. 1.7.1.

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKSEL BÜYÜKLÜKLER VE ÖLÇÜLMESİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AC AKIM, GERİLİM VE GÜÇ DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ : TESLİM

Detaylı

ENSTRÜMANTASYON ELEKTRONİĞİ

ENSTRÜMANTASYON ELEKTRONİĞİ ENSTRÜMANTASYON ELEKTRONİĞİ ENSTRÜMANTASYON Ölçme ve Ölçü Aletleri Algılayıcılar Sensörler Transdüserler 2 ÖLÇME Her hangi bir büyüklüğün kendi cinsinden tanımlı bir birimle karşılaştırma işlemidir. Uluslararası

Detaylı

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 2. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 2. AKIM, GERİLİM E DİRENÇ 2.1. ATOM 2.2. AKIM 2.3. ELEKTRİK YÜKÜ

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ 1-Step Motorlar - Sabit mıknatıslı Step Motorlar 2- Sorvo motorlar - Sabit mıknatıslı Servo motorlar 1- STEP (ADIM) MOTOR NEDİR Açısal konumu adımlar halinde değiştiren,

Detaylı

MANYETİK İNDÜKSİYON (ETKİLENME)

MANYETİK İNDÜKSİYON (ETKİLENME) AMAÇ: MANYETİK İNDÜKSİYON (ETKİLENME) 1. Bir RL devresinde bobin üzerinden geçen akım ölçülür. 2. Farklı sarım sayılı iki bobinden oluşan bir devrede birinci bobinin ikinci bobin üzerinde oluşturduğu indüksiyon

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI II. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI II. DENEY FÖYÜ ELEKRİK DERELERİ-2 LABORAUARI II. DENEY FÖYÜ 1-a) AA Gerilim Ölçümü Amaç: AA devrede gerilim ölçmek ve AA voltmetrenin kullanımı Gerekli Ekipmanlar: AA Güç Kaynağı, AA oltmetre, 1kΩ direnç, 220Ω direnç,

Detaylı

MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ

MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ Genel Bilgi MV 1438 hat modeli 11kV lık nominal bir gerilim için

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar Üniversal motorlar 1.1. Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar 1.1.3. Yardımcı Sargıyı Devreden Ayırma Nedenleri Motorun ilk kalkınması anında

Detaylı

ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör. ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör

ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör. ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör ÖZGÜR BOBİNAJ Motor & Generatör Megger cihazıyla iletkenlerin yalıtım seviyeleri ölçülmektedir. Bu cihazlar çeşitli markalarda imal edilmekte olup, elle veya motorla çevrilen manyetolu (bir kol ile çevirmek

Detaylı

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04 ĐNÖNÜ ÜNĐERSĐTESĐ MÜHENDĐSĐK FAKÜTESĐ EEKTRĐK-EEKTRONĐK MÜH. BÖ. ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DERE E KISA DERE KARAKTERİSTİKERİ DENEY 4-04. AMAÇ: Senkron jeneratör olarak çalışan üç faz senkron makinanın

Detaylı

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır.

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. 6. Osiloskop Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. Osiloskoplar üç gruba ayrılabilir; 1. Analog osiloskoplar 2. Dijital osiloskoplar

Detaylı

Bölüm 2: Ölçme ve ölçü aletleri

Bölüm 2: Ölçme ve ölçü aletleri Bölüm 2: Ölçme ve ölçü aletleri A. Ölçme Bilinen bir büyüklükle aynı türden bilinmeyen bir büyüklüğün karşılaştırılmasına ölçme denir. Uygulamada yaygın olarak, uzunluk, ağırlık, alan, hacim, hız, zaman,

Detaylı

ELEKTRİKSEL ÖLÇÜ ALETLERİ

ELEKTRİKSEL ÖLÇÜ ALETLERİ 1 ELEKTRİKSEL ÖLÇÜ ALETLERİ Elektriksel Ölçmeler Durum ne olursa olsun, elektrik tesisatlarının düzgün bir biçimde çalışmalarını kontrol için elektrikte kullanılan büyüklüklerin (akım, gerilim, direnç,

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

MULTİMETRE SONSUZ DİRENÇ VE SIFIR DİRENÇ

MULTİMETRE SONSUZ DİRENÇ VE SIFIR DİRENÇ MULTİMETRE SONSUZ DİRENÇ VE SIFIR DİRENÇ 07102014 BEKİR KAVİCİ MERSİN ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ FİZİK BÖLÜMÜ FİZİK VE TEKNOLOJİ MERSİN 10-04-2012 İçindekiler Sayfa İÇİNDEKİLER... I 1.GİRİŞ...

Detaylı

1.Hafta: Ölçme ve önemi, Ölçü sistemleri, Temel ve Türetilmiş Birimler

1.Hafta: Ölçme ve önemi, Ölçü sistemleri, Temel ve Türetilmiş Birimler 1.Hafta: Ölçme ve önemi, Ölçü sistemleri, Temel ve Türetilmiş Birimler ÖLÇMENİN TANIMI Bir büyüklüğü karakterize eden şey ölçebilme olanağıdır. Diğer bir ifade ile bir büyüklüğü ölçmek demek; o büyüklüğü

Detaylı

Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir.

Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir. DAĞITIM TRAFOLARI Genel Tanımlar Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir. EEM13423 ELEKTRİK ENERJİSİ

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKSEL BÜYÜKLÜKLER VE ÖLÇÜLMESİ 522EE0017

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKSEL BÜYÜKLÜKLER VE ÖLÇÜLMESİ 522EE0017 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKSEL BÜÜKLÜKLER VE ÖLÇÜLMESİ 522EE0017 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-1-Mikrometre ve Kumpas Kullanarak Kesit ve Çap Ölçmek

ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-1-Mikrometre ve Kumpas Kullanarak Kesit ve Çap Ölçmek ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-1-Mikrometre ve Kumpas Kullanarak Kesit ve Çap Ölçmek Amaç: Mikrometre ve kumpas kullanarak kesit ve çap ölçümünü yapabilir. Kullanılacak Malzemeler: 1. Yankeski

Detaylı

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR 22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR KONULAR 1. YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ 2. YOL VERME YÖNTEMLERİ 3. KULLANILDIĞI YERLER Herhangi bir yükü beslemekte olan ve birbirine paralel bağlanan iki altematörden birsinin

Detaylı

- Gerilme ve Gerinme ikinci dereceden tensörel büyüklüklerdir. (3 puan)

- Gerilme ve Gerinme ikinci dereceden tensörel büyüklüklerdir. (3 puan) MAK437 MT2-GERİLME ÖLÇÜM TEKNİKLERİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ I. öğretim II. öğretim A şubesi B şubesi ÖĞRENCİ ADI NO İMZA TARİH 30.11.2013 SORU/PUAN

Detaylı

DENEY 2. Şekil 2.1. 1. KL-13001 modülünü, KL-21001 ana ünitesi üzerine koyun ve a bloğunun konumunu belirleyin.

DENEY 2. Şekil 2.1. 1. KL-13001 modülünü, KL-21001 ana ünitesi üzerine koyun ve a bloğunun konumunu belirleyin. DENEY 2 2.1. AC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. AC gerilimlerin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. AC voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. AC voltmetre, AC gerilimleri ölçmek için kullanılan kullanışlı bir cihazdır.

Detaylı

4. TAM KALIP SARGILAR

4. TAM KALIP SARGILAR 4. TAM KALIP SARGILAR Tam kalıp sargılarına Tam Amerikan veya Tam gabare sarım da denir. Genellikle 3 KW ve daha büyük motor statorlarına uygulanır. Tam kalıp sarımda bobin sayısı oluk sayısına eşit olup

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI

ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI 1 ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI 2 3 DİRENÇ ÖLÇÜMÜ DİRENÇLER VE DİRENÇ ÖLÇÜMÜ Tanımlar Direnç, kısaca elektrik akımına karşı gösterilen zorluk şeklinde tanımlanır. Direnç R ile

Detaylı

DENEY 9: THEVENİN VE NORTON TEOREMİ UYGULAMALARI

DENEY 9: THEVENİN VE NORTON TEOREMİ UYGULAMALARI A. DENEYİN AMACI : Thevenin ve Norton teoreminin daha iyi bir şekilde anlaşılması için deneysel çalışma yapmak. B. KULLANILACAK ARAÇ VE MALZEMELER : 1. Multimetre 2. DC Güç Kaynağı 3. Değişik değerlerde

Detaylı

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki direnci ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin

Detaylı